Αλ. Αγγελόπουλος: Η ξενοδοχία απλά δεν αντέχει…

Μια πολύ εν­δια­φέ­ρου­σα συ­νέ­ντευ­ξη στο πε­ριο­δι­κό ΧΡΗΜΑ, έδωσε ο Αλέ­ξαν­δρος Αγ­γε­λό­που­λος.

– Είδαµε πρό­σφα­τα τον πρω­θυ­πουρ­γό και τους πα­ρά­γο­ντες του ΣΕΤΕ να στοι­χηµατί­ζουν για το αν θα έχουµε φέτος νέο ρεκόρ επι­σκε­πτών. Ποια είναι η δική σας εκτίµηση;

Η του­ρι­στι­κή οι­κο­νοµία είναι σύν­θε­τη και αγ­γί­ζει όλο το φάσµα των δρα­στη­ριο­τή­των µια πε­ριο­χής. Η Ελ­λά­δα ως σήµερα, δεν έχει εµβα­θύ­νει στο πραγµατικό της µέγε­θος αφού ο διά­λο­γος για τον του­ρισµό πε­ριο­ρί­ζε­ται στις επι­χει­ρή­σεις του κλά­δου και όχι στην προ­στι­θέµενη αξία του στο σύ­νο­λο της οι­κο­νοµίας και ιδίως στο νη­σιω­τι­κό της κοµµάτι. Υπό αυτό το πρίσµα, οι αφί­ξεις είναι απλά ένας πο­σο­τι­κός δεί­κτης ανάµεσα σε πολ­λούς που οφεί­λουµε να κα­τα­γρά­φουµε, στε­ρού­νται δε ποιο­τι­κής ανά­λυ­σης και αξιο­λό­γη­σης. Αν υπάρ­χει ένα στοί­χηµα, αυτό είναι αν η απα­σχό­λη­ση, έµµεση και άµεση, θα αυ­ξη­θεί, αν η µέση δα­πά­νη θα αυ­ξη­θεί, αν η κί­νη­ση που θα κα­τα­γρα­φεί θα διαµείνει σε νόµιµα ή πα­ρά­νοµα κα­τα­λύµατα, αν ο επι­σκέ­πτης θα κα­τα­να­λώ­σει στην αγορά, αν οι επι­χει­ρή­σεις θα έχουν την οι­κο­νοµική δυ­να­τό­τη­τα να στη­ρί­ξουν τον ελ­λη­νι­κό πρω­το­γε­νή τοµέα και αν θα προ­βούν σε ανα­και­νί­σεις και επα­νε­πέν­δυ­ση των κερ­δών – όσες έχουν – και άλλα πολλά «αν».

– Σχε­τι­κά µε το ρεκόρ επι­σκε­πτών που είχαµε πέ­ρυ­σι, έχετε υπο­στη­ρί­ξει ότι είναι σφάλµα να στεκόµαστε µόνο στους αριθµούς των ει­σερ­χόµενων του­ρι­στών και ότι είναι σηµαντι­κό­τε­ρο το γε­γο­νός ότι είχαµε αρ­νη­τι­κό ρεκόρ τιµών από τα ξε­νο­δο­χεία. Φέτος πώς βλέ­πε­τε να διαµορ­φώ­νο­νται οι τιµές;

Κα­ταρ­χήν ας θυµηθούµε ότι, σύµφωνα µε τα στοι­χεία του WTTC, µε 580 ευρώ µέση δα­πά­νη, ένα­ντι 730 ευρώ το 2008, αντλούµε ένα όλο και ασθε­νέ­στε­ρο οι­κο­νοµικά µερί­διο επι­σκε­πτών. Με απλά µαθηµατικά ει­σπράτ­τουµε 20+% λι­γό­τε­ρο, ενώ το κό­στος όχι µόνο αυ­ξά­νε­ται, αλλά γί­νε­ται και πε­ρισ­σό­τε­ρο ανε­λα­στι­κό, αφού αφορά σε µη λει­τουρ­γι­κές δα­πά­νες. Για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νοµία οι ποιο­τι­κοί δεί­κτες είναι αυτοί που µας δί­νουν πραγµατι­κές απα­ντή­σεις. Που διαµένουν οι επι­σκέ­πτες; Πόσα δα­πα­νούν στην αγορά; Πόση διάρ­κεια έχουν οι δια­κο­πές τους; Πότε ξε­κι­νά­ει η σαι­ζόν; Ποια είναι η µέση τιµή ανά κα­τη­γο­ρία κα­τα­λυµάτων; Πέρσι η χρο­νιά κι­νή­θη­κε µε εκτε­ταµένες και µακράς διάρ­κειας προ­σφο­ρές µε απο­τέ­λεσµα να µιλάµε για οι­κο­νοµική ζηµιά σε µεγάλο µέρος των επι­χει­ρή­σε­ων του­ρισµού. Φέτος, αντί­στοι­χα, δεν έχουµε ξε­πε­ρά­σει ακόµη τα από­νε­ρα της κρί­σης του προ­σφυ­γι­κού που µας έπλη­ξε τόσο στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας, όσο και τη δηµόσια ει­κό­να µας, αλλά και έχουµε ακόµη µπρο­στά µας την αξιο­λό­γη­ση που απο­τε­λεί και πρώτη εί­δη­ση στις πε­ρισ­σό­τε­ρες χώρες εν­δια­φέ­ρο­ντός µας. Ο εν­δο­τισµός των επι­χει­ρή­σε­ων του­ρισµού δεν είναι στρα­τη­γι­κή επι­λο­γή, αλλά συ­νέ­πεια των υπο­χρε­ώ­σε­ων που τρέ­χουν και της ανά­γκης για ρευ­στό­τη­τα. Πι­στεύω πως η µέση τιµή θα κι­νη­θεί στα περ­σι­νά επί­πε­δα ή ελα­φρώς ανο­δι­κά τε­λι­κά αφού δεν υπάρ­χουν πε­ρι­θώ­ρια για πε­ραι­τέ­ρω πτώση.

– Πα­ρό­τι τα τε­λευ­ταία χρό­νια είχαµε σηµαντι­κή αύ­ξη­ση επι­σκε­πτών, τα έσοδα ανά επι­σκέ­πτη παραµένουν κα­θη­λωµένα σε πολύ χαµηλά επί­πε­δα σε σχέση µε αντα­γω­νι­στι­κούς προ­ο­ρισµούς. Πού απο­δί­δε­τε αυτό το µόνιµο πρό­βληµα και πώς εκτιµάτε ότι µπορεί να αντιµετω­πι­σθεί;

Δεν έχουµε ακόµη εντο­πί­σει και κα­τα­γρά­ψει το µέγε­θος της σκιώ­δους οι­κο­νοµίας του του­ρισµού. Με αυτό ως δεδοµένο, ούτε το πλή­θος των επι­σκε­πτών , ούτε την ποιό­τη­τά τους µπορούµε να θε­ω­ρούµε δεδοµένα. Δεν είναι τυ­χαίο ότι τα στοι­χεία που ανα­κοι­νώ­νο­νται στη χώρα µας και αυτά που πα­ρου­σιά­ζει το WTTC πα­ρου­σιά­ζουν σηµαντι­κές πο­σο­τι­κές και ποιο­τι­κές απο­κλί­σεις. Αρχή σηµαντι­κή µπορεί να γίνει µε συ­ντο­νισµένη προ­σπά­θεια να αντιµετω­πι­σθεί το φαινόµενο της σκιώ­δους οι­κο­νοµίας στον του­ρισµό. Εκεί υπάρ­χει µια πραγµατική και σχε­τι­κά εύ­κο­λη λύση, που θα απο­φέ­ρει και στο κρά­τος σηµαντι­κά έσοδα. Όσο για τη λύση στο ευ­ρύ­τε­ρο πρό­βληµα της ποιο­τι­κής υπο­βάθµισης του του­ρισµού στην Ελ­λά­δα, δεν έχω να προ­τεί­νω κάτι παρά µόνο να δοθεί η δέ­ου­σα σηµασία στον κλάδο και να µην υποτιµάται ο ρόλος του στην εθνι­κή οι­κο­νοµία. Όταν συµβεί αυτό, όλα θα πά­ρουν τη σωστή τους διά­στα­ση. Κυ­ρί­ως θα προ­στα­τεύ­ουµε την ει­κό­να µας στο εξω­τε­ρι­κό και θα αφή­σουµε τη µαγική µας χώρα να κάνει αυτό που έκανε τόσα χρό­νια… Να µαγεύ­ει.

– Τα γνω­στά προ­βλήµατα σχέ­σε­ων µεταξύ Ρω­σί­ας και Τουρ­κί­ας θε­ω­ρεί­ται ότι δί­νουν φέτος µια µεγάλη ευ­και­ρία στην Ελ­λά­δα για αύ­ξη­ση επι­σκε­πτών από την Ρωσία. Βλέ­πε­τε ότι θα αξιο­ποι­η­θεί αυτή η ευ­και­ρία κα­τάλ­λη­λα, ή θα έχουµε και πάλι το γνω­στό πρό­βληµα µε τις θε­ω­ρή­σεις ει­σό­δου;

Πα­ρα­βιά­ζουµε θύρες ανοι­χτές. Ελ­πί­ζω ότι η προ­σω­πι­κή ενα­σχό­λη­ση του Υπουρ­γού εξω­τε­ρι­κών θα φέρει το επιθυµητό απο­τέ­λεσµα το συντοµότερο. Χά­θη­κε χρό­νος και κυ­ρί­ως ενε­πλά­κη­σαν πολ­λοί χωρίς γνώ­σεις ή εξου­σία. Θα έπρε­πε να είχαµε ήδη σηµαντι­κή αύ­ξη­ση, αφού η ζή­τη­ση είναι µεγάλη , αλλά µεγάλη είναι και η αγα­νά­κτη­ση. Σας γράφω από τη Μόσχα και βλέπω τις προ­σπά­θειες του προ­ξε­νεί­ου. Εφό­σον έχουν τα ερ­γα­λεία και τη στή­ρι­ξη του υπουρ­γεί­ου θα δούµε βελ­τί­ω­ση σύντοµα. – Έχετε δια­τυ­πώ­σει στο πα­ρελ­θόν προ­βληµατισµό για το µοντέ­λο του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης που ακο­λου­θούµε, το­νί­ζο­ντας ότι, για να συ­ντη­ρή­σουµε το µοντέ­λο φι­λο­ξε­νί­ας µας, ει­σά­γουµε πρώ­τες ύλες σε πο­σο­στό που ξε­περ­νά­ει το 50% των ανα­γκών µας.

Τι έχετε να προ­τεί­νε­τε για να αυ­ξη­θούν τα οφέλη της οι­κο­νοµίας από τον του­ρισµό; Χρεια­ζόµαστε ένα νέο µοντέ­λο φι­λο­ξε­νί­ας;

Χρειά­ζε­ται να δώσουµε πε­ρισ­σό­τε­ρη Ελ­λά­δα στον Ελ­λη­νι­κό του­ρισµό. Συ­νέρ­γειες µε τον πρω­το­γε­νή τοµέα, κί­νη­τρα εκ­παί­δευ­σης και απα­σχό­λη­σης Ελ­λή­νων µε όραµα, ενσωµάτωση τε­χνο­λο­γί­ας, αλλά όχι υιο­θέ­τη­σή της σε βάρος του µοντέ­λου φι­λο­ξε­νί­ας που µας έφερε στη θέση προτίµησης που είµαστε, χαρ­το­γρά­φη­ση του οι­κο­νοµικού µοντέ­λου « του­ρισµός» µε όλες τις οι­κο­νοµικές δρα­στη­ριό­τη­τες που τον συν­θέ­τουν ,είναι κά­ποια από αυτά που θα αλ­λά­ξουν την ει­κό­να στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας και κατ’ επέ­κτα­ση στο εξω­τε­ρι­κό. Ει­δι­κά ως προς το τε­λευ­ταίο, η οι­κο­δοµή, οι υπη­ρε­σί­ες πριν, κατά και µετά τη φι­λο­ξε­νία, τα έργα υποδοµής, ο πρω­το­γε­νής, η εκ­παί­δευ­ση, οι υπη­ρε­σί­ες δια­δι­κτύ­ου, επι­πλο­ποιοί, µαρµαρά­δες, κ.ο.κ συν­θέ­τουν το πιο δυναµικό και συνάµα πο­λύ­πλο­κο οι­κο­νοµικό µοντέ­λο ανά­πτυ­ξης. Πρέ­πει να ξε­φύ­γουµε από την απλή κα­τα­γρα­φή κε­φα­λών, γιατί απλά αδι­κούµε τον εαυτό µας και όλους όσους ερ­γά­ζο­νται για τον Ελ­λη­νι­κό του­ρισµό.

– Στον κλάδο των ξε­νο­δο­χεί­ων δια­πι­στώ­νουµε ένα πα­ρά­δο­ξο, εκ πρώ­της όψεως, φαινόµενο: οι επι­σκέ­πτες αυ­ξά­νο­νται, αλλά τα οι­κο­νοµικά στοι­χεία του κλά­δου δεν είναι θε­τι­κά και υπάρ­χουν πολ­λές ζηµιο­γό­νες και υπερ­χρεωµένες µονά­δες. Τι πι­στεύ­ε­τε ότι φταί­ει;

Το ανέ­φε­ρα και πριν. Δεν έχουν εκτιµήσει σωστά τη δοµή µιας του­ρι­στι­κής επι­χεί­ρη­σης και τα βάρη που κου­βα­λά­ει. Απα­σχό­λη­ση, ΦΠΑ, φόροι, δηµοτι­κοί φόροι, τέλη, κό­στος χρήµατος – που τα τε­λευ­ταία χρό­νια είναι δυ­σβά­στα­χτο -, συ­ντή­ρη­ση. Πόσοι γνω­ρί­ζουν ότι το κύριο κό­στος προ­βο­λής της χώρας το επωµίζο­νται οι επι­χει­ρή­σεις του του­ρισµού; Πόσοι ξέ­ρουν ότι οι δήµοι δεν έχουν χρήµατα για κά­δους απορ­ριµµάτων και τους πλη­ρώ­νουν οι ξε­νο­δό­χοι; Πόσοι αντι­λαµβά­νο­νται ότι οι ει­δι­κοί φόροι στο alcohol και στα καύσιµα, εκτός των πο­λι­τών θί­γουν ευ­θέ­ως τις επι­χει­ρή­σεις του­ρισµού που φι­λο­ξε­νούν 2 φορές τον πλη­θυσµό της χώρας. Στο κάτω-κάτω είναι η κύρια εξα­γω­γι­κή µας δρα­στη­ριό­τη­τα. Πότε επι­τέ­λους θα γίνει σαφές ότι ο του­ρισµός φέρ­νει ξένο κε­φά­λαιο στη χώρα, χωρίς υπο­χρέ­ω­ση να τα επι­στρέ­ψει. Η ξε­νο­δο­χία απλά δεν αντέ­χει…, χρό­νια τώρα.

– Προ­βλέ­πε­τε σηµαντι­κές ανα­κα­τα­τά­ξεις στον κλάδο τα επόµενα χρό­νια, δεδοµένου ότι υπάρ­χει διε­θνές επεν­δυ­τι­κό εν­δια­φέ­ρον και, ταυ­τό­χρο­να, πολλά ξε­νο­δο­χεία αναµένε­ται να δια­τε­θούν από τις τρά­πε­ζες, στο πλαί­σιο της προ­σπά­θειας αντιµετώ­πι­σης του προ­βλήµατος µε τα «κόκ­κι­να» δά­νεια; Εκτιµάτε ότι θα δούµε και νέα επεν­δυ­τι­κά σχέ­δια να υλο­ποιού­νται στον κλάδο;

Με φόβο να επα­λη­θευ­τώ, ζούµε ένα αδιέ­ξο­δο. Επι­χει­ρή­σεις θα θέ­λουν να βρουν κε­φά­λαιο για να ανα­σά­νουν και δεν θα µπο­ρούν, θα ανα­ζη­τούν επεν­δυ­τές που θα τους αποµακρύ­νει το φο­ρο­λο­γι­κό βάρος και η αστά­θεια. Αλλά και όποιες επεν­δύ­σεις θα γί­νουν θα είναι από funds µε µικρό χρο­νι­κό ορί­ζο­ντα και κα­νέ­να πραγµατικό εν­δια­φέ­ρον να συ­ντη­ρή­σουν δου­λειές και να ανα­πτύ­ξουν την ελ­λη­νι­κό­τη­τα. Η Ελ­λά­δα πε­θαί­νει και µαζί της η ταυ­τό­τη­τα και οι προ­ο­πτι­κές της να µείνει ΕΛ­ΛΑ­ΔΑ. Ο του­ρισµός δεν είναι µια βιοµηχα­νία. Είναι το τε­λευ­ταίο οχυρό.

– Οι πα­ρά­γο­ντες του του­ρισµού διαµαρ­τύ­ρο­νται έντο­να για τις φο­ρο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις που έχουν προ­στε­θεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Πόσο σο­βα­ρά θε­ω­ρεί­τε ότι είναι τα πρό­σθε­τα βάρη για τα ελ­λη­νι­κά ξε­νο­δο­χεία και σε ποιο βαθµό έχει επη­ρε­α­σθεί η δρα­στη­ριό­τη­τα στον κλάδο από τις επι­βα­ρύν­σεις;

Είναι ο θά­να­τός µας.

– Αν κα­ταρ­τί­ζα­τε µια λίστα µε τα σο­βα­ρό­τε­ρα προ­βλήµατα που αντιµετω­πί­ζει ο κλά­δος σας σήµερα, ποια θα ήταν στις πρώ­τες θέ­σεις;

Ο του­ρισµός είναι οι επι­χει­ρή­σεις του. Όλα τα υπό­λοι­πα µπαί­νουν στη λίστα µε τα προ­βλήµατα και η σειρά δεν έχει καν σηµασία. Χωρίς πλαί­σιο, πλάνο στή­ρι­ξης της νη­σιω­τι­κής Ελ­λά­δας, υποδοµές, του­ρι­στι­κή εκ­παί­δευ­ση, χρηµατο­δό­τη­ση και µε το κό­στος των επι­χει­ρή­σε­ων στο ύψος που είναι… Ο τε­λευ­ταί­ος να κλεί­σει τα φώτα.

– Η Aldemar είχε αξιο­πρό­σε­κτους ρυθµούς επέ­κτα­σης και µεγέ­θυν­σης των δρα­στη­ριο­τή­των της τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Ποια είναι τα σχέ­διά σας µεσο­πρό­θεσµα; Θε­ω­ρεί­τε ότι υπάρ­χουν νέες ευ­και­ρί­ες που αξί­ζει να αξιο­ποι­η­θούν; Σχε­διά­ζε­ται κά­ποιες πρό­σθε­τες κι­νή­σεις επέ­κτα­σης; Σας εν­δια­φέ­ρουν εξα­γο­ρές άλλων µονά­δων;

Το µόνο που µπορώ να πω είναι πρώτη προ­τε­ραιό­τη­τα παραµένει να συ­σπει­ρω­θούµε. Οι επεν­δύ­σεις και οι επε­κτά­σεις σε ένα τέ­τοιο πε­ρι­βάλ­λον είναι µακρι­νό όνει­ρο. Νοµίζω ότι πρέ­πει να δούµε συ­νέρ­γειες για αρχή.

Δια­βά­στε πε­ρισ­σό­τε­ρα στο money-tourism.gr