Ηλίας Καματερός: ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΟΜΕΣ απαντάμε στην “κανονικότητα” της Νέας Δημοκρατίας.

Επα­νερ­χό­μα­στε λοιπόν …στα­διακά στην …κανο­νι­κό­τητα.

Τι θεω­ρούμε κανο­νι­κό­τητα όμως; Εννοούν όλοι το ίδιο; Όχι βέβαια.

· Κάποιοι θέλουν την “κανο­νι­κό­τητα” που εφάρ­μο­σαν δεκα­ε­τίες τώρα και μας έφερε στην δεκαετή κρίση.

Τόσο “δημόσιο” όσο μας εξυ­πη­ρε­τεί, τα μεγάλα συμ­φέ­ρο­ντα κυβερ­νούν, δια­πλοκή, λιτό­τητα για τους πολλούς, απο­διάρ­θρωση εργα­σια­κών σχέσεων, εργα­ζό­με­νοι λάστιχο με εισο­δή­ματα πείνας, στρα­τιές ανέργων για εκμε­τάλ­λευση στο όνομα της …”ανά­πτυ­ξης”

· Εμείς θέλουμε να αλλά­ξουμε αυτή την “κανο­νι­κό­τητα”. Να την αντι­στρέ­ψουμε. Και η κάθε κρίση είναι ευκαι­ρία για αλλαγές. Ο προ­ο­δευ­τι­κός κόσμος οφείλει τώρα να δείξει τον άλλο δρόμο. Και να βάλει φρένο στα σχέδια των “κανο­νι­κών” για παρα­πέρα εδραί­ωση των θέσεών τους και για περιο­ρι­σμούς στη δημο­κρα­τία και τα δικαιώ­ματα.

Κι αν αυτή την υπο­χρέ­ωση έχουμε σε εθνικό επίπεδο, για τα νησιά μας δύο και τρεις φορές ανα­δει­κνύ­ε­ται αυτή η ανάγκη.

Όλοι κατά­λα­βαν τώρα (;) την ιδιαι­τε­ρό­τητα των νησιών. Την ανάγκη να έχουμε νησιω­τική πολι­τική για να μειώ­σουμε τις απο­στά­σεις (όχι σε ναυτικά μίλια) στην πρό­σβαση των νησιω­τών σε αγαθά, όπως η υγεία, η παιδεία, οι υπη­ρε­σίες, οι μετα­φο­ρές που πρέπει να παρέ­χο­νται σε όλους.

Τώρα φάνηκε έντονα και στους πιο δύσπι­στους πόσο τα νησιά είναι απο­κλει­σμένα και ειδικά τα μικρά νησιά με τους νησιώ­τες πολίτες Β΄ και Γ΄ κατη­γο­ρίας.

Ακού­γο­νται τώρα προ­τά­σεις για την …ανόρ­θωση της οικο­νο­μίας.

Οι “κανο­νι­στές” τα ίδια και χει­ρό­τερα.

Και για τα νησιά που η εξάρ­τησή τους είναι σχεδόν απόλυτη από του­ρι­σμό ποιο είναι το σχέδιό τους;

Η οικο­νο­μία της αγέλης.

Όσοι σωθούν σώθηκαν. Οι μικροί ευκαι­ρία είναι να εξα­φα­νι­στούν. Δεν είναι βιώ­σι­μες οι μικρές και οικο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις.

Δεν μπο­ρούμε να έχουμε σε κάθε νησί νοσο­κο­μείο! Ούτε αερο­δρό­μιο. Ούτε λιμάνι. Ούτε τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση.

Αυτή είναι η “κανο­νι­κό­τητα” τους.

Εμείς όμως;

Έχουμε προ­τά­σεις για να σταθεί η κοι­νω­νία όρθια.

Πρέπει να πούμε όμως και για τα νησιά. Βέβαια καλύ­πτο­νται από τις σωστές γενικές μας θέσεις. Την κάλυψη των επι­χει­ρή­σεων και των εργα­ζο­μέ­νων. Την ενί­σχυση των δομών υγείας (προ­σλή­ψεις κ.ά.). Την ενί­σχυση της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης κ.ά. Πολύ σωστά, που αν δεν εφαρ­μο­στούν θα έχουμε όχι επα­να­φορά στην κανο­νι­κό­τητα αλλά στον …μεσαί­ωνα. Χρειά­ζε­ται όμως να δούμε και την ιδιαι­τε­ρό­τητα των νησιών. Λέμε βέβαια για επέ­κταση του Μετα­φο­ρι­κού Ισο­δύ­να­μου, για τη βελ­τί­ωση των ακτο­πλοϊ­κών γραμμών κ.ά.

Αυτά τα βελ­τιώ­σαμε όσο ήμασταν κυβέρ­νηση παρά τις δυσκο­λίες που είχαμε με τους θεσμούς, όμως δεν έφτασαν και δε φτάνουν. Άσε που τα περισ­σό­τερα τα παίρ­νουν πίσω. Μια …βελ­τιω­μένη κανο­νι­κό­τητα.

Όμως για να έχουν ελπίδα οι πολίτες, για να εμπνευ­στούν ξανά από νέες προ­τά­σεις, πρέπει να πιστέ­ψουν ότι πέρα από την “κανο­νι­κό­τητα” μπορούν να γίνουν τομές που θα την ανα­τρέ­ψουν. Ακόμα και σε συν­θή­κες του καπι­τα­λι­στι­κού συστή­μα­τος. Χωρίς να περι­μέ­νουμε τον σοσια­λι­σμό.

Ένα τέτοιο πρό­γραμμα μπορεί να δια­μορ­φώ­σει την κοι­νω­νική πλειο­ψη­φία αλλά και την πολι­τική για μια κυβέρ­νηση προ­ο­δευ­τική που θα βάλει “φραγμό” στα σχέδια των “κανο­νι­κών”.

Παρά­δειγμα είναι το Μετα­φο­ρικό Ισο­δύ­ναμο που θεσπί­σαμε έστω και πιλο­τικά με προ­ο­πτική επέ­κτα­σης, παρόλο που όλοι έλεγαν ότι είναι ανε­φάρ­μο­στο, και ήταν η μονα­δική τομή στον χώρο της νησιω­τι­κό­τη­τας. Και δεν είναι τυχαίο που το ξηλώ­νουν αρχί­ζο­ντας από τα καύσιμα.(Φυσικά δεν μειώ­νουμε τις μεγάλες παρεμ­βά­σεις που έγιναν σε δύσκο­λες συν­θή­κες για τη βελ­τί­ωση της ζωής των νησιω­τών).

Και είναι ώρα νομίζω να προ­βά­λουμε τις επε­ξερ­γα­σίες που είχαμε σαν κυβέρ­νηση και το πρό­γραμμα νησιω­τι­κής πολι­τι­κής σαν βάση για μέτωπο των δημο­κρα­τι­κών δυνά­μεων στα νησιά μας.

Στα πλαίσια μιας σύντο­μης, όπως αυτό το κείμενο, παρέμ­βα­σης δεν θα μπο­ρού­σαμε να ανα­πτύ­ξουμε όλο αυτό το πρό­γραμμα.

Εξάλλου, για τη δια­μόρ­φωσή του, έγινε ιδιαί­τερα το 2016 δια­βού­λευση με όλους τους φορείς, συσκέ­ψεις, υπουρ­γικά συμ­βού­λια, μελέτες, περι­φε­ρειακά συνέ­δρια, και έκτοτε με δυνα­μική (και όχι στατική) αντι­με­τώ­πιση καθο­ρί­στη­καν τομές σε αρκετά ζητή­ματα.

Ενδει­κτικά μόνο θα ανα­φέ­ρουμε και σαν παρα­δείγ­ματα τα εξής:

1. Κατη­γο­ριο­ποί­ηση των νησιών.

Δεν νοείται οποιοσ­δή­ποτε σχε­δια­σμός και εφαρ­μογή πολι­τι­κής χωρίς να υπάρχει ένας χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός μέσα από τον οποίο θα γίνεται κατη­γο­ριο­ποί­ηση των νησιών.

Γιατί άλλες είναι οι ανάγκες, επο­μέ­νως και η αντι­με­τώ­πισή τους, για τα παρά­κτια νησιά π.χ. άλλες για τα μεγάλα νησιά, τα απο­μα­κρυ­σμένα ή τα εξαρ­τη­μένα. Οι χωρο­τα­ξι­κές μελέτες

θέλουν χρόνια για να εγκρι­θούν και όσες έχουν γίνει ως τώρα είτε θέλουν επι­και­ρο­ποί­ηση είτε αγνο­ού­νται.

Για αυτό η κυβέρ­νηση του ΣΥΡΙΖΑ προ­χώ­ρησε σε ανάθεση μελέτης και ετοί­μασε νομο­σχέ­διο που όμως δεν πρόλαβε να έρθει στη Βουλή για την κατη­γο­ριο­ποί­ηση των νησιών, ώστε να απο­τε­λέ­σει εργα­λείο για τη νησιω­τική πολι­τική και να διευ­κο­λύ­νει τις σχέσεις αλλη­λο­συ­μπλή­ρω­σης (και όχι εξάρ­τη­σης) των νησιών, τη διοι­κη­τική τους διάρ­θρωση και την παροχή υγείας, παι­δείας, πλη­ρο­φο­ρίας και όλων των αγαθών στους νησιώ­τες με κρι­τή­ρια πολυ­πα­ρα­γο­ντικά και όχι μόνο πλη­θυ­σμιακά.

Θα ανα­φέ­ρουμε πώς αξιο­ποιεί­ται αυτό το εργα­λείο για τομές μόνο στον χώρο της υγείας και της ναυ­σι­πλο­ΐας σαν παρα­δείγ­ματα.

2. Υγεία

Η δομή του συστή­μα­τος είναι τελείως ξεπε­ρα­σμένη. Χτί­στηκε πάνω σε πελα­τεια­κές σχέσεις και συμ­φέ­ρο­ντα και ισο­πε­δω­τική για τα νησιά. Δεν μπορούν να ισχύουν για τα νησιά που είναι κλει­στοί και απο­μο­νω­μέ­νοι χώροι ότι ισχύουν για την ηπει­ρω­τική χώρα.

Όχι μόνο χάνο­νται ανθρώ­πι­νες ζωές που θα μπο­ρού­σαν να σωθούν, αλλά οι νησιώ­τες, ιδιαί­τερα των μικρών νησιών, στε­ρού­νται παντε­λώς περί­θαλ­ψης ή ακόμα και πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας.

Με την κατη­γο­ριο­ποί­ηση των νησιών μπορούν να καθο­ρι­στούν μεγάλα νησιά κόμβοι όπου θα δημιουρ­γη­θούν δομές υγείας αυτό­νο­μες (κατά το δυνατόν) ενι­σχυ­μέ­νες, ώστε να καλύ­πτουν τις ανάγκες όχι μόνο του νησιού αλλά και των γύρω νησιών.

Όσες προ­κη­ρύ­ξεις και να γίνουν πάντα θα υπάρχει το πρό­βλημα της στε­λέ­χω­σης των απο­μα­κρυ­σμέ­νων Κέντρων υγείας, αγρο­τι­κών ιατρείων, ακόμα και νοσο­κο­μείων.

Μπορεί όμως ένα νοσο­κο­μείο ενι­σχυ­μένο σε επι­λεγ­μένα νησιά να καλύ­πτει με τακτι­κές επι­σκέ­ψεις και με εναλ­λασ­σό­μενη βρα­χυ­χρό­νια παρα­μονή στα νησιά της ευθύνης του, όχι μόνο με αγρο­τι­κούς για­τρούς αλλά και με εξει­δι­κευ­μέ­νους, κάτι που όχι μόνο δεν το έχουν οι νησιώ­τες των μικρών νησιών αλλά ούτε που το φαντά­ζο­νται.

Το υγειο­νο­μικό αυτό “δίκτυο”, όχι μόνο δεν θα επι­βα­ρύ­νει το σύστημα και τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, αλλά θα εξοι­κο­νο­μή­σει πόρους που σπα­τα­λού­νται τώρα σε άσκοπες αερο­δια­κο­μι­δές αλλά το σημα­ντι­κό­τερο θα σώζει ζωές.

3. Ακτο­πλοϊκό

Κάθε χρόνο δίνο­νται πάνω από 100 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ επι­δο­τή­σεις για το ακτο­πλοϊκό.

Σε αυτά να προ­σθέ­σουμε άλλα τόσα σχεδόν για το Μετα­φο­ρικό Ισο­δύ­ναμο. Και τώρα με την παν­δη­μία πρό­σθετα άλλα τόσα και παρα­πάνω για να εξα­σφα­λι­στούν οι στοι­χειώ­δεις μετα­φο­ρές στα νησιά.

Και το απο­τέ­λε­σμα; Τα νησιά παρα­μέ­νουν απο­κλει­σμένα. Πότε δεν έχει πλοίο, πότε είναι σκυ­λο­πνί­χτης, πότε είναι καρ­βου­νιά­ρης! Έχει νησιά που όχι μόνο χρειά­ζε­σαι 24 ώρες να

πας στον Πειραιά αλλά και να δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις πολλές φορές και πάνω από μία μέρα για να πας από νησί σε νησί.

Είχαμε ανα­θέ­σει στο ΕΜΠ να μελε­τή­σει την ανα­διάρ­θρωση του ακτο­πλοϊ­κού. Όμως δεν προ­λά­βαμε.

Και το Μετα­φο­ρικό Ισο­δύ­ναμο που εφαρ­μό­σαμε πιλο­τικά οφείλει να εντα­χθεί σε ένα συνο­λικό σχέδιο για το ακτο­πλοϊκό, όπου το Δημόσιο να ασκεί έναν έλεγχο στις τιμές και θα καθο­ρί­ζει τα δρο­μο­λό­για αφού δίνει τόσα χρήματα κάθε χρόνο.

Όπως π.χ. γίνεται για το ΜΕΤΡΟ και τις αστικές συγκοι­νω­νίες.

Ένα τέτοιο σχέδιο θα καθο­ρί­ζει όχι μόνο τις κύριες ακτο­πλοϊ­κές γραμμές αλλά και θα εξα­σφα­λί­ζει τις ενδο­νη­σιω­τι­κές με ασφά­λεια και γρήγορα πλοία.

Ένας δημό­σιος ρυθ­μι­στι­κός φορέας μπορεί να έχει αυτό τον ρόλο.

Στη μελέτη που έκανε το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου για το Μετα­φο­ρικό Ισο­δύ­ναμο κατα­λή­γει: “…Απαι­τεί­ται η ύπαρξη φορέα (Οργα­νι­σμός Θαλάσ­σιων/Νησιω­τι­κών Μετα­φο­ρών) που θα ασχο­λεί­ται σε συνεχή βάση με την επε­ξερ­γα­σία, την υλο­ποί­ηση, την παρα­κο­λού­θηση, την αξιο­λό­γηση και την προ­σαρ­μογή της πολι­τι­κής αυτής, ώστε να εκπλη­ρώ­νει τους στόχους της που δεν είναι άλλοι από την παροχή υψηλού επι­πέ­δου υπη­ρε­σίες που να βελ­τιώ­νουν την ελκυ­στι­κό­τητα των νησιών, συμ­βάλ­λο­ντας στη βιώσιμη ανά­πτυξη τους.”

Ανα­φέ­ρει μάλιστα ότι αντί­στοι­χος φορέας υπάρχει στην Κορσική.

Κι αυτά είναι μόνο παρα­δείγ­ματα, που δεί­χνουν όμως πως είναι εφικτές τομές χωρίς ιδιαί­τερο κόστος. Αρκεί να υπάρχει πολι­τική βούληση.

Κι αυτή θα κατα­λά­βουν οι νησιώ­τες ότι δεν μπορούν να την περι­μέ­νουν από τη σημε­ρινή κυβέρ­νηση αλλά μόνο από μια πλειο­ψη­φία δημο­κρα­τι­κών – προ­ο­δευ­τι­κών δυνά­μεων.

Ηλίας Καμα­τε­ρός

αρχι­τέ­κτο­νας

τ. βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου