Το νέο περιφερειακό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου

Την πρόταση ανα­θε­ώ­ρη­σης – εξει­δί­κευ­σης και την Ειση­γη­τική Έκθεση για την Ανα­θε­ώ­ρηση και Εξει­δί­κευση του Περι­φε­ρεια­κού Πλαι­σίου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού και Αει­φό­ρου Ανά­πτυ­ξης της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, παρου­σιά­ζει σήμερα η «δ».

To θέμα απα­σχό­λησε τη χθεσινή συνε­δρί­αση της ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου.

Σύμφωνα με όσα ανα­φέ­ρο­νται, μεταξύ άλλων, στην πολυ­σέ­λιδη ανα­λυ­τική εισή­γηση, το ΠΧΠ Ν.Αιγαίου συνιστά, την συν­θε­τική πρόταση για το νέο χωρο-αναπτυξιακό σχέδιο της Περι­φέ­ρειας, και περι­λαμ­βά­νει τον συνο­λικό σχε­δια­σμό με ανα­πτυ­ξια­κές -οικονομικές, χωροταξικές-περιβαλλοντικές και πολεοδομικές-οικιστικές κατευ­θύν­σεις σε χρονικό ορί­ζο­ντα δεκα­πε­ντα­ε­τίας.

Απο­τε­λεί σημα­ντικό εργα­λείο για την περι­φε­ρειακή ανα­πτυ­ξιακή ανα­συ­γκρό­τηση (νέα αυτο­διοι­κη­τική περι­φε­ρειακή δομή) και τη δημιουρ­γία συν­θη­κών προ­ώ­θη­σης, ανά­δει­ξης και διευ­κό­λυν­σης ζωτικών για την οικο­νο­μία επεν­δυ­τι­κών ευκαι­ριών και, στο πνεύμα αυτό, το προ­γραμ­μα­τικό πλαίσιο για τα έργα και τις παρεμ­βά­σεις που θα προ­γραμ­μα­τι­σθούν στα επόμενα χρόνια και, συγ­χρό­νως, το πλαίσιο στή­ρι­ξης και τεκ­μη­ρί­ω­σης των αντί­στοι­χων αιτη­μά­των της Περι­φέ­ρειας για χρη­μα­το­δό­τηση. Με την σχετική Υπουρ­γική Απόφαση ανα­θε­ω­ρεί­ται και εξει­δι­κεύ­ε­ται το μέχρι σήμερα ισχύον ΠΠΧΣΑΑ Ν.Αιγαίου, ώστε να αντα­πο­κρί­νε­ται σε επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νες ανάγκες και δεδο­μένα.

Σκοποί και Στόχοι

Οι βασικοί σκοποί του ΠΧΠ συνί­στα­νται:

1. Στην από­κτηση ενός επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νου ολο­κλη­ρω­μέ­νου χωρο-αναπτυξιακού Σχεδίου της ΠΝΑι, με ανα­πτυ­ξια­κές – οικο­νο­μι­κές, χωρο­τα­ξι­κές – περι­βαλ­λο­ντι­κές και πολε­ο­δο­μι­κές – οικι­στι­κές κατευ­θύν­σεις σε χρονικό ορί­ζο­ντα δεκα­πε­ντα­ε­τίας.

2.Στην ανά­δειξη της ΠΝΑι συνο­λικά και κάθε δια­κρι­τής μονάδας αυτο­τε­λώς σε έναν αξιο­βί­ωτο τόπο μόνιμης δια­βί­ω­σης

-Επιμέρους γενικοί και ειδικοί στόχοι:

1.Ενί­σχυση της εξω­στρέ­φειας και αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της ΠΝΑι σε εθνικό, ευρω­παϊκό και διεθνές επίπεδο, μέσω της μετα­στρο­φής των αδυ­να­μιών που συνε­πά­γε­ται η νησιω­τι­κό­τητα

2. Στα­διακή ελα­χι­στο­ποί­ηση των εξαρ­τή­σεων και προ­σέγ­γιση της αυτάρ­κειας σε ορι­σμέ­νους τομείς

3. Ανά­πτυξη εσω­τε­ρι­κών δικτύων συνερ­γα­σίας / συμπλη­ρω­μα­τι­κής λει­τουρ­γίας, με έμφαση στη μείωση της ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας και την εξοι­κο­νό­μηση ανθρώ­πι­νων και άλλων πόρων

4. Απο­δο­τική χρήση όλων των φυσικών και πολι­τι­σμι­κών πόρων της ΠΝΑι

5. Θωρά­κιση έναντι της περι­βαλ­λο­ντι­κής τρω­τό­τη­τας οφει­λό­με­νης σε εξω­γε­νείς και ενδο­γε­νείς παρά­γο­ντες, φυσι­κούς και ανθρω­πο­γε­νείς

6. Ανα­βάθ­μιση και ανά­δειξη φυσικού και ανθρω­πο­γε­νούς περι­βάλ­λο­ντος

7. Ενί­σχυση του ρόλου του Νοτίου Αιγαίου ως κορυ­φαίου προ­ο­ρι­σμού του του­ρι­σμού εμπει­ρίας παγκο­σμίως, μέσω της υιο­θέ­τη­σης μιας στρα­τη­γι­κής βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, δια­φο­ρο­ποί­η­σης του προ­ϊ­ό­ντος και δημιουρ­γίας ταυ­τό­τη­τας προ­ο­ρι­σμού –και μία σειρά από και­νο­τό­μες παρεμ­βά­σεις

Σχετικά με την θέση της Περι­φέ­ρειας στον διεθνή, ευρω­παϊκό και εθνικό χώρο:

Η δυνα­μική της ΠΝΑι στο εθνικό, ευρω­παϊκό και διεθνές χωρικό σύστημα προσ­διο­ρί­ζε­ται από την αλλη­λε­πί­δραση ενδο­γε­νών και εξω­γε­νών παρα­γό­ντων, στα­θε­ρών και μετα­βλη­τών. Η γεω­γρα­φική και γεω­πο­λι­τική θέση, σε συν­δυα­σμό με την πολυ-νησιωτικότητα, είναι οι σημα­ντι­κό­τε­ροι ανε­λα­στι­κοί παρά­γο­ντες.

Η μεγάλη από­σταση από τα Ευρω­παϊκά Κέντρα ανά­πτυ­ξης, η ανυ­παρ­ξία κοινών συνόρων με άλλα Ευρω­παϊκά Κράτη – Μέλη και ο νησιω­τι­κός / πολυ­νη­σια­κός χαρα­κτή­ρας (55 κατοι­κη­μένα νησιά και πλήθος νησίδων και βρα­χο­νη­σί­δων εξαι­ρε­τικά μικρού πλη­θυ­σμια­κού μεγέ­θους ή/και περιο­δι­κής κατοί­κη­σης, αλλά με υψηλό παρα­γω­γικό δυνα­μικό), με την επα­κό­λουθη διά­σπαση του χώρου, καθι­στούν το Νότιο Αιγαίο μια εξαι­ρε­τικά απο­μο­νω­μένη Ευρω­παϊκή Περι­φέ­ρεια.

Η θέση της Περι­φέ­ρειας στο σταυ­ρο­δρόμι διεθνών θαλασ­σίων δια­δρο­μών και αξόνων μετα­φο­ράς (προς τη Μαύρη Θάλασσα, τον Ινδικό και τον Ατλα­ντικό Ωκεανό) την καθιστά εν δυνάμει κόμβο θαλάσ­σιων μετα­φο­ρών. Ο ενα­έ­ριος χώρος απο­τε­λεί, επίσης, κομβικό σημείο για την Εγγύς, Μέση και Άπω Ανατολή, την Αφρική και την Ωκεανία.

Παρότι στο Νότιο Αιγαίο περι­λαμ­βά­νο­νται τρεις από τους είκοσι έξι σημα­ντι­κό­τε­ρους λιμένες της χώρας -της Σύρου (Ερμού­πο­λης), Ρόδου και Καλύμνου- και στη σειρά κατά­τα­ξης ανάλογα με την έκταση που κατα­λαμ­βά­νουν κατέ­χουν την 7η, 8η και 13η θέση αντί­στοιχα, η εμπο­ρική σημασία του συνόλου των λιμένων της Περι­φέ­ρειας είναι ελά­χι­στη σε επίπεδο ΕΕ και Χώρας. Αντί­θετα, λόγω της συνεχώς αυξα­νό­με­νης εξάρ­τη­σης των νήσων από άλλες περι­φέ­ρειες της χώρας για την προ­μή­θεια αγαθών, ο ενδο­πε­ρι­φε­ρεια­κός ρόλος τους αποκτά ιδιαί­τερη βαρύ­τητα. Πρέπει, όμως, να σημειω­θεί ότι η προ­σπε­λα­σι­μό­τητα σε σχέση με τη γεω­γρα­φική θέση γίνεται εξαι­ρε­τικά δυσμε­νής κατά τους χει­με­ρι­νούς μήνες.

Η, κοινά απο­δε­κτή, ανάγκη επα­να­προ­σα­να­το­λι­σμού των ανα­πτυ­ξια­κών επι­λο­γών ακόμη και του πρό­σφα­του παρελ­θό­ντος και εξεύ­ρε­σης απο­τε­λε­σμα­τι­κών μεθόδων για την αντι­με­τώ­πιση των παγκο­σμίου κλί­μα­κας περι­βαλ­λο­ντι­κών προ­βλη­μά­των, θέτει σε προ­νο­μιακή θέση το Νότιο Αιγαίο ως τόπο έρευνας και πιλο­τι­κών εφαρ­μο­γών.

Πρό­σθε­τες ευκαι­ρίες θα δημιουρ­γή­σουν η αξιο­ποί­ηση του σχεδόν ανεκ­με­τάλ­λευ­του, σήμερα, δυνα­μι­κού του θαλάσ­σιου χώρου και η εισα­γωγή και­νο­τό­μων μορφών του­ρι­σμού. Δεδο­μέ­νου ότι ο του­ρι­σμός θα εξα­κο­λου­θή­σει να απο­τε­λεί την κυρί­αρχη οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα και συνε­κτι­μώ­ντας τα χρο­νί­ζο­ντα διαρ­θρω­τικά προ­βλή­ματα, το περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα (προ­σέγ­γιση ή/και υπέρ­βαση ορίων φέρου­σας ικα­νό­τη­τας και χωρη­τι­κό­τη­τας σε ορι­σμένα νησιά – περιο­χές), τις μετα­βο­λές στα χαρα­κτη­ρι­στικά και τις προ­τι­μή­σεις των του­ρι­στών στις χώρες προ­έ­λευ­σης, απαι­τεί­ται η μετα­στροφή του επι­κρα­τού­ντος μοντέ­λου του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, η ανα­βάθ­μιση και συμπλή­ρωση υπο­δο­μών για την αντα­πό­κριση στην αυξα­νό­μενη επι­σκε­ψι­μό­τητα.

Στην εισή­γηση ανα­φέ­ρο­νται ανα­λυ­τικά ανά κεφά­λαιο και άρθρα οι πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης των προ­τει­νό­με­νων παρεμ­βά­σεων, οι παρεμ­βά­σεις ανά ΟΤΑ, οι στρα­τη­γι­κές κατευ­θύν­σεις ανά δήμο, διά­φο­ρες επι­χει­ρη­μα­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες και πολλά ανα­λυ­τικά στοι­χεία για τις δράσεις που προ­βλέ­πο­νται.

Το πρό­γραμμα δράσης αφορά στην προ­γραμ­μα­τική περίοδο 2017-2031 (συνο­λικά 15 έτη), με μεσο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα εφαρ­μο­γής την πεντα­ε­τία 2017-2021 και μακρο­πρό­θε­σμο την δεκα­ε­τία 2022-2031.