M. Σαρηγιαννίδης: H Τουρκία προπαρασκευάζει ένα blame game για να παρουσιάσει την Ελλάδα ως το κακόπιστο μέρος στις διερευνητικές συνομιλίες

Κύριε Σαρη­γιαν­νίδη, παρα­τη­ρούμε το τελευ­ταίο διά­στημα την Τουρκία να κλι­μα­κώ­νει και πάλι τη ρητο­ρική της, με νέα «ξεσπά­σματα» Ερντο­γάν, αξιώ­σεις για απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­ή­σεις νησιών, απειλές, παρότι μεσο­λά­βησε μια μικρή θα λέγαμε περί­ο­δος ύφεσης μετά τον πρώτο κύκλο των διε­ρευ­νη­τι­κών επαφών. Πού το απο­δί­δετε αυτό;

Πρώτα απ’ όλα πιστεύω ότι δεν πρέπει να κατα­λο­γί­ζουμε στον Ερντο­γάν «ξεσπά­σματα» χωρίς εισα­γω­γικά. Πρό­κει­ται απλά για τον επι­τη­δευ­μένο και προ­ϋ­πο­λο­γι­σμένο τρόπο με τον οποίο ασκεί πολι­τική τόσο στο εσω­τε­ρικό της Τουρ­κίας όσο και στις διε­θνείς σχέσεις της χώρας του. Άλλωστε, είναι ένας χαρι­σμα­τι­κός πολι­τι­κός που αντα­πο­κρί­νε­ται με πλη­ρό­τητα στο πρότυπο ηγεσίας που κυριαρ­χεί στις ευρα­σια­τι­κές ανε­λεύ­θε­ρες δημο­κρα­τίες, και χρη­σι­μο­ποιεί τα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά του με τέτοιον τρόπο, ώστε να ενι­σχύει και να προ­βάλ­λει απο­τε­λε­σμα­τικά τις πάγιες ανα­θε­ω­ρη­τι­κές θέσεις της Τουρ­κίας τόσο σε στρα­τη­γικό όσο και σε τακτικό επίπεδο. Επο­μέ­νως, η πρό­σφατη κλι­μά­κωση της ρητο­ρι­κής απο­τε­λεί έναν τακτικό πολι­τικό ελιγμό για να προ­ε­τοι­μά­σει ένα ευνοϊ­κό­τερο πολι­τικό κλίμα για την Τουρκία· απο­σκο­πεί στη διπλω­μα­τική ανα­βάθ­μιση της Τουρ­κίας ενόψει του Συμ­βου­λίου Κορυφής της ΕΕ, κυρίως όμως ενόψει των πιέσεων που ανα­μέ­νε­ται να ασκη­θούν από την κυβέρ­νηση Μπάι­ντεν, καθώς φαί­νε­ται ότι δεν θα υπάρξει περί­ο­δος χάριτος για την Τουρκία στην μετά-Τράμπ εποχή. Με άλλα λόγια, φαί­νε­ται ότι με αφορμή την επί­σκεψη του Έλληνα Πρω­θυ­πουρ­γού στους Φούρ­νους και στη Λευ­κω­σία, όπου ανα­φέρ­θηκε στην κατο­χική δύναμη, η Τουρκία προ­πα­ρα­σκευά­ζει ένα blame game για να παρου­σιά­σει την Ελλάδα ως το κακό­πι­στο μέρος στις διε­ρευ­νη­τι­κές συνο­μι­λίες που επι­διώ­κει την ένταση, ώστε να διευ­κο­λύ­νει τη φιλο­τουρ­κική στάση της Γερ­μα­νίας στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου και να αντι­σταθ­μί­σει τις αμε­ρι­κα­νι­κές πιέσεις ενόψει της πεντα­με­ρούς για το Κυπριακό. Άλλωστε, το ξανά­κανε το καλο­καίρι, όταν υπο­γρά­ψαμε τη συμ­φω­νία μερικής οριο­θέ­τη­σης θαλάσ­σιων ζωνών με την Αίγυπτο.

Πρό­σφατα, ο εκπρό­σω­πος της τουρ­κι­κής προ­ε­δρίας Ιμπρα­χίμ Καλίν έθεσε ξανά θέμα «νησιών», ανα­φε­ρό­με­νος «στα διμερή μας ζητή­ματα με την Ελλάδα, ειδικά τα νησιά και το Αιγαίο, θέματα ασφα­λείας, περιο­χές υφα­λο­κρη­πί­δας και θαλάσ­σιας δικαιο­δο­σίας, και πολλά άλλα θέματα», με την Ελλάδα να βρί­σκε­ται σε αναμονή απά­ντη­σης από την Τουρκία για την ημε­ρο­μη­νία επα­νά­λη­ψης των διε­ρευ­νη­τι­κών επαφών. Είναι αυτός ένας τρόπος να «προ­κα­τα­βά­λει» η Ελλάδα την ατζέντα των συζη­τή­σεων;

Ο εκπρό­σω­πος της Τουρ­κι­κής Προ­ε­δρίας, όπως κάθε αρμό­διος Τούρκος αξιω­μα­τού­χος που οι απόψεις του κατα­γρά­φο­νται από τους συνο­μι­λη­τές της Άγκυρας, επα­νέρ­χε­ται με αξιο­ση­μεί­ωτη συνέ­πεια και ένταση σε όλο το φάσμα των τουρ­κι­κών διεκ­δι­κή­σεων (κυριαρ­χία σε νησιά, επέ­κταση χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ., οριο­θέ­τηση θαλάσ­σιων ζωνών, απο­στρα­τι­κο­ποί­ηση, FIR και περιοχή έρευνας και διά­σω­σης) από την στιγμή που η Ελλάδα επι­κύ­ρωσε τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας (23/6/1995) και ειδι­κό­τερα από την επομένη της Κρίσης στα Ίμια. Ειδικά, η αμφι­σβή­τηση της ελλη­νι­κής κυριαρ­χίας σε νησιά του Αιγαίου, το λεγό­μενο «γκρι­ζά­ρι­σμα», απο­τε­λεί τη μόνιμη επωδό της τουρ­κι­κής διπλω­μα­τίας από τον Ιανουά­ριο του 1996. Μάλιστα, η τότε Πρω­θυ­πουρ­γός της Τουρ­κίας Τανσού Τσιλλέρ είχε αμφι­σβη­τή­σει την ελλη­νική κυριαρ­χία σε περίπου χίλια ελλη­νικά νησιά και νησίδες. Έκτοτε, οι Τούρκοι πολι­τι­κοί, και όχι μόνο ο Πρό­ε­δρος Ερντο­γάν ή ο εκπρό­σω­πός του, έχουν απο­δυ­θεί σε έναν πολι­τικό αντα­γω­νι­σμό πλειο­δο­σίας που φυσικά δεν περιο­ρί­ζε­ται σε απλές εθνι­κι­στι­κές εξάρ­σεις και δεν εξα­ντλεί τη δυνα­μική του στο εσω­τε­ρικό τους ακρο­α­τή­ριο. Υπό αυτή την έννοια, οι διε­ρευ­νη­τι­κές συνο­μι­λίες δεν έχουν ιδιαί­τερη αξία για την Τουρκία, αν δεν μπορεί να προ­ω­θή­σει τη δική της ανα­θε­ω­ρη­τική ατζέντα, ώστε να ανα­γκα­στεί η Αθήνα να δια­πραγ­μα­τευ­θεί για όλα όσα διεκ­δι­κεί η Άγκυρα. Και γι’ αυτό τον λόγο η απέ­να­ντι πλευρά επι­διώ­κει να παρου­σιά­ζει συστη­μα­τικά τις διε­ρευ­νη­τι­κές συνο­μι­λίες ως μία μορφή δια­πραγ­μά­τευ­σης, πράγμα που φυσικά δεν ισχύει.

Τι έχουμε να περι­μέ­νουμε αλήθεια από την επα­νά­ληψη των διε­ρευ­νη­τι­κών επαφών με την Τουρκία;

Οι διε­ρευ­νη­τι­κές συνο­μι­λίες υιο­θε­τή­θη­καν ως μοντέλο διμερών επαφών πριν από δύο δεκα­ε­τίες προ­κει­μέ­νου να οριο­θε­τη­θεί η ευρω­παϊκή προ­ο­πτική της Τουρ­κίας στο πλαίσιο της επί­λυ­σης των δια­φο­ρών με την Ελλάδα. Πρώτα απ’ όλα είναι σαφές ότι δεν πρό­κει­ται για δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Στις διε­ρευ­νη­τι­κές συνο­μι­λίες δεν τηρού­νται και δεν υπο­γρά­φο­νται κοινά πρα­κτικά, δεν υπάρχει ατζέντα, έχουν άτυπο χαρα­κτήρα, χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από εμπι­στευ­τι­κό­τητα και τίποτε δεν ανα­κοι­νώ­νε­ται, αν δεν συμ­φω­νούν και οι δύο πλευρές. Αυτή είναι η συμ­φω­νη­μένη πρα­κτική που ακο­λου­θεί­ται απα­ρέ­γκλιτα από το 2002, και οι σπο­ρα­δι­κές διαρ­ροές για το περιε­χό­μενό τους μάλλον εξυ­πη­ρε­τούν πολι­τι­κές σκο­πι­μό­τη­τες παρά βοηθούν την ίδια τη δια­δι­κα­σία. Αντί­θετα, η δια­πραγ­μά­τευση ως δια­δι­κα­σία ειρη­νι­κής επί­λυ­σης των δια­φο­ρών προ­ϋ­πο­θέ­τει ατζέντα, δηλαδή τα ζητή­ματα που συμ­φω­νούν και τα δύο μέρη πως απο­τε­λούν δια­φο­ρές, ενώ τηρού­νται και πρα­κτικά που ενίοτε μονο­γρά­φο­νται για να δεσμεύ­ουν νομικά τα μέρη που συμ­με­τέ­χουν. Ενόψει των παρα­πάνω λοιπόν, η Τουρκία θα εξα­κο­λου­θεί να επι­μέ­νει πως οι διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές είναι δια­πραγ­μά­τευση (γι’ αυτό και ανα­βάθ­μισε την παρου­σία της με τη συμ­με­τοχή του εκπρο­σώ­που της Τουρ­κι­κής Προ­ε­δρίας και ζήτησε να υπάρξει Κοινή Δήλωση στο τέλος), ώστε να θέτει τη δική της ανα­θε­ω­ρη­τική ατζέντα ως το σύνολο των ελλη­νο­τουρ­κι­κών δια­φό­ρων, και εμείς θα επι­μέ­νουμε ότι πρό­κει­ται για έναν πολι­τικό διάλογο που δεν παράγει δεσμευ­τικά απο­τε­λέ­σματα, εκτός αν συμ­φω­νή­σουμε και οι δυο. Με δεδο­μένο, λοιπόν, ότι δια­φω­νούμε ως προς τον κατά­λογο των δια­φο­ρών για τις οποίες θα μπο­ρού­σαμε να δια­πραγ­μα­τευ­τούμε, ούτε ατζέντα μπορεί να συμ­φω­νη­θεί, ούτε και θα προ­χω­ρή­σουμε περισ­σό­τερο μέχρι τον επόμενο γύρο. Με άλλα λόγια, τηρούμε τα προ­σχή­ματα κι εμείς και η Άγκυρα, ώστε να έχουμε την καλή έξωθεν μαρ­τυ­ρία από τις κυβερ­νή­σεις που μας υπο­στη­ρί­ζουν. Φυσικά, η Τουρκία θα επι­χει­ρή­σει να εκμε­ταλ­λευ­τεί τις διε­ρευ­νη­τι­κές συνο­μι­λίες ενόψει του Συμ­βου­λίου Κορυφής, ώστε να ανα­κου­φί­σει, έστω πρό­σκαιρα, τη φιλο­τουρ­κική γερ­μα­νική διπλω­μα­τία από τις πιέσεις για τη δια­τή­ρηση ή και επέ­κταση των κυρώ­σεων σε βάρος της. Προ­φα­νώς, το ίδιο θα κάνουμε κι εμείς εμπλε­κό­με­νοι σε ένα blame game, για να επι­βλη­θούν περαι­τέρω κυρώ­σεις σε βάρος της Άγκυρας. Σε κάθε περί­πτωση, 61 συνα­ντή­σεις στο πλαίσιο διε­ρευ­νη­τι­κών συνο­μι­λιών χωρίς απο­τέ­λε­σμα είναι από μόνες τους από­δειξη της απο­τυ­χίας του λόγου για τον οποίο εφευ­ρέ­θηκε αυτός ο τρόπος δια­χεί­ρι­σης των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων, με ακριβό αντάλ­λαγμα το Κοινό Ανα­κοι­νω­θέν της Μαδρί­της (1997) και το Κείμενο Συμπε­ρα­σμά­των στο Ελσίνκι (1999). Τέλος, ας θυμό­μα­στε ότι η ουσια­στική απο­τυ­χία συνήθως παράγει δια­δι­κα­στική επι­τυ­χία, δηλαδή μόνο προ­σχή­ματα και προ­θέ­σεις, που όμως μπορεί να εκμε­ταλ­λευ­θεί η ανα­θε­ω­ρη­τική πλευρά για να δημιουρ­γή­σει τετε­λε­σμένα.

Η πρό­σφατη Navtex που εξέδωσε η υδρο­γρα­φική υπη­ρε­σία της Τουρ­κίας, για το ερευ­νη­τικό πλοίο “Τσεσμέ”, και μάλιστα στη μέση του Αιγαίου, τι σημα­το­δο­τεί θα λέγατε ως προς τις προ­θέ­σεις της;

Η Τουρκία συνήθως επι­διώ­κει να παίζει το παι­χνίδι των προ­κλή­σεων στις γκρίζες γραμμές της νομι­μό­τη­τας. Και πρέπει να ομο­λο­γή­σουμε ότι παίζει πολύ καλά αυτό το παι­χνίδι, όσο έχει την πρω­το­βου­λία των κινή­σεων και δεν αντι­με­τω­πί­ζει εξίσου δυνα­μι­κές απα­ντή­σεις, όπως συνέβη πριν έναν χρόνο περίπου στα ελλη­νο­τουρ­κικά σύνορα στον Έβρο. Έτσι, η πρό­σφατη αγγελία προς ναυ­τιλ­λό­με­νους που εξέδωσε ο υδρο­γρα­φι­κός σταθμός της Σμύρνης είναι από μόνη της πρό­κληση, διότι δεν είναι αρμό­διος για την έκδοσή της.

Η παρου­σία του ερευ­νη­τι­κού σκάφους «Τσεσμέ» στο Κεντρικό Αιγαίο δεν παρα­βιά­ζει τη διεθνή νομι­μό­τητα, διότι παρά το γεγονός ό,τι οι συντε­ταγ­μέ­νες που εκδό­θη­καν ορίζουν έναν θαλάσ­σιο χώρο πίσω από τον Άγιο Ευστρά­τιο και καλύ­πτουν μια περιοχή από τα νότια της Λήμνου ως την Σκύρο στα ανα­το­λικά του 25ου μεσημ­βρι­νού, πρό­κει­ται για διεθνή ύδατα. Ωστόσο, αν το «Τσεσμέ» ποντί­σει καλώδια προ­κει­μέ­νου να διε­ξά­γει σει­σμι­κές έρευνες παρό­μοιες με εκείνες που διε­ξή­γαγε πρό­σφατα το «Ορούτς Ρέις» στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, τότε προ­φα­νώς υπάρχει παρα­βί­αση των ελλη­νι­κών απο­κλει­στι­κών δικαιω­μά­των έρευνας στην υφα­λο­κρη­πίδα. Εννο­εί­ται, ότι ακόμα κι αν το συγκε­κρι­μένο σκάφος δεν έχει τέτοιες δυνα­τό­τη­τες, αλλά η Άγκυρα ισχυ­ρι­στεί επίσημα ότι διε­ξά­γει έρευνες στην υφα­λο­κρη­πίδα, τότε μάλλον θα υπάρξει κλι­μά­κωση, του­λά­χι­στον ανάλογη με αυτή «των ημερών του Καστελ­λο­ρί­ζου».

Πάντως κύριε Σαρη­γιαν­νίδη, με την νέα Navtex, που θυμίζει «ημέρες Καστελ­λο­ρί­ζου», δείχνει για μια ακόμη φορά ότι η Τουρκία «ψάχνε­ται» για θερμό επει­σό­διο στο Αιγαίο.

Ανε­ξάρ­τητα από την επι­θυ­μία της Άγκυρας να προ­κα­λέ­σει θερμό επει­σό­διο, κάτι που θα μπο­ρούσε να την ωφε­λή­σει γιατί ως ανα­θε­ω­ρη­τικό κράτος θα της προ­σφέ­ρει την ευκαι­ρία να επι­διώ­ξει τετε­λε­σμένα, η νέα αγγελία προς ναυ­τιλ­λό­με­νους προωθεί τις πάγιες διεκ­δι­κή­σεις της Άγκυρας στο Αιγαίο. Οι συντε­ταγ­μέ­νες αυτής της Navtex αφορούν σε περιοχή της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας που διεκ­δι­κεί η Τουρκία. Επο­μέ­νως, οι συντε­ταγ­μέ­νες που αναρ­μό­δια εκδό­θη­καν από τον υδρο­γρα­φικό σταθμό της Σμύρνης, μετα­φρά­ζουν σε επι­χει­ρη­σιακό επίπεδο το τουρ­κικό επι­χεί­ρημα, ότι τα νησιά στο Αιγαίο δια­θέ­τουν μόνο χωρικά ύδατα και στε­ρού­νται υφα­λο­κρη­πί­δας.

Για την Άγκυρα λοιπόν, το υδρο­γρα­φικό σκάφος θα πλέει σε μια περιοχή του Αιγαίου, που θεωρεί ότι είναι τουρ­κική υφα­λο­κρη­πίδα και έχει τα απο­κλει­στικά δικαιώ­ματα έρευνας και εκμε­τάλ­λευ­σης. Συνεπώς, αν το «Τσεσμέ» δεν διε­ξά­γει έρευνες στην υφα­λο­κρη­πίδα, η Τουρκία θα έχει κάνει απλά επί­δειξη σημαίας στα διεθνή ύδατα του Κεντρι­κού Αιγαίου και θα έχει κινη­το­ποι­ή­σει το ελλη­νικό πολε­μικό ναυτικό χωρίς να παρα­βιά­ζει τη διεθνή νομι­μό­τητα. Αν όμως υπάρξει ανα­κοί­νωση σχετικά με τη διε­ξα­γωγή έρευνας στην υφα­λο­κρη­πίδα, τότε σίγουρα θα προ­σπα­θή­σει να μοχλεύ­σει τη διεθνή διπλω­μα­τική πίεση προς την Ελλάδα προ­κει­μέ­νου η Αθήνα να ανα­βαθ­μί­σει τη συμ­με­τοχή της στις διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές σε επίπεδο γ.γ. ΥΠΕΞ ή υφυ­πουρ­γού ΥΠΕΞ, ώστε να υπάρξει μια μετα­τό­πιση σε πιο τυπικές επαφές που βρί­σκο­νται εγγύ­τερα στη λογική των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων. Θα επι­χει­ρή­σει δηλαδή, με αφορμή τη διαφορά για την οριο­θέ­τηση της υφα­λο­κρη­πί­δας, να ρυμουλ­κή­σει την Αθήνα σε μια δια­δι­κα­σία συζή­τη­σης εφ’ όλης της ύλης, που θα μπο­ρούσε να εμπλέ­κει και τρίτους μεσο­λα­βη­τές, όπως για παρά­δειγμα το Βερο­λίνο και το Παρίσι. Με άλλα λόγια, η Άγκυρα φυσιο­λο­γικά επι­διώ­κει να δημιουρ­γεί και να εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται ευκαι­ρίες για να προ­βάλ­λει διεθνώς τις διεκ­δι­κή­σεις της. Περαι­τέρω όμως, εφόσον υπάρξει στρα­τι­κο­ποί­ηση της κρίσης, όπως συνέβη με το «Ορούτς Ρέις», τότε ίσως δεν θα πρό­κει­ται απλά για «ημέρες Καστελ­λό­ρι­ζου», αλλά για ημέρες του «Χόρα/Σισμίκ» πίσω στον Αύγου­στο του 1976 και ειδικά στην Κρίση του Μαρτίου του 1987.

Με αφορμή αυτό, θα ήθελα την άποψή σας για το τι πραγ­μα­τικά επι­θυ­μεί η Τουρκία στο­χο­ποιώ­ντας επα­νει­λημ­μέ­νως το Καστελ­λό­ριζο, παρά την -πρόσκαιρη προφανώς- ηρεμία που επι­κρα­τεί στην περιοχή αυτή την περίοδο.

Το σύμπλεγμα της Μεγί­στης είναι διαρκής πονο­κέ­φα­λος για την Τουρκία, διότι απο­κό­πτει την πρό­σβαση σε ευρύ­τε­ρες θαλάσ­σιες ζώνες, όπου θα μπο­ρούσε να ανα­κα­λύ­ψει κοι­τά­σματα φυσικού αερίου, όπως έχουν ήδη κάνει στη λεκάνη της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου η Αίγυ­πτος, το Ισραήλ και η Κύπρος. Η ηρεμία που επι­κρα­τεί είναι μόνο πρό­σκαιρη και σχε­τί­ζε­ται με τη δια­δι­κα­σία των διε­ρευ­νη­τι­κών συνο­μι­λιών και την επερ­χό­μενη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ. Η Άγκυρα ανα­δι­πλώ­θηκε πρό­σκαιρα, και καλ­λιερ­γεί την εικόνα του καλό­πι­στου συνο­μι­λητή και όχι αυτή του επί­μο­νου ταραξία της περιο­χής. Ωστόσο, η γεω­γρα­φία είναι αμεί­λι­κτη, και το σύμπλεγμα της Μεγί­στης αναιρεί το αφήγημα της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» και υπο­βαθ­μί­ζει γεω­πο­λι­τικά την Τουρκία καθώς την απο­κλείει από ενδε­χό­με­νους ενερ­γεια­κούς πόρους. Συνεπώς, δεν υπάρχει αμφι­βο­λία ότι η Άγκυρα θα επα­νέλ­θει στην περιοχή. Τα ερευ­νη­τικά σκάφη και τα γεω­τρύ­πανα αγο­ρά­στη­καν για να προ­ω­θή­σει τις ενερ­γεια­κές φιλο­δο­ξίες της και να αυξήσει την ήπια/μαλακή ισχύ της, ώστε να μπορεί να κινεί­ται στα όρια της νομι­μό­τη­τας, προ­ω­θώ­ντας παράλ­ληλα τις ανα­θε­ω­ρη­τι­κές επι­διώ­ξεις της. Άλλωστε, όπως γίνεται κατα­νοητό, με τη διπλω­μα­τία των γεω­τρύ­πα­νων μπορεί να αμφι­σβη­τή­σει απο­τε­λε­σμα­τικά το δικαί­ωμα των ελλη­νι­κών νησιών να παρά­γουν υφα­λο­κρη­πίδα και Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη, όπως προ­βλέ­πει το Άρθρο 121 της Σύμ­βα­σης για το Δίκαιο της Θάλασ­σας.

Θα ήθελα το σχόλιό σας για την εξορ­γι­στική πρό­κληση της Τουρ­κίας που πρό­σφατα παρου­σί­ασε χάρτη που απει­κο­νί­ζει εδάφη που θα τεθούν υπό τουρ­κική επιρροή έως το 2050 με τον κατά­λογο να περι­λαμ­βά­νει, μεταξύ άλλων, την Κριμαία και την ανα­το­λική Ουκρα­νία, την Ελλάδα, την Αίγυπτο και τον Λίβανο!

Τα περί­φημα σύνορα της καρδιάς στα οποία επα­νει­λημ­μένα ανα­φέ­ρε­ται ο Τούρκος Πρό­ε­δρος απο­τυ­πώ­νο­νται σε λόγια και σε χάρτες. Αυτό δεν πρέπει να προ­κα­λεί εντύ­πωση, διότι μια ανα­θε­ω­ρη­τική πολι­τική χρειά­ζε­ται λόγια που παρα­κι­νούν, όπως οι «τρελοί Τούρκοι» και χάρτες που χαρί­ζουν προ­ο­πτική και επα­να­φέ­ρουν στο προ­σκή­νιο θεωρίες που σφυ­ρη­λά­τη­σαν την τουρ­κική ταυ­τό­τητα στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20 αιώνα, όπως ο παντου­ρα­νι­σμός και ο παντουρ­κι­σμός. Η νέο-οθωμανική Τουρκία του Ερντο­γάν θέλει να παρου­σιά­ζε­ται και να υπο­λο­γί­ζε­ται ως αυτο­κρα­το­ρία, και σε αυτό το πλαίσιο αναζητά εθνικές, θρη­σκευ­τι­κές και γλωσ­σι­κές ταυ­τό­τη­τες που μπορούν να στη­ρί­ξουν την ανα­γέν­νηση της οθω­μα­νι­κής αυτο­κρα­το­ρίας.

Η αλήθεια κύριε Σαρη­γιαν­νίδη είναι πως η Ελλάδα, φαί­νε­ται να περι­μέ­νει περισ­σό­τερα από τον νέο Πρόεδρο της Αμε­ρι­κής Τζο Μπάι­ντεν, ως προς τις ισορ­ρο­πίες σε σχέση με την Τουρκία σε σχέση με τον προ­κά­τοχό του. Δικαίως θα λέγατε;

Δεν είναι θέμα δίκαιων προσ­δο­κιών, αλλά επι­στρο­φής σε μια κανο­νι­κό­τητα. Είναι λογικό και ανα­κου­φι­στικό να περι­μέ­νουμε την αντι­κα­τά­σταση της προ­σω­πι­κής διπλω­μα­τίας που ασκούσε ο Πρό­ε­δρος Τράμπ με τα αρμόδια θεσμικά όργανα των ΗΠΑ, όπως το State Department. Όσο κι αν προ­σπά­θησε να την αντι­σταθ­μί­σει ο ΥΠΕΞ Μάικ Πομπέο, η θητεία Τράμπ σημα­δεύ­τηκε από την προ­σω­πική σχέση του Αμε­ρι­κα­νού Προ­έ­δρου με τον Πρόεδρο Ερντο­γάν και την ανοχή που έδειξε απέ­να­ντι στις προ­κλή­σεις και την αντι-συμμαχική συμπε­ρι­φορά της Τουρ­κίας. Συνεπώς, εύλογα περι­μέ­νουμε περισ­σό­τερο θεσμική και προ­βλέ­ψιμη στάση από τις ΗΠΑ, και φυσικά την άσκηση εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής στο πλαίσιο κανόνων, αρχών και αξιών που δεν εφαρ­μό­στη­καν απέ­να­ντι στην Τουρκία τα τελευ­ταία χρόνια.

Και με τη Γερ­μα­νία; Πώς βλέπετε να δια­μορ­φώ­νε­ται το κλίμα; Φαί­νε­ται πως δεν έχουμε και πολλά να περι­μέ­νουμε για στήριξη της χώρας μας απέ­να­ντι στις προ­κλή­σεις της Τουρ­κίας, με την Καγκε­λά­ριο Μέρκελ να συσπει­ρώ­νει γύρω της κι άλλες χώρες που θα λέγαμε δια­τη­ρούν μια «χλιαρή» θέση απέ­να­ντι σε όσα αξιώνει η Τουρκία έναντι της χώρας μας.

Η διπλω­μα­τική ιστορία, από την ίδρυση του γερ­μα­νι­κού κράτους, δείχνει μια σαφή προ­τί­μηση του Βερο­λί­νου προς την Οθω­μα­νική Αυτο­κρα­το­ρία και στη συνέ­χεια την Τουρκία, απέ­να­ντι στον άξονα Παρίσι-Αθήνα. Αυτή η πραγ­μα­τι­κό­τητα δεν μετα­βλή­θηκε ουσια­στικά ούτε στο πλαίσιο της ΕΕ, όπου εξα­κο­λου­θούν να κυριαρ­χούν τα επι­μέ­ρους εθνικά συμ­φέ­ρο­ντα και όχι η αλλη­λεγ­γύη ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Επι­πλέον, η Γερ­μα­νία -και η Ρωσία- αντι­με­τω­πί­ζουν την Τουρκία ως έναν κρίσιμο γεω­πο­λι­τικό χώρο που τους προ­σφέ­ρει προ­νο­μιακή πρό­σβαση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και τη Μέση Ανατολή.

Συνεπώς, είτε η Τουρκία εφαρ­μό­ζει ανα­θε­ω­ρη­τι­κές πολι­τι­κές σε βάρος της Ελλάδας και της Κύπρου, είτε παρα­βιά­ζει τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα και το κράτος δικαίου στο εσω­τε­ρικό της φυλα­κί­ζο­ντας και βασα­νί­ζο­ντας κάθε αντί­θετη ή απλά δια­φο­ρε­τική φωνή, πάντα υπάρ­χουν εκείνες οι ευρω­παϊ­κές κυβερ­νή­σεις που προ­τι­μούν τον ρόλο του παρα­τη­ρητή, και γι’ αυτό θα ανα­ζη­τούν τους αστε­ρί­σκους και τη δημιουρ­γική ασάφεια σε κάθε κοινή δήλωση ή κείμενο συμπε­ρα­σμά­των για να προ­στα­τέ­ψουν τα δικά τους συμ­φέ­ρο­ντα.