Αποδεκτό το “φακελάκι” για το 16% των Ελλήνων

«Πό­λε­μο» με τη δια­φθο­ρά στο χώρο της υγεί­ας έχει ανοί­ξει η Ελ­λη­νι­κή Κυ­βέρ­νη­ση, με τις άτυ­πες πλη­ρω­μές, γνω­στές και ως «φα­κε­λά­κι» να τί­θε­νται ψηλά στην ατζέ­ντα των θε­μά­των άμεση αντι­με­τώ­πι­σης. Αν και το φαι­νό­με­νο «θε­ω­ρη­τι­κά» έχει πε­ριο­ρι­στεί λόγω της κρί­σης και της αυ­ξα­νό­με­νης αυ­στη­ρό­τη­τας από πλευ­ράς της  Πο­λι­τεί­ας, αυτό δε ση­μαί­νει ότι η ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία έχει αλ­λά­ξει νο­ο­τρο­πία και δεν το θε­ω­ρεί μια κα­τα­στη­μέ­νη πρα­κτι­κή.

Μά­λι­στα, τα ανα­λυ­τι­κά στοι­χεία έρευ­νας που πραγ­μα­το­ποί­η­σε η Public Issue* για λο­γα­ρια­σμό του ΟΟΣΑ, απο­δει­κνύ­ουν το πόσο βαθιά ρι­ζω­μέ­νη είναι η αντί­λη­ψη ότι το «φα­κε­λά­κι» δεν είναι μια απα­ρά­δε­κτη πρα­κτι­κή.

Ει­δι­κό­τε­ρα, σύμ­φω­να με τους συμ­με­τέ­χο­ντες στην έρευ­να, αν κά­ποιος ηλι­κιω­μέ­νος δίνει φα­κε­λά­κι σε υπάλ­λη­λο δη­μό­σιου νο­σο­κο­μεί­ου προ­κει­μέ­νου να κλεί­σει ρα­ντε­βού νω­ρί­τε­ρα, αυτό είναι απο­δε­κτό από το 16% των ερω­τη­θέ­ντων. Μπο­ρεί το 84% να θε­ω­ρεί τη συ­γκε­κρι­μέ­νη πρα­κτι­κή απα­ρά­δε­κτη, όμως και το 16% απο­τε­λεί ένα ση­μα­ντι­κό πο­σο­στό πολ­λα­πλά­σιο από τις αντι­λή­ψεις άλλως ευ­ρω­παϊ­κών χωρών.  Την ίδια στιγ­μή, ένας στους 10 Έλ­λη­νες δεν θε­ω­ρεί πε­ρί­πτω­ση δια­φθο­ράς τη συ­γκε­κρι­μέ­νη δράση, ενώ επί­σης το 23%  δεν θε­ω­ρεί ότι αυτή η  κί­νη­ση είναι ζη­μιο­γό­νος για την Ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία. Σύμ­φω­να επί­σης με την έρευ­να, κατά τη διάρ­κεια του τε­λευ­ταί­ου έτους το 60% των συμ­με­τε­χό­ντων είχαν χρη­σι­μο­ποι­ή­σει τις δη­μό­σιες υπη­ρε­σί­ες υγεί­ας. Από το σύ­νο­λο των συ­γκε­κρι­μέ­νων πο­λι­τών το 70% δή­λω­σε ότι το κό­στος χρή­σης της υπη­ρε­σί­ας δεν ήταν αναρ­τη­μέ­νο σε δη­μό­σια θέα, (εφό­σον υπήρ­χε κό­στος), το 15% ότι ήταν αναρ­τη­μέ­νο ενώ οι υπό­λοι­ποι δεν έδω­σαν κά­ποια απά­ντη­ση. Το δε 15% δή­λω­σε ότι «έπρε­πε να δω­ρο­δο­κή­σω προ­κει­μέ­νου να εξυ­πη­ρε­τη­θώ»!.

Εντύ­πω­ση επί­σης προ­κα­λεί το γε­γο­νός ότι μόνο οι 2 στους 3 που θα γί­νο­νταν μάρ­τυ­ρες πε­ρι­στα­τι­κού δια­φθο­ράς ή άμεσα θύ­μα­τα δια­φθο­ράς, θα κα­τάγ­γελ­λαν το γε­γο­νός. Από τους υπό­λοι­πους, οι μισοί δεν θα έκα­ναν κα­ταγ­γε­λία ενώ οι υπό­λοι­ποι δεν απά­ντη­σαν ξε­κά­θα­ρα για το ποια θα ήταν η στάση τους. Μά­λι­στα από εκεί­νους που δεν θα έκα­ναν κα­ταγ­γε­λία, το 34% δη­λώ­νει ότι θα φο­βό­ταν να το κάνει ενώ το 32% ότι δεν αξί­ζει τον κόπο ή και να το έκα­ναν δεν θα υπήρ­χε κά­ποια δια­φο­ρά.

Ελ­λη­νι­κή Ιδιαι­τε­ρό­τη­τα

Όπως ση­μειώ­νει η κυρία Πα­ρα­σκευή Κου­φο­πού­λου, Ανα­πλη­ρώ­τρια Διοι­κή­τρια & Αντι­πρό­ε­δρος Δ.Σ. ΓΝΑ ΚΑΤ – ΕΚ**,  στην πρό­σφα­τη πα­ρου­σί­α­ση που έκανε στο πλαί­σιο της ημε­ρί­δας «Αν­θρω­πο­κε­ντρι­κή φρο­ντί­δα υγεί­ας με έμ­φα­ση στα δι­καιώ­μα­τα των ασθε­νών» του Υπουρ­γεί­ου Υγεί­ας, oι άτυ­πες πλη­ρω­μές στην υγεία μπο­ρούν να ορι­στούν ως:

–    Πλη­ρω­μές σε ιδιώ­τες & θε­σμι­κούς πα­ρό­χους, σε είδος ή σε με­τρη­τά, που πραγ­μα­το­ποιού­νται εκτός επί­ση­μων διαύ­λων πλη­ρω­μής.

–    Αγο­ρές που προ­ο­ρί­ζο­νται να κα­λύ­πτο­νται από το σύ­στη­μα υγειο­νο­μι­κής πε­ρί­θαλ­ψης.

Πα­ράλ­λη­λα η κυρία Κου­φο­πού­λου πα­ρου­σί­α­σε ανα­φο­ρές για την Ελ­λά­δα από  την έκ­δο­ση «The Informal Economy in Global Perspective: Varieties of Governance» που κυ­κλο­φό­ρη­σε πρό­σφα­τα. Στο ει­δι­κό κε­φά­λαιο «Exploring the practice of making informal payments in the health sector: Some lessons from Greece» πα­ρου­σιά­ζε­ται η δια­φο­ρά την Ελ­λά­δας από τις άλλες χώρες της Νό­τιας Ευ­ρώ­πης όσον αφορά στην έκτα­ση των άτυ­πων πλη­ρω­μών. (τα στοι­χεία αφο­ρούν στο 2013).

Με βάση λοι­πόν έρευ­να η οποία έλαβε στοι­χεία από 1.001 συ­νε­ντεύ­ξεις που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν στην Ελ­λά­δα, φαί­νε­ται ότι οι 621 ερω­τη­θέ­ντες επι­σκέ­φθη­καν έναν ιατρό ή έναν φορέα δη­μό­σιας πε­ρί­θαλ­ψης το τε­λευ­ταίο 12μηνο, ήτοι πο­σο­στό 60% όπως φαί­νε­ται και από την Public Issue. Το πο­σο­στό αυτό είναι χα­μη­λό­τε­ρο σε σχέση με το αντί­στοι­χο μέσο πο­σο­στό στις άλλες χώρες τηςΝό­τιας Ευ­ρώ­πης όπου φτά­νει το 74%.

Από τους δε ερω­τη­θέ­ντες που είχαν επι­στε­φτεί κά­ποια δομή δη­μό­σιας υγεί­ας, το 11% είχε κάνει άτυ­πες πλη­ρω­μές, ένα πο­σο­στό ιδιαί­τε­ρα υψηλό καθώς ο μέσος όρος στις χώρες της πε­ριο­χής ήταν μόνο 3%. Μά­λι­στα στη συ­γκε­κρι­μέ­νη έκ­δο­ση ανα­φέ­ρε­ται  ότι η Ελ­λά­δα αντι­προ­σω­πεύ­ει μια ιδιαί­τε­ρη πε­ρί­πτω­ση στην Ευ­ρώ­πη, δε­δο­μέ­νου του υψη­λού αυτού επι­πέ­δου άτυ­πων πλη­ρω­μών. Το­νί­ζε­ται ακόμη ότι υπάρ­χει μια ισχυ­ρή σχέση με­τα­ξύ της συ­νει­δη­το­ποί­η­σης της δια­φθο­ράς, της απο­δο­χής της δια­φθο­ράς και των άτυ­πων πλη­ρω­μών. Οι ασθε­νείς θε­ω­ρούν ότι το πρό­βλη­μα της δια­φθο­ράς είναι ευ­ρέ­ως δια­δε­δο­μέ­νο στην Ελ­λά­δα και ότι η δια­φθο­ρά είναι απο­δε­κτή, εφό­σον πρό­κει­ται για θέ­μα­τα υγεί­ας.

Στρα­τη­γι­κές Αντι­με­τώ­πι­σης 

Σύμ­φω­να επί­σης με την κυρία Κου­φο­πού­λου, οι προ­τει­νό­με­νες στρα­τη­γι­κές αντι­με­τώ­πι­σης κω­δι­κο­ποιού­νται στα πα­ρα­κά­τω:

Αύ­ξη­ση των δα­πα­νών για την υγεία και των αμοι­βών του υγειο­νο­μι­κού προ­σω­πι­κού.

Ενί­σχυ­ση δια­φά­νειας, μέσω της αυ­στη­ρο­ποί­η­σης της νο­μο­θε­σί­ας & ει­δι­κά των πει­θαρ­χι­κών ποι­νών.  Ενί­σχυ­ση των μη­χα­νι­σμών Εσω­τε­ρι­κού Ελέγ­χου (αρ. 25, Ν. 4025/2011).

Από­λυ­τη εφαρ­μο­γή της Λί­στας Χει­ρουρ­γεί­ου [αρ. 58, Ν. 4368/2016, Υ.Α. Α3α/οικ.97136, Φ.Ε.Κ. 4316/30.12.2016, τ. Β’].

Σύ­μπρα­ξη Υπουρ­γεί­ου Υγεί­ας με άλλα Υπουρ­γεία.

Πλή­ρης επέ­κτα­ση των POS (Point of Sale).

Υλο­ποί­η­ση του Εθνι­κού Σχε­δί­ου Αντι­με­τώ­πι­σης της Δια­φθο­ράς ‘ΔΙΑ­ΦΑ­ΝΕΙΑ’ .

Υλο­ποί­η­ση του Εθνι­κού Σχε­δί­ου Δρά­σης για τα Αν­θρώ­πι­να Δι­καιώ­μα­τα.

Ενερ­γο­ποί­η­ση της συμ­με­το­χής της Ελ­λά­δας στο Ευ­ρω­παϊ­κό Δί­κτυο Κα­τα­πο­λέ­μη­σης της Απά­της & της Δια­φθο­ράς στην Υγεία  (14 κράτη – μέλη).

Συ­νερ­γα­σία της Ελ­λά­δας με ευ­ρω­παϊ­κούς & διε­θνείς ορ­γα­νι­σμούς, π.χ. Διε­θνής Δια­φά­νεια, Ο.Η.Ε., Διε­θνής Ακα­δη­μία κατά της Δια­φθο­ράς (Ν. 4287/2014, Φ.Ε.Κ. 198/24.9.2014), Ευ­ρω­παϊ­κή Υπη­ρε­σία Κα­τα­πο­λέ­μη­σης της Απά­της (OLAF), INTERPOL κοκ.

Αξιο­ποί­η­ση της νέας τε­χνο­λο­γί­ας στις υπη­ρε­σί­ες υγεί­ας (πλη­ρο­φο­ρια­κά συ­στή­μα­τα, cloud computing κοκ).

*Ταυ­τό­τη­τα της έρευ­νας Public Issue: Πα­νελ­λα­δι­κή, Πο­σο­τι­κή έρευ­να, με τη­λε­φω­νι­κές συ­νε­ντεύ­ξεις στα νοι­κο­κυ­ριά 1002 ερω­τώ­με­νων με χρήση δο­μη­μέ­νου ερω­τη­μα­το­λο­γί­ου το διά­στη­μα 14-23/12/2016. Γε­νι­κός πλη­θυ­σμός 18 ετών και άνω. Ακο­λου­θή­θη­κε η μέ­θο­δος της στρω­μα­το­ποι­η­μέ­νης δειγ­μα­το­λη­ψί­ας
** PhD (c), Τμήμα Οι­κο­νο­μι­κής Επι­στή­μης, Ερ­γα­στή­ριο Οι­κο­νο­μι­κών & Διοί­κη­σης της Υγεί­ας, Πα­νε­πι­στή­μιο Πει­ραιώς, MSc., BSc., Ε.Ο.Π.Ε., Εται­ρεία Ια­τρι­κών Με­λε­τών Κρή­της.

healthmag.gr