SOS εκπέμπει ο τουριστικός κλάδος-“Δεδομένο ότι από τώρα μέχρι και τα τέλη Μαΐου θα υπάρχει κάθετη πτώση της ζήτησης»

«Θα πρέπει να θεω­ρή­σουμε δεδο­μένο ότι από τώρα μέχρι και τα τέλη Μαΐου θα υπάρχει κάθετη πτώση της ζήτησης», δηλώνει στην «Κ» ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων Γιάννης Ρέτσος, προ­σθέ­το­ντας πως χωρίς δρα­στικά μέτρα από το κράτος και τις τρά­πε­ζες, πολλές επι­χει­ρή­σεις δεν θα αντέ­ξουν. Ευελ­πι­στεί πως οι χώρες της Ευρώπης θα ανα­ζη­τή­σουν τρόπους να παρεκ­κλί­νουν από τις αρχές περί κρα­τι­κών ενι­σχύ­σεων, λόγω της έκτα­κτης κατά­στα­σης με τις πρώτες απο­φά­σεις να έρχο­νται αύριο από το Eurogroup. «Καλού­μα­στε καθη­με­ρινά να αντι­με­τω­πί­ζουμε κατα­στά­σεις, τις οποίες δεν έχουμε δει κατά το παρελ­θόν», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά. Πιστεύει στο καλό σενάριο, σύμφωνα με το οποίο οι αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις θα εξε­λίσ­σο­νται και θα φαί­νο­νται στο πρώτο εξάμηνο του χρόνου και ελπίζει κατά το δεύτερο εξάμηνο, «αν όλα πάνε ομαλά και σύμφωνα με τις μετριο­πα­θείς έως αισιό­δο­ξες εκτι­μή­σεις», να έχουμε ανά­καμψη. Η κατά­σταση όμως επι­δει­νώ­θηκε απότομα με την αμε­ρι­κα­νική απα­γό­ρευση για ταξίδια στην Ευρώπη. «Βγαί­νουν τα κράτη και ουσια­στικά απα­γο­ρεύ­ουν τις μετα­κι­νή­σεις, και επο­μέ­νως ο πολίτης αισθά­νε­ται παρα­βά­της ταξι­δεύ­ο­ντας», επι­ση­μαί­νει.

Συνιστά ψυχραι­μία, υπομονή, σοβα­ρό­τητα και απόλυτη συμ­μόρ­φωση στις οδηγίες από τους υπευ­θύ­νους και δια­τυ­πώ­νει με βεβαιό­τητα την εκτί­μηση πως ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός θα μπο­ρέ­σει να ξεπε­ρά­σει και αυτή την κρίση. Πόσα και ποια όμως θα είναι τα θύματά της μένει βέβαια να εξα­κρι­βω­θεί.

– Ποιες είναι οι επι­πτώ­σεις στον του­ρι­σμό από την εξά­πλωση του κορω­νοϊού και στην Ελλάδα; Εχετε κάποιες εκτι­μή­σεις για το μέγεθος των απω­λειών;

– Η απόφαση των ΗΠΑ να ανα­στεί­λουν όλα τα ταξίδια από τις χώρες της Ευρώπης στην αμε­ρι­κα­νική επι­κρά­τεια για 30 ημέρες, αλλάζει τελείως τα δεδο­μένα για την του­ρι­στική αγορά. Επι­δει­νώ­νει την κατά­σταση και επι­βε­βαιώ­νει αυτό που είχα πει από την αρχή της εκδή­λω­σης του φαι­νο­μέ­νου, ότι δηλαδή πρέπει να είμαστε ψύχραι­μοι, γιατί τις επό­με­νες εβδο­μά­δες θα καλού­μα­στε καθη­με­ρινά να αντι­με­τω­πί­ζουμε κατα­στά­σεις, τις οποίες δεν τις έχουμε δει κατά το παρελ­θόν. Οπότε χρειά­ζε­ται να ανα­σχε­διά­ζουμε διαρκώς τη στρα­τη­γική. Η Αμερική είναι μία πολύ ευαί­σθητη αγορά, με πολύ υψηλές ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις για τη χώρα. Η σχετική απόφαση επη­ρε­ά­ζει μεγά­λους προ­ο­ρι­σμούς όπως είναι η Αθήνα, η Μύκονος, η Σαντο­ρίνη και η Κρήτη. Θα πρέπει να θεω­ρή­σουμε δεδο­μένο ότι από τώρα μέχρι και τα τέλη Μαΐου θα υπάρχει κάθετη πτώση τις ζήτησης. Θεωρώ ότι θα πρέπει να ξεχά­σουμε την αμε­ρι­κα­νική αγορά, στο καλό σενάριο, για τις επό­με­νους 3 μήνες. Αρα αυτό είναι πάλι μία αλλαγή δεδο­μέ­νων, διότι δείχνει ότι και μετά την κήρυξη της παν­δη­μίας από τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας, υπάρχει πλέον μία τάση του δυτικού κόσμου να κατευ­θυν­θεί σε ακραία μέτρα πρό­λη­ψης, προ­κει­μέ­νου να περιο­ρί­σει την εξά­πλωση του ιού. Αυτό φαί­νε­ται ότι είναι στρα­τη­γική των περισ­σό­τε­ρων χωρών τις Ευρώπης, αλλά σαφώς και της Αμε­ρι­κής, με ό,τι επι­πτώ­σεις και επι­δρά­σεις έχει αυτό για τον του­ρι­σμό και για τις επι­χει­ρή­σεις που είναι αυτή τη στιγμή σε λει­τουρ­γία, αλλά και για τις επι­χει­ρή­σεις που ετοι­μά­ζο­νταν να ανοί­ξουν από τις αρχές Απρι­λίου και μετά.

Πρέπει να κατα­λά­βουμε ότι η απα­γό­ρευση στην Αμερική δεν μπορεί να αφήσει ανε­πη­ρέ­α­στο τον Αγγλο, τον Γερμανό ή τον Γάλλο του­ρί­στα. Σε ό,τι αφορά την Ιταλία, να θυμίσω ότι έχουμε 1,7 εκατ. του­ρί­στες κάθε χρόνο. Αυτό αντι­στοι­χεί στο 5% των συνο­λι­κών αφίξεων το 2019. Αρα, από όλα αυτά τα στοι­χεία, αθροί­ζο­ντάς τα, μπο­ρείτε να αντι­λη­φθείτε το μέγεθος του προ­βλή­μα­τος.

– Αρα μόνο οι τολ­μη­ροί ή οι «παρα­βά­τες» θα ταξι­δέ­ψουν αν δεν φτιά­ξουν τα πράγ­ματα;

– Ακριβώς. Και αυτή τη στιγμή, η απα­γό­ρευση είναι θεσμική. Βγαί­νουν τα κράτη και ουσια­στικά απα­γο­ρεύ­ουν τις μετα­κι­νή­σεις. Αρα, λοιπόν, ο πολίτης αισθά­νε­ται «παρα­βά­της» ταξι­δεύ­ο­ντας. Η αντι­στροφή θα ξεκι­νή­σει και πάλι από τα κράτη. Οταν οι συν­θή­κες το επι­τρέ­ψουν και αρθούν αυτές οι απα­γο­ρεύ­σεις στα­διακά, σε αυτό το σημείο θα αρχί­σουμε να παρα­τη­ρούμε, να σχε­διά­ζουμε από την αρχή, να ελπί­ζουμε ότι θα αλλάξει και η συμπε­ρι­φορά του ταξι­διω­τι­κού κοινού.

– Μπορεί να άρουν τις απα­γο­ρεύ­σεις αλλά μπορεί και να μην ταξι­δέ­ψουν;

– Πάνω σε αυτό διατηρώ μία αισιο­δο­ξία, επειδή η διάθεση για ταξίδι έχει να κάνει κυρίως με την ψυχο­λο­γία. Οσο εύκολα, λοιπόν, μπορεί να κατα­στρα­φεί αυτή η διάθεση, άλλο τόσο εύκολα μπορεί να επα­νέλ­θει. Βέβαια, όλη αυτή η κρίση, δημιουρ­γεί και οικο­νο­μικά προ­βλή­ματα. Τίθε­νται ζητή­ματα σε σχέση με το πόσο θα έχει μειωθεί η αγο­ρα­στική δύναμη του καθενός από τις επι­πτώ­σεις αυτού που βλέ­πουμε ήδη και θα δούμε και τις επό­με­νες εβδο­μά­δες, για να κρί­νουμε πλέον τι προ­ο­πτι­κές και ελπίδες υπάρ­χουν για το υπό­λοιπο τις χρονιάς φέτος.

– Θα ήθελα να επι­μείνω, με τα έως τώρα δεδο­μένα, πώς βλέπετε  να εξε­λίσ­σε­ται η χρονιά;

– Θα πρέπει να χωρί­σουμε τη φετινή χρονιά σε δύο στάδια. Το πρώτο εξάμηνο και το δεύτερο. Στο καλό σενάριο, οι αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις θα εξε­λίσ­σο­νται και θα φαί­νο­νται στο πρώτο εξάμηνο του χρόνου και ελπί­ζουμε το δεύτερο εξάμηνο, αν όλα πάνε ομαλά και σύμφωνα με τις μετριο­πα­θείς έως αισιό­δο­ξες εκτι­μή­σεις, να έχουμε ανά­καμψη.

– Εμείς τι πρέπει να κάνουμε για να αντι­με­τω­πί­σουμε την κρίση, να μη «θρη­νή­σουμε» επι­χει­ρή­σεις;

– Αυτή τη στιγμή υπάρχει άμεση ανάγκη ορι­ζό­ντιων μέτρων για τον του­ρι­σμό, κατ’ αρχάς σε ό,τι έχει να κάνει με τη ρευ­στό­τητα των επι­χει­ρή­σεων. Ετσι, οι επι­χει­ρή­σεις που λει­τουρ­γούν σε 12μηνη βάση, θα μπο­ρέ­σουν να συνε­χί­σουν τη λει­τουρ­γία τους και οι επο­χι­κές να ανοί­ξουν. Επίσης, οι αερο­με­τα­φο­ρές που έχουν ήδη πληγεί πολύ και θα συνε­χί­σουν να πλήτ­το­νται και τους επό­με­νους μήνες, θα πρέπει να έχουν ιδιαί­τερη στήριξη. Παράλ­ληλα με την ενί­σχυση της ρευ­στό­τη­τας, είναι απα­ραί­τητη η ριζική μείωση στο λει­τουρ­γικό κόστος των επι­χει­ρή­σεων, έτσι ώστε να απο­κα­τα­στα­θεί μέρος των χαμένων εσόδων του επό­με­νου τρι­μή­νου και να στη­ρι­χθεί η απα­σχό­ληση. Τερά­στια πρό­κληση στη σημε­ρινή συγκυ­ρία απο­τε­λούν οι θέσεις εργα­σίας. Θυμίζω εδώ ότι στην Αμερική, ο πρό­ε­δρος Τραμπ, το πρώτο μέτρο που εξήγ­γειλε είναι μηδε­νική φορο­λο­γία στην εργασία για όλο το 2020. Ουσια­στικά με αυτή την κίνηση προ­σπα­θεί να ενι­σχύ­σει τις επι­χει­ρή­σεις και τους εργα­ζο­μέ­νους. Είναι το πρώτο μέτρο που προ­τεί­ναμε και εμείς στην κυβέρ­νηση. Μειώ­νο­ντας στο μηδέν έως τα τέλη Μαΐου τις εργο­δο­τι­κές εισφο­ρές, βοη­θούμε τις επι­χει­ρή­σεις, χωρίς να θίγο­νται δικαιώ­ματα των εργα­ζο­μέ­νων. Και βέβαια, έχοντας πάντα κατά νου, ότι το μέτρο μπορεί να χρεια­στεί να παρα­τα­θεί χρονικά.

Και βέβαια, παράλ­ληλα να «τρέχουν» μέτρα για την ενί­σχυση της ρευ­στό­τη­τας που έχουν να κάνουν με την ανα­στολή και τη μετά­θεση σε μετα­γε­νέ­στερο χρόνο όλων των φορο­λο­γι­κών και ασφα­λι­στι­κών υπο­χρε­ώ­σεων, αλλά και την εύκολη πρό­σβαση στις τρά­πε­ζες.

Γιατί θα χρεια­στούν το αμέσως επόμενο διά­στημα κεφά­λαια κίνησης, τα οποία οι τρά­πε­ζες θα πρέπει να μπορούν να δώσουν με εύκολες δια­δι­κα­σίες. Αυτό τι σημαί­νει πρα­κτικά; Σημαί­νει εγγύηση του Δημο­σίου, κάτι το οποίο απα­γο­ρεύ­ε­ται αυτή τη στιγμή με βάση τους ευρω­παϊ­κούς κανόνες, διότι θεω­ρεί­ται κρατική ενί­σχυση. Από την πλευρά μας, έχουμε ήδη κατα­θέ­σει πλήρη δέσμη μέτρων που συζη­τάμε διαρκώς με την κυβέρ­νηση και για τα οποία είμαστε έτοιμοι να επα­νέλ­θουμε και με συμπλη­ρω­μα­τικά εφόσον οι συν­θή­κες το απαι­τή­σουν. Ενόψει και του Eurogroup της Δευ­τέ­ρας (16 Μαρτίου), προ­φα­νώς οι χώρες της Ευρώπης θα ανα­ζη­τή­σουν τρόπους να παρεκ­κλί­νουν, λόγω της έκτα­κτης κατά­στα­σης και των αυξη­μέ­νων αναγκών, από τους κανόνες αυτούς, ενι­σχύ­ο­ντας η καθεμία τους βασι­κούς της παρα­γω­γι­κούς τομείς.

– Οι ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες αντα­πο­κρί­νο­νται;

– Θεωρώ ότι θα αντα­πο­κρι­θούν. Από μία πρώτη επαφή που έχω κάνει ήδη με επι­χει­ρή­σεις, το συζη­τούν. Εδώ όμως το ζητού­μενο είναι να υπάρξει κάποιος γενικός κανόνας. Υπάρ­χουν ήδη, και θα υπάρ­ξουν και το επόμενο διά­στημα, επι­χει­ρή­σεις που μέχρι πρό­τι­νος ήταν υγιείς και κερ­δο­φό­ρες, όμως λόγω της από­το­μης και δρα­μα­τι­κής μείωσης τζίρου, στε­ρού­νται κεφά­λαια κίνησης. Είναι βασικό να δούμε πώς θα βοη­θη­θούν.

Στόχος, να περιο­ρί­σουμε τις απώ­λειες

– Στο κακό σενάριο τι γίνεται;

– Θεωρώ ότι τα περιο­ρι­στικά μέτρα που λαμ­βά­νο­νται αυτή τη στιγμή φαί­νε­ται να ενι­σχύ­ουν το καλό σενάριο. Διότι το μόνο παρά­δειγμα που έχουμε είναι αυτό της Κίνας. Και είδαμε ότι στην Κίνα, περίπου 10 εβδο­μά­δες μετά την εμφά­νιση του ιού, έχουμε σχεδόν μηδε­νικά κρού­σματα. Αρα, λοιπόν, μπο­ρούμε να ελπί­ζουμε στο καλό σενάριο της κορύ­φω­σης του φαι­νο­μέ­νου στην Ευρώπη τις επό­με­νες 4 με 6 εβδο­μά­δες και στη συνέ­χεια της απο­κλι­μά­κω­σής του.

– Αλλά ακόμη και έτσι θα μιλάμε για μια χαμένη χρονιά. Το πρόσημο θα είναι αρνη­τικό;

– Ετσι όπως βλέ­πουμε αυτή τη στιγμή τα πράγ­ματα, ο στόχος θα πρέπει να είναι πώς θα περιο­ρί­σουμε τις απώ­λειες και πώς θα βοη­θή­σουμε τις επι­χει­ρή­σεις να μπο­ρέ­σουν να αντε­πε­ξέλ­θουν στο σενάριο μιας ανά­καμ­ψης το δεύτερο εξάμηνο. Να είναι δηλαδή εν λει­τουρ­γία, για να συμ­με­τά­σχουν στην προ­σπά­θεια ανά­καμ­ψης το δεύτερο εξάμηνο, με τα δεδο­μένα έτσι όπως είναι σήμερα. Αν τα δεδο­μένα αυτά αλλά­ξουν τις επό­με­νες εβδο­μά­δες, θα πρέπει να επα­νε­ξε­τά­σουμε το θέμα.

Περι­μέ­νουμε να δούμε δρα­στικά μέτρα στή­ρι­ξης του κλάδου

– Σε γενικές γραμμές, οι ελλη­νι­κές του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις έχουν σχέδια προ­στα­σίας; Δηλαδή, μπο­ρούμε να εμπνεύ­σουμε εμπι­στο­σύνη στους του­ρί­στες;

– Στην Ελλάδα έχουμε απο­δεί­ξει πολλές φορές ότι αντα­πο­κρι­νό­μα­στε με επι­τυ­χία στα δύσκολα. Αυτό το είδα και σε αυτήν τη συγκυ­ρία, του­λά­χι­στον στις επι­χει­ρή­σεις που ήδη λει­τουρ­γούν με τα μέτρα που έχουν λάβει, προ­κει­μέ­νου να δώσουν μια εικόνα προς τους πελάτες τους ότι αντι­δρούν. Το έχουν κάνει και με τις πρα­κτι­κές και με τον τρόπο συμπε­ρι­φο­ράς απέ­να­ντι σε μελ­λο­ντι­κούς πελάτες. Εχουν απο­δεί­ξει ότι αντα­πο­κρί­νο­νται πολύ καλύ­τερα, πολύ πιο οργα­νω­μένα και πολύ πιο ανθρώ­πινα σε σχέση με αντα­γω­νι­στές.

H χώρα έχει δείξει εικόνα σοβα­ρό­τη­τας προς τα έξω, κάτι που μελ­λο­ντικά θα «εισπρά­ξουμε» εφόσον κινη­θούμε ψύχραιμα, μεθο­δικά και με σχέδιο, σημειώ­νει ο κ. Ρέτσος. 

Βλέ­πουμε, για παρά­δειγμα, πώς λει­τούρ­γη­σαν τα ελλη­νικά ξενο­δο­χεία σε σύγκριση με τα γερ­μα­νικά, όταν ακυ­ρώ­θηκε η διεθνής έκθεση του­ρι­σμού ΙΤΒ στο Βερο­λίνο. Και βλέ­πουμε επίσης και πώς θεσμικά αντι­δρά­σαμε αμέσως, πριν ακόμη φθά­σουμε σε αυτό το σημείο που αντι­με­τω­πί­ζουμε μια κορύ­φωση της κατά­στα­σης, όταν με ψύχραιμη στάση προ­τρέ­ψαμε ελλη­νικά ξενο­δο­χεία, και συνε­χούς και επο­χι­κής λει­τουρ­γίας, να δια­μορ­φώ­σουν μια πολι­τική ακυ­ρώ­σεων πολύ πιο ευέ­λι­κτη υπέρ του πελάτη, προ­κει­μέ­νου να δείξουν ότι μπορούν γρήγορα να αντα­πο­κρι­θούν στις αλλαγές των συν­θη­κών. Και οφείλω να πω ότι εκτός από μία παρα­φω­νία που είχαμε, ανε­ξή­γητη και αδι­καιο­λό­γητη, ο του­ρι­στι­κός και ξενο­δο­χεια­κός κόσμος αντα­πο­κρί­θηκε πάρα πολύ καλά και μέρα με τη μέρα δείχνει ότι αντα­πο­κρί­νε­ται ακόμη καλύ­τερα. Βέβαια, επειδή ο επι­χει­ρη­μα­τίας έχει και ένα όριο στο οποίο μπορεί να αντε­πε­ξέλ­θει, είναι πάρα πολύ κρίσιμο από την επόμενη εβδο­μάδα και μετά το Εurogroup να δούμε δρα­στικά μέτρα και από την πλευρά της κυβέρ­νη­σης. Σε κάθε περί­πτωση, θα πρέπει να υπο­γραμ­μι­στεί ότι το brand Ελλάδα δεν έχει πει­ρα­χτεί από αυτό. H χώρα έχει δείξει εικόνα σοβα­ρό­τη­τας προς τα έξω, κάτι που μελ­λο­ντικά θα «εισπρά­ξουμε» εφόσον κινη­θούμε ψύχραιμα, μεθο­δικά και με σχέδιο.

– Με τους εργα­ζο­μέ­νους τι θα συμβεί;  

– Ηδη, ως κοι­νω­νι­κοί εταίροι, έχουμε εκδη­λώ­σει την πρόθεσή μας να στη­ρί­ξουμε τους εργα­ζο­μέ­νους μας σε ό,τι προ­κύ­ψει. Αυτό φάνηκε και με την υπο­στή­ριξη προς την κυβέρ­νηση, στην Πράξη Νομο­θε­τι­κού Περιε­χο­μέ­νου που εκδό­θηκε για τον τρόπο που θα δίνο­νται άδειες στους εργα­ζο­μέ­νους οι οποίοι θα χρεια­στεί να προ­σέ­χουν τα παιδιά τους, για όσο χρόνο τα σχολεία είναι κλειστά. Σαν του­ρι­σμός, μέσα σε όλη αυτή τη συγκυ­ρία, τον κυκεώνα των προ­βλη­μά­των και αυτή την αβε­βαιό­τητα, επι­διώ­ξαμε, παλέ­ψαμε και κατα­φέ­ραμε να κρα­τή­σουμε ζωντανή την κλαδική σύμβαση των ξενο­δο­χο­ϋ­παλ­λή­λων, παρα­τεί­νο­ντάς τη μέχρι το τέλος του καλο­και­ριού. Δείξαμε έτσι ότι θέλουμε να παρα­μεί­νουν ρυθ­μι­σμέ­νες οι εργα­σια­κές σχέσεις. Να μην υπάρχει ανε­ξέ­λεγ­κτη κατά­σταση σε ένα καθε­στώς μεγάλης κρίσης. Και ως πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ, εκείνο που πρέπει να πω μιλώ­ντας και στον εαυτό μου, σε όλους τους συνα­δέλ­φους μου, αλλά και στους εργα­ζο­μέ­νους, είναι ότι χρειά­ζε­ται ψυχραι­μία, υπομονή, σοβα­ρό­τητα και απόλυτη συμ­μόρ­φωση στις οδηγίες από τους υπευ­θύ­νους. Γιατί αυτή τη στιγμή προέχει η δημόσια υγεία. Και από την καλή έκβαση αυτής της εξέ­λι­ξης, θα εξαρ­τη­θεί και η δική μας πορεία στη συνέ­χεια. Να θυμη­θούμε τις δύσκο­λες στιγμές του παρελ­θό­ντος, που ήταν πάρα πολλές για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό, και να κάνουμε ό,τι πρέπει για να προ­στα­τέ­ψουμε τις επι­χει­ρή­σεις και τους εργα­ζο­μέ­νους μας.

– Μοιάζει όμως με τη χει­ρό­τερη κρίση που έχει βιώσει ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός μέχρι σήμερα. Σωστά;

– Για εμένα το ιδιαί­τερο χαρα­κτη­ρι­στικό της είναι ότι είναι πρω­τό­γνωρη η επί­πτωση και έχει παγκό­σμιο χαρα­κτήρα. Δεν είναι ένα εσω­τε­ρικό πρό­βλημα της Ελλάδας, αλλά ένα παγκό­σμιο γεγονός. Αφορά θέμα υγείας, το οποίο το κάνει ακόμη πιο ευαί­σθητο και αγγίζει τα πάντα. Αγγίζει τον τρόπο ζωής, την κοι­νω­νία, την οικο­νο­μία. Αν κάνουμε εμείς αυτό που πρέπει και κάνει και ο υπό­λοι­πος κόσμος, τότε προ­φα­νώς όλοι μαζί, αργά ή γρήγορα, θα ανα­κάμ­ψουμε.

ΠΗΓΗ kathimerini.gr

ΗΛΙΑΣ ΜΠΕΛΛΟΣ