Νεκτάριος Σαντορινιός: Η μνήμη και το αβγό του φιδιού

H ιστο­ρική μνήμη πρέπει να φυλάσ­σε­ται, να κατα­γρά­φε­ται, να διδά­σκε­ται από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά και να αντι­με­τω­πί­ζε­ται σαν κλη­ρο­δό­τημα αξιών και ήθους.

Αυτές τις μέρες που το αβγό του φιδιού έχει εκκο­λα­φθεί και που η κυρί­αρχη τάση της μετα­μο­ντέρ­νας αυτής περιό­δου είναι η ισο­πέ­δωση, ο συμ­ψη­φι­σμός και η θεωρία των δυο άκρων, έχουμε συλ­λο­γική ευθύνη να μην αφή­σουμε τίποτα ανεί­πωτο και να μην αφή­σουμε τίποτα να ξεχα­στεί, από εκείνες τις μαύρες εποχές των διωγμών, των δολο­φο­νιών, της κατά­λυ­σης της Δημο­κρα­τίας.

Γιατί η αλήθεια είναι ότι κατά τη διάρ­κεια της νεό­τε­ρης ιστο­ρίας του έθνους μας, υπήρξαν υπε­ρα­σπι­στές της Δημο­κρα­τίας και πολέ­μιοί της, υπήρξαν θύματα και θύτες, υπήρξαν άνθρω­ποι που στά­θη­καν με παρ­ρη­σία και με κόστος στη μια πλευρά του ποταμού, στην πλευρά του αγώνα για Ελευ­θε­ρία και υπήρξαν και άλλοι που στά­θη­καν στην ακριβώς απέ­να­ντι πλευρά του ποταμού- αυτή της βίας, της κατά­χρη­σης εξου­σίας, της λογο­κρι­σίας, του Φασι­σμού.

Αν θέλουμε να στα­θούμε, αντι­κει­με­νικά, απέ­να­ντι στην Ιστορία δεν πρέπει να αφή­σουμε ούτε μια μαρ­τυ­ρία από εκείνα τα Πέτρινα Χρόνια που να μην απο­τυ­πω­θεί, που να μην μείνει παρα­κα­τα­θήκη για τις νεό­τε­ρες γενιές, ώστε να κατα­νο­ή­σουν βαθιά, δια στό­μα­τος όσων έζησαν τις θηριω­δίες, τι σημαί­νει να είσαι ένας δημο­κρά­της πολίτης

που αρνεί­σαι να βλέπεις τη χώρα σου, έρμαιο στις ορέξεις φασι­στοει­δών, κατα­κτη­τών, δικτα­τό­ρων, δοσί­λο­γων, ταγ­μα­τα­σφα­λι­τών, βασα­νι­στών.

Γιατί πρέπει να γίνει κτήμα όλων των Πολιτών ότι η Δημο­κρα­τία είναι ένα αγαθό που δεν είναι δεδο­μένο, που κατα­κτιέ­ται με αγώνες και χρειά­ζε­ται συνεχή εγρή­γορση.

Εκτι­μά­ται ότι μεταξύ 1928 και 1971, χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν συνο­λικά 29 νησιά του Αιγαίου ως τόποι εξορίας και φυλακής:

Άγιος Ευστρά­τιος, Αίγινα, Γαύδος, Γυάρος, Θήρα, Ικαρία, Λέρος, Λήμνος, Μακρό­νη­σος, Νάξος, Πάρος, Σαμο­θράκη, Σκύρος, Τρίκερι, Φολέ­γαν­δρος, Φούρνοι, κα.

Νησιά που πολύ πριν γίνουν ιδα­νι­κοί του­ρι­στι­κοί προ­ο­ρι­σμοί, για εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες, απο­τε­λέ­σαν τόπους εξορίας, βασα­νι­στη­ρίων και φυλακών για χιλιά­δες αγω­νι­στές της Ελευ­θε­ρίας.

Σημα­ντική ήταν η στάση των τότε κατοί­κων απέ­να­ντι στους ανθρώ­πους αυτούς που βίωναν τον εγκλει­σμό, τη βία και την απο­μό­νωση.

Είναι πολλές οι μαρ­τυ­ρίες που έχουν κατα­γρα­φεί και που περι­γρά­φουν το πώς συμ­με­τεί­χαν οι νησιώ­τες σε παρά­νο­μους μηχα­νι­σμούς μετα­φο­ράς πλη­ρο­φο­ριών μέσα στις φυλακές ή ακόμη και πως πρό­σφε­ραν απλό­χερα από τα λιγοστά υπάρ­χο­ντά τους, ώστε να αντι­με­τω­πι­στεί η πείνα, η ασθέ­νεια, η κακου­χία.

διδά­σκο­ντας την Ευρώπη την παναν­θρώ­πινη αξία της αλλη­λεγ­γύης και απο­δει­κνύ­ο­ντας τον πραγ­μα­τικό πλούτο των νησιών: τους ίδιους τους κατοί­κους τους.

Οι Μέρες Μνήμης και Δημο­κρα­τίας που διε­ξά­γο­νται αυτές τις μέρες στη Λέρο, απο­τε­λούν ανα­βί­ωση ενός θεσμού που έπαψε να λαμ­βά­νει χώρα εδώ και 10 χρόνια τώρα, με την αιτιο­λο­γία ότι δεν «χωρούσε» στο κατά τα άλλα πλούσιο πρό­γραμμα της Περι­φέ­ρειας Ν. Αιγαίου.

Η Πολι­τεία, σε μια δημο­κρα­τική κοι­νω­νία, δεν επι­τε­λεί το ρόλο της, αν δεν δια­φυ­λάσ­σει την ιστο­ρική μνήμη και δεν ενι­σχύει το συλ­λο­γικό ασυ­νεί­δητο.

Ως Υφυ­πουρ­γός Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής θεωρώ υπο­χρέ­ωσή μου να αφήσω παρα­κα­τα­θήκη, εκτός από το έργο στα νησιά- που θα κριθεί από τους ίδιους τους πολίτες- και την θεσμο­θέ­τηση σε ετήσια, επα­να­λαμ­βα­νό­μενη και σταθερά επι­δο­τού­μενή δράση από το ΠΔΕ της ΓΓΑιΝΠ, των Ημερών Μνήμης και Δημο­κρα­τίας, πάντα με την συμβολή του ΣΦΕΑ.

Για αυτό το λόγο ήδη ετοι­μά­ζε­ται η σχετική Υπουρ­γική Απόφαση που θα κατο­χυ­ρώ­σει πλήρως τις Μέρες Μνήμης ως θεσμό του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας.

Αυτοί οι τόποι είναι η Ιστορία μας, αυτοί οι άνθρω­ποι είναι τα δικά μας παρα­δείγ­ματα αγώνα και αυτο­θυ­σίας.

Στην εποχή που ο Φασι­σμός έχει σηκώσει κεφάλι, στην εποχή που αίμα χύνεται από χέρια νοσταλ­γών της Χούντας και των Ναζί, οφεί­λουμε όλοι να πάρουμε θέση.

Να δηλώ­σουμε σε ποιο μετε­ρίζι στε­κό­μα­στε χωρίς αμφι­ση­μίες, χωρίς υπεκ­φυ­γές, χωρίς αν, χωρίς γελοίες θεωρίες περί ανα­λο­γι­κό­τη­τας ηλικίας και ιστο­ρι­κής γνώσης.

Αυτή η χώρα έχει περάσει πολλά και ενώ τα τραύ­ματα στα σώματα έχουν επου­λω­θεί, οι ψυχές ακόμη πονάνε.

Από σεβασμό, από θαυ­μα­σμό, από ανα­γνώ­ριση, από ηθική υπο­χρέ­ωση, από χρέος απέ­να­ντι στα ιδανικά της Δημο­κρα­τίας και της Ελευ­θε­ρίας, εμείς, με υπομονή, επιμονή και προ­σπά­θεια, δε θα αφή­σουμε τίποτα να θαφτεί στο χρόνο.

Το χρω­στάμε άλλωστε στις επό­με­νες γενιές.

* Ομιλία του Νεκτά­ριου Σαντο­ρι­νιού, υφυ­πουρ­γού Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής στις «Μέρες Μνήμης και Δημο­κρα­τίας» που διε­ξά­γο­νται στη Λέρο.

Πηγή tvxs.gr