Ίμερος-Η λέξη της εβδομάδας

Επειδή μπήκε για τα καλά το καλο­και­ράκι, θα σας μιλή­σουμε για τον ίμερο, την έντονη επι­θυ­μία για κάτι και, μια που ο καιρός ζέστανε, ας σημειώ­σουμε ότι νιώ­θουμε ίμερο για δια­κο­πές. Ὁ ἵμερος, τοῦ ἱμέρου η αρχική λέξη μας, που προ­έρ­χε­ται από το ρήμα ἱμείρω, που σημαί­νει ποθώ, θέλω πολύ. Η ινδο­ευ­ρω­παϊκή ρίζα *si-smer-jo έχει να κάνει με το θυμάμαι, αλλά και το σκέ­πτο­μαι. Επο­μέ­νως, ο ἵμερος που προ­κύ­πτει περι­γρά­φει εκείνη την κατά­σταση κατά την οποία η σκέψη μας προ­σκολ­λά­ται σε κάτι, το σκε­φτό­μα­στε έντονα, γινό­μα­στε μανια­κοί να το απο­κτή­σουμε, γιατί το έχουμε βάλει ως στόχο. Η λέξη είναι παλιά, ομηρική, και την συνα­ντάμε στην Ιλιάδα και την Οδύσ­σεια σε αρκετά σημεία. Στη ραψωδία Ψ, μετά το θάνατο του Πατρό­κλου, οι Μυρ­μι­δό­νες ετοι­μά­ζο­νται να απο­δώ­σουν τιμές στο νεκρό. Η αγάπη προς τον πολε­μι­στή εκφρά­ζε­ται και με το θρήνο. Γι’ αυτό η Θέτις τον ξεκινά και παρα­κι­νεί τους στρα­τιώ­τες του Αχιλλέα να έχουν πόθο για το θρήνο. (…μετὰ δέ σφι Θέτις γόου ἵμερον ὦρσε… Ἰλ. Ψ 14 – Η Θέτις σήκωσε μέσα τους την επι­θυ­μία για κλάμα). Τι σχέση έχει ο ίμερος με το κλάμα; Έχει, γιατί μέσα από την επι­θυ­μία για το κλάμα, ανα­κου­φί­ζε­ται η ψυχή από τον πόνο της απώ­λειας. Ὁ ἵμερος ήταν και ο έρωτας, ο πόθος για το αγα­πη­μένο πρόσωπο. Μάλιστα με αυτή τη σημασία βλέ­πουμε τη λέξη να χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως κύριο όνομα στην αρχαιό­τητα. Κάπως σαν να λένε έναν άνδρα Έρωτα. Είχαμε πολλές λέξεις στο λεξι­λό­γιό μας παρά­γω­γες ή σύν­θε­τες. Ο ἱμε­ρό­φω­νος είχε γλυκιά φωνή και ο ἱμε­ρό­εις ήταν θελ­κτι­κός. Το κομψό διάδημα για τα μαλλιά το έλεγαν ἱμε­ρά­μπυκα (ὁ ἱμε­ρά­μπυξ, τοῦ ἱμε­ρά­μπυ­κος), γιατί τρα­βούσε τα βλέμ­ματα πάνω στην όμορφη κόμμωση. Ο δε ἱμε­ρο­δερ­κής έβλεπε με βλέμμα λάγνο, γεμάτο ερωτική επι­θυ­μία. Επειδή η λέξη περιέ­γραφε την ερωτική ορμή, μάλλον δήλωνε το δέσιμο με μάγια, το ξόρκι, για να μην μπορεί να απο­δρά­σει το αντι­κεί­μενο του πόθου από τον ίμερο της αγάπης. Ίμερο νιώθει κανείς για πρόσωπα και για έργα, αισθά­νε­ται, δηλαδή, μια λαχτάρα μεγάλη και δυνατή να δημιουρ­γή­σει και να αγα­πή­σει. Ο ίμερος μετου­σιώ­νε­ται σε πράξη κι έτσι η λαχτάρα βρίσκει διέξοδο. Ο ίμερος μας κάνει να έχουμε στο μυαλό μας αυτό που θέλουμε. Γι’ αυτό άλλωστε το ἱμείρω είναι ετυ­μο­λο­γικά συγ­γε­νές με τη μέριμνα, τη φρο­ντίδα που προ­ϋ­πο­θέ­τει την ενα­σχό­ληση της ψυχής και του σώματος με όσα αγαπά.

(με την ετυ­μο­λο­γική βοήθεια του liberal.gr)