Ανατροπές στην περιβαλλοντική νομοθεσία

Να επι­τρα­πεί βαριά εξο­ρυ­κτική δρα­στη­ριό­τητα, όπως μεταλ­λεία και λατο­μεία, αλλά και κατοι­κία στους «πυρήνες» των προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών προ­τεί­νει το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος. Επι­πλέον, προ­σθέ­τει εκτός από τις προ­α­να­φερ­θεί­σες και πλήθος άλλων δρα­στη­ριο­τή­των σε σημα­ντικά κομ­μά­τια των προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών. Παράλ­ληλα, η πρόταση του υπουρ­γείου για την τρο­πο­ποί­ηση του συστή­μα­τος χρήσεων γης δείχνει να συγχέει τον χωρο­τα­ξικό με τον πολε­ο­δο­μικό σχε­δια­σμό και τις δρα­στη­ριό­τη­τες που μπορεί να ασκού­νται σε μια περιοχή, ακόμα και την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά, όπως τα μνημεία που μπορεί σύμφωνα με το προ­τει­νό­μενο σύστημα… να προ­βλέ­πο­νται ή να μην προ­βλέ­πο­νται κάπου.

Το σχέδιο νόμου-σκούπα του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος, που παρου­σιά­στηκε την προη­γού­μενη εβδο­μάδα επί της αρχής, αναρ­τή­θηκε χθες στο opengov.gr για δια­βού­λευση 13 ημερών. Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζουν οι δια­τά­ξεις για την περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση, το σύστημα δια­χεί­ρι­σης προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών και τις χρήσεις γης. Πιο συγκε­κρι­μένα:

• Η νομο­θε­σία προ­έ­βλεψε ήδη από το 2011 τη δυνα­τό­τητα να αξιο­ποιού­νται πιστο­ποι­η­μέ­νοι ιδιώτες στη δια­δι­κα­σία εξέ­τα­σης μιας μελέτης περι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σεων (ΜΠΕ). Τώρα το ΥΠΕΝ εξει­δι­κεύει τον ρόλο τους, δίνο­ντας τη δυνα­τό­τητα να ανα­λά­βουν όχι μόνο τα «δια­δι­κα­στικά» (λ.χ. την απο­στολή της μελέτης προς γνω­μο­δό­τηση και τη συλλογή των απα­ντή­σεων), αλλά και την αξιο­λό­γηση της ΜΠΕ και των γνω­μο­δο­τή­σεων που θα υπο­βλη­θούν. Μάλιστα, ο ενδια­φε­ρό­με­νος μπορεί να ανα­θέ­τει τη μελέτη απευ­θείας στον ιδιώτη αξιο­λο­γητή, τον οποίο θα προ­σλαμ­βά­νει ο ίδιος ώστε να διεκ­πε­ραιώ­σει όλη τη δια­δι­κα­σία εκτός από την τελική έγκριση. Η επιλογή προ­κα­λεί το ερώτημα αν η δημόσια αρχή υπο­κα­θί­στα­ται από ιδιώτη και απει­λεί­ται να μετα­βλη­θεί σε μια απλή «σφρα­γίδα» έγκρι­σης. Επι­πλέον, ο δημό­σιος υπάλ­λη­λος φέρει την ευθύνη σε περί­πτωση καθυ­στέ­ρη­σης ή λάθους, κάτι που δεν ισχύει για τον ιδιώτη αξιο­λο­γητή, που μετα­φέ­ρει την ευθύνη σε έναν υπάλ­ληλο ο οποίος θα πρέπει να ελέγξει μια ολό­κληρη δια­δι­κα­σία στην οποία δεν συμ­με­τείχε υπό ασφυ­κτι­κές προ­θε­σμίες.

• Η δυνα­τό­τητα περι­βαλ­λο­ντι­κών ελέγχων από τις δημό­σιες αρχές περιο­ρί­ζε­ται ανάλογα με το επίπεδο της διοί­κη­σης. Ενώ οι λιγο­στοί Επι­θε­ω­ρη­τές Περι­βάλ­λο­ντος μπορούν να ελέγ­χουν τα πάντα, η αρμόδια υπη­ρε­σία της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης ή της Περι­φέ­ρειας μπορούν να ελέγ­ξουν μόνο μια υπο­κα­τη­γο­ρία έργων ή δρα­στη­ριο­τή­των.

• Το υπουρ­γείο προ­τεί­νει μια τρο­πο­ποί­ηση του συστή­μα­τος χρήσεων γης, με κύριο στόχο να εξει­δι­κεύ­σει τι επι­τρέ­πε­ται μέσα σε μια προ­στα­τευό­μενη περιοχή. Οπως σε ένα γενικό πολε­ο­δο­μικό σχέδιο οι περιο­χές χωρί­ζο­νται σε διά­φο­ρες κατη­γο­ρίες (λ.χ. αμιγούς κατοι­κίας, χον­δρε­μπο­ρίου), έτσι προ­στί­θε­νται ως κατη­γο­ρία και οι τέσ­σε­ρις ζώνες στις οποίες θα πρέπει να χωρί­ζο­νται οι προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές (από­λυ­της προ­στα­σίας, προ­στα­σίας, δια­χεί­ρι­σης οικο­τό­πων και ειδών, βιώ­σι­μης δια­χεί­ρι­σης φυσικών πόρων). Η πρόθεση του νομο­θέτη είναι κατα­νοητή, ωστόσο στο σχέδιο νόμου φαί­νε­ται να υπάρχει μια σύγχυση ανάμεσα σε δρα­στη­ριό­τη­τες και λει­τουρ­γίες: έτσι έχουν προ­στε­θεί ως χρήση τα δάση και οι δασικές εκτά­σεις, η βόσκηση, η θήρα, οι δρα­στη­ριό­τη­τες θαλάσ­σιας ανα­ψυ­χής όπως η υπο­βρύ­χια φωτο­γρά­φιση αλλά και τα μνημεία και οι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι. Η προ­σθήκη αυτή δεν έχει λογική, καθώς η ύπαρξη ενός μνη­μείου ή ενός δάσους δεν μπορεί να εξαρ­τά­ται… από το αν προ­βλέ­πε­ται από τις χρήσεις γης μιας περιο­χής ή όχι, ενώ δρα­στη­ριό­τη­τες όπως η θήρα ή το ψαρο­ντού­φεκο είναι επο­χι­κές και συχνά αλλά­ζουν επι­τρε­πό­μενα όρια σε ετήσια βάση. Στο ίδιο πλαίσιο έχουν λαν­θα­σμένα συμπε­ρι­λη­φθεί και πράγ­ματα κοινής χρήσης, όπως οι δρόμοι και οι πλα­τείες (εξάλλου και το ΣτΕ έχει γνω­μο­δο­τή­σει ότι δεν υπάρχει λόγος να περι­λαμ­βά­νο­νται στα σχέδια χρήσεων γης).

Σημα­ντική έλλειψη

Προ­βλη­μα­τική δείχνει και η αντι­στοί­χιση των ζωνών των προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών με χρήσεις γης. Στο σχέδιο νόμου όλες οι εξο­ρυ­κτι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες επι­τρέ­πο­νται παντού, ακόμα και στους πυρήνες εθνικών δρυμών. Επίσης ανοίγει ένα «παρα­θυ­ράκι» για κατοι­κία στους πυρήνες (υπο­τί­θε­ται μόνο για προ­σω­πικό των φορέων προ­στα­σίας) που ενδε­χο­μέ­νως να απο­δει­χθεί επι­κίν­δυνο. Στη δεύτερη κατά σειρά περιο­ρι­σμών ζώνη (προ­στα­σίας της φύσης) επι­τρέ­πο­νται ανα­ψυ­κτή­ρια, εγκα­τα­στά­σεις μέσων μετα­φο­ράς, λυό­με­νες κατα­σκευές και άλλα, ενώ στις υπό­λοι­πες περι­φε­ρεια­κές ζώνες ο κατά­λο­γος αυξά­νε­ται. Υπάρχει επίσης μια σημα­ντική έλλειψη: όπως απέ­δειξε η περί­πτωση του Π.Δ. του Υμηττού, η προ­σθήκη συγκε­κρι­μέ­νων χρήσεων γης στο διά­ταγμα μιας προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής θα έπρεπε να συνο­δευ­τεί από Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων, ειδάλ­λως κιν­δυ­νεύει να ακυ­ρω­θεί από το ΣτΕ. Η εκπό­νηση ΣΜΠΕ θα καθυ­στε­ρή­σει του­λά­χι­στον μία διετία την ολο­κλή­ρωση των ειδικών περι­βαλ­λο­ντι­κών μελετών, για την απουσία των οποίων η Ελλάδα έχει κατα­δι­κα­στεί από το Ευρω­δι­κα­στή­ριο.

πηγή kathimerini.gr

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΑΛΙΟΣ