Δωδεκανήσιος πήγε στην… κόλαση!

Πριν από πε­ρισ­σό­τε­ρο από τέσ­σε­ρις δε­κα­ε­τί­ες, ένας κρα­τή­ρας από φωτιά άνοι­ξε στην έρημο του βό­ρειους Τουρ­κμε­νι­στάν, πι­θα­νά ως απο­τέ­λε­σμα γε­ώ­τρη­σης.

Ο κρα­τή­ρας Νταρ­ζά­βα, ευ­ρύ­τε­ρα γνω­στός ως η «πύλη της Κό­λα­σης» καίει ακόμα και σή­με­ρα, ένα σου­ρε­α­λι­στι­κό χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό σε ένα κατά τα άλλα άγονο τοπίο.

Λε­πτο­μέ­ρειες σχε­τι­κά με την προ­έ­λευ­ση του κρα­τή­ρα είναι άγνω­στες, αλλά η ιστο­ρία λέει ότι σο­βιε­τι­κοί επι­στή­μο­νες έβα­λαν φωτιά για να κά­ψουν δη­λη­τη­ριώ­δη αέρια κάτω από μια εξέ­δρα γε­ώ­τρη­σης. Ίσως οι επι­στή­μο­νες υπο­τί­μη­σαν την πο­σό­τη­τα των καυ­σί­μων που βρι­σκό­ταν κάτω από το Τουρ­κμε­νι­στάν, το οποίο έχει το έκτο με­γα­λύ­τε­ρο από­θε­μα φυ­σι­κού αε­ρί­ου στον κόσμο.

Πριν με­ρι­κούς μήνες, ο ελ­λη­νι­κής κα­τα­γω­γής Κα­να­δός εξε­ρευ­νη­τής και κυ­νη­γός κα­ται­γί­δων Γιώρ­γος Κου­ρού­νης, σε απο­στο­λή που χρη­μα­το­δο­τή­θη­κε εν μέρει από το National Geographic, έγινε ο πρώ­τος άν­θρω­πος που κα­τέ­βη­κε στα βάθη του κρα­τή­ρα, ο οποί­ος έχει βάθος 30 μέτρα και πλά­τος 65 μέτρα.

Εκεί συ­νέ­λε­ξε δείγ­μα­τα εδά­φους, ελ­πί­ζο­ντας να μάθει αν η ζωή μπο­ρεί να επι­βιώ­σει σε αυτές τις σκλη­ρές συν­θή­κες-και ίσως ρίξει φως σχε­τι­κά με το αν η ζωή θα μπο­ρού­σε να επι­βιώ­σει σε πα­ρό­μοιες συν­θή­κες κάπου αλλού στο σύ­μπαν.

Με αφορ­μή την πα­ρου­σί­α­ση της απο­στο­λής του στο χθε­σι­νό επει­σό­διο της σει­ράς Die Trying του National Geographic Channel, ο Κου­ρού­νης μι­λά­ει για την εμπει­ρία του.

«Το ση­μείο πάντα με γο­ή­τευε. Η ιστο­ρία πίσω από το πώς εμ­φα­νί­στη­κε ο κρα­τή­ρας ήταν τυ­λιγ­μέ­νη στο μυ­στή­ριο, και δεν υπάρ­χει άλλο μέρος σαν αυτό στη Γη. Είναι πολύ μο­να­δι­κό, δε­δο­μέ­νου ότι δεν υπάρ­χει άλλο μέρος με λάκκο καύ­σης με­θα­νί­ου που είναι σαν να εκτο­ξεύ­ε­ται από το έδα­φος σε υψηλή πίεση. Είναι συ­ναρ­πα­στι­κό, είναι εντυ­πω­σια­κό, και υπάρ­χουν πολλά που μπο­ρού­με να μά­θου­με για αυτό το φαι­νό­με­νο» ανα­φέ­ρει.

Ου­σια­στι­κά πρό­κει­ται για μία πολύ ση­μα­ντι­κή απο­θή­κη φυ­σι­κού αε­ρί­ου, που καίει για πε­ρισ­σό­τε­ρα από 40 χρό­νια. Οπως εξη­γεί ο Κου­ρού­νης «η ιστο­ρία που έχει κυ­κλο­φο­ρή­σει στο δια­δί­κτυο είναι ελα­φρώς δια­φο­ρε­τι­κή από ότι έχουν δια­πι­στώ­σει οι το­πι­κοί γε­ω­λό­γοι. Ο κοι­νός αστι­κός μύθος του τόπου είναι ότι κα­τέρ­ρευ­σε το 1971 και πυρ­πο­λή­θη­κε από τους σο­βιε­τι­κούς επι­στή­μο­νες λίγο αρ­γό­τε­ρα. Αλλά έχω ακού­σει από τους το­πι­κούς γε­ω­λό­γους του Τουρ­κμε­νι­στάν, που ήταν εκεί για δε­κα­ε­τί­ες, ότι η κα­τάρ­ρευ­ση μπο­ρεί να συ­νέ­βη στη δε­κα­ε­τία του ’60 και ήταν σβη­στός μέχρι το 1980. Δεν ξέρω ακρι­βώς τι συ­νέ­βη. Και δεν υπάρ­χουν αρ­χεία. Προ­σπα­θή­σα­με να βρού­με πα­λιές ανα­φο­ρές στο πε­ρι­στα­τι­κό, αλλά το τμήμα γε­ω­λο­γί­ας απλά δεν έχει τόσο παλιά αρ­χεία. Ετσι, μέρος της υπό­θε­σης εξα­κο­λου­θεί να πα­ρα­μέ­νει ένα μυ­στή­ριο.»

Οσο για το πώς προ­ε­τοι­μά­στη­κε για αυτή τη δύ­σκο­λη απο­στο­λή εξη­γεί: «Χρειά­στη­κα 1μιση χρόνο για τη προ­ε­τοι­μα­σία και το σχε­δια­σμό της απο­στο­λής, για να πάρω την άδεια και να επαν­δρώ­σω την ομάδα μου. Επί­σης εί­χα­με κάνει με­γά­λη προ­ε­τοι­μα­σία. Εί­χα­με φτιά­ξει ένα σύ­στη­μα με σχοι­νιά σε το­πι­κό φα­ράγ­γι του πο­τα­μού και εξα­σκού­μα­σταν εκεί. Επί­σης φο­ρού­σα ει­δι­κή στολή που ανα­κλά τη θερ­μό­τη­τα και αυ­το­δύ­να­μη ανα­πνευ­στι­κή συ­σκευή, ενώ χρειά­στη­κα και ει­δι­κό εξο­πλι­σμό γιατί ένα κα­νο­νι­κό σχοι­νί αναρ­ρί­χη­σης θα έλιω­νε από την υπερ­βο­λι­κή ζέστη. Πα­ράλ­λη­λα βά­ζα­με φωτιά με εφέ στην πε­ριο­χή κάτω από τα πόδια μου, ώστε να προ­ε­τοι­μα­στώ ψυ­χο­λο­γι­κά και να μην πα­νι­κο­βλη­θώ μέσα στον κρα­τή­ρα.

Οταν μπήκα μέσα πρώτη φορά και κοί­τα­ξα κάτω ήταν σαν ται­νία επι­στη­μο­νι­κής φα­ντα­σί­ας. Η φωτιά και η ζέστη στρε­βλώ­νει τον αέρα γύρω και το κύμα θερ­μό­τη­τας είναι τόσο με­γά­λο που δεν μπο­ρού­σα­με να κοι­τά­ξου­με κατ ‘ευ­θεί­αν προς τον άνεμο. Προ­στα­τεύ­α­με το πρό­σω­πό μας με τα χέρια μας όταν βρι­σκό­μα­σταν την άκρη του κρα­τή­ρα.»