Έρευνα: Πώς βλέπουν οι Ελληνες την Επανάσταση του 1821

Τον κοινό τόπο ανα­φο­ράς που απο­τε­λεί για όλους τους Ελληνες η Επα­νά­σταση του 1821 έρχο­νται να επι­βε­βαιώ­σουν τα ευρή­ματα της τρίτης και τελευ­ταίας κατά σειράν πανελ­λα­δι­κής δημο­σκό­πη­σης του ΚΕΦίΜ «Πώς βλέπουν οι Ελληνες την Επα­νά­σταση του 1821». Το πρώτο μέρος της δημο­σκό­πη­σης, που έχει στόχο να εντο­πί­σει και να κατα­γρά­ψει την πρό­σληψη της Επα­νά­στα­σης στη σημε­ρινή ελλη­νική κοι­νω­νία συνο­λικά, όπως και στις επι­μέ­ρους ομάδες που τη συγκρο­τούν, διε­ξή­χθη το 2019, το δεύτερο το 2020 και το τρίτο τον Νοέμ­βριο και τον Δεκέμ­βριο του 2021. Από τη σύγκριση των πρό­σφα­των ευρη­μά­των με τα περα­σμένα έτη προ­κύ­πτουν μικρές αλλά ορατές δια­φο­ρές στον τρόπο με τον οποίο η κοινή γνώμη προ­σλαμ­βά­νει πρόσωπα και γεγο­νότα του Αγώνα, αλλά και στη γνώση που κατέχει σχετικά με τα ιστο­ρικά γεγο­νότα της τότε εποχής. Κυριό­τερο, όπως προ­α­να­φέρ­θηκε, εύρημα της έρευνας, που διε­νήρ­γησε για λογα­ρια­σμό του ΚΕΦίΜ η εται­ρεία Marc, είναι ότι η Επα­νά­σταση του 1821 απο­τε­λεί κοινό τόπο ανα­φο­ράς που ενώνει όλους τους Ελληνες, ανε­ξαρ­τή­τως ιδε­ο­λο­γίας, πολι­τι­κής τοπο­θέ­τη­σης, μορ­φω­τι­κού επι­πέ­δου και δημο­γρα­φι­κών χαρα­κτη­ρι­στι­κών.

Καθο­λι­κής απο­δο­χής απο­λαμ­βά­νουν: Ο εθνικός χαρα­κτή­ρας της Επα­νά­στα­σης (91,2%). Η ανα­γνώ­ριση του Κολο­κο­τρώνη, του Καραϊ­σκάκη και της Μπου­μπου­λί­νας, ως σημα­ντι­κό­τε­ρων ηρώων. Η θετική συμβολή της Φιλικής Εται­ρείας (90%), των Φιλελ­λή­νων (84,4%) και των νησιω­τών πολι­τι­κών (83,8%) στην έκβαση του Αγώνα. Αντι­θέ­τως, διχα­σμένη παρα­μέ­νει η κοινή γνώμη σε ό,τι αφορά τον ρόλο των Μεγάλων Δυνά­μεων στην κατά­ληξη της Ελλη­νι­κής Επα­νά­στα­σης. Το 38,9% των Ελλήνων πιστεύει ότι η Ρωσία είχε τη θετι­κό­τερη συμβολή, με τη Γαλλία (20,7%) και τη Μεγάλη Βρε­τα­νία (19,7%) να ακο­λου­θούν. Σε σχέση με τη δημο­σκό­πηση του 2019, η Ρωσία και η Αυστρία παρου­σιά­ζουν πτωτική τάση, ενώ Μεγάλη Βρε­τα­νία και Γαλλία ανοδική. Τέσ­σε­ρις στους δέκα πολίτες συγκλί­νουν στον θετικό ρόλο των εξω­τε­ρι­κών δανείων, ενώ τρεις στους δέκα στον αρνη­τικό. Επίσης το 58% θεωρεί ως καθο­ρι­στικό αίτιο της θετικής έκβασης του Αγώνα τις στρα­τιω­τι­κές επι­τυ­χίες των επα­να­στα­τών, ενώ το 34% την επέμ­βαση των Μεγάλων Δυνά­μεων.

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον έχουν οι απα­ντή­σεις των ερω­τη­θέ­ντων που αφορούν τη φιλε­λεύ­θερη διά­σταση της Επα­νά­στα­σης, καθώς παρου­σιά­ζουν σημα­ντική αύξηση σε σύγκριση με το πρώτο μέρος της έρευνας (2019). Ετσι, ο φιλε­λεύ­θε­ρος χαρα­κτή­ρας του Αγώνα είναι πλέον δεύ­τε­ρος μετά τον εθνικό και τον ανα­γνω­ρί­ζουν 58,4% από 52,9% το 2019. Επίσης όσοι ανα­γνω­ρί­ζουν τον δημο­κρα­τικό χαρα­κτήρα αυξή­θη­καν επίσης από 40,8% σε 46,2%.

Τα απο­τε­λέ­σματα της δημο­σκό­πη­σης, όμως, ανα­δει­κνύ­ουν και την ανάγκη να υπάρξει περισ­σό­τερη εκπαί­δευση γύρω από τα ιστο­ρικά γεγο­νότα της Επα­νά­στα­σης. Ενδει­κτικά, η κοινή γνώμη παρα­μέ­νει διχα­σμένη για το αν η Επα­νά­σταση ξεκί­νησε στις 25 Μαρτίου στην Αγία Λαύρα, ενώ μόλις ένας στους δέκα θεωρεί ότι οι συμπο­λί­τες τους γνω­ρί­ζουν καλά την ιστορία της. Τέλος, οι μισοί Ελληνες δηλώ­νουν ότι στη διάρ­κεια του 2021 διά­βα­σαν και έμαθαν περισ­σό­τερα για το 1821, με τις τηλε­ο­πτι­κές εκπο­μπές (28,4%), τα βιβλία (18,6%) και το Δια­δί­κτυο (16,9%) να είναι οι κυριό­τε­ρες πηγές ενη­μέ­ρω­σης.