Επιστολή-καταπέλτης της Κομισιόν για την ψυχιατρική φροντίδα στην Ελλάδα

Για έξι θα­νά­τους στο Δαφνί, εξα­ντλη­τι­κές συν­θή­κες για νο­ση­λευ­τές και για­τρούς, πε­ρι­στα­τι­κά κα­κο­ποί­η­σης, πε­ριο­ρι­σμούς σε κλου­βιά και ακού­σιες νο­ση­λεί­ες σε ιδρύ­μα­τα στην Ελ­λά­δα, κάνει λόγο επι­στο­λή-κα­τα­πέλ­της του Επί­τρο­που για τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα Νιλς Μού­ιζ­νιεκς

Ανα­λυ­τι­κά, ο Επί­τρο­πος δη­λώ­νει έμπλε­ος ανη­συ­χί­ας σχε­τι­κά με τη λει­τουρ­γία του κρα­τι­κού συ­στή­μα­τος φρο­ντί­δας για τα άτομα με δια­νοη­τι­κές και ψυ­χο­κοι­νω­νι­κές ανα­πη­ρί­ες στην Ελ­λά­δα, σε επι­στο­λή του προς τον υπουρ­γό Υγεί­ας, Αν­δρέα Ξανθό και την ανα­πλη­ρώ­τρια υπουρ­γό Κοι­νω­νι­κής Αλ­λη­λεγ­γύ­ης, Θεανώ Φω­τί­ου.

Όπως το­νί­ζει, εκ­θέ­σεις εμπει­ρο­γνω­μό­νων υπο­δει­κνύ­ουν «σειρά από ελ­λεί­ψεις οι οποί­ες εμ­μέ­νουν στο κρα­τι­κό σύ­στη­μα φρο­ντί­δας της ψυ­χι­κής υγεί­ας και απαι­τούν με­γα­λύ­τε­ρη πρό­λη­ψη και συ­ντο­νι­σμό από το κρά­τος, πιο αυ­στη­ρό σχε­δια­σμό και ένα πιο σθε­να­ρό και πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κό σύ­στη­μα ελέγ­χου».

Έξι θά­να­τοι στο Δαφνί

Ο επί­τρο­πος ανα­φέ­ρε­ται στους έξι θα­νά­τους ασθε­νών στο Ψυ­χια­τρι­κό Νο­σο­κο­μείο Αθη­νών (ΨΝΑ), στο Δαφνί, που έλα­βαν χώρα με­τα­ξύ 2014 και 2015. Επί­σης, το­νί­ζει ότι ο Έλ­λη­νας Συ­νή­γο­ρος του Πο­λί­τη στην έκ­θε­σή του για το έτος 2015, ση­μεί­ω­νε ότι έχει λάβει επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες κα­ταγ­γε­λί­ες σχε­τι­κά με πα­ρα­βιά­σεις αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των νο­ση­λευό­με­νων στο ΨΝΑ, ένα εξαι­ρε­τι­κά με­γά­λο ίδρυ­μα που φι­λο­ξε­νεί πάνω από 1.000 ασθε­νείς.

Ο Συ­νή­γο­ρος του Πο­λί­τη απο­φάν­θη­κε εμ­φα­τι­κά ότι τα μέτρα που έχουν λη­φθεί μέχρι σή­με­ρα απο­δεί­χθη­καν ανε­παρ­κή και ότι θα πα­ρέμ­βαι­νε προ­κει­μέ­νου τα υ, πουρ­γεία Υγεί­ας και Δι­καιο­σύ­νης να ανα­λά­βουν άμεση δράση, προ­σθέ­τει ο Μού­ιζ­νιεκς και επι­ση­μαί­νει:

«Θα εκτι­μού­σα τη λήψη πε­ραι­τέ­ρω πλη­ρο­φό­ρη­σης ανα­φο­ρι­κά με την αντα­πό­κρι­ση των αρχών στις συ­στά­σεις του Συ­νη­γό­ρου του Πο­λί­τη και σχε­τι­κά με το απο­τέ­λε­σμα των ερευ­νών για τους ως άνω προ­α­να­φερ­θέ­ντες θα­νά­τους στο ΨΝΑ».

Εξα­ντλη­τι­κές συν­θή­κες ερ­γα­σί­ας

Πα­ράλ­λη­λα, ση­μειώ­νει ότι κατά τη διάρ­κεια της επί­σκε­ψής του στο ΨΝΑ στις 5 Ιου­λί­ου πλη­ρο­φο­ρή­θη­κε από τη διοί­κη­ση και μέλη του προ­σω­πι­κού για τις ιδιαί­τε­ρα εξα­ντλη­τι­κές συν­θή­κες μέσα στις οποί­ες ερ­γά­ζο­νται, ει­δι­κά μετά την έναρ­ξη της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης.

Η πολύ με­γά­λη αύ­ξη­ση της ζή­τη­σης υγειο­νο­μι­κής φρο­ντί­δας στην Ελ­λά­δα, η οποία σύμ­φω­να με ανα­φο­ρές έφτα­σε στο 120% με­τα­ξύ 2011-2013, συ­νο­δεύ­τη­κε από μία οξεία μεί­ω­ση των δα­πα­νών υγειο­νο­μι­κής φρο­ντί­δας και εξει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού, λόγω των μέ­τρων λι­τό­τη­τας που οι δια­δο­χι­κές κυ­βερ­νή­σεις εξα­να­γκά­στη­καν να υιο­θε­τή­σουν, επι­ση­μαί­νει ο Επί­τρο­πος.

«Όταν βρι­σκό­μουν στο ΨΝΑ ενη­με­ρώ­θη­κα για την ακρί­βεια ότι ο αριθ­μός των νο­ση­λευ­τών εκεί έχει μειω­θεί κατά το ένα τρίτο. Τέ­τοιες κα­τα­στά­σεις οδη­γούν ανα­πό­δρα­στα σε αυ­ξη­μέ­νη επαγ­γελ­μα­τι­κή εξου­θέ­νω­ση των επαγ­γελ­μα­τιών υγεί­ας και επι­σπεύ­δουν τη φυγή τους από τη χώρα (σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες πε­ρί­που 17.000 για­τροί έχουν με­τα­να­στεύ­σει)», προ­σθέ­τει.

Κα­κο­ποί­η­ση και πε­ριο­ρι­σμός σε κλου­βιά

Ανα­φε­ρό­με­νος στις επι­πτώ­σεις της πα­ρα­πά­νω κα­τά­στα­σης, δια­πι­στώ­νει «εκτε­τα­μέ­νη χρήση ια­τρι­κών πε­ριο­ρι­σμών και κα­θη­λώ­σε­ων», καθώς και «πε­ρι­στα­τι­κά κα­κο­ποί­η­σης ασθε­νών στα ενα­πο­μεί­να­ντα ψυ­χια­τρι­κά ιδρύ­μα­τα».

Στην προ­α­να­φερ­θεί­σα ανα­φο­ρά του 2015, ο Έλ­λη­νας Συ­νή­γο­ρος του Πο­λί­τη ση­μεί­ω­νε ότι ένας από τους θα­νά­τους στο ΨΝΑ αφο­ρού­σε κα­θη­λω­μέ­νο ασθε­νή, ενώ σε άλλη δομή ψυ­χι­κής υγεί­ας στα Λε­χαι­νά, μία πόλη στην ΒΔ Πε­λο­πόν­νη­σο την οποία επι­σκέ­φθη­κε ο Συ­νή­γο­ρος, ένας αριθ­μός νο­ση­λευό­με­νων βρί­σκο­νταν υπό μό­νι­μο πε­ριο­ρι­σμό μέσα σε κλου­βιά.

Ακού­σιες νο­ση­λεί­ες

Ιδιαί­τε­ρη ανη­συ­χία ανα­φέ­ρει ότι του προ­κά­λε­σε επί­σης το υψηλό πο­σο­στό των ακού­σιων νο­ση­λειών. Σύμ­φω­να με έρευ­να για τις επι­πτώ­σεις της κρί­σης στην ψυ­χι­κή υγεία, την οποία του πα­ρέ­δω­σε ο υπουρ­γός Ξαν­θός, το 36,7% των ψυ­χια­τρι­κών νο­ση­λειών είναι ανα­γκα­στι­κές στην Ελ­λά­δα, ενώ ο ευ­ρω­παϊ­κός μέσος όρος είναι 13,6%.

Επ’ αυτού υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το Ευ­ρω­παϊ­κό Δι­κα­στή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των σε δύο απο­φά­σεις που εκ­δό­θη­καν το 2011 (Βέ­νιος και Κα­ρα­μα­νόφ), απο­φάν­θη­κε ότι η Ελ­λά­δα είχε πα­ρα­βιά­σει την Ευ­ρω­παϊ­κή Συν­θή­κη για τα Αν­θρώ­πι­να Δι­καιώ­μα­τα ανα­φο­ρι­κά με τον ψυ­χια­τρι­κό εγκλει­σμό των αι­τού­ντων χωρίς τη συ­ναί­νε­σή τους, η οποία δεν ήταν σύμ­φω­νη με τη δια­δι­κα­σία που προ­βλέ­πε­ται από το εθνι­κό δί­καιο.

Η επί­βλε­ψη της εκτέ­λε­σης αυτών των απο­φά­σε­ων από μέ­ρους της Ελ­λά­δας εκ­κρε­μεί ακόμη ενώ­πιον της Επι­τρο­πής των Υπουρ­γών του Συμ­βου­λί­ου της Ευ­ρώ­πης.

«Θα εκτι­μού­σα τη λήψη πε­ραι­τέ­ρω πλη­ρο­φό­ρη­σης και επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νων στοι­χεί­ων σχε­τι­κά με τις ακού­σιες νο­ση­λεί­ες και άλλα μέτρα που ελή­φθη­σαν ή προ­βλέ­πο­νται προ­κει­μέ­νου να εκτε­λε­στούν πλή­ρως οι προ­α­να­φερ­θεί­σες απο­φά­σεις του Δι­κα­στη­ρί­ου του Στρα­σβούρ­γου», το­νί­ζει ο Μού­ιζ­νιεκς.

«Απαλ­λάξ­τε τη φρο­ντί­δα υγεί­ας από πε­ρι­κο­πές»

Τέλος, ο Επί­τρο­πος το­νί­ζει ότι ανα­γνω­ρί­ζει πως η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται υπό τρο­με­ρούς οι­κο­νο­μι­κούς εξα­να­γκα­σμούς και ότι τα πε­ρι­θώ­ρια ελιγ­μών είναι εξ’ αυτού του λόγου πε­ριο­ρι­σμέ­να.

Ωστό­σο, δε­δο­μέ­νης της σο­βα­ρό­τη­τας των ζη­τη­μά­των αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των που εγεί­ρο­νται, προ­τρέ­πει την κυ­βέρ­νη­ση, και με την ιδιό­τη­τα των διε­θνών δα­νει­στών της Ελ­λά­δας, να απαλ­λά­ξει την φρο­ντί­δα υγεί­ας, ιδιαί­τε­ρα την ψυ­χια­τρι­κή, από πε­ραι­τέ­ρω πε­ρι­κο­πές στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό κατά τη δια­πραγ­μά­τευ­ση και σχε­δί­α­ση των μέ­τρων λι­τό­τη­τας.

Επί­σης πα­ρο­τρύ­νει την κυ­βέρ­νη­ση να κα­τα­βά­λει όλες τις ανα­γκαί­ες προ­σπά­θειες προ­κει­μέ­νου να πε­τύ­χει τους στό­χους της απο­α­συ­λο­ποί­η­σης που τέ­θη­καν στις δια­δο­χι­κές ψυ­χια­τρι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις και να μειώ­σει, με την προ­ο­πτι­κή να εξα­λεί­ψει, τις ακού­σιες νο­ση­λεί­ες, την ανα­γκα­στι­κή θε­ρα­πεία και τη χρήση των φυ­σι­κών πε­ριο­ρι­σμών στην ψυ­χια­τρι­κή.