Γονατιστοί μπροστά στην σημαία

Ένα γε­γο­νός που έλαβε χώρα, στην γερ­μα­νο­κρα­τού­με­νη Βιλ­λα­νό­βα. Στις 31-3-1947, υψώ­θη­κε στη Ρόδο για πρώτη φορά στην Ιστο­ρία, η Ελ­λη­νι­κή Ση­μαία, κατά την επί­ση­μη τε­λε­τή πα­ρά­δο­σης της Δω­δε­κα­νή­σου, από την Βρε­τα­νι­κή, στην Ελ­λη­νι­κή Στρα­τιω­τι­κή Διοί­κη­ση και λάμ­βα­νε επι­τέ­λους τέλος, η σκο­τει­νή σκλα­βιά εξί­μι­σι αιώ­νων για τα Νησιά μας. Είναι πα­σί­γνω­στη και πάντα θα εμπνέ­ει ρίγη συ­γκί­νη­σης, η φω­το­γρα­φία του Αντώ­νη Πάχου, που απο­θα­νά­τι­σε τον τότε Δή­μαρ­χο Ρόδου Γα­βρι­ήλ Χα­ρί­το και το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο, γο­να­τι­στούς όπως μπρο­στά στα Άγια των Αγίων, να ατε­νί­ζουν την Ελ­λη­νι­κή ση­μαία που ανέ­βαι­νε για πρώτη φορά στον ιστό και κλαί­γο­ντας μαζί με το πλή­θος που μέσα σε ένα πα­ρα­λή­ρη­μα χαράς και συ­γκί­νη­σης, είχε συρ­ρεύ­σει από κάθε γωνιά της πόλης και των χω­ριών, να ψάλ­λουν επι­τέ­λους ελεύ­θε­ροι τον Ελ­λη­νι­κό Εθνι­κό Ύμνο. Αυτή ήταν η κο­ρυ­φαία έκ­φρα­ση των προ­αιώ­νιων πόθων, ολό­κλη­ρου τού Ρο­δια­κού και Δω­δε­κα­νη­σια­κού Λαού. Πράγ­μα­τι, μέσα στα πλαί­σια της ιστο­ρι­κής και λα­ο­γρα­φι­κής μου έρευ­νας, ένα τέ­τοιο συ­γκλο­νι­στι­κό γε­γο­νός, είχα κα­τα­γρά­ψει πριν χρό­νια, όταν μα­γνη­το­φώ­νη­σα την, αεί­μνη­στη πλέον, συγ­χω­ρια­νή μου, Ευ­φη­μία Βε­νέ­τη, σύ­ζυ­γο Δη­μη­τρί­ου Πα­πα­μα­νώ­λη. Μου πε­ριέ­γρα­ψε ένα πε­ρι­στα­τι­κό, που συ­νέ­βη στην γει­το­νιά του πα­τρι­κού της σπι­τιού όπου έμενε με τους γο­νείς της, την λε­γό­με­νη Μι­σο­χω­ριά, στο χωριό μας το Πα­ρα­δεί­σι (τότε Βιλ­λα­νό­βα), στην διάρ­κεια της Γερ­μα­νι­κής κα­το­χής, όταν η ίδια ήταν νεαρό κο­ρί­τσι. Ο εμπνευ­στής του γε­γο­νό­τος, ήταν ο γεί­το­νας τους, φούρ­να­ρης Σταύ­ρος Τσα­μπί­κου-Στέρ­γα­ρου, ιδιο­κτή­της του πα­λαιό­τε­ρου επαγ­γελ­μα­τι­κού ξυ­λό­φουρ­νου της Βιλ­λα­νό­βας. Ει­ρή­σθω εν πα­ρό­δω, ότι ο Σταύ­ρος, ήταν αδελ­φός του Δη­μή­τρη Τσα­μπί­κου Στέρ­γα­ρου, μέ­λους του Βρε­τα­νι­κού και Ελ­λη­νι­κού κα­τα­σκο­πευ­τι­κού κλι­μα­κί­ου, ο οποί­ος είχε ήδη σκο­τω­θεί όσο ήταν κρα­τού­με­νος των Γερ­μα­νών, μέσα στο κελλί του, στις φυ­λα­κές της Caserma Regina, από βρε­τα­νι­κό βομ­βαρ­δι­σμό. Εκεί λοι­πόν, μέσα στον φούρ­νο τού Σταύ­ρου Τσα­μπί­κου Στέρ­γα­ρου (ο Σταυ­ρής του Ζω­γιού, όπως τον απο­κα­λού­σαν στο χωριό μας), με μύ­στες τον ίδιο και όλη την γει­το­νιά του, μια νύχτα της Γερ­μα­νι­κής κα­το­χής, με την συ­σκό­τη­ση και την απα­γό­ρευ­ση της κυ­κλο­φο­ρί­ας που επέ­βα­λε ο κα­τα­κτη­τής, έλαβε χώρα μια ιε­ρο­τε­λε­στία, όχι απλά από­δο­σης τιμής, αλλά λα­τρεί­ας προς την Ελ­λη­νι­κή Ση­μαία! Εκεί­νη την νύχτα της κα­το­χής, για πρώτη φορά στην ζωή τους, εκεί­νοι οι σκλα­βω­μέ­νοι Έλ­λη­νες, την αντί­κρι­ζαν από κοντά, και όχι πια στα όνει­ρά τους, την Ελ­λη­νι­κή Ση­μαία! Και εκεί, μέσα στον φούρ­νο, στην σκο­τει­νιά, έψαλ­λαν τον Εθνι­κό Ύμνο, γο­να­τι­στοί! Ας αφήσω όμως κα­λύ­τε­ρα, την ίδια την αφη­γή­τρια να Σάς μι­λή­σει… Σας πα­ρα­θέ­τω αυ­τού­σιο το από­σπα­σμα της αφή­γη­σης, τής αεί­μνη­στης Ευ­φη­μί­ας Βε­νέ­τη – Πα­πα­μα­νώ­λη, έτσι όπως μου το αφη­γή­θη­κε συ­γκι­νη­μέ­νη, με δά­κρυα στα μάτια και το μα­γνη­το­φώ­νη­σα : “…Εί­μα­σταν στην κα­το­χή, τότε που ερ­χό­ταν τ’ αε­ρο­πλά­να ‘που πάνω κι εβομ­βαρ­δί­ζαν, κι εμείς εκά­θου­μά­σταν κλει­σμέ­νοι μέσα στα σπί­τια μας με την λα­μπί­τσα, γιατί υπήρ­χε και το coprifuoco (=συ­σκό­τη­ση), κι αυτή, (εν­νο­εί: η λα­μπί­τσα), σκε­πα­σμέ­νη από πάνω ! ‘Ενα βράδυ λοι­πόν, εκεί που κα­θό­μα­σταν στο σπίτι μας, ακού­μεν την πόρτα “τακ-τακ-τακ!”, “Ποιός είναι;” Ήταν ο Σταυ­ρής του Ζω­γιού!… Είχαν τον φούρ­νο ‘που δίπλα από το σπίτι μας, ένας τοί­χος… Λέει : “Ελένη! Ελάτε που σας θέλω!” Εγύ­ρι­σεν όλην την γει­το­νιάν, εμάς,… την Κα­θο­λι­κήν της Κώ­σται­νας, την Στα­μα­τούλ­λαν του Ψι­μό­ρι­φου…, “Ελάτε που σας θέλω !”. Πάμεν κι εμείς, μπαίν­νου­μεν μέσα στον φούρ­νο, και τί να δούμε;! Βλέ­που­με στον έναν τοίχο, μιά τε­ρά­στια Ελ­λη­νι­κή Ση­μαία, και με τον σταυ­ρό, παννί, καρ­φω­μέ­νη στον τοίχο!… και να τρέ­χουν πιόν τα δά­κρυά μας!..τόσον!… “Πα­να­γί­τσα μου!, Χρι­στέ μου!, εί­δα­μεν επι­τέ­λους την Ελ­λη­νι­κή Ση­μαία!”… Κι όταν εμα­ζευ­τή­κα­μεν όλη η γει­το­νιά, λέει : “Γο­να­τί­στε όλοι κάτω!”. Εγο­να­τί­σα­μεν, κι αρ­χί­σα­μεν όλοι σιγά-σιγά : “Σε γνω­ρί­ζω από την κόψη, του σπα­θιού την τρο­με­ρή…!”

Κι ετρα­γου­δού­σα­μεν τον Εθνι­κό Ύμνο σιγά-σιγά, να μην μας ακού­σουν, γιατί ήταν coprifuoco, κι αλοί­μο­νο, τί θα πα­θαί­να­με!… Έ!, αυτό, θα μου μεί­νει στην μνήμη μου, μέχρι να πε­θά­νω, δεν θα φύγει από το μυαλό μου! Ήταν τόση η λα­χτά­ρα μας, να δού­μεν την Ελ­λη­νι­κή Ση­μαία!….” Αγα­πη­τές μου Συ­μπα­τριώ­τισ­σες και αγα­πη­τοί μου συ­μπα­τριώ­τες, κομ­μά­τι-κομ­μά­τι, ελευ­θε­ρώ­θη­κε από τους λογής-λογής κα­τα­κτη­τές, η Ελ­λη­νι­κή Γη… Από την Ρού­με­λη και τον Μωριά το 1821, ως τα Δω­δε­κά­νη­σα, το 1948… Με αίμα…Με θυ­σί­ες… Κι η προ­σμο­νή της Λευ­τε­ριάς κι η λα­χτά­ρα της Ελ­λά­δας, ήταν εν­σαρ­κω­μέ­νη σε ένα Ιερό Λά­βα­ρο, μέσα στην ψυχή του Έλ­λη­να! Πα­ντού και πάντα !… Ας έχου­με στον νου μας αυτές τις ιστο­ρί­ες και σή­με­ρα και πάντα! Κάθε στιγ­μή που στα Άγια Δω­δε­κά­νη­σα μας κυ­μα­τί­ζει ελεύ­θε­ρα η Ελ­λη­νι­κή Ση­μαία! Κι ας κα­τα­τεί­νει πά­ντο­τε, έμπρα­κτα και ευ­συ­νεί­δη­τα, όχι μόνον ο κάθε λόγος μας, αλλά κυ­ρί­ως η κάθε πράξη και ενέρ­γεια μας, στην δια­φύ­λα­ξη και στην εμπέ­δω­ση της Ελευ­θε­ρί­ας, της Ανε­ξαρ­τη­σί­ας, της Δη­μο­κρα­τί­ας και της Δι­καιο­σύ­νης, στην Πα­τρί­δα μας!

Για την επέ­τειο της λα­μπρής 31ης Μαρ­τί­ου 1947.

Ευαγ­γε­λία Μ. Παναή Φι­λό­λο­γος –

Επι­χει­ρη­μα­τί­ας Υπο­ψή­φια Βου­λευ­τής Δω­δε­κα­νή­σου