Μόσιαλος : Παιδιά και Παιδεία – Η νόσος του COVID-19 και η πραγματική ατζέντα

Γρά­φει ο Ηλίας Μό­σια­λος

Οι κυ­βερ­νή­σεις δια­φό­ρων χωρών ανα­κοι­νώ­νουν τη στρα­τη­γι­κή με­ρι­κής και στα­δια­κής επα­νέ­ναρ­ξης της κοι­νω­νι­κής και οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, προ­σαρ­μο­σμέ­νο στις ιδιαι­τε­ρό­τη­τές τους. Υπάρ­χουν πολ­λές δύ­σκο­λες επι­λο­γές, και το άνοιγ­μα των σχο­λεί­ων είναι μία από αυτές. Ωστό­σο, οι υπεύ­θυ­νοι χά­ρα­ξης πο­λι­τι­κής όλων των χωρών κα­λού­νται να συ­νυ­πο­λο­γί­σουν τις αβε­βαιό­τη­τες και τους άμε­σους κιν­δύ­νους που θα μπο­ρού­σαν να συν­δέ­ο­νται με το άνοιγ­μα. Επι­πρό­σθε­τα, οι απο­φά­σεις οφεί­λουν να βα­σί­ζο­νται στα κλι­νι­κά και επι­δη­μιο­λο­γι­κά δε­δο­μέ­να που προ­κύ­πτουν από έγκυ­ρες πηγές και εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νες με­λέ­τες. Αυτό όμως δεν είναι πάντα εύ­κο­λο όταν έχου­με μια και­νούρ­για νόσο που δεν έχει με­λε­τη­θεί στο πα­ρελ­θόν και έχει επι­θε­τι­κή εξέ­λι­ξη.

Να επι­ση­μά­νω εδώ πως αυτό το διά­στη­μα, πέραν της ει­δη­σε­ο­γρα­φί­ας, ενη­με­ρω­νό­μα­στε και από δύο ειδών επι­στη­μο­νι­κές με­λέ­τες: εγκε­κρι­μέ­νες δη­μο­σιεύ­σεις και preprints (>80% των επι­στη­μο­νι­κών ανα­φο­ρών). Τα preprints είναι με­λέ­τες που κοι­νο­ποιού­νται, πριν από την αξιο­λό­γη­ση της ποιό­τη­τας και την έγκρι­ση για δη­μο­σί­ευ­ση σε επι­στη­μο­νι­κό πε­ριο­δι­κό. Ομως η τα­χύ­τη­τα με την οποία συ­γκε­ντρώ­θη­καν τα απο­τε­λέ­σμα­τα, ώστε να κα­τα­νοη­θεί ο νέος κο­ρω­νο­ϊ­ός προς όφε­λος και ενη­μέ­ρω­ση της πα­γκό­σμιας επι­στη­μο­νι­κής κοι­νό­τη­τας, έφερε στη δη­μο­σιό­τη­τα και με­λέ­τες αμ­φί­βο­λής ποιό­τη­τας.

Εχο­ντας λοι­πόν στον νου μας πως υπάρ­χουν αρ­κε­τές με­λέ­τες για να βα­σι­στεί κα­νείς και να υπο­στη­ρί­ξει οποια­δή­πο­τε άποψη, κα­λού­μα­στε να ανοί­ξου­με τα σχο­λεία με βάση τα πα­ρα­κά­τω.

1. Ποια επί­πτω­ση στη με­τά­δο­ση της νόσου είχε το κλεί­σι­μο των σχο­λεί­ων;

2. Τι συμ­πτώ­μα­τα εμ­φα­νί­ζουν τα παι­διά και σε τι πο­σο­στό μο­λύ­νο­νται;

3. Είναι τα παι­διά εξί­σου μο­λυ­σμα­τι­κά με τους ενη­λί­κους;

4. Είναι οι προ­σεγ­γί­σεις δια­φό­ρων χωρών πα­ρό­μοιες;

Αρ­κε­τές με­λέ­τες ασχο­λή­θη­καν με την πο­σο­τι­κο­ποί­η­ση της συμ­βο­λής του κλει­σί­μα­τός των σχο­λεί­ων. Τα απο­τε­λέ­σμα­τα πε­ρι­πλέ­κο­νται όμως γιατί το κλεί­σι­μο είχε εφαρ­μο­στεί ταυ­τό­χρο­να ή χρο­νι­κά πολύ κοντά με άλλα πε­ριο­ρι­στι­κά μέτρα. Με τα νη­πια­γω­γεία και τα σχο­λεία κλει­στά η με­τά­δο­ση από παιδί σε παιδί για τόσο με­γά­λο διά­στη­μα είναι ανα­με­νό­με­να πε­ριο­ρι­σμέ­νη. Επο­μέ­νως, παρά τη δυ­να­τό­τη­τα μο­ντε­λο­ποί­η­σης των συν­θη­κών, είναι δύ­σκο­λο να προσ­διο­ρί­σου­με με σωστή επι­δη­μιο­λο­γι­κή προ­σέγ­γι­ση τον πραγ­μα­τι­κό κίν­δυ­νο με­τά­δο­σης από τα παι­διά. Ολοι έχου­με ακού­σει για το παιδί που πέ­ρα­σε από 3 σχο­λεία και δεν μό­λυ­νε κα­νέ­ναν, αλλά επί­σης στη Γαλ­λία σε άλλη με­λέ­τη που συ­νέ­λε­ξαν δείγ­μα­τα με­τα­ξύ μα­θη­τών, εκ­παι­δευ­τι­κών και των οι­κο­γε­νειών ενός γυ­μνα­σί­ου, με­τα­ξύ των παι­διών σε ηλι­κί­ες 14-17, 40% αυτών που εξε­τά­στη­καν είχαν αντι­σώ­μα­τα στον ιό.

Μια με­λέ­τη που δη­μο­σιεύ­τη­κε στο «Science» ανα­φέ­ρει πως οι κα­θη­με­ρι­νές επα­φές μειώ­θη­καν 7-8 φορές κατά την εφαρ­μο­γή μέ­τρων φυ­σι­κής από­στα­σης, με τις αλ­λη­λε­πι­δρά­σεις να εστιά­ζο­νται στα νοι­κο­κυ­ριά, και πα­ρό­τι από μόνο του το κλεί­σι­μο σχο­λεί­ων δεν στα­μα­τά πλή­ρως τη με­τά­δο­ση, μπο­ρεί να μειώ­σει τη συ­χνό­τη­τα εμ­φά­νι­σης κρου­σμά­των και να κα­θυ­στε­ρή­σει την επι­δη­μία.

Γνω­ρί­ζου­με επο­μέ­νως πως η συμ­βο­λή των παι­διών κατά τη με­τά­δο­ση του ιού πα­ρα­μέ­νει αβέ­βαιη. Μπο­ρεί επί­σης να είναι ασυμ­πτω­μα­τι­κά και η πο­ρεία της νόσου στα παι­διά τεί­νει να είναι ηπιό­τε­ρη, βρα­χύ­τε­ρη και τα κρί­σι­μα πε­ρι­στα­τι­κά και οι θά­να­τοι είναι ελά­χι­στοι. Τα παι­διά είναι εξί­σου πι­θα­νό με τους ενη­λί­κους να μο­λυν­θούν από τον ιό, και μια με­λέ­τη με σχε­δόν 60.000 κλι­νι­κά δείγ­μα­τα από τη Γερ­μα­νία, με μικρό όμως αριθ­μό παι­διών, ανέ­δει­ξε πως το ιικό φορ­τίο κυ­μαί­νε­ται σε πα­ρό­μοια επί­πε­δα σε όλα τα ηλι­κια­κά γκρουπ. Μέχρι στιγ­μής, όμως, δεν υπάρ­χει καμία με­λέ­τη σε σο­βα­ρό πε­ριο­δι­κό που να απο­δει­κνύ­ει κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά πως τα παι­διά δεν με­τα­δί­δουν τη νόσο, εντός ή εκτός του σχο­λι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Το πα­ρά­δειγ­μα της Δα­νί­ας

Ταυ­τό­χρο­να με τη ροή των επι­στη­μο­νι­κών δε­δο­μέ­νων πα­ρα­τη­ρού­με βέ­βαια και με τι στρα­τη­γι­κή προ­χω­ρούν άλλες χώρες. Ανα­φέ­ρω σαν πα­ρά­δειγ­μα τη Δανία όπου άνοι­ξαν τα νη­πια­γω­γεία και τα δη­μο­τι­κά σχο­λεία, και οι οδη­γί­ες εστί­α­σαν πε­ρισ­σό­τε­ρο στον αριθ­μό των μι­κρών μα­θη­τών ανά τάξη, στη χρήση εξω­τε­ρι­κών χώρων, στην προ­σω­πι­κή υγιει­νή και στη φυ­σι­κή από­στα­ση, και δεν επι­βλή­θη­κε η χρήση μά­σκας. Στην Αγ­γλία οι ει­δι­κοί λένε ότι δεν υπάρ­χουν αρ­κε­τά στοι­χεία για να ανοί­ξουν ξανά όλα τα σχο­λεία, στη Γαλ­λία εξε­τά­ζουν τις συν­θή­κες για το πώς θα ανοί­ξουν ξανά τα σχο­λεία στις 11 Μαΐου, με τα παι­διά ηλι­κί­ας 11-18 ετών και το προ­σω­πι­κό να πρέ­πει να φο­ρούν μά­σκες.

Στην Ελ­λά­δα, το πλάνο είναι λίγο δια­φο­ρε­τι­κό, με επα­νεκ­κί­νη­ση στις με­γα­λύ­τε­ρες ηλι­κί­ες και με προ­αι­ρε­τι­κή πα­ρου­σία όπως συμ­βαί­νει και στη Νορ­βη­γία, στην πε­ρί­πτω­ση συ­γκα­τοί­κη­σης με μέλη οι­κο­γέ­νειας που ανή­κουν στις ευ­πα­θείς ομά­δες ή με ηλι­κιω­μέ­νους. Στην πε­ρί­πτω­ση αυτή η επι­κέ­ντρω­ση είναι στην πι­θα­νή με­τά­δο­ση της νόσου στην οι­κο­γέ­νεια.

Είναι σαφές ότι οι ευ­ρω­παϊ­κές χώρες έχουν δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις γιατί επέ­χουν δια­φο­ρε­τι­κές εκτι­μή­σεις για το δια­φο­ρε­τι­κό ρίσκο, αλλά γιατί και η πο­ρεία και η έντα­ση της παν­δη­μί­ας δια­φέ­ρει ανά χώρα. Μέχρι στιγ­μής το άνοιγ­μα των σχο­λεί­ων στην Ελ­λά­δα αφορά τη μειο­νό­τη­τα των μα­θη­τών και θα γίνει για ένα σύ­ντο­μο χρο­νι­κό διά­στη­μα. Οι απο­φά­σεις για τα μι­κρό­τε­ρα παι­διά θα λη­φθούν με βάση την πο­ρεία της παν­δη­μί­ας, ενώ σε αυτή τη φάση είναι επι­τα­κτι­κή η χρήση αυ­ξα­νό­με­νου αριθ­μού τεστ.

Η εκ­παί­δευ­ση είναι ένας από τους ισχυ­ρό­τε­ρους πα­ρά­γο­ντες πρό­βλε­ψης για την υγεία και τον πλού­το των μελ­λο­ντι­κών ερ­γα­ζο­μέ­νων μιας χώρας. Ορθά εστιά­ζου­με στην ασφά­λεια των μα­θη­τών και των εκ­παι­δευ­τι­κών αλλά εκτός από την πο­σό­τη­τα της δι­δα­κτι­κής «ύλης» θα έπρε­πε να εστιά­ζου­με στα πραγ­μα­τι­κά θέ­μα­τα που ανέ­δει­ξε η παν­δη­μία στη χώρα μας ανα­φο­ρι­κά με την εκ­παί­δευ­ση. Να συ­ζη­τή­σου­με για το θέμα των υπο­δο­μών, την τη­λεκ­παί­δευ­ση, τις υψη­λές δα­πά­νες για τα φρο­ντι­στή­ρια και τους στό­χους του εκ­παι­δευ­τι­κού συ­στή­μα­τος.

Διε­ρεύ­νη­ση της γνώ­σης

Ενα παι­δα­γω­γι­κό σύ­στη­μα πρέ­πει να έχει ως άξονα τη διε­ρεύ­νη­ση της γνώ­σης και τη δη­μιουρ­γία κρι­τι­κής προ­σέγ­γι­σης και σκέ­ψης, ενώ η έλ­λει­ψη της δυ­να­τό­τη­τας κρι­τι­κής προ­σέγ­γι­σης φαί­νε­ται σε κάθε κρίση για ένα μέρος της κοι­νω­νί­ας. Το πώς αντα­πο­κρι­νό­μα­στε ως πο­λί­τες στον βομ­βαρ­δι­σμό της πλη­ρο­φο­ρί­ας σε αυτή την παν­δη­μία, τι δεί­χνει;

Δεί­χνει πως χρεια­ζό­μα­στε ένα ασφα­λές αλλά δια­φο­ρε­τι­κό σχο­λείο. Ενα σχο­λείο που θα πα­ρά­γει ενερ­γούς πο­λί­τες με φι­λο­δο­ξί­ες. Ενα σχο­λείο που δεν θα προ­ε­τοι­μά­ζει μα­θη­τές κυ­ρί­ως για την ει­σα­γω­γή τους στα πα­νε­πι­στή­μια. Χρεια­ζό­μα­στε ένα δη­μό­σιο σύ­στη­μα εκ­παί­δευ­σης που θα αντα­γω­νί­ζε­ται σε υπο­δο­μές και τε­χνο­λο­γία τα ιδιω­τι­κά σχο­λεία. Ενα σχο­λείο που θα δίνει τη δυ­να­τό­τη­τα στην κόρη ενός αγρό­τη ή μιας ερ­γά­τριας να έχει το ίδιο επί­πε­δο εκ­παί­δευ­σης με την κόρη ενός εύ­πο­ρου πο­λί­τη. Δεν θα έχουν τις ίδιες ευ­και­ρί­ες, γιατί οι πρώ­τοι δύο γο­νείς δεν θα απο­κτή­σουν ποτέ τις δια­συν­δέ­σεις του τρί­του. Αλλά τα παι­διά τους θα προ­σπα­θή­σουν με αυ­το­πε­ποί­θη­ση να το πα­λέ­ψουν και να υπερ­βούν όσο γί­νε­ται τα όρια που κα­θο­ρί­ζουν οι κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες.

Αυτό είναι το πραγ­μα­τι­κό δια­κύ­βευ­μα της εκ­παί­δευ­σης: ανα­πα­ρά­γει κοι­νω­νι­κές, πο­λι­τι­κές και οι­κο­νο­μι­κές ανι­σό­τη­τες ή προ­ά­γει την ισο­τι­μία; Η πα­ρά­γρα­φος 2 στο άρθρο 4 του Συ­ντάγ­μα­τος ανα­φέ­ρει πως «οι Ελ­λη­νες και οι Ελ­λη­νί­δες έχουν ίσα δι­καιώ­μα­τα και υπο­χρε­ώ­σεις».

Να ανοί­ξου­με τη συ­ζή­τη­ση για την Παι­δεία στην Ελ­λά­δα, και να εκ­συγ­χρο­νί­σου­με το εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα.

Πηγή in,gr