Συλλέγοντας νερό στην Αστυπάλαια

Μά­λι­στα, με τον εφε­τι­νό άνυ­δρο χει­μώ­να κά­τοι­κοι και το­πι­κοί πα­ρά­γο­ντες στις νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές αγω­νιούν. Με τα πε­ρι­θώ­ρια, χρόνο με τον χρόνο, να στε­νεύ­ουν, κρί­νε­ται επι­τα­κτι­κή η αλ­λα­γή κουλ­τού­ρας για το νερό και η ορ­θο­λο­γι­κή δια­χεί­ρι­ση των υδα­τι­κών πόρων, με εναλ­λα­κτι­κούς τρό­πους, συχνά επι­στρέ­φο­ντας σε πρα­κτι­κές του πα­ρελ­θό­ντος.

Έτσι, μια ιδιω­τι­κή πρω­το­βου­λία, το πρό­γραμ­μα «Απο­στο­λή Νερό» της Coca-Cola Τρία Έψι­λον και της Coca-Cola Company στην Ελ­λά­δα, με την υπο­στή­ρι­ξη του ελ­λη­νι­κού τμή­μα­τος του Global Water Partnership Mediterranean (GWR-Med), εδώ και μία δε­κα­ε­τία εστιά­ζει στο πρό­βλη­μα και σε συ­νερ­γα­σία με τους το­πι­κούς φο­ρείς πα­ρεμ­βαί­νει ώστε να βελ­τιω­θεί η δια­χεί­ρι­ση ενός ανα­νε­ώ­σι­μου αλλά πε­ριο­ρι­σμέ­νου πόρου.

Από το 2008 έως σή­με­ρα το πρό­γραμ­μα έχει συμ­βά­λει στη βελ­τί­ω­ση των συν­θη­κών ζωής 49.000 κα­τοί­κων σε 29 νησιά των Κυ­κλά­δων και των Δω­δε­κα­νή­σων μέσα από την εγκα­τά­στα­ση ή επι­σκευή 53 συ­στη­μά­των συλ­λο­γής βρό­χι­νου νερού, τριών μο­νά­δων πα­ρα­γω­γής πό­σι­μου νερού και ενός συ­στή­μα­τος ανα­κύ­κλω­σης γκρί­ζου νερού, εξοι­κο­νο­μώ­ντας ετη­σί­ως 204.605.000 λίτρα νερού.

Πριν από λίγες ημέ­ρες σε ένα από τα ομορ­φό­τε­ρα νησιά του Αι­γαί­ου, στην Αστυ­πά­λαια, πα­ρου­σιά­στη­κε μια ολο­κλη­ρω­μέ­νη πα­ρέμ­βα­ση του προ­γράμ­μα­τος «Απο­στο­λή Νερό». Όπως επε­σή­μα­νε ο επί 18 χρό­νια δή­μαρ­χος του νη­σιού κ. Πα­νορ­μί­της Κο­ντα­ρά­τος, η Αστυ­πά­λαια είναι ένα από τα λίγα νησιά του Αι­γαί­ου που έχουν νερό. Το 1998 λει­τούρ­γη­σε μια λι­μνο­δε­ξα­με­νή επάνω από τον οι­κι­σμό στο Λι­βά­δι, στην οποία συσ­σω­ρεύ­ο­νται τα ύδατα πε­ρί­που δέκα χει­μάρ­ρων, κα­λύ­πτο­ντας σχε­δόν το σύ­νο­λο των ανα­γκών του νη­σιού σε νερό.

Τα έργα στην Αστυ­πά­λαια, τα οποία μόλις ολο­κλη­ρώ­θη­καν, αφο­ρούν στη βελ­τί­ω­ση των εγκα­τα­στά­σε­ων του τα­χυ­δι­υ­λι­στη­ρί­ου, το οποίο τρο­φο­δο­τεί­ται από τη λι­μνο­δε­ξα­με­νή. Το βρό­χι­νο νερό που συλ­λέ­γε­ται στο φράγ­μα γί­νε­ται πό­σι­μο με κα­τάλ­λη­λη επε­ξερ­γα­σία. Αυτό απο­θη­κεύ­ε­ται προ­σω­ρι­νά στις δε­ξα­με­νές των εγκα­τα­στά­σε­ων και με τη βο­ή­θεια του αντλιο­στα­σί­ου με­τα­φέ­ρε­ται στις δε­ξα­με­νές απο­θή­κευ­σης πό­σι­μου νερού που βρί­σκο­νται στην θέση Προ­φή­της Ηλίας στην κο­ρυ­φή του λόφου. Από εκεί υδρεύ­ο­νται οι οι­κι­σμοί Χώρα και Λι­βά­δι.

Η αύ­ξη­ση της δυ­να­μι­κό­τη­τας απο­θή­κευ­σης νερού συμ­βάλ­λει στην υδα­τι­κή ασφά­λεια του νη­σιού, κυ­ρί­ως τους κα­λο­και­ρι­νούς μήνες όποτε η ζή­τη­ση του νερού είναι ιδιαι­τέ­ρως αυ­ξη­μέ­νη λόγω του­ρι­σμού.

Η λι­μνο­δε­ξα­με­νή της Αστυ­πά­λαιας έχει χω­ρη­τι­κό­τη­τα 875.000 κυ­βι­κά μέτρα και είναι από τις πιο πε­τυ­χη­μέ­νες που κα­τα­σκευά­στη­καν από το υπουρ­γείο Γε­ωρ­γί­ας, πριν από δύο-τρεις δε­κα­ε­τί­ες, στα νησιά του Αι­γαί­ου.

Η μο­νά­δα επε­ξερ­γα­σί­ας νερού της λι­μνο­δε­ξα­με­νής είχε μόνο μια δε­ξα­με­νή και το αντλιο­στά­σιο υπο­λει­τουρ­γού­σε λόγω βλά­βης του αντλη­τι­κού συ­στή­μα­τος. Έτσι, κα­τα­σκευά­στη­κε δεύ­τε­ρη εφε­δρι­κή τσι­με­ντέ­νια δε­ξα­με­νή, χω­ρη­τι­κό­τη­τας 55 κυ­βι­κών μέ­τρων, ώστε να αυ­ξη­θεί η δυ­να­μι­κό­τη­τα απο­θή­κευ­σης πό­σι­μου νερού και να δια­σφα­λί­ζε­ται η ομαλή υδρο­δό­τη­ση του νη­σιού σε πε­ρί­πτω­ση συ­ντή­ρη­σης ή διαρ­ρο­ής της βα­σι­κής δε­ξα­με­νής. Επί­σης, έγινε αντι­κα­τά­στα­ση της κα­τα­στραμ­μέ­νης εφε­δρι­κής αντλί­ας με νέα και του δια­βρω­μέ­νου χα­λύ­βδι­νου δι­κτύ­ου σω­λη­νώ­σε­ων του τα­χυ­δι­υ­λι­στη­ρί­ου με και­νούρ­γιο δί­κτυο πο­λυαι­θυ­λε­νί­ου κα­τάλ­λη­λο για πό­σι­μο νερό.

Ακόμη, εγκα­τα­στά­θη­κε νέος πί­να­κας αυ­το­μα­τι­σμού για τη λει­τουρ­γία του αντλιο­στα­σί­ου πό­σι­μου νερού που τρο­φο­δο­τεί τις δε­ξα­με­νές υδρο­δό­τη­σης των οι­κι­σμών Χώρα και Λι­βά­δι του Δήμου Αστυ­πά­λαιας. «Ο εξο­πλι­σμός είχε πα­λαιώ­σει και προ­σευ­χό­μα­σταν να μη χα­λά­σει και μεί­νου­με μέσα στο κα­λο­καί­ρι χωρίς νερό» επι­ση­μαί­νει ο μο­να­δι­κός μη­χα­νι­κός του δήμου κ. Γιάν­νης Καλής.

Με τη συμ­με­το­χή της ιδιω­τι­κής πρω­το­βου­λί­ες, όπως ανα­φέ­ρει ο κ. Κο­ντα­ρά­τος, επι­σπεύ­σθη­καν οι δια­δι­κα­σί­ες. Όπως υπο­γραμ­μί­ζει, «μέσα σε ένα τρί­μη­νο έγινε η με­λέ­τη και ολο­κλη­ρώ­θη­καν τα έργα. Αν ακο­λου­θού­σα­με την πε­πα­τη­μέ­νη, θα έπρε­πε πρώτα να εγκρι­θεί η από­φα­σή μας από την Απο­κε­ντρω­μέ­νη Διοί­κη­ση, μετά να γίνει η με­λέ­τη και να πάει στην Πε­ρι­φέ­ρεια για έγκρι­ση, να πά­ρου­με τις απα­ραί­τη­τες αδειο­δο­τή­σεις, να προ­χω­ρή­σου­με σε δια­γω­νι­σμό και, στην κα­λύ­τε­ρη πε­ρί­πτω­ση, χωρίς εν­στά­σεις, το έργο να έχει ολο­κλη­ρω­θεί αν όλα πή­γαι­ναν καλά, θα εί­χα­με απο­τέ­λε­σμα σε 8-12 μήνες».

Πέρα από τα έργα υπο­δο­μών, σύμ­φω­να με την κυρία Κων­στα­ντί­να Τόλη, από την ορ­γά­νω­ση GWP-Med, το πρό­γραμ­μα έχει μια ολι­στι­κή προ­σέγ­γι­ση που πε­ρι­λαμ­βά­νει και την εκ­παί­δευ­ση. Οι μα­θη­τές εκ­παι­δεύ­ο­νται τόσο μέσα από ει­δι­κά προ­γράμ­μα­τα όσο και κατά τη διάρ­κεια του σχο­λι­κού έτους με το δια­θε­μα­τι­κό υλικό «Το Δώρο της Βρο­χής», το οποίο έχει ανα­πτυ­χθεί ει­δι­κά για τις ανά­γκες του προ­γράμ­μα­τος. Οι εκ­παι­δευ­τι­κοί επι­μορ­φώ­νο­νται στη χρήση του συ­γκε­κρι­μέ­νου υλι­κού, το οποίο μπο­ρεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί δια­θε­μα­τι­κά για να πα­ρου­σιά­σει διά­φο­ρες πλευ­ρές του νερού ως κοι­νω­νι­κό αγαθό, ως κρί­σι­μο πόρο, πο­λι­τι­στι­κό στοι­χείο κ.ά.

Η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του προ­γράμ­μα­τος έγκει­ται στο ότι επι­δει­κνύ­ει λύ­σεις, οι­κο­νο­μι­κές, βιώ­σι­μες και σε αρ­κε­τές πε­ρι­πτώ­σεις και­νο­τό­μες, για την αξιο­ποί­η­ση κυ­ρί­ως του βρό­χι­νου νερού ως ένα χρή­σι­μο υδα­τι­κό πόρο, ικανό και κα­τάλ­λη­λο να κα­λύ­ψει διά­φο­ρες δευ­τε­ρεύ­ου­σες ανά­γκες. Με τις σύγ­χρο­νες ανά­γκες, την αλ­λα­γή στο βιω­τι­κό επί­πε­δο, τις πιέ­σεις λόγω ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων, υφαλ­μύ­ρω­σης (στα νησιά και τις πα­ρά­κτιες ζώνες) και ρύ­παν­σης, να μειώ­νουν τα -τυχόν- δια­θέ­σι­μα υδα­τι­κά απο­θέ­μα­τα, η συμ­βο­λή των μη συμ­βα­τι­κών πόρων είναι κα­τα­λυ­τι­κή για να κα­λύ­ψει τις ανά­γκες σε νερό αλλά και να βοη­θή­σει στην αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής σε το­πι­κό επί­πε­δο.

Το ΒΗΜΑ