Τὴ γλῶσσα μοῦ ἔδωσαν ἑλληνική

Δύ­σκο­λη η συ­ζή­τη­ση που έχει ανοί­ξει για την δι­δα­σκα­λία ή όχι των αρ­χαί­ων ελ­λη­νι­κών στα σχο­λεία. Το σί­γου­ρο συ­μπέ­ρα­σμα στο οποίο κα­τα­λή­γουν οι ει­δι­κοί είναι πως έτσι όπως δι­δά­σκο­νται δεν προ­σφέ­ρουν. ΄Όπως λέει και ένας αξιό­λο­γος φι­λό­λο­γος ο Ι.Κα­κρι­δής:

«Η απαί­τη­ση να γνω­ρί­σουν τα παι­διά μας στο Γυ­μνά­σιο τους κλα­σι­κούς από το πρω­τό­τυ­πο, συν­δυα­σμέ­νη με την επι­θυ­μία να γνω­ρί­σουν όσο γί­νε­ται πιο πολ­λούς κλα­σι­κούς, ένα μόνο απο­τέ­λε­σμα μπο­ρεί να έχει: να δίνει μόνο απο­σπά­σμα­τα, ξε­σκλί­δια, χωρίς ορ­γα­νι­κή ενό­τη­τα, βια­στι­κά δια­βα­σμέ­να, μι­σο­κα­τα­νοη­μέ­να, αχώ­νευ­τα. Είναι λοι­πόν ν’ απο­ρή­σει κα­νείς αν τα παι­διά μας φεύ­γο­ντας από το Γυ­μνά­σιο δεν θέ­λουν ούτε ν’ ακού­σουν για τους αρ­χαί­ους κλα­σι­κούς;» Προ­σω­πι­κά αμ­φι­βάλ­λω εάν γε­νι­κό­τε­ρα έχου­με καλή επαφή με τη γλώσ­σα μας, που όλο και φτω­χαί­νει.

«Τα όρια της γλώσ­σας μας είναι τα όρια του κό­σμου μας» κατά τον φι­λό­σο­φο Wittgenstein. Αυτό ση­μαί­νει, γνω­ρί­ζω τον κόσμο όσο μου επι­τρέ­πουν οι γλωσ­σι­κές μου ικα­νό­τη­τες, επι­κοι­νω­νώ με τον κόσμο και τα πράγ­μα­τα στον βαθμό που έχω τις γλωσ­σι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις, εξη­γεί ο Μπα­μπι­νιώ­της.  Ο πλού­τος της εμπει­ρί­ας και του συ­ναι­σθή­μα­τος κοι­νω­νεί­ται κατ’ εξο­χήν με τη γλώσ­σα και ως εκ τού­του ορί­ζε­ται μέσω της γλώσ­σας. Η γλωσ­σι­κή επι­κοι­νω­νία είναι ένας πα­νί­σχυ­ρος τρό­πος για να κα­τα­νο­ή­σει κα­νείς τον κόσμο και την θέση του μέσα σ’ αυτόν, για να συ­γκρο­τή­σει και να πα­ρά­γει γνώση, για να ορ­γα­νώ­σει και να κοι­νω­νή­σει τις αλ­λα­γές που με τη βού­λη­ση και την πράξη θέλει να επι­φέ­ρει σ’ αυτόν τον κόσμο.”

«Ποία είναι η ωραιο­τέ­ρα λέξις της ελ­λη­νι­κής γλώσ­σης;» ανα­ρω­τιό­ταν ο Πέ­τρος Χάρης (Ιω­άν­νης Μαρ­μα­ριά­δης 1902-1998) πριν από πε­ρί­που 80 χρό­νια και ξε­κι­νού­σε ένα όμορ­φο δη­μο­σιο­γρα­φι­κό παι­χνί­δι, δη­μο­σιεύ­ο­ντας τις από­ψεις των σπου­δαιό­τε­ρων λο­γο­τε­χνών, δη­μο­σιο­γρά­φων αλλά και πο­λι­τι­κών της επο­χής. Μιας επο­χής κατά την οποία κυ­ρί­ως ο κό­σμος των Τε­χνών και των Γραμ­μά­των ερω­το­τρο­πού­σε με τη γλώσ­σα μας, επη­ρε­α­σμέ­νος σαφώς από την εθνι­κή πο­λι­τι­κή και τον αστι­κό εκ­συγ­χρο­νι­σμό της σχο­λι­κής γνώ­σης που δια­μόρ­φω­νε τη νέα ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα. Κω­στής Πα­λα­μάς, Γρη­γό­ριος Ξε­νό­που­λος, Κων­στα­ντί­νος Παρ­θέ­νης, Ζα­χα­ρί­ας Πα­πα­ντω­νί­ου, Πα­ντε­λής Χορν, Σπύ­ρος Μελάς, Δη­μή­τρης Κα­μπού­ρο­γλου, Σω­τή­ρης Σκί­πης, Παύ­λος Νιρ­βά­νας,  και άλλοι δια­νο­ού­με­νοι. Αι­σιο­δο­ξία, ελευ­θε­ρία, μο­να­ξιά, νειά­τα, ιμερ­τή, θά­λασ­σα, αρ­μο­νία, κα­λη­μέ­ρα, όνει­ρο, απέ­θα­ντος, φως, χαρά, ανα­το­λή, πίστη και ζωή είναι λέ­ξεις με τις οποί­ες πο­ρευό­ταν η Ελ­λά­δα πριν από ογδό­ντα χρό­νια. Ατέ­νι­ζε την έξοδο από την οι­κο­νο­μι­κή κρίση, έπαι­ζε με τη ζω­ντα­νή ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα και επέ­τρε­πε στην πα­γκό­σμια κοι­νό­τη­τα να βα­φτί­ζε­ται στα νά­μα­τά της. Σή­με­ρα, δεν ξέρω τι θα μπο­ρού­σα­με να απα­ντή­σου­με  στην ερώ­τη­ση «Ποία είναι η ωραιο­τέ­ρα λέξις της ελ­λη­νι­κής γλώσ­σης», κυ­ρί­ως όχι εμείς οι πιο… αρ­χαί­οι, αλλά τα νέα παι­διά.