Κυρ. Μητσοτάκης: Εάν η Τουρκία αρνηθεί να λογικευτεί, οι Ευρωπαίοι ηγέτες να επιβάλουν ουσιαστικές κυρώσεις

«Η Τουρκία εξα­κο­λου­θεί να έχει χρόνο στη διάθεσή της για να απο­φύ­γει τις κυρώ­σεις, να κάνει ένα βήμα πίσω και να χαράξει πορεία εξόδου από αυτήν την κρίση», επι­ση­μαί­νει ο πρω­θυ­πουρ­γός, Κυριά­κος Μητσο­τά­κης σε άρθρο του στο οποίο αναλύει τις ελλη­νι­κές θέσεις στο διεθνές ακρο­α­τή­ριο και δημο­σιεύ­ε­ται ταυ­τό­χρονα στις εφη­με­ρί­δες The Times, Frankfurter Allgemeine Zeitung, και Le Monde. «Η επιλογή είναι ξεκά­θαρη. Η Τουρκία μπορεί να συνερ­γα­στεί και να βρει κοινό έδαφος, ή μπορεί να συνε­χί­σει να συμπε­ρι­φέ­ρε­ται ως ο επι­τι­θέ­με­νος, παί­ζο­ντας παι­χνί­δια εντυ­πώ­σεων στις παρυφές της Ευρώπης, και να πλη­ρώ­σει ένα σημα­ντικό οικο­νο­μικό τίμημα για τη συμπε­ρι­φορά της. Μπορεί να επι­λέ­ξει εάν η Ελλάδα θα απο­τε­λέ­σει γέφυρα ή εμπόδιο για την εται­ρική σχέση και την πρόοδο» τονίζει.

Ο πρω­θυ­πουρ­γός επι­ση­μαί­νει μάλιστα πως «εάν η Τουρκία επέλεγε τη γέφυρα, πιστεύω ότι ο Πρό­ε­δρος Ερντο­γάν θα εξα­κο­λου­θούσε να έχει τη δυνα­τό­τητα να επι­τύ­χει μια φιλό­δοξη, μακρό­πνοη συμ­φω­νία με την ΕΕ, η οποία θα ήταν προς όφελος όλων. Οι δια­φο­ρές δεν επι­λύ­ο­νται με βία, τεχνά­σματα ή χει­ρα­γώ­γηση, αλλά ειρη­νικά και μέσω αμοι­βαίου σεβα­σμού και αμοι­βαίας κατα­νό­η­σης. Δεν χρειά­ζε­ται να είναι έτσι η κατά­σταση. Η λύση είναι απλή. Καθό­μα­στε. Συζη­τάμε τις δια­φο­ρές μας. Και προ­σπα­θούμε να κατα­λή­ξουμε σε συμ­φω­νία. Αν δεν τα κατα­φέ­ρουμε, τότε θα αφή­σουμε το Διεθνές Δικα­στή­ριο να απο­φαν­θεί. Τι έχει άλλωστε να φοβηθεί η ‘Αγκυρα από το κράτος δικαίου;»

Ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης ανα­φέ­ρε­ται και στη συνά­ντηση στο Βερο­λίνο και στην υπα­να­χώ­ρηση της Τουρ­κίας από όσα συμ­φω­νή­θη­καν. «Στη διάρ­κεια όλων αυτών έχω παρα­μεί­νει ανοι­κτός στον διάλογο. Όταν το Βερο­λίνο προ­σφέρ­θηκε να μεσο­λα­βή­σει, καθί­σαμε καλό­πι­στα για να προ­σπα­θή­σουμε να βρούμε κοινό έδαφος. Κατα­φέ­ραμε ακόμη και να κατα­λή­ξουμε σε «έγγραφη συμ­φω­νία». Το απο­τέ­λε­σμα ήταν να απο­συρ­θεί τελικά η Τουρκία, απο­κα­λύ­πτο­ντας ανε­πί­ση­μες αλλά απόρ­ρη­τες συζη­τή­σεις. Οι ελπίδες που συνε­χίζω να τρέφω για την Τουρκία δεν μου απο­κρύ­πτουν την πραγ­μα­τι­κό­τητα. Χρεια­ζό­μα­στε διάλογο, αλλά όχι υπό το καθε­στώς εκβια­σμού» τονίζει ο πρω­θυ­πουρ­γός.

Ανα­φέ­ρε­ται όμως και στην πρώτη συνά­ντηση που είχε με τον Ταγίπ Ερντο­γάν και στην τροπή που έχουν πάρει τα πράγ­ματα σε αυτό τον ένα χρόνο. «Όταν συνα­ντη­θή­καμε το περα­σμένο φθι­νό­πωρο, είπα στον Πρόεδρο Ερντο­γάν ότι είμαστε προ­ο­ρι­σμέ­νοι να είμαστε γεί­το­νες λόγω της γεω­γρα­φι­κής μας θέσης, και ως τέτοιοι πρέπει να συνυ­πάρ­χουμε, να ζούμε ειρη­νικά ο ένας δίπλα στον άλλο. Προ­σπά­θησα επι­στα­μέ­νως να τείνω χείρα φιλίας και συνερ­γα­σίας. Μίλησα για ανοιχτό διάλογο, για επι­θυ­μία προόδου και για τη βούλησή μου να ενερ­γήσω για το χτίσιμο γέφυρας της Τουρ­κίας με την Ευρώπη. Δυστυ­χώς, τα πράγ­ματα πήραν άλλη τροπή. Μετά την πρώτη εκείνη συνά­ντηση, η Τουρκία εμφα­νί­ζε­ται λιγό­τερο ως εταίρος και περισ­σό­τερο ως προ­βο­κά­το­ρας» επι­ση­μαί­νει στο άρθρο του.

«Η ρητο­ρική της Τουρ­κίας ανήκει σε μια περα­σμένη εποχή. Μιλάει για εχθρούς, μάρ­τυ­ρες, αγώνα και προ­θυ­μία να κατα­βά­λει οποιο­δή­ποτε τίμημα. Αυτή είναι η γλώσσα και η συμπε­ρι­φορά μιας υπο­ψή­φιας προς ένταξη χώρας, η οποία απειλεί όχι μόνο δύο κράτη μέλη της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και την ίδια την ΕΕ, γεγονός που προ­βλη­μα­τί­ζει σοβαρά τα κράτη μέλη» προ­σθέ­τει.

Το πλήρες άρθρο του πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη (σύμφωνα με ανε­πί­σημη μετά­φραση) που δημο­σιεύ­ε­ται στις εφη­με­ρί­δες The Times, Frankfurter Allgemeine Zeitung, και Le Monde έχει ως εξής:

«Στην προ­σπά­θειά τους να προ­βλέ­ψουν το μέλλον, οι πολι­τι­κοί επι­στή­μο­νες συχνά στρέ­φο­νται στο παρελ­θόν, στην κοινή ιστορία. Η σχέση μεταξύ της χώρας μου, της Ελλάδας, και της γει­το­νι­κής Τουρ­κίας δεν απο­τε­λεί εξαί­ρεση. Η ιστορία μάς διδά­σκει ότι υπάρ­χουν λόγοι αισιο­δο­ξίας αλλά και τομείς βαθιάς ανη­συ­χίας. Σήμερα το ερώτημα σχετικά με το τι επι­φυ­λάσ­σει το μέλλον – σύγκρουση ή συνερ­γα­σία – αποκτά μεγα­λύ­τερη σημασία από ποτέ.

Όταν ανέλαβα πρω­θυ­πουρ­γός πέρυσι τον Ιούλιο, ήμουν συγκρα­τη­μένα αισιό­δο­ξος. Δεν υπήρχε κανένας λόγος να πιστεύω ότι η Ελλάδα και η Τουρκία δεν θα μπο­ρού­σαν να είναι φίλες χώρες. Εξάλλου, πολλοί από τους προ­κα­τό­χους μου είχαν κατα­φέ­ρει να υπερ­βούν φαι­νο­με­νικά ανυ­πέρ­βλητα εμπόδια. Ηγέτες όπως ο Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος, θείος του πατέρα μου, ο οποίος υπέ­γραψε συμ­φω­νία ειρήνης και φιλίας με τον Κεμάλ Ατα­τούρκ το 1930. Φυσικά, έκτοτε έχουν υπάρξει εντά­σεις, όμως οι καλές μέρες ήταν πολύ περισ­σό­τε­ρες από τις κακές.

Όταν συνα­ντη­θή­καμε το περα­σμένο φθι­νό­πωρο, είπα στον Πρόεδρο Ερντο­γάν ότι είμαστε προ­ο­ρι­σμέ­νοι να είμαστε γεί­το­νες λόγω της γεω­γρα­φι­κής μας θέσης, και ως τέτοιοι πρέπει να συνυ­πάρ­χουμε, να ζούμε ειρη­νικά ο ένας δίπλα στον άλλο. Προ­σπά­θησα επι­στα­μέ­νως να τείνω χείρα φιλίας και συνερ­γα­σίας. Μίλησα για ανοιχτό διάλογο, για επι­θυ­μία προόδου και για τη βούλησή μου να ενερ­γήσω για το χτίσιμο γέφυρας της Τουρ­κίας με την Ευρώπη.

Δυστυ­χώς, τα πράγ­ματα πήραν άλλη τροπή. Μετά την πρώτη εκείνη συνά­ντηση, η Τουρκία εμφα­νί­ζε­ται λιγό­τερο ως εταίρος και περισ­σό­τερο ως προ­βο­κά­το­ρας. Στα τέλη του προη­γού­με­νου έτους, ο Πρό­ε­δρος Ερντο­γάν υπέ­γραψε παρά­νομη συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης θαλασ­σίων συνόρων με μια από τις πλευρές του αιμα­τη­ρού εμφυ­λίου πολέμου της Λιβύης. Δεδο­μέ­νου ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν αντι­κεί­με­νες ή παρα­κεί­με­νες ακτές, η συμ­φω­νία κηρύ­χθηκε άκυρη από το μεγα­λύ­τερο μέρος της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας και των νομικών εμπει­ρο­γνω­μό­νων και θεω­ρή­θηκε ότι παρα­βιά­ζει κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα τρίτων χωρών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της Ελλάδας.

Τον Μάρτιο, η Τουρκία προέβη σε συντο­νι­σμέ­νες κινή­σεις προ­κει­μέ­νου να παρο­τρύ­νει και να διευ­κο­λύ­νει προ­σπά­θειες απε­γνω­σμέ­νων μετα­να­στών να δια­σχί­σουν τα σύνορα της Ελλάδας. Υπε­ρα­σπι­στή­καμε τα σύνορά μας με την υπο­στή­ριξη των εταίρων μας στην ΕΕ. Το συλ­λο­γικό μας μήνυμα ήταν σαφές – τα σύνορα της Ελλάδας είναι σύνορα της ΕΕ και θα τα προ­στα­τεύ­σουμε.

Και φέτος το καλο­καίρι, αντι­δρώ­ντας στην υπο­γραφή μιας μακρο­χρό­νιας, νόμιμης και διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νης συμ­φω­νίας οριο­θέ­τη­σης θαλασ­σίων συνόρων μεταξύ Ελλάδας και Αιγύ­πτου, ο Πρό­ε­δρος Ερντο­γάν έστειλε το πολε­μικό ναυτικό του για να στη­ρί­ξει μια προ­σπά­θεια εξε­ρεύ­νη­σης κοι­τα­σμά­των φυσικού αερίου σε περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου στην οποία τόσο η Ελλάδα όσο και η Τουρκία διεκ­δι­κούν δικαιώ­ματα και η οποία δεν έχει ακόμη οριο­θε­τη­θεί. Σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το δίκαιο της θάλασ­σας, επρό­κειτο για μονο­μερή πράξη κατά παρά­βαση του διε­θνούς δικαίου.

Η Ελλάδα δεν έχει επι­διώ­ξει ποτέ ούτε πρό­κει­ται να επι­διώ­ξει την κλι­μά­κωση αυτών των εντά­σεων, ανε­ξαρ­τή­τως των προ­κλή­σεων. Αλλά η αρχικά δυσά­ρε­στη πολι­τική εντυ­πώ­σεων έχει εξε­λι­χθεί αναμ­φι­σβή­τητα σε απει­λη­τική στάση τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες. Κάθε μέρα που περνάει, η τουρ­κική κυβέρ­νηση παρου­σιά­ζει έναν νέο ψευδή ισχυ­ρι­σμό ή δια­δί­δει ένα νέο ψέμα. Πολε­μο­χα­ρής γλώσσα, εθνι­κι­στική προ­πα­γάνδα, επι­θε­τι­κός μιλι­τα­ρι­σμός, αγορά οπλικών συστη­μά­των από τη Ρωσία που απο­τε­λούν απειλή για το ΝΑΤΟ, μετα­τροπή μνη­μείων παγκό­σμιας κλη­ρο­νο­μιάς σε τζαμιά, παρά­νομη θαλάσ­σια δρα­στη­ριό­τητα και απειλές πολέμου.

Η ρητο­ρική της Τουρ­κίας ανήκει σε μια περα­σμένη εποχή. Μιλάει για εχθρούς, μάρ­τυ­ρες, αγώνα και προ­θυ­μία να κατα­βά­λει οποιο­δή­ποτε τίμημα. Αυτή είναι η γλώσσα και η συμπε­ρι­φορά μιας υπο­ψή­φιας προς ένταξη χώρας, η οποία απειλεί όχι μόνο δύο κράτη μέλη της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και την ίδια την ΕΕ, γεγονός που προ­βλη­μα­τί­ζει σοβαρά τα κράτη μέλη.

Σε αυτό το νέο γεω­πο­λι­τικό τοπίο, η Τουρκία εμφα­νί­ζε­ται ολοένα και πιο απο­μο­νω­μένη. Καθώς η Ελλάδα έχει σφυ­ρη­λα­τή­σει ισχυρές εται­ρι­κές σχέσεις με χώρες όπως το Ισραήλ, η Αίγυ­πτος και τα ΗΑΕ, η Τουρκία ενεργεί μόνη της, παί­ζο­ντας παι­χνί­δια εντυ­πώ­σεων στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, παρεμ­βαί­νο­ντας στη Συρία και τη Λιβύη και υπο­στη­ρί­ζο­ντας ανοιχτά τη Χαμάς. Η Γαλλία, η οποία έχει ζωτικά εθνικά συμ­φέ­ρο­ντα στη Μεσό­γειο, στέ­κε­ται στο πλευρό μας και έχει ενι­σχύ­σει τη στρα­τιω­τική της παρου­σία στην περιοχή. Το Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ κατα­δί­κασε απε­ρί­φρα­στα τη στάση της Τουρ­κίας ως μονο­μερή επι­θε­τική στάση.

Στη διάρ­κεια όλων αυτών έχω παρα­μεί­νει ανοι­κτός στον διάλογο. Όταν το Βερο­λίνο προ­σφέρ­θηκε να μεσο­λα­βή­σει, καθί­σαμε καλό­πι­στα για να προ­σπα­θή­σουμε να βρούμε κοινό έδαφος. Κατα­φέ­ραμε ακόμη και να κατα­λή­ξουμε σε «έγγραφη συμ­φω­νία». Το απο­τέ­λε­σμα ήταν να απο­συρ­θεί τελικά η Τουρκία, απο­κα­λύ­πτο­ντας ανε­πί­ση­μες αλλά απόρ­ρη­τες συζη­τή­σεις.

Οι ελπίδες που συνε­χίζω να τρέφω για την Τουρκία δεν μου απο­κρύ­πτουν την πραγ­μα­τι­κό­τητα. Χρεια­ζό­μα­στε διάλογο, αλλά όχι υπό το καθε­στώς εκβια­σμού. Η απειλή για την ασφά­λεια και τη στα­θε­ρό­τητα της χώρας μου απο­τε­λεί επίσης απειλή για την ευη­με­ρία και την ασφά­λεια όλων των κρατών μελών της ΕΕ. Κιν­δυ­νεύει να υπο­νο­μεύ­σει τη συμ­μα­χία του ΝΑΤΟ. Και απειλεί το κράτος δικαίου διεθνώς. Η Ελλάδα έχει τη στρα­τιω­τική δυνα­τό­τητα να απο­κρού­σει κάθε τουρ­κική επίθεση. Αλλά σίγουρα ένα στρα­τιω­τικό επει­σό­διο μεταξύ των δύο χωρών μας δεν είναι προς το συμ­φέ­ρον κανενός.

Αργό­τερα αυτόν τον μήνα, οι ηγέτες της ΕΕ θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν ειδική σύνοδο για να απο­φα­σί­σουν με ποιον τρόπο θα απα­ντή­σουν. Εάν η Τουρκία αρνηθεί να λογι­κευ­τεί έως τότε, δεν βλέπω άλλη επιλογή παρά να επι­βά­λουν οι Ευρω­παίοι ηγέτες ουσια­στι­κές κυρώ­σεις. Διότι δεν είναι πλέον μόνο ζήτημα ευρω­παϊ­κής αλλη­λεγ­γύης. Είναι ζήτημα ανα­γνώ­ρι­σης του γεγο­νό­τος ότι δια­κυ­βεύ­ο­νται ζωτικά συμ­φέ­ρο­ντα – στρα­τη­γικά ευρω­παϊκά συμ­φέ­ρο­ντα. Εάν η Ευρώπη θέλει να απο­τε­λέ­σει πραγ­μα­τική γεω­πο­λι­τική δύναμη, τότε δεν έχει την πολυ­τέ­λεια κατευ­να­σμού μιας πολε­μο­χα­ρούς Τουρ­κίας.

Η Τουρκία εξα­κο­λου­θεί να έχει χρόνο στη διάθεσή της για να απο­φύ­γει τις κυρώ­σεις, να κάνει ένα βήμα πίσω και να χαράξει πορεία εξόδου από αυτήν την κρίση. Η Τουρκία πρέπει απλώς να απόσχει από τη ναυτική και ερευ­νη­τική της δρα­στη­ριό­τητα σε μη οριο­θε­τη­μέ­νες θαλάσ­σιες ζώνες και να συγκρα­τή­σει την επι­θε­τική ρητο­ρική της. Θα πρέπει να απο­συρ­θεί, να επι­στρέ­ψει στο τραπέζι και να συνε­χί­σει από εκεί που στα­μά­τησε όταν απο­χώ­ρησε από τις διε­ρευ­νη­τι­κές συνο­μι­λίες το 2016. Και αν δεν μπο­ρέ­σουμε να συμ­φω­νή­σουμε, τότε πρέπει να ανα­ζη­τή­σουμε λύση στη Χάγη.

Η επιλογή είναι ξεκά­θαρη. Η Τουρκία μπορεί να συνερ­γα­στεί και να βρει κοινό έδαφος, ή μπορεί να συνε­χί­σει να συμπε­ρι­φέ­ρε­ται ως ο επι­τι­θέ­με­νος, παί­ζο­ντας παι­χνί­δια εντυ­πώ­σεων στις παρυφές της Ευρώπης, και να πλη­ρώ­σει ένα σημα­ντικό οικο­νο­μικό τίμημα για τη συμπε­ρι­φορά της. Μπορεί να επι­λέ­ξει εάν η Ελλάδα θα απο­τε­λέ­σει γέφυρα ή εμπόδιο για την εται­ρική σχέση και την πρόοδο.

Εάν η Τουρκία επέλεγε τη γέφυρα, πιστεύω ότι ο Πρό­ε­δρος Ερντο­γάν θα εξα­κο­λου­θούσε να έχει τη δυνα­τό­τητα να επι­τύ­χει μια φιλό­δοξη, μακρό­πνοη συμ­φω­νία με την ΕΕ, η οποία θα ήταν προς όφελος όλων. Οι δια­φο­ρές δεν επι­λύ­ο­νται με βία, τεχνά­σματα ή χει­ρα­γώ­γηση, αλλά ειρη­νικά και μέσω αμοι­βαίου σεβα­σμού και αμοι­βαίας κατα­νό­η­σης. Δεν χρειά­ζε­ται να είναι έτσι η κατά­σταση. Η λύση είναι απλή. Καθό­μα­στε. Συζη­τάμε τις δια­φο­ρές μας. Και προ­σπα­θούμε να κατα­λή­ξουμε σε συμ­φω­νία. Αν δεν τα κατα­φέ­ρουμε, τότε θα αφή­σουμε το Διεθνές Δικα­στή­ριο να απο­φαν­θεί. Τι έχει άλλωστε να φοβηθεί η ‘Αγκυρα από το κράτος δικαίου;»

Πηγή ΑΠΕ-ΜΠΕ