“Το παρελθόν διδάσκει αν έχεις μάτια να το δεις”

του Γιάννη Παρα­σκευά

Διαβάτη, περι­η­γητή και επι­σκέ­πτη που όπου βρεθείς κι όπου σταθείς αυτό που τα μάτια σου

αντι­κρύ­ζουν χρόνους άλλους σου θυμί­ζουν.

Περι­δια­βαί­νο­ντας το νησί απορείς και θαυ­μά­ζεις το φυσικό του «κάλος» και την αρμο­νική

εναλ­λαγή του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος.

Οι διά­σπαρ­τοι στο νησί Αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι σε χρόνους άλλους σε φέρνουν θυμί­ζο­ντας σου

την ιστο­ρική πολι­τι­σμική δια­δρομή αυτού του τόπου.

Λείψανα μα και μάρ­τυ­ρες μιας δια­δρο­μής που με την συμβολή της συνέ­βαλε στην

δια­μόρ­φωση των αξιών που συν­θέ­τουν το σημε­ρινό παγκό­σμιο πολι­τι­σμικό γίγνε­σθαι.

Απο­μει­νά­ρια όλων των ιστο­ρι­κών περιό­δων που χάνο­νται στο βάθος του χρόνου σε

προ­κα­λούν να σκε­φτείς και να δεχτείς την δια­χρο­νική παρου­σία του νησιού στην εξε­λι­κτική

πορεία της ανθρω­πό­τη­τας.

Σαν την ανθρώ­πινη ζωή και η ιστορία του τόπου, από την γέννηση στην παιδική και εφηβική

ηλικία, ακο­λου­θούν τα χρόνια της νιότης και της ρώμης προ­πο­μποί των χρόνων της

δημιουρ­γίας και της ακμής και ο κύκλος κλίνει με τα χρόνια της σοφής δια­χεί­ρι­σης.

Να σε κακίσω δεν μπορώ διαβάτη, περι­η­γητή και επι­σκέ­πτη για την εικόνα και τις σκέψεις

που μαζί σου παίρ­νεις φεύ­γο­ντας.

Το δομη­μένο και αδόμητο περι­βάλ­λον της πόλης, τα επι­βλη­τικά τείχη, τα πανέ­μορφα κτίρια,

ο πολε­ο­δο­μι­κός σχε­δια­σμός του ιστο­ρι­κού κέντρου της πόλης, η παλιά πόλη εύκολα σου

δημιουρ­γούν την εντύ­πωση πως οι περί­ο­δοι ακμής της πόλης και του νησιού δεν ήταν άλλες

από τις περιό­δους της Ιππο­τι­κής και Ιτα­λι­κής κατοχής.

Κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί πως οι δομικές και πολε­ο­δο­μι­κές παρεμ­βά­σεις και των δυο

περιό­δων δημιούρ­γη­σαν ένα σύνολο ξεχω­ρι­στό και επι­βλη­τικό.

Κανείς όμως και πάλι να αρνηθεί δεν μπορεί πως Ιππότες και Ιταλοί για τους δικούς τους

λόγους και πολι­τι­κές σκο­πι­μό­τη­τες απο­φά­σι­σαν και υλο­ποί­η­σαν αυτού του είδους τις

παρεμ­βά­σεις.

Κανείς πάλι δεν μπορεί να αρνηθεί πως πρώτος στόχος δεν ήταν ο εξω­ραϊ­σμός της πόλης και

του νησιού αλλά ο αφελ­λη­νι­σμός του και η διακοπή της Ελλη­νι­κής ιστο­ρι­κής δια­δρο­μής του τόπου.

Κανείς και πάλι δεν μπορεί να αρνηθεί πως καλά αξιο­λό­γη­σαν την γεω­πο­λι­τική θέση του

νησιού και σαν γνώστες της ιστο­ρίας του ήξεραν πως αυτή η θέση στον Μεσο­γειακό και

Παγκό­σμιο χάρτη ήταν ο λόγος και η αιτία της οικο­νο­μι­κής, πολι­τι­κής, ναυ­τι­κής και

πνευ­μα­τι­κής ακμής του νησιού.

Θέση ελέγχου των δρόμων της ναυ­σι­πλο­ΐας και του εμπο­ρίου, ο έλεγχος των οποίων έφερνε

ευμά­ρεια και πλούτο.

Ξακου­στός και τόπος ξεχω­ρι­στός στα Ελλη­νι­στικά και Ρωμαϊκά χρόνια ένας τόπος που

προ­κα­λούσε αξιω­μα­τού­χους, ανθρώ­πους των γραμ­μά­των και των τεχνών, φιλο­σό­φους,

ρήτορες, γλύπτες, μαθη­μα­τι­κούς, αστρο­νό­μους και εμπό­ρους κάθε μορφής και είδους να

πατή­σουν τα χώματα του.

Κέντρο του του­ρι­σμού της εποχής τους και μέσον υλο­ποί­η­σης της επε­κτα­τι­κής πολι­τι­κής τους

ήθελαν το νησί οι Ιταλοί κατα­κτη­τές και για την πραγ­μά­τωση αυτών των στόχων σχε­δί­α­σαν

και υλο­ποί­η­σαν στο μέτρο και τον βαθμό που τους έδωσε ο χρόνος τις παρεμ­βά­σεις τους.

Αδικεί φίλε διαβάτη! Περι­η­γητή και επι­σκέ­πτη την ιστο­ρική δια­δρομή του τόπου η

ηθε­λη­μένη η αθέλητη υπερ­προ­βολή των όσων πίσω τους άφησαν οι κατα­κτη­τές και το

κατα­χώ­νια­σμα στο πιθάρι της αμνη­σίας των χρόνων της πολ­λα­πλής ακμής του νησιού.

Ακμής πολι­τι­κής, πνευ­μα­τι­κής, πολι­τι­σμι­κής, εμπο­ρίου και ναυ­σι­πλο­ΐας,των χρόνων εκείνων

που το νησί είχε πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο στις τότε παγκό­σμιες εξε­λί­ξεις.

Ξεχώ­ριζε το νησί για το πολι­τικό του σύστημα μα πιο πολύ για την ανά­πτυξη των γραμ­μά­των και των τεχνών.

Η φήμη των σχολών της φιλο­σο­φίας και της ρητο­ρι­κής ξεπερ­νούσε τα στενά όρια του νησιού

και μαζί με την Αλε­ξάν­δρεια και την Πέργαμο ήταν οι θερα­παι­νί­δες πόλεις των τεχνών και

των γραμ­μά­των.

Το Γυμνά­σιο της που σύμφωνα με Αρχαιο­λο­γικά ευρή­ματα εικά­ζε­ται ότι βρι­σκό­ταν στον

χώρο του Σταδίου ήταν χώρος άθλησης και διδα­σκα­λίας.

Στον ίδιο χώρο βρι­σκό­ταν και η φημι­σμένη Βιβλιο­θήκη που και πάλι εικά­ζε­ται ότι είχε πολύ

μεγάλο αριθμό βιβλίων και συγκα­τα­λέ­γε­ται στις τρεις μεγάλες βιβλιο­θή­κες εκείνης της

περιό­δου.

Η ανά­συρση από την λήθη εκείνης της ιστο­ρι­κής περιό­δου θέλω να πιστεύω πως απο­τε­λεί

χρέος όλων εμάς που απο­λαμ­βά­νουμε τα πλε­ο­νε­κτή­ματα που μας κλη­ρο­δό­τησε η ιστο­ρική

δια­δρομή του νησιού.

Η κατα­σκευή και λει­τουρ­γία μιας τέτοιας βιβλιο­θή­κης που θα στο­χεύει στην ανά­δειξη της

πολι­τι­στι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς και την συμ­με­τοχή της στο Παγκό­σμιο πνευ­μα­τικό γίγνε­σθαι

συμπλη­ρώ­νει, ενι­σχύει και δίνει τα στοι­χεία μιας νέας ελκτι­κής ταυ­τό­τη­τας στο νησί.

Εγχεί­ρημα όχι εύκολο, η ομορφιά όμως στα δύσκολα κρύ­βε­ται.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ