Οι 7 αλλαγές που φέρνει στη ζωή μας ο Κώδικας Ψηφιακής Διακυβέρνησης

Με μια σειρά από δια­τά­ξεις σχετικά με τον Προ­σω­πικό Αριθμό, τις ψηφια­κές υπο­γρα­φές, τις ψηφια­κές σφρα­γί­δες και τα ψηφιακά έγγραφα, που θα αλλά­ξουν ριζικά τις σχέσεις κράτους-πολίτη, αυξά­νο­ντας την ταχύ­τητα και θωρα­κί­ζο­ντας τα προ­σω­πικά δεδο­μένα

Σημα­ντι­κές αλλαγές στη ζωή των Ελλήνων φέρνει ο Κώδικας Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης που πρό­κει­ται να τεθεί σε δια­βού­λευση στην Βουλή τις επό­με­νες ημέρες. Νέες συνή­θειες, λιγό­τε­ρες δια­δι­κα­σίες και κυρίως λιγό­τερη γρα­φειο­κρα­τία υπό­σχε­ται το νέο νομο­σχέ­διο, στο οποίο μεταξύ άλλων, προ­ω­θεί­ται νομο­θε­τικό πλαίσιο για τον Ενιαίο Αριθμό του Πολίτη, τις ψηφια­κές υπο­γρα­φές, τις ψηφια­κές σφρα­γί­δες, τα ψηφιακά έγγραφα.

Για τη χρη­σι­μό­τητα και τον κομβικό ρόλο του Κώδικα μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπουρ­γός Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης, Κυριά­κος Πιερ­ρα­κά­κης υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι «όταν ξεκι­νή­σαμε να σχε­διά­ζουμε την ψηφιακή μας στρα­τη­γική, δια­πι­στώ­σαμε άμεσα ότι, πέρα από τις ανα­γκαίες νομο­θε­τι­κές τομές, εξίσου απα­ραί­τητη ήταν και η κωδι­κο­ποί­ηση του υπάρ­χο­ντος πλαι­σίου, ώστε όλοι να γνω­ρί­ζουν με σαφή­νεια τι ισχύει. Δεν θέλαμε να υπάρξει ούτε ένα περι­στα­τικό άρνησης εξυ­πη­ρέ­τη­σης από δημόσια υπη­ρε­σία, επειδή δεν είχε φτάσει κάποια ερμη­νευ­τική εγκύ­κλιος. Σε αυτά τα δύο ζητού­μενα έρχεται να δώσει απα­ντή­σεις ο Κώδικας Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης: στην επι­και­ρο­ποί­ηση και την ενο­ποί­ηση της νομο­θε­σίας σχετικά με την ψηφιακή δια­κυ­βέρ­νηση».

Και ο γενικός γραμ­μα­τέας Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης και Απλού­στευ­σης Δια­δι­κα­σιών, Λεω­νί­δας Χρι­στό­που­λος, για το ίδιο θέμα, τόνισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «ο Κώδικας Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης είναι το απα­ραί­τητο θεσμικό πλαίσιο για τον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό τόσο του κράτους, όσο και της κοι­νω­νίας ευρύ­τερα. Είναι ένα νομο­σχέ­διο που θέτει τις βάσεις για την περαι­τέρω ανά­κτηση της εμπι­στο­σύ­νης των πολιτών στο κράτος και τη δημόσια διοί­κηση. Παράλ­ληλα, έχει έντονα ανα­πτυ­ξιακό χαρα­κτήρα, υπα­κού­ο­ντας, την ίδια στιγμή, στις αρχές της προ­στα­σίας των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων των πολιτών. Θεω­ρούμε, ότι με το νομο­σχέ­διο αυτό, το Επι­τε­λικό συναντά το Ψηφιακό Κράτος,δημιουρ­γώ­ντας μια νέα, θετική δυνα­μική στις σχέσεις κράτους-πολίτη. Έρχεται, άλλωστε, να βελ­τιώ­σει ριζικά τον τρόπο που οι πολίτες συναλ­λάσ­σο­νται με το Δημόσιο, αλλά και την εσω­τε­ρική επι­κοι­νω­νία και οργά­νωση του Δημο­σίου».

Ανα­φε­ρό­με­νος, ο κ. Πιερ­ρα­κά­κης, στις ψηφια­κές υπη­ρε­σίες που είχαν θεσμο­θε­τη­θεί με ΠΝΠ για την αντι­με­τώ­πιση των συνε­πειών της κρίσης της COVID-19, επε­σή­μανε ότι «σε αυτή τη νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία τις μονι­μο­ποιούμε. Πρό­κει­ται για ένα εργα­λείο που θα βοη­θή­σει την Ελλάδα να προ­χω­ρή­σει γρήγορα στον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό και ταυ­τό­χρονα θα της επι­τρέ­ψει να προ­σαρ­μό­ζε­ται εύκολα στα νέα δεδο­μένα που θα ανα­κύ­πτουν. Έτσι, με μια σειρά από δια­τά­ξεις σχετικά με τον Προ­σω­πικό Αριθμό, τις ψηφια­κές υπο­γρα­φές, τις ψηφια­κές σφρα­γί­δες και τα ψηφιακά έγγραφα, που θα αλλά­ξουν ριζικά τις σχέσεις κράτους-πολίτη, αυξά­νο­ντας την ταχύ­τητα και θωρα­κί­ζο­ντας τα προ­σω­πικά δεδο­μένα. Επι­πλέον, με την ενσω­μά­τωση των ευρω­παϊ­κών οδηγιών για τα ανοιχτά δεδο­μένα και του Κώδικα Ηλε­κτρο­νι­κών Επι­κοι­νω­νιών της ΕΕ ανοί­γουμε τον δρόμο για την τεχνο­λο­γική εξέλιξη της χώρας. Και τέλος, με ανα­πτυ­ξια­κές δια­τά­ξεις όπως το cloud first policy απε­λευ­θε­ρώ­νουμε τις τεχνο­λο­γι­κές δυνα­τό­τη­τες της Δημό­σιας Διοί­κη­σης και μειώ­νουμε τη γρα­φειο­κρα­τία προς πολίτες και επι­χει­ρή­σεις, που θα οδη­γή­σουν σε ενδυ­νά­μωση του ΑΕΠ της χώρας».

Συγκε­κρι­μένα, οι επτά πιο σημα­ντι­κές και­νο­το­μίες που αφορούν άμεσα τον πολίτη είναι:

1. Θεσμο­θέ­τηση Προ­σω­πι­κού Αριθμού (ΠΑ) για τους πολίτες

(α) Καθιε­ρώ­νε­ται προ­σω­πι­κός αριθμός (ΠΑ) για την ταυ­το­ποί­ηση των φυσικών προ­σώ­πων, με σκοπό την παροχή υπη­ρε­σιών από φορείς του δημό­σιου και του ευρύ­τε­ρου δημό­σιου τομέα. Ο ΠΑ απο­δί­δε­ται δε μία φορά στο φυσικό πρόσωπο και δεν μετα­βάλ­λε­ται.

(β) Ο ΠΑ απο­δί­δε­ται σε κάθε φυσικό πρόσωπο που δικαιού­ται Αριθμό Φορο­λο­γι­κού Μητρώου (ΑΦΜ) ή Αριθμό Μητρώου Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης (ΑΜΚΑ). Σε όσα φυσικά πρόσωπα έχει απο­δο­θεί ΑΦΜ, αυτός απο­τε­λεί τον ΠΑ. Σε όσα φυσικά πρόσωπα έχει απο­δο­θεί μόνο ΑΜΚΑ, τους απο­δί­δε­ται ο ΠΑ σύμφωνα με δια­δι­κα­σία που ορί­ζε­ται σε απόφαση.

(γ) Ο ΠΑ δεν συνε­πά­γε­ται αυτο­δι­καίως τη χορή­γηση δικαιω­μά­των ή την επιβολή υπο­χρε­ώ­σεων στον κάτοχό του. Οι όροι και οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τα δικαιώ­ματα και υπο­χρε­ώ­σεις του κατόχου του ΠΑ ρυθ­μί­ζο­νται από την κείμενη φορο­λο­γική, εργα­τική και ασφα­λι­στική νομο­θε­σία.

(δ) Ο ΠΑ θα αντι­κα­τα­στή­σει τον ΑΦΜ των φυσικών προ­σώ­πων και τον ΑΜΚΑ στα­διακά και με πλήρη αντι­κα­τά­σταση εντός μιας διετίας

2. Θεσμο­θέ­τηση ηλε­κτρο­νι­κής υπη­ρε­σίας συστη­μέ­νης παρά­δο­σης

Εισά­γε­ται η ηλε­κτρο­νική υπη­ρε­σία συστη­μέ­νης παρά­δο­σης: ό,τι απο­τε­λεί το σημε­ρινό συστη­μένο ταχυ­δρο­μείο, μπορεί να απο­τε­λέ­σει η υπη­ρε­σία συστη­μέ­νης παρά­δο­σης για τον ηλε­κτρο­νικό κόσμο. Στόχος να απο­τε­λέ­σει ένα ασφαλές ηλε­κτρο­νικό “κανάλι επι­κοι­νω­νίας” του Δημο­σίου με τους πολίτες και τις επι­χει­ρή­σεις. Μέχρι τώρα η ως άνω υπη­ρε­σία, μολο­νότι προ­βλε­πό­ταν στον ευρω­παϊκό κανο­νι­σμό, παρέ­μεινε ανα­ξιο­ποί­ητη. Με τον Κώδικα Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης δημιουρ­γού­νται οι συν­θή­κες για να ανα­πτυ­χθεί τόσο στο ιδιω­τικό όσο και στον δημόσια τομέα. Ειδι­κό­τερα, στο Δημόσιο παρέ­χο­νται νέες δυνα­τό­τη­τες ηλε­κτρο­νι­κής διε­πα­φής Δημο­σίου και πολιτών/επι­χει­ρή­σεων. Στόχος ο διοι­κη­τι­κός έλεγχος να γίνεται ηλε­κτρο­νικά.

3. Θεσμο­θέ­τηση Μητρώου Διοι­κη­τι­κών Δια­δι­κα­σιών Δημο­σίου

Στο Μητρώο αυτό κατα­χω­ρού­νται όλες οι ψηφια­κές ή φυσικές δια­δι­κα­σίες του Δημο­σίου τομέα ανε­ξαρ­τή­τως εάν αφορούν παροχή δημό­σιας υπη­ρε­σίας σε πολίτες ή φορείς του ιδιω­τι­κού τομέα ή εσω­τε­ρι­κές δια­δι­κα­σίες του δημο­σίου τομέα. Ουδεμία παρέκ­κλιση δεν μπορεί να υπάρξει κατά την εφαρ­μογή της δια­δι­κα­σίας από οποια­δή­ποτε αρμόδια υπη­ρε­σία του Δημο­σίου. Αυτό σημαί­νει ότι ο πολίτης μπορεί να γνω­ρί­ζει με βεβαιό­τητα τη δια­δι­κα­σία που απαι­τεί­ται για τη συναλ­λαγή του με το Δημόσιο χωρίς να εκτί­θε­ται σε φαι­νό­μενα αυθαι­ρε­σίας και περιτ­τής γρα­φειο­κρα­τίας.

4. Θεσμο­θέ­τηση Μητρώου Επι­κοι­νω­νίας Πολιτών

Απο­τε­λεί το μονα­δικό σημείο της Δημό­σιας Διοί­κη­σης, όπου ο πολίτης θα δηλώνει τα στοι­χεία επι­κοι­νω­νίας του (διεύ­θυνση, τηλέ­φωνο, email). Όλοι οι δημό­σιοι φορείς θα χρη­σι­μο­ποιούν απο­κλει­στικά αυτό το μητρώο, για να ενη­με­ρώ­νο­νται για τα στοι­χεία επι­κοι­νω­νίας των πολιτών, χωρίς να απαι­τεί­ται οι πολίτες να δηλώ­νουν ή να επι­και­ρο­ποιούν ξεχω­ρι­στά σε κάθε φορέα τα στοι­χεία επι­κοι­νω­νίας τους.

5. Ενδυ­νά­μωση της Ενιαίας Ψηφια­κής Πύλης (gov.gr)

Το νέο εργα­λείο για την πραγ­μα­τική ψηφιακή δια­κυ­βέρ­νηση, η απο­κλει­στική πύλη παροχής ψηφια­κών υπη­ρε­σιών προς πολίτες/επι­χει­ρή­σεις, θεσπί­στηκε με το άρθ 52 του ν. 4635/2019. Πλέον, εισά­γο­νται περαι­τέρω ρυθ­μί­σεις για τη λει­τουρ­γία της, βασικά στοι­χεία: δυνα­τό­τητα έκδοσης εγγρά­φων/αιτή­σεων από φυσικά πρόσωπα, ισχυρές μέθοδοι αυθε­ντι­κο­ποί­η­σης ώστε να υπάρχει η μέγιστη βεβαιό­τητα για την ταυ­τό­τητα του φυσικού προ­σώ­που που χρη­σι­μο­ποιεί κάθε υπη­ρε­σία)

6. Υπο­χρέ­ωση παροχής ψηφια­κών δημο­σίων υπη­ρε­σιών κάτω από την ομπρέλα της ΕΨΠ (gov.gr)

Η Ενιαία Ψηφιακή Πύλη της Δημό­σιας Διοί­κη­σης (gov.gr – ΕΨΠ) απο­τε­λεί την απο­κλει­στική πύλη παροχής ψηφια­κών δημό­σιων υπη­ρε­σιών προς πολίτες/επι­χει­ρή­σεις. Εισά­γο­νται περαι­τέρω ρυθ­μί­σεις για τη λει­τουρ­γία της με βασικά στοι­χεία τη δυνα­τό­τητα έκδοσης εγγρά­φων/αιτή­σεων από φυσικά ή νομικά πρόσωπα και την καθιέ­ρωση ισχυρών μεθόδων επα­λή­θευ­σης της ταυ­τό­τη­τας του συναλ­λασ­σο­μέ­νου προ­σώ­που (αυθε­ντι­κο­ποί­ηση), ώστε να υπάρχει η μέγιστη βεβαιό­τητα για την ταυ­τό­τητα του προ­σώ­που που χρη­σι­μο­ποιεί κάθε υπη­ρε­σία.

7. Μονι­μο­ποί­ηση των νέων ψηφια­κών υπη­ρε­σιών που είχαν θεσμο­θε­τη­θεί με ΠΝΠ για την αντι­με­τώ­πιση των συνε­πειών της κρίσης της COVID-19

Κωδι­κο­ποιού­νται οι δια­τά­ξεις της από 20.3.2020 ΠΝΠ για τις πρώτες ψηφια­κές δημό­σιες υπη­ρε­σίες μέσω της ΕΨΠ:

(α) Ηλε­κτρο­νική υπεύ­θυνη δήλωση

(β) Ηλε­κτρο­νική εξου­σιο­δό­τηση

(γ) άυλη συντα­γο­γρά­φηση

(δ) KYC. Εφεξής, δεν απαι­τεί­ται η φυσική παρου­σία του πολίτη στις αρμό­διες αρχές για την επι­κύ­ρωση του γνήσιου της υπο­γρα­φής σε υπεύ­θυ­νες δηλώ­σεις και εξου­σιο­δο­τή­σεις, καθώς η αυθε­ντι­κο­ποί­ηση που πραγ­μα­το­ποιεί­ται για τη χρήση των ψηφια­κών δημό­σιων υπη­ρε­σιών της ΕΨΠ έχει την ίδια ισχύ με την βεβαί­ωση γνήσιου υπο­γρα­φής του άρθρου 11 του ν. 2690/1999 (Α’ 45). Πρό­κει­ται για και­νο­το­μία, απα­ραί­τητη για την παροχή ψηφια­κών υπη­ρε­σιών με τα εχέγγυα που απαι­τούν οι κεί­με­νες δια­τά­ξεις για τη διοι­κη­τική δράση.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ