Βραχυχρόνιες μισθώσεις: 9 + 1 ερωταπαντήσεις για το νέο ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο

Με δέκα ερω­τα­πα­ντή­σεις η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή δίνει το στίγμα του νέου ρυθ­μι­στι­κού πλαι­σίου για τις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις τύπου Airbnb.

Μεταξύ άλλων επι­ση­μαί­νε­ται ότι αυτή η πρόταση στο­χεύει στη δημιουρ­γία βελ­τι­στο­ποι­η­μέ­νων υπο­χρε­ώ­σεων συλ­λο­γής και κοινής χρήσης δεδο­μέ­νων για οικο­δε­σπό­τες και δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες και θα παρέχει στις δημό­σιες αρχές σχετικά δεδο­μένα και εργα­λεία για να δια­σφα­λι­στεί ότι μόνο οι νόμιμες κατα­χω­ρί­σεις θα μπορούν να δια­φη­μί­ζο­νται σε δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες.

Ανα­λυ­τικά οι ερω­τή­σεις – απα­ντή­σεις

1. Γιατί χρεια­ζό­μα­στε έναν κανο­νι­σμό για τη συλλογή και την κοινή χρήση δεδο­μέ­νων για βρα­χυ­πρό­θε­σμες ενοι­κιά­σεις κατα­λυ­μά­των;

Οι βρα­χυ­πρό­θε­σμες ενοι­κιά­σεις κατα­λυ­μά­των ανα­πτύσ­σο­νται γρήγορα στην ΕΕ και ενι­σχύ­ο­νται σε μεγάλο βαθμό από την οικο­νο­μία της πλατ­φόρ­μας. Απο­φέ­ρουν οφέλη στους οικο­δε­σπό­τες, στους ταξι­διώ­τες και στο ευρύ­τερο του­ρι­στικό οικο­σύ­στημα. Ωστόσο, θέτουν παράλ­ληλα προ­κλή­σεις, ειδικά για τις τοπικές κοι­νω­νίες, οι οποίες σε ορι­σμέ­νες περιο­χές αντι­με­τω­πί­ζουν λιγό­τερο προ­σι­τές τιμές κατοι­κιών, αυξα­νό­με­νες τιμές ή υπερ­βο­λι­κές του­ρι­στι­κές ροές.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι δημό­σιες αρχές σε ολό­κληρη την ΕΕ χρειά­ζο­νται ποιο­τικά δεδο­μένα σχετικά με τις βρα­χυ­πρό­θε­σμες ενοι­κιά­σεις κατα­λυ­μά­των, για να χαρά­ξουν ορθές πολι­τι­κές και να τις εφαρ­μό­σουν απο­τε­λε­σμα­τικά. Οι αρχές σε όλη την ΕΕ ανα­λαμ­βά­νουν δράση για τη λήψη δεδο­μέ­νων. Ωστόσο, δεν λαμ­βά­νουν πάντα αξιό­πι­στα δεδο­μένα, καθώς οι οικο­δε­σπό­τες δεν κατα­χω­ρούν συστη­μα­τικά ακίνητα και οι δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες δεν μοι­ρά­ζο­νται πάντα δεδο­μένα, για διά­φο­ρους νομι­κούς και τεχνι­κούς λόγους. Επι­πλέον, ο κατα­κερ­μα­τι­σμός δια­φο­ρε­τι­κών πρω­το­βου­λιών συλ­λο­γής δεδο­μέ­νων αυξάνει το κόστος και μειώνει τη χρη­σι­μό­τητα των δια­φο­ρε­τι­κών συνόλων δεδο­μέ­νων που συλ­λέ­γο­νται.

Οι δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες, ιδίως οι ΜμΕ και οι οικο­δε­σπό­τες χρειά­ζο­νται ένα σαφές, απλό και υγιές νομικό πλαίσιο για την ανταλ­λαγή δεδο­μέ­νων με τις δημό­σιες αρχές.

Αυτή η πρόταση στο­χεύει στη δημιουρ­γία βελ­τι­στο­ποι­η­μέ­νων υπο­χρε­ώ­σεων συλ­λο­γής και κοινής χρήσης δεδο­μέ­νων για οικο­δε­σπό­τες και δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες. Θα αντι­κα­τα­στή­σει τους ισχύ­ο­ντες δια­φο­ρε­τι­κούς και περί­πλο­κους κανόνες στα κράτη μέλη από ένα σαφές και ανα­λο­γικό πλαίσιο για τη συλλογή και την ανταλ­λαγή δεδο­μέ­νων σε ολό­κληρη την ενιαία αγορά της ΕΕ. Οι νέοι κανόνες θα συμπλη­ρώ­σουν τα υπάρ­χο­ντα μέσα, όπως ο νόμος για τις ψηφια­κές υπη­ρε­σίες ή η οδηγία για τη διοι­κη­τική συνερ­γα­σία στον τομέα της φορο­λο­γίας (DAC7), τα οποία ήδη παρέ­χουν στις δημό­σιες αρχές ορι­σμένα εργα­λεία και δεδο­μένα.

2. Ποια είναι τα οφέλη για τους ταξι­διώ­τες, το ευρύ­τερο του­ρι­στικό οικο­σύ­στημα και τους πολίτες;

Αυτή η πρόταση θα παρέχει στις δημό­σιες αρχές σχετικά δεδο­μένα και εργα­λεία για να δια­σφα­λι­στεί ότι μόνο οι νόμιμες κατα­χω­ρί­σεις θα μπορούν να δια­φη­μί­ζο­νται σε δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες. Αυτό θα αυξήσει την εμπι­στο­σύνη και την ασφά­λεια των ταξι­διω­τών. Οι δημό­σιες αρχές θα μπορούν επίσης να παρέ­χουν καλύ­τε­ρες υπη­ρε­σίες σε ταξι­διώ­τες και τοπικές κοι­νό­τη­τες, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων, για παρά­δειγμα, καλύ­τε­ρων υπη­ρε­σιών δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των, παροχής νερού ή μετα­φο­ράς, με ακρι­βέ­στε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες σχετικά με τη δρα­στη­ριό­τητα βρα­χυ­πρό­θε­σμων μισθώ­σεων σε συγκε­κρι­μέ­νες περιο­χές.

Η δια­θε­σι­μό­τητα ανώ­νυ­μων συγκε­ντρω­τι­κών δεδο­μέ­νων θα ωφε­λή­σει τις τοπικές κοι­νω­νίες και τον ευρύ­τερο του­ρι­στικό τομέα. Αυτό περι­λαμ­βά­νει πολλές ΜΜΕ που παρέ­χουν υπη­ρε­σίες όπως καθα­ρι­σμός ή δια­χεί­ριση ακι­νή­των, καθώς και μια σειρά άλλων φορέων, όπως εστια­τό­ρια ή ξεναγοί του­ρι­στών. Όλοι τους θα μπορούν να χρη­σι­μο­ποιούν δεδο­μένα για να προ­γραμ­μα­τί­σουν τις δρα­στη­ριό­τη­τές τους και να κατα­νο­ή­σουν καλύ­τερα τις του­ρι­στι­κές ροές.

Οι ομάδες ή οι ενώσεις πολιτών θα μπορούν επίσης να έχουν πρό­σβαση σε συγκε­ντρω­τικά δεδο­μένα, έχοντας της δυνα­τό­τητα να συμ­βάλ­λουν στη χάραξη πολι­τι­κής και να προ­στα­τεύ­ουν την ποιό­τητα ζωής της κοι­νό­τη­τάς τους.

3. Ποια είναι τα οφέλη για τους οικο­δε­σπό­τες των βρα­χυ­πρό­θε­σμων ενοι­κιά­σεων κατα­λυ­μά­των;

Οι οικο­δε­σπό­τες θα επω­φε­λη­θούν από απλού­στε­ρους και σαφέ­στε­ρους κανόνες σχετικά με τον τρόπο εγγρα­φής και προ­σφο­ράς βρα­χυ­πρό­θε­σμων ενοι­κιά­σεων. Οι αρμό­διες αρχές θα πρέπει να δημιουρ­γή­σουν μια ηλε­κτρο­νική και απλή δια­δι­κα­σία εγγρα­φής για τους οικο­δε­σπό­τες. Οι πλη­ρο­φο­ρίες και η τεκ­μη­ρί­ωση που θα παρέ­χο­νται θα πρέπει να είναι απα­ραί­τη­τες και ανα­λο­γι­κές. Μόλις ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία εγγρα­φής, οι οικο­δε­σπό­τες θα λάβουν έναν μονα­δικό αριθμό εγγρα­φής που θα τους επι­τρέ­ψει να ξεκι­νή­σουν τη δρα­στη­ριό­τητά τους.

Δεδο­μέ­νου ότι οι δημό­σιες αρχές θα πρέπει να δια­θέ­τουν κανόνες βρα­χυ­πρό­θε­σμης μίσθω­σης στους εθνι­κούς ιστό­το­πους, οι οικο­δε­σπό­τες θα επω­φε­λη­θούν επίσης από σαφείς πλη­ρο­φο­ρίες και απαι­τή­σεις που πρέπει να τηρού­νται. Καθώς οι δημό­σιες αρχές θα λαμ­βά­νουν περισ­σό­τερα δεδο­μένα, οι υπεύ­θυ­νοι οικο­δε­σπό­τες μπορούν επίσης να ανα­μέ­νουν καλύ­τε­ρους κανόνες για τις βρα­χυ­πρό­θε­σμες ενοι­κιά­σεις και λιγό­τε­ρες κατα­χω­ρί­σεις παρά­νο­μων βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων.

4. Επη­ρε­ά­ζει αυτή η πρόταση την ικα­νό­τητα των δημό­σιων αρχών στα κράτη μέλη να ρυθ­μί­ζουν τις βρα­χυ­πρό­θε­σμες μισθώ­σεις κατα­λυ­μά­των; Θα υπο­χρε­ω­θούν οι δημό­σιες αρχές να εγκα­τα­λεί­ψουν το δικό τους σύστημα εγγρα­φής;

Όχι, η πρόταση δεν θα επη­ρε­ά­σει την ικα­νό­τητα των δημό­σιων αρχών να ρυθ­μί­ζουν τις βρα­χυ­πρό­θε­σμες ενοι­κιά­σεις κατα­λυ­μά­των και οι δημό­σιες αρχές θα πρέπει απλώς να προ­σαρ­μό­σουν το σύστημα εγγρα­φής τους. Η πρόταση σέβεται πλήρως την αρχή της επι­κου­ρι­κό­τη­τας και τις αρμο­διό­τη­τες των δημό­σιων αρχών.

Σύμφωνα με την πρόταση, οι εθνικές και τοπικές αρχές δια­τη­ρούν την εξουσία να σχε­διά­ζουν κανόνες και πολι­τι­κές σχετικά με τις βρα­χυ­πρό­θε­σμες ενοι­κιά­σεις, για την αντι­με­τώ­πιση, για παρά­δειγμα, ζητη­μά­των υγείας και ασφά­λειας, πολε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού, ασφά­λειας και φορο­λο­γίας. Με τον τρόπο αυτό, πρέπει να σέβο­νται τις αρχές της αιτιο­λό­γη­σης και της ανα­λο­γι­κό­τη­τας που κατο­χυ­ρώ­νο­νται στην οδηγία της ΕΕ για τις υπη­ρε­σίες.

Τα δεδο­μένα που συλ­λέ­γο­νται βάσει αυτής της πρό­τα­σης θα επι­τρέ­ψουν στις δημό­σιες αρχές να αξιο­λο­γή­σουν καλύ­τερα την κατά­σταση επί τόπου και να θεσπί­σουν πιο στο­χευ­μέ­νους και ανα­λο­γι­κούς κανόνες.

Οι νέοι κανόνες ορίζουν επίσης ότι οι δημό­σιες αρχές είναι υπεύ­θυ­νες για τη δημιουρ­γία συστή­μα­τος κατα­χώ­ρι­σης. Τα υφι­στά­μενα συστή­ματα κατα­χώ­ρι­σης, σε εθνικό, περι­φε­ρειακό ή τοπικό επίπεδο, μπορούν να δια­τη­ρη­θούν, αλλά θα πρέπει να είναι σύμφωνα με τις απαι­τή­σεις που ορί­ζο­νται στην παρούσα πρόταση. Για παρά­δειγμα, οι δημό­σιες αρχές θα πρέπει να δια­σφα­λί­σουν ότι η εγγραφή είναι δυνατή μέσω δια­δι­κτύου και να εκδώ­σουν έναν μονα­δικό αριθμό εγγρα­φής ανά ιδιο­κτη­σία.

5. Πώς θα συμ­βά­λει η πρόταση στη βελ­τί­ωση της δια­φά­νειας στις εγγρα­φές οικο­δε­σπο­τών και ακι­νή­των;

Ο παρών κανο­νι­σμός εναρ­μο­νί­ζει τη δια­δι­κα­σία εγγρα­φής για τους οικο­δε­σπό­τες και τις ιδιο­κτη­σίες τους. Αυτό θα οδη­γή­σει σε ένα κοινό σύνολο δεδο­μέ­νων. Οι οικο­δε­σπό­τες θα μοι­ρα­στούν δεδο­μένα που αφορούν τους ίδιους και την περιου­σία τους με τις δημό­σιες αρχές. Με βάση αυτή την ηλε­κτρο­νική εγγραφή, οι οικο­δε­σπό­τες θα λάβουν αυτό­ματα έναν μονα­δικό αριθμό εγγρα­φής για το ακίνητο.

Οι πλατ­φόρ­μες θα πρέπει να μοι­ρά­ζο­νται τις σχε­τι­κές πλη­ρο­φο­ρίες με τις δημό­σιες αρχές σε μηνιαία βάση. Αυτές οι πλη­ρο­φο­ρίες θα περι­λαμ­βά­νουν:

Δεδο­μένα για τον αριθμό των δια­μο­νών και των επι­σκε­πτών.

Τον αριθμό εγγρα­φής

Τη διεύ­θυνση ιστού (URL) των κατα­χω­ρί­σεων για βρα­χυ­χρό­νιες ενοι­κιά­σεις που βρί­σκο­νται στην επι­κρά­τεια της αιτού­σας δημό­σιας αρχής.

Αυτές οι πλη­ρο­φο­ρίες θα επέ­τρε­παν τον εντο­πι­σμό μη κατα­χω­ρι­σμέ­νων κατα­χω­ρί­σεων και θα βοη­θού­σαν στην επιβολή της υπο­χρέ­ω­σης εγγρα­φής, αυξά­νο­ντας περαι­τέρω τη δια­φά­νεια.

Οι πλατ­φόρ­μες θα πρέπει επίσης να σχε­διά­σουν τους ιστό­το­πούς τους με τέτοιο τρόπο ώστε οι οικο­δε­σπό­τες να μπορούν να εμφα­νί­ζουν αριθ­μούς εγγρα­φής. Οι πλατ­φόρ­μες θα πρέπει να διε­νερ­γούν τυχαί­ους ελέγ­χους για να επα­λη­θεύ­ουν εάν ισχύει υπο­χρέ­ωση εγγρα­φής καθώς και την εγκυ­ρό­τητα των αριθμών εγγρα­φής.

Οι δημό­σιες αρχές θα μπορούν να επι­κοι­νω­νούν με τους οικο­δε­σπό­τες και να έχουν καλύ­τερη εικόνα των ακι­νή­των που εκμι­σθώ­νο­νται σε βρα­χυ­πρό­θε­σμη βάση στην επι­κρά­τειά τους. Αυτό θα τους δώσει γνώση της ακρι­βούς τοπο­θε­σίας των βρα­χυ­πρό­θε­σμων ενοι­κιά­σεων κατα­λυ­μά­των, της χωρη­τι­κό­τη­τάς τους και εάν αυτά τα ακίνητα απο­τε­λούν μέρος κύριας ή άλλης κατοι­κίας.

Τέλος, οι δημό­σιες αρχές θα μπορούν να μοι­ρά­ζο­νται τα δεδο­μένα με συγκε­ντρω­τικό και ανώνυμο τρόπο με ερευ­νη­τές, στα­τι­στι­κές υπη­ρε­σίες και τους πολίτες.

6. Τι είδους δεδο­μένα είναι δια­θέ­σιμα στις δημό­σιες αρχές; Πώς προ­στα­τεύ­ο­νται τα προ­σω­πικά δεδο­μένα;

Οι δημό­σιες αρχές, είτε σε τοπικό, περι­φε­ρειακό ή εθνικό επίπεδο, θα μπορούν να ζητούν πλη­ρο­φο­ρίες που αφορούν μόνο αυτές. Αυτές οι πλη­ρο­φο­ρίες θα είναι δια­θέ­σι­μες σε αυτές μέσω των νέων εθνικών ενιαίων ψηφια­κών σημείων εισόδου, όπου οι πλατ­φόρ­μες θα δια­θέ­σουν αυτά τα δεδο­μένα.

Πρα­κτικά, αυτό σημαί­νει ότι, για παρά­δειγμα, οι αρχές μιας πόλης θα μπορούν να ζητούν δεδο­μένα μόνο για την πόλη τους, αλλά δεν θα έχουν πρό­σβαση στα δεδο­μένα των οικο­δε­σπο­τών σε άλλη πόλη ή στα δεδο­μένα των οικο­δε­σπο­τών στις γύρω περιο­χές.

Οι δημό­σιες αρχές που λαμ­βά­νουν δεδο­μένα προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα για τους οικο­δε­σπό­τες και τη δρα­στη­ριό­τητά τους θα προσ­διο­ρί­ζο­νται δεόντως και θα εξου­σιο­δο­τού­νται να τα λαμ­βά­νουν σε πλήρη συμ­μόρ­φωση με τους κανόνες για την προ­στα­σία των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων, ιδίως με τον Γενικό Κανο­νι­σμό για την Προ­στα­σία Δεδο­μέ­νων.

7. Θα μπορούν οι αρχές να ζητούν περισ­σό­τερα δεδο­μένα από δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες;

Οι πλατ­φόρ­μες θα μοι­ρά­ζο­νται μόνο τα δεδο­μένα που ανα­φέ­ρο­νται στην πρόταση.

Ωστόσο, ενδέ­χε­ται να έχουν την υπο­χρέ­ωση να κοι­νο­ποιούν άλλα δεδο­μένα, όπως απαι­τεί­ται από χωρι­στές νομο­θε­τι­κές δια­τά­ξεις της ΕΕ:

Σύμφωνα με την οδηγία για τη διοι­κη­τική συνερ­γα­σία στον τομέα της φορο­λο­γίας, οι δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες θα πρέπει να παρέ­χουν στις φορο­λο­γι­κές αρχές τα δεδο­μένα σχετικά με το εισό­δημα που δημιουρ­γεί­ται από τη δρα­στη­ριό­τητα των βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων.

Σύμφωνα με τον νόμο για τις ψηφια­κές υπη­ρε­σίες, οι δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες θα πρέπει να απα­ντούν σε συγκε­κρι­μένα αιτή­ματα σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις. Αυτός είναι ένας ad-hoc μηχα­νι­σμός.

8. Υπάρ­χουν ελα­φρύ­τε­ρες απαι­τή­σεις για πολύ μικρές και μικρές δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες;

Η παρούσα πρόταση λαμ­βά­νει υπόψη την κατά­σταση των ΜμΕ στον τομέα των δια­δι­κτυα­κών πλατ­φορ­μών.

Κατά κανόνα, οι πλατ­φόρ­μες θα πρέπει να μοι­ρά­ζο­νται δεδο­μένα σε μηνιαία βάση αυτό­ματα. Ωστόσο, οι πολύ μικρές και μικρές πλατ­φόρ­μες που δεν φτάνουν σε μηνιαίο μέσο όρο 2.500 κεντρι­κών υπο­λο­γι­στών θα έχουν τη δυνα­τό­τητα να επω­φε­λη­θούν από ένα ελα­φρύ­τερο καθε­στώς. Θα χρεια­στεί να μοι­ρά­ζο­νται δεδο­μένα λιγό­τερο συχνά (τρι­μη­νιαία) και δεν θα είναι υπο­χρε­ω­μέ­νοι να χρη­σι­μο­ποιούν αυτο­μα­το­ποι­η­μένα μέσα για την παροχή των δεδο­μέ­νων. Αυτές οι πλατ­φόρ­μες θα έχουν τη δυνα­τό­τητα να ανα­φέ­ρουν μη αυτό­ματα.

9. Πώς θα βοη­θή­σει ο νέος κανο­νι­σμός τους οικο­δε­σπό­τες να κατα­νο­ή­σουν καλύ­τερα τους ισχύ­ο­ντες εθνι­κούς κανόνες και δια­δι­κα­σίες;

Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να δια­σφα­λί­σουν ότι οι κανόνες που ισχύουν για τη δρα­στη­ριό­τητα των βρα­χυ­πρό­θε­σμων μισθώ­σεων είναι δια­δι­κτυα­κοί και εύκολα προ­σβά­σι­μοι σε εθνι­κούς ιστό­το­πους, καθώς και ότι είναι προ­σβά­σι­μοι μέσω των πυλών Your Europe και της Single Digital Gateway. Οι δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες θα πρέπει επίσης να δια­σφα­λί­σουν ότι αυτές οι πλη­ρο­φο­ρίες είναι προ­σβά­σι­μες μέσω του ιστό­το­πού τους.

Ως εκ τούτου, οι οικο­δε­σπό­τες θα έχουν πολλούς τρόπους πρό­σβα­σης σε πλη­ρο­φο­ρίες σχετικά με τους κανόνες που πρέπει να τηρούν για να δρα­στη­ριο­ποι­η­θούν.

10. Πώς μπορούν να δημο­σιευ­τούν τα δεδο­μένα που συλ­λέ­γο­νται από τις εθνικές στα­τι­στι­κές υπη­ρε­σίες και τις στα­τι­στι­κές υπη­ρε­σίες της ΕΕ και πώς θα τρο­φο­δο­τή­σουν τον χώρο του­ρι­στι­κών δεδο­μέ­νων;

Τα κράτη μέλη θα ορίσουν μια οντό­τητα για τη συγκέ­ντρωση και τη δια­βί­βαση δεδο­μέ­νων σε εθνικές στα­τι­στι­κές υπη­ρε­σίες και υπη­ρε­σίες της ΕΕ για δημο­σί­ευση.

Συγκε­ντρω­τικά δεδο­μένα μπορούν επίσης να δια­τί­θε­νται στο μέλλον με συγκε­κρι­μέ­νους τομείς δεδο­μέ­νων, οι οποίοι θα διευ­κο­λύ­νουν την ανταλ­λαγή δεδο­μέ­νων και την κοινή χρήση δεδο­μέ­νων βρα­χυ­πρό­θε­σμων μισθώ­σεων.