Ενα χρόνο μετά- Τι οδήγησε στην απόφαση για δημοψήφισμα

Το πρωί της 26ης Ιου­νί­ου του 2015, πριν με­τα­βεί στην έδρα του Ευ­ρω­παϊ­κού Συμ­βου­λί­ου για το δεύ­τε­ρο μέρος της Συ­νό­δου Κο­ρυ­φής, ο Αλέ­ξης Τσί­πρας συ­γκα­λεί σύ­σκε­ψη της τε­λευ­ταί­ας στιγ­μής σε αί­θου­σα συ­νε­δριά­σε­ων στον 25ο όροφο του ξε­νο­δο­χεί­ου όπου δια­μέ­νει η ελ­λη­νι­κή απο­στο­λή στις Βρυ­ξέλ­λες. Οι υπουρ­γοί -Νίκος Παπ­πάς, Γιάν­νης Δρα­γα­σά­κης, Γιά­νης Βα­ρου­φά­κης, Ευ­κλεί­δης Τσα­κα­λώ­τος- και τα λοιπά κυ­βερ­νη­τι­κά στε­λέ­χη που θα συμ­με­τά­σχουν, κα­λού­νται να αφή­σουν τα κι­νη­τά τους σε ένα με­ταλ­λι­κό κουτί εκτός του δω­μα­τί­ου.

Ο πρω­θυ­πουρ­γός, κα­τα­βε­βλη­μέ­νος και απο­καρ­διω­μέ­νος, ανα­κοι­νώ­νει στην ομή­γυ­ρη την πρό­θε­σή του να ει­ση­γη­θεί δη­μο­ψή­φι­σμα. Οπως λέει: «Η κα­τά­στα­ση έχει φθά­σει στο απρο­χώ­ρη­το. Μας έδω­σαν τε­λε­σί­γρα­φο. Από τις συ­ζη­τή­σεις των τε­λευ­ταί­ων ημε­ρών είναι σαφές πως ό,τι κι αν δε­χθού­με θα ζη­τή­σουν κάτι πα­ρα­πά­νω. Δεν έχω εντο­λή να πάω σε μια τέ­τοια συμ­φω­νία». Στις ακραί­ες συν­θή­κες που έχουν δια­μορ­φω­θεί, ση­μειώ­νει, θα πρέ­πει να κι­νη­το­ποι­η­θεί η κοι­νω­νία και να γίνει κάτι που θα τα­ρα­κου­νή­σει τη διε­θνή κοι­νό­τη­τα. Το­νί­ζει ότι η ανα­κοί­νω­ση θα γίνει αργά το βράδυ και προει­δο­ποιεί αυ­στη­ρά κατά οποιασ­δή­πο­τε διαρ­ρο­ής.

Πλην του Νίκου Παππά, ο οποί­ος δεί­χνει να γνω­ρί­ζει εκ των προ­τέ­ρων την πρό­θε­ση του κ. Τσί­πρα, οι υπό­λοι­ποι αιφ­νι­διά­ζο­νται από­λυ­τα. Το σοκ είναι πολύ ισχυ­ρό. Το δη­μο­ψή­φι­σμα είχε συ­ζη­τη­θεί τις προη­γού­με­νες εβδο­μά­δες, αλλά πάντα ως λύση απελ­πι­σί­ας. Οι εκ­κρε­μό­τη­τες πα­ρα­μέ­νουν στη δια­πραγ­μά­τευ­ση, αλλά δεν μοιά­ζουν ανυ­πέρ­βλη­τες.

Κα­νείς, ωστό­σο, δεν το­πο­θε­τεί­ται αρ­νη­τι­κά. Αρ­χί­ζουν οι ερω­τή­σεις για τον χρόνο του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος, για το ερώ­τη­μα που θα τεθεί, για την ετοι­μό­τη­τα του κρα­τι­κού μη­χα­νι­σμού να διεκ­πε­ραιώ­σει τη δια­δι­κα­σία. Η συ­νά­ντη­ση είναι σύ­ντο­μη -10 με 15 λεπτά- και διε­ξά­γε­ται σε πολύ βαρύ κλίμα.

Πα­ρό­τι ο πρω­θυ­πουρ­γός μοιά­ζει απο­φα­σι­σμέ­νος, ο κ. Χου­λια­ρά­κης -που γνω­ρί­ζει κα­λύ­τε­ρα από όλους σε πιο ση­μείο βρί­σκο­νται οι συ­ζη­τή­σεις με τους θε­σμούς- και κά­ποια στε­λέ­χη της ομά­δας δια­πραγ­μά­τευ­σης δεν είναι έτοι­μοι να εγκα­τα­λεί­ψουν τη μάχη. Η «Κ» απο­κα­λύ­πτει σή­με­ρα την ύστα­τη προ­σπά­θεια που έγινε τη μέρα εκεί­νη στις Βρυ­ξέλ­λες για την εξεύ­ρε­ση λύσης πριν πα­τή­σει ο πρω­θυ­πουρ­γός τη σκαν­δά­λη και θέσει εν κι­νή­σει εξε­λί­ξεις που έφε­ραν τη χώρα μία ανάσα από την έξοδο από το ευρώ.

Πώς είχε φτά­σει όμως η κα­τά­στα­ση στο απε­γνω­σμέ­νο ση­μείο εκεί­νου του πρω­ι­νού;

Βρυ­ξέλ­λες, ώρα μηδέν

Το Σάβ­βα­το 20 Ιου­νί­ου, στε­λέ­χη της ελ­λη­νι­κής ομά­δας δια­πραγ­μά­τευ­σης κα­τα­φθά­νουν στις Βρυ­ξέλ­λες για έναν ακόμα μα­ρα­θώ­νιο γύρο δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων – που αυτή τη φορά ελ­πί­ζουν ότι θα είναι κα­τα­λυ­τι­κός. Οι συ­ζη­τή­σεις, αρ­χι­κά με εκ­προ­σώ­πους της Κο­μι­σιόν, ξε­κι­νούν το από­γευ­μα και διαρ­κούν ώς τις πρω­ι­νές ώρες της Κυ­ρια­κής. Με το πέρας των εξου­θε­νω­τι­κών δια­βου­λεύ­σε­ων, Αθήνα και Βρυ­ξέλ­λες έχουν φτά­σει σε κα­ταρ­χήν συμ­φω­νία επί των δη­μο­σιο­νο­μι­κών ζη­τη­μά­των, με τις προ­ο­πτι­κές να δεί­χνουν ευοί­ω­νες και για τις υπό­λοι­πες εκ­κρε­μό­τη­τες (τρά­πε­ζες, ασφα­λι­στι­κό και λοι­πές διαρ­θρω­τι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, απο­κρα­τι­κο­ποι­ή­σεις).

Βάσει των συ­νο­μι­λιών αυτών, ο πρω­θυ­πουρ­γός, που βρί­σκε­ται και ο ίδιος από την Κυ­ρια­κή το βράδυ στις Βρυ­ξέλ­λες για τη Σύ­νο­δο της Ευ­ρω­ζώ­νης, στέλ­νει επι­στο­λή λίγο πριν από τα με­σά­νυ­χτα στην ηγε­σία των θε­σμών – Γιούν­κερ, Ντρά­γκι, Λα­γκάρντ- με τη νε­ό­τε­ρη ελ­λη­νι­κή πρό­τα­ση (η οποία στέλ­νε­ται εκ νέου το πρωί, καθώς η αρ­χι­κή δεν ήταν η σωστή). Η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά πλέον προ­τεί­νει πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα 1% του ΑΕΠ το 2015, 2% το 2016, 3% το 2017 και 3,5% το 2018. Για την επί­τευ­ξη των στό­χων το 2015-6 πε­ρι­λαμ­βά­νει νέα μέτρα ύψους 7,9 δισ. ευρώ (το 93% των οποί­ων είναι νέοι φόροι). Στον ΦΠΑ προ­βλέ­πει τρεις συ­ντε­λε­στές (6%, 13% και 23%) και ετή­σια αύ­ξη­ση εσό­δων ύψους 0,74% του ΑΕΠ. Δέ­χε­ται επί­σης τη στα­δια­κή κα­τάρ­γη­ση του ΕΚΑΣ, από το 2018 ώς το 2020. Είναι φα­νε­ρό πλέον ότι και οι τε­λευ­ταί­ες «κόκ­κι­νες» γραμ­μές έχουν πλέον ξε­θω­ριά­σει.

Πα­ρό­τι οι προ­τά­σεις έχουν φτά­σει πολύ αργά για να τις επε­ξερ­γα­στεί πλή­ρως το Eurogroup της Δευ­τέ­ρας, η πρώτη αντί­δρα­ση -ιδιαί­τε­ρα από την πλευ­ρά της Επι­τρο­πής- είναι θε­τι­κή. Στην κοινή συ­νέ­ντευ­ξη Τύπου που πα­ρα­χω­ρούν το βράδυ της Δευ­τέ­ρας, μετά τη Σύ­νο­δο της Ευ­ρω­ζώ­νης, ο πρό­ε­δρος του Ευ­ρω­παϊ­κού Συμ­βου­λί­ου και ο πρό­ε­δρος της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, ο Ντό­ναλντ Τουσκ ισχυ­ρί­ζε­ται πως «απο­φύ­γα­με το χει­ρό­τε­ρο σε­νά­ριο» και ότι «οι εξε­λί­ξεις των τε­λευ­ταί­ων ωρών έδει­ξαν ότι όλα τα εμπλε­κό­με­να μέρη είναι προ­ση­λω­μέ­να στην εξεύ­ρε­ση λύσης». Ο Ζαν-Κλοντ Γιούν­κερ ση­μειώ­νει ότι «οι προ­τά­σεις είναι ένα με­γά­λο βήμα της ελ­λη­νι­κής πλευ­ράς στην κα­τεύ­θυν­ση ικα­νο­ποί­η­σης των προσ­δο­κιών την εταί­ρων». Ο κ. Τσί­πρας, παρά την κρι­τι­κή (ιδιαί­τε­ρα σχε­τι­κά με το Γ. Βα­ρου­φά­κη, αλλά και από την πρό­ε­δρο της Λι­θουα­νί­ας, που λέει ότι «οι Ελ­λη­νες θέ­λουν να συ­νε­χί­σουν να γλε­ντούν με τα λεφτά άλλων») και τις πιέ­σεις επί συ­γκε­κρι­μέ­νων μέ­τρων που δέ­χε­ται στη Σύ­νο­δο, είναι αι­σιό­δο­ξος ότι η συμ­φω­νία είναι κοντά.

Την αι­σιο­δο­ξία αυτή, ωστό­σο, δεν συμ­με­ρί­ζε­ται η Γερ­μα­νί­δα κα­γκε­λά­ριος. Πα­ρα­κο­λου­θώ­ντας ανή­συ­χη το αί­σθη­μα σι­γου­ριάς που απο­πνέ­ει ο κ. Τσί­πρας, μά­λι­στα, η κ. Μέρ­κελ τη­λε­φω­νεί μετά το πέρας της Συ­νό­δου στον πρό­ε­δρο της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας. Το μή­νυ­μα που έπρε­πε να με­τα­φέ­ρει ο Νίκος Ανα­στα­σιά­δης προς τον Ελ­λη­να πρω­θυ­πουρ­γό είναι ξε­κά­θα­ρο: «Πείτε του να μη δη­λώ­νει ότι εί­μα­στε κοντά σε συμ­φω­νία, γιατί δεν εί­μα­στε».

Η ψυ­χρο­λου­σία δεν αργεί: Τα ξη­με­ρώ­μα­τα της Τρί­της πα­ρα­δί­δε­ται στην ελ­λη­νι­κή αντι­προ­σω­πεία η αντι­πρό­τα­ση των θε­σμών, που είναι ου­σια­στι­κά η ελ­λη­νι­κή πρό­τα­ση με δια­γρα­φές και διορ­θώ­σεις. Η σύ­γκρου­ση με­τα­ξύ ΔΝΤ και Κο­μι­σιόν δεν έχει κο­πά­σει, καθώς το Τα­μείο θε­ω­ρεί ότι η Επι­τρο­πή είναι υπερ­βο­λι­κά ήπια με την Αθήνα. Το κόκ­κι­νο με­λά­νι των αλ­λα­γών, με τις οποί­ες οι θε­σμοί φα­νε­ρώ­νο­νται ως πε­ρί­που αμε­τα­κί­νη­τοι από την πρό­τα­ση που είχαν κα­τα­θέ­σει στις 3 Ιου­νί­ου, απο­τε­λεί «κόκ­κι­νο» πανί για την Αθήνα.

«Γνω­ρί­ζα­με ότι η νέα πρό­τα­ση έθετε εν αμ­φι­βό­λω τη συ­νο­χή του κόμ­μα­τος και της κοι­νο­βου­λευ­τι­κής ομά­δας, που δεν γνώ­ρι­ζαν το πε­ριε­χό­με­νό της», ανα­φέ­ρει στην «Κ» κυ­βερ­νη­τι­κό στέ­λε­χος που συμ­με­τεί­χε στις κρί­σι­μες δια­βου­λεύ­σεις των ημε­ρών. «Το απο­τέ­λε­σμα ήταν τρα­γι­κό» προ­σθέ­τει. «Πε­ρι­μέ­να­με ότι με τόσο με­γά­λη υπο­χώ­ρη­ση εί­χα­με εξα­σφα­λι­σμέ­νη τη συμ­φω­νία». Η δη­μο­σιο­ποί­η­ση ση­μεί­ων της ελ­λη­νι­κής πρό­τα­σης προ­κα­λεί εντο­νό­τα­τες αντι­δρά­σεις στις τά­ξεις του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Βου­λευ­τές προει­δο­ποιούν ότι δεν πρό­κει­ται να την ψη­φί­σουν.

Την Τρίτη 23 Ιου­νί­ου, οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις συ­νε­χί­ζο­νται στις Βρυ­ξέλ­λες σε τε­χνι­κό επί­πε­δο. Με­τα­ξύ των κύ­ριων ση­μεί­ων εμπλο­κής είναι η επι­μο­νή των δα­νει­στών να αυ­ξη­θεί εκ νέου ο ΦΠΑ στην εστί­α­ση από το 13% στο 23%. Για την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά, όπως ανα­φέ­ρει άτομο με άμεση γνώση των συ­ζη­τή­σε­ων, το πο­λι­τι­κό κό­στος μιας τέ­τοιας κί­νη­σης θα ήταν πολύ με­γά­λο. «Δεν μπο­ρού­σα­με να συμ­φω­νή­σου­με στην επα­να­φο­ρά ενός φόρου που είχε μειώ­σει ο Σα­μα­ράς», ανα­φέ­ρει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Την επό­με­νη μέρα, ο κ. Τσί­πρας με­τα­βαί­νει εκ νέου στις Βρυ­ξέλ­λες. Συ­να­ντιέ­ται στο γρα­φείο του κ. Γιούν­κερ στο Βerlaymont το με­ση­μέ­ρι λίγο πριν από τις 2 με τον πρό­ε­δρο της Κο­μι­σιόν, την Κ. Λα­γκάρντ, τον Γ. Ντάι­σελ­μπλουμ, τον επί­τρο­πο Μο­σκο­βι­σί, τον αντι­πρό­ε­δρο της Κο­μι­σιόν Β. Ντο­μπρόβ­σκις και τον επι­κε­φα­λής του Euroworking Group Τόμας Βίζερ. Ο πρω­θυ­πουρ­γός εξέρ­χε­ται σε διά­φο­ρες φά­σεις για να δια­βου­λευ­τεί με την ευ­ρύ­τε­ρη ομάδα που τον συ­νο­δεύ­ει.

Η συ­νά­ντη­ση είναι δύ­σκο­λη, με την κ. Λα­γκάρντ ει­δι­κά να σκλη­ραί­νει τη στάση της. Ο κ. Γιούν­κερ κα­πνί­ζει αδιά­κο­πα, με απο­τέ­λε­σμα η γε­νι­κή διευ­θύ­ντρια του ΔΝΤ να βγά­ζει κά­ποια στιγ­μή άρωμα και να ψε­κά­ζει τον χώρο. Ο κ. Τσί­πρας εμ­φα­νί­ζε­ται έτοι­μος να απο­δε­χθεί τις προ­τά­σεις των θε­σμών, αλλά κα­τό­πιν δια­βου­λεύ­σε­ων με το επι­τε­λείο του, ει­δι­κά τον κ. Παππά, υπα­να­χω­ρεί.

Η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά θε­ω­ρεί ότι οι δα­νει­στές «με­τα­κι­νούν συ­νε­χώς τα γκολ­πόστ», όπως ανα­φέ­ρει στέ­λε­χος της ομά­δας δια­πραγ­μά­τευ­σης. Ο κ. Τσί­πρας απο­δέ­χε­ται την αύ­ξη­ση του ΦΠΑ στην εστί­α­ση, για να βρε­θεί αντι­μέ­τω­πος με τη δρα­στι­κή ανα­θε­ώ­ρη­ση προς τα κάτω των προσ­δο­κώ­με­νων εσό­δων από τους θε­σμούς, που ζη­τούν επι­πλέ­ον μέτρα, με­τα­ξύ των οποί­ων αύ­ξη­ση του ΦΠΑ στα ξε­νο­δο­χεία και κα­τάρ­γη­ση της έκ­πτω­σης στα νησιά. Ακο­λου­θούν σκη­νές με­γά­λης έντα­σης και νέα δια­κο­πή της δια­πραγ­μά­τευ­σης.

Στε­νός συ­νερ­γά­της του κ. Τσί­πρα εκτι­μά ότι τότε άρ­χι­σε να ωρι­μά­ζει στη σκέψη του πρω­θυ­πουρ­γού η ιδέα για το δη­μο­ψή­φι­σμα: «Ο πρω­θυ­πουρ­γός θε­ω­ρού­σε πλέον ότι μας εμπαί­ζουν και ότι η συ­ζή­τη­ση, πλέον, γι­νό­ταν με όρους οι­κο­νο­μι­κής επι­βο­λής από τη μία πλευ­ρά και υπο­τέ­λειας από την άλλη».

Επει­τα από ένα ακόμα ατε­λέ­σφο­ρο Eurogroup, στο οποίο σειρά υπουρ­γών εκ­φρά­ζει έντο­νη δυ­σφο­ρία για τις δια­δο­χι­κές συ­νε­δριά­σεις χωρίς επί­ση­μες προ­τά­σεις προς συ­ζή­τη­ση (μι­λούν για «πλήγ­μα στην αξιο­πι­στία της Ευ­ρω­ζώ­νης»), οι δια­βου­λεύ­σεις ξε­κι­νούν εκ νέου το βράδυ, λίγο πριν από τα με­σά­νυ­χτα, σε ανώ­τα­το επί­πε­δο. Οι θε­σμοί να υπα­να­χω­ρούν στο θέμα του ΦΠΑ στα ξε­νο­δο­χεία, αλλά οι συ­ζη­τή­σεις κα­τα­λή­γουν ξανά σε αδιέ­ξο­δο, γύρω στις 2 τα ξη­με­ρώ­μα­τα. Το ίδιο συμ­βαί­νει και σε νέα συ­νά­ντη­ση το πρωί της Πέμ­πτης. Η Αθήνα δέ­χε­ται πιέ­σεις για πε­ρι­κο­πές αμυ­ντι­κών δα­πα­νών και αύ­ξη­ση της φο­ρο­λο­γί­ας στη ναυ­τι­λία. Στο Eurogroup της Πέμ­πτης -το τρίτο μέσα σε τέσ­σε­ρις μέρες- οι υπουρ­γοί έχουν στα χέρια τους δύο ξε­χω­ρι­στές προ­τά­σεις. Ο κ. Ντάι­σελ­μπλουμ πα­ρου­σιά­ζει την πρό­τα­ση των θε­σμών ευ­θέ­ως ως τε­λε­σί­γρα­φο στον κ. Βα­ρου­φά­κη.

Το ίδιο βράδυ, στη Σύ­νο­δο Κο­ρυ­φής, η ατμό­σφαι­ρα είναι δη­λη­τη­ρια­σμέ­νη. Ο πρω­θυ­πουρ­γός της Βουλ­γα­ρί­ας Μπόι­κο Μπο­ρί­σοφ δη­λώ­νει ότι ο κα­τώ­τα­τος μι­σθός στη χώρα του ανέρ­χε­ται στα 180 ευρώ, αλλά ότι η χώρα του τηρεί τους κα­νό­νες της Ενω­σης. Ο Ολ­λαν­δός πρω­θυ­πουρ­γός Μαρκ Ρούτε ανα­φέ­ρει δυ­σοί­ω­να ότι αν δεν υπάρ­ξει συμ­φω­νία, οι ηγέ­τες θα βρε­θούν ξανά σε Σύ­νο­δο Κο­ρυ­φής για να συ­ζη­τή­σουν «τα επό­με­να βή­μα­τα». Οι ηγέ­τες της Ιρ­λαν­δί­ας και της Πορ­το­γα­λί­ας εκ­φρά­ζουν τη δυ­σα­ρέ­σκειά τους για την εμ­μο­νή του κ. Τσί­πρα να φέρει το ελ­λη­νι­κό ζή­τη­μα προς συ­ζή­τη­ση σε επί­πε­δο Ευ­ρω­παϊ­κού Συμ­βου­λί­ου. Η κ. Μέρ­κελ το­νί­ζει και αυτή ότι το κα­τάλ­λη­λο φό­ρουμ δια­πραγ­μά­τευ­σης είναι το Eurogroup και λέει ότι πρέ­πει να βρε­θεί λύση πριν από το άνοιγ­μα των αγο­ρών τη Δευ­τέ­ρα. Η μόνη φωνή στή­ρι­ξης είναι αυτή του Νίκου Ανα­στα­σιά­δη, που το­νί­ζει την ανά­γκη ελά­φρυν­σης του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους.

Η από­φα­ση της Συ­νό­δου είναι να υπάρ­ξει νέο Eurogroup το Σάβ­βα­το ως τε­λι­κή από­πει­ρα εξεύ­ρε­σης λύσης. Ο κ. Τσί­πρας όμως, εν αγνοία των ομο­λό­γων του, βρί­σκε­ται πλέον ψυ­χο­λο­γι­κά σε άλλο μο­νο­πά­τι.

Η ύστα­τη προ­σπά­θεια

Ο Γιώρ­γος Χου­λια­ρά­κης, έχο­ντας επω­μι­στεί τε­ρά­στια βάρη στους πέντε μήνες της δια­πραγ­μά­τευ­σης και βρε­θεί αντι­μέ­τω­πος με την αδιαλ­λα­ξία των δα­νει­στών αλλά και τις πα­λι­νω­δί­ες του πο­λι­τι­κού του προϊ­στα­μέ­νου στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών, δεν ήταν έτοι­μος να απο­δε­χθεί την ήττα.

Ανα­ζη­τώ­ντας διέ­ξο­δο μετά τη σύ­σκε­ψη το πρωί της 26ης Ιου­νί­ου, επι­κοι­νω­νεί με τον Μπρού­νο Μπε­ζάρ, διευ­θυ­ντή και «βε­τε­ρά­νο» με θη­τεία 27 ετών στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών της Γαλ­λί­ας. Αν­θρω­πος με βα­θιές γνώ­σεις κάθε πτυ­χής της πρα­κτι­κής οι­κο­νο­μι­κής πο­λι­τι­κής, από τα φο­ρο­λο­γι­κά ώς τις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις και υπο­στη­ρι­κτι­κός προς τις ελ­λη­νι­κές θέ­σεις, ο κ. Μπε­ζάρ συ­να­ντιέ­ται με τον κ. Χου­λια­ρά­κη σε ένα καφέ δίπλα στο Justus Lipsius (έδρα του Ευ­ρω­παϊ­κού Συμ­βου­λί­ου) και συμ­φω­νεί να ανα­λά­βει ρόλο δια­με­σο­λα­βη­τή της τε­λευ­ταί­ας στιγ­μής, ώστε να απο­φευ­χθεί το ναυά­γιο. Στε­λέ­χη του πρω­θυ­πουρ­γι­κού επι­τε­λεί­ου βγά­ζουν τον κ. Τσί­πρα από τη συ­νε­δρί­α­ση του Ευ­ρω­παϊ­κού Συμ­βου­λί­ου και παίρ­νουν την έγκρι­σή του για να προ­χω­ρή­σει η πρω­το­βου­λία.

Λίγες ώρες αρ­γό­τε­ρα, ο Γάλ­λος αξιω­μα­τού­χος συ­να­ντιέ­ται με τον Στέ­λιο Πα­πα­δό­που­λο, επι­κε­φα­λής του ΟΔΔΗΧ, τον Μάρκο Μπού­τι της Κο­μι­σιόν, τον κ. Βίζερ, αλλά και στε­λέ­χη του ESM που έρ­χο­νται ει­δι­κά από το Λου­ξεμ­βούρ­γο για τη σύ­σκε­ψη, που αφορά τις δυ­να­τό­τη­τες δια­χεί­ρι­σης του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους. Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις των προη­γού­με­νων ημε­ρών δεν είχαν κα­τα­πια­στεί με το χρέος, γε­γο­νός που κα­θι­στού­σε αρ­κε­τά πιο σύν­θε­τη την προ­σπά­θεια του κ. Τσί­πρα να πεί­σει το κόμμα του -αλλά και τους ΑΝΕΛ- να απο­δε­χθούν τα σκλη­ρά μέτρα που προ­τεί­νο­νταν. Το σκε­πτι­κό των κ. Χου­λια­ρά­κη και Μπε­ζάρ ήταν ότι η προ­σθή­κη μιας δέ­σμευ­σης για ελά­φρυν­ση χρέ­ους θα χρύ­σω­νε το χάπι.

Ο κ. Μπε­ζάρ, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τη συ­νά­ντη­ση, λέει στην «Κ» ότι «η Γαλ­λία πάντα στή­ρι­ζε την ου­σιώ­δη ελά­φρυν­ση του χρέ­ους, υπό τον όρο η Ελ­λά­δα να εφαρ­μό­σει με σο­βα­ρό­τη­τα τις ανα­γκαί­ες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Σε αυτό το ζή­τη­μα, όπως και σε άλλα, η Γαλ­λία επι­χεί­ρη­σε να πεί­σει τους Ευ­ρω­παί­ους εταί­ρους».

Παρά την καλή θέ­λη­ση που υπήρ­χε, η 45λεπτη συ­νά­ντη­ση έληξε χωρίς κάτι χει­ρο­πια­στό. Ο κ. Πα­πα­δό­που­λος ζή­τη­σε την ανα­χρη­μα­το­δό­τη­ση των ελ­λη­νι­κών ομο­λό­γων στην κα­το­χή της ΕΚΤ και των κε­ντρι­κών τρα­πε­ζών της Ευ­ρω­ζώ­νης (κάτι που είχε συ­ζη­τη­θεί και στο πα­ρελ­θόν, επί Σα­μα­ρά). Οι Ευ­ρω­παί­οι αντι­πρό­τει­ναν τη με­τα­βί­βα­ση στην Ελ­λά­δα των κερ­δών των κε­ντρι­κών τρα­πε­ζών από τα ομό­λο­γα αυτά, ώστε να μπο­ρέ­σει να πλη­ρώ­σει τις υπο­χρε­ώ­σεις της.

Στη συ­νέ­χεια, ακο­λου­θεί δεύ­τε­ρη σύ­σκε­ψη, με τη συμ­με­το­χή του κ. Χου­λια­ρά­κη και άλλων στε­λε­χών της ομά­δας δια­πραγ­μά­τευ­σης και των επι­κε­φα­λής των θε­σμών. Ο σκο­πός είναι να τε­θούν επα­κρι­βώς επί τά­πη­τος τα ση­μεία δια­φω­νί­ας με­τα­ξύ των δύο πλευ­ρών, ώστε να δια­σα­φη­νι­στεί πόσο κοντά ήταν η συμ­φω­νία. Κατά τη διάρ­κεια της σύ­σκε­ψης αυτής, ενώ στέ­λε­χος της ελ­λη­νι­κής ομά­δας επι­χει­ρη­μα­το­λο­γού­σε πα­θια­σμέ­να για κά­ποιο από τα θέ­μα­τα που είχαν στοι­χειώ­σει τη δια­πραγ­μά­τευ­ση, ο κ. Χου­λια­ρά­κης δέ­χε­ται τη­λε­φώ­νη­μα από την Αθήνα. Τον ενη­με­ρώ­νουν ότι η από­φα­ση για το δη­μο­ψή­φι­σμα έχει λη­φθεί από το κυ­βερ­νη­τι­κό συμ­βού­λιο. Το παι­χνί­δι έχει τε­λειώ­σει. Δια­κό­πτει τον ομι­λού­ντα, μα­ζεύ­ουν τα πράγ­μα­τά τους και φεύ­γουν.

Η ώρα της από­φα­σης

Ο κ. Τσί­πρας είχε ήδη επι­κοι­νω­νή­σει από το πρωί με τον Σπύρο Σαγιά, γε­νι­κό γραμ­μα­τέα της κυ­βέρ­νη­σης και του έχει ζη­τή­σει να συ­γκα­λέ­σει, με άκρα μυ­στι­κό­τη­τα, το υπουρ­γι­κό συμ­βού­λιο. Στη συ­νε­δρί­α­ση, ο κ. Τσί­πρας επα­να­λαμ­βά­νει την ει­σή­γη­ση για δη­μο­ψή­φι­σμα. Δια­φω­νούν ανοι­χτά τρεις υπουρ­γοί: ο Γιώρ­γος Στα­θά­κης, ο Δη­μή­τρης Μάρ­δας και ο Γιάν­νης Πα­νού­σης. Ο Πα­να­γιώ­της Λα­φα­ζά­νης τάσ­σε­ται εν­θου­σιω­δώς υπέρ, αλλά ρωτά επι­τα­κτι­κά ποιο είναι το σχέ­διο της κυ­βέρ­νη­σης σε πε­ρί­πτω­ση που κερ­δί­σει το «Οχι» και οι Ευ­ρω­παί­οι επι­μεί­νουν στη σκλη­ρή τους στάση.

Ο κ. Τσί­πρας βγαί­νει για λίγο από την αί­θου­σα και επι­κοι­νω­νεί τη­λε­φω­νι­κά με την κ. Μέρ­κελ και τον Φραν­σουά Ολάντ (το δεύ­τε­ρο τον εντο­πί­ζουν οι άν­θρω­ποί του στην εξο­χι­κή κα­τοι­κία της γαλ­λι­κής προ­ε­δρί­ας στις Βερ­σαλ­λί­ες). Πα­ρό­τι στη συ­νά­ντη­ση που είχαν μαζί του, το ίδιο πρω­ι­νό στις Βρυ­ξέλ­λες στο πε­ρι­θώ­ριο της Συ­νό­δου, δεν τους ανέ­φε­ρε κάτι, η από­φα­ση για δη­μο­ψή­φι­σμα δεν εκ­πλήσ­σει κα­νέ­ναν από τους δύο ηγέ­τες.

Ο κ. Τσί­πρας, σύμ­φω­να με γερ­μα­νι­κές πηγές, είχε ενη­με­ρώ­σει την κα­γκε­λά­ριο σε συ­νά­ντη­ση που είχαν στο πε­ρι­θώ­ριο της Συ­νό­δου Κο­ρυ­φής Ε.Ε. – Ου­κρα­νί­ας στις 27 Απρι­λί­ου για το εν­δε­χό­με­νο να προ­σφύ­γει σε δη­μο­ψή­φι­σμα. Ο πρω­θυ­πουρ­γός είχε εξη­γή­σει στην κ. Μέρ­κελ ότι είχε εκλε­γεί με μία συ­γκε­κρι­μέ­νη λαϊκή εντο­λή και ότι -αν η τε­λι­κή συμ­φω­νία ξε­περ­νού­σε τα όρια αυτής της εντο­λής- ήταν πι­θα­νό να τη θέσει στην κρίση των ψη­φο­φό­ρων. Πα­ρο­μοί­ως, οι επι­τε­λείς του Γάλ­λου προ­έ­δρου του υπεν­θύ­μι­ζαν τα­κτι­κά να βο­λι­δο­σκο­πεί τον κ. Τσί­πρα για τις προ­θέ­σεις του σχε­τι­κά με την προ­κή­ρυ­ξη δη­μο­ψη­φί­σμα­τος – σύμ­φω­να με γαλ­λι­κές πηγές, μά­λι­στα, τον είχε ρω­τή­σει και στις 25 Ιου­νί­ου στις Βρυ­ξέλ­λες.

Η με­γά­λη έκ­πλη­ξη –και για τους δύο ηγέ­τες– ήλθε όταν ο κ. Τσί­πρας, αφού τους εξή­γη­σε διε­ξο­δι­κά τη δύ­σκο­λη πο­λι­τι­κή του θέση, τους απο­κά­λυ­ψε ότι θα τασ­σό­ταν υπέρ του «Οχι». Στη σύ­νο­δο Ε.Ε. – Ου­κρα­νί­ας, ο κ. Τσί­πρας και οι σύμ­βου­λοί του, χωρίς να το έχουν δη­λώ­σει ρητά, είχαν αφή­σει σαφώς την εντύ­πω­ση στην κ. Μέρ­κελ ότι θα στή­ρι­ζε σε ένα εν­δε­χό­με­νο δη­μο­ψή­φι­σμα την πρό­τα­ση που είχε δια­πραγ­μα­τευ­θεί. Η κα­γκε­λά­ριος, ιδιαί­τε­ρα, που είχε αφιε­ρώ­σει πο­λι­τι­κό κε­φά­λαιο στην προ­σέγ­γι­ση με τον Ελ­λη­να πρω­θυ­πουρ­γό και στην προ­σπά­θεια εξεύ­ρε­σης μιας κοινά απο­δε­κτής λύσης, νιώ­θει πα­ρα­πλα­νη­μέ­νη.

Τόσο η κ. Μέρ­κελ όσο και ο κ. Ολάντ το­νί­ζουν στον πρω­θυ­πουρ­γό ότι η υπο­στή­ρι­ξη του «Οχι» ισο­δυ­να­μεί με μη στή­ρι­ξη της πα­ρα­μο­νής της Ελ­λά­δας στην Ευ­ρω­ζώ­νη. Είναι όμως πολύ αργά για να τον με­τα­πεί­σουν.

Ο κ. Τσί­πρας νιώ­θει εγκλω­βι­σμέ­νος με­τα­ξύ ενός κόμ­μα­τος που εξε­γεί­ρε­ται και μιας ευ­ρω­παϊ­κής ηγε­σί­ας που τον πιέ­ζει πέρα από τα όριά του.

Λίγο μετά τα με­σά­νυ­χτα, ανα­κοι­νώ­νει από το Μα­ξί­μου το δη­μο­ψή­φι­σμα. Στο διάγ­γελ­μά του καλεί τον ελ­λη­νι­κό λαό να απα­ντή­σει στο «εκ­βια­στι­κό τε­λε­σί­γρα­φο» των δα­νει­στών, ψη­φί­ζο­ντας «κυ­ρί­αρ­χα και πε­ρή­φα­να, όπως η ιστο­ρία των Ελ­λή­νων προ­στά­ζει». Ο κό­σμος αρ­χί­ζει να συρ­ρέ­ει στα ATMs και τα πρα­τή­ρια βεν­ζί­νης. Το ατύ­χη­μα είναι πλέον πραγ­μα­τι­κό­τη­τα.