Αρμενίζοντας στον πολιτισμό και την ιστορία με το «Αρχιπέλαγος»…

ΕΠΙ­ΜΕ­ΛΕΙΑ

Δή­μη­τρα – Μα­ρί­λια Φούρ­λα

«Aρχι­πέ­λα­γος»… Ένα όνομα, μια ιστο­ρία αιώ­νων, πολύ γα­λά­ζιο, ονει­ρε­μέ­νη ομορ­φιά, έμπνευ­ση. Επι­λέ­ξα­με το όνομα «Αρ­χι­πέ­λα­γος» για την Πο­λι­τι­στι­κή μας Ομάδα, φι­λο­δο­ξώ­ντας να με­τα­δώ­σου­με σε όλο τον κόσμο, αυτό που έχει αγ­γί­ξει τη δική μας ψυχή: Αγάπη για τον τόπο μας, τα Δω­δε­κά­νη­σα, τα ήθη, τα έθιμα, τις πα­ρα­δό­σεις και επι­θυ­μία να τα δια­τη­ρή­σου­με και να τα πα­ρα­δώ­σου­με στις επό­με­νες γε­νιές». Αυτός ο «έρω­τας» για το Αρ­χι­πέ­λα­γος και των δώ­δε­κα δια­μα­ντιών του, έτσι όπως πε­ρι­γρά­φε­ται από τον Νίκο Πα­πα­δό­που­λο και την Ευ­δο­κία Βου­βά­λη, τους οδή­γη­σε, να φτιά­ξουν το δικό τους «Αρ­χι­πέ­λα­γος», μια πο­λι­τι­στι­κή ομάδα, που «αρ­με­νί­ζει» στον πο­λι­τι­σμό και την ιστο­ρία της Δω­δε­κα­νή­σου, με­τα­φέ­ρο­ντάς μας την αύρα των νη­σιών μας, μέσα από με πο­λύ­μορ­φες και ποιο­τι­κές εκ­δη­λώ­σεις. Εκ μέ­ρους και των δύο, μας μιλά γι’ αυτή την ομάδα ο κ. Νίκος Πα­πα­δό­που­λος, για τους πο­λι­τι­στι­κούς συλ­λό­γους και τη σχέση τους με τον του­ρι­σμό, για την σχέση των πο­λι­τι­στι­κών συλ­λό­γων με την Πο­λι­τεία, αλλά και για το ντο­κι­μα­ντέρ «Το χρο­νι­κό της Εν­σω­μά­τω­σης» που πα­ρου­σιά­ζει αύριο η ομάδα στο Δη­μο­τι­κό Θέ­α­τρο της Ρόδου στο πλαί­σιο του εορ­τα­σμού της 7ης Μαρ­τί­ου.

• Τι είναι για σας Πο­λι­τι­σμός; Και τι ση­μαί­νει σε και­ρούς κρί­σης;

Πόλις – πο­λί­της – πο­λι­τι­σμός. Ο πο­λι­τι­σμός, εξ ορι­σμού είναι το «άθροι­σμα» των επι­τεύ­ξε­ων του αν­θρώ­που για να βελ­τιώ­σει την ζωή του. Θα προ­σθέ­σω και την συ­νε­χή προ­σπά­θεια για την επί­τευ­ξη τους. Είτε αυτά είναι υλικά, πνευ­μα­τι­κά ή ηθικά ! Για πα­ρά­δειγ­μα, κά­ποιος προ­σπα­θεί να απο­κτή­σει ένα σπίτι ή ένα με­γα­λύ­τε­ρο σπίτι ή ένα αυ­το­κί­νη­το … Κά­ποιος άλλος , είτε από φι­λο­μά­θεια – είτε από την προσ­δο­κία μια κα­λύ­τε­ρα αμει­βό­με­νης δου­λειάς, επε­κτεί­νει τις γνώ­σεις του με με­τα­πτυ­χια­κό ή ακόμα με­τα­πη­δά σε άλλα γνω­στι­κά πεδία. Ένας τρί­τος πάλι, είτε μέσω της θρη­σκεί­ας είτε μέσω φι­λο­σο­φι­κής ανα­ζή­τη­σης , προ­σπα­θεί να βελ­τιώ­σει τον εαυτό του ηθικά. Όλα αυτά είναι Πο­λι­τι­σμός, σύμ­φω­να με την γε­νι­κή ερ­μη­νεία του όρου. Η δη­μιουρ­γία, πα­ρα­γω­γή έργου για την επί­τευ­ξη ενός στό­χου λοι­πόν, είναι πο­λι­τι­σμός. Εμείς θα ανα­φερ­θού­με , πι­στεύω , στο κομ­μά­τι που ανα­φέ­ρε­ται στην πα­ρα­γω­γή «κουλ­τού­ρας» . Προ­σεγ­γί­ζου­με την έν­νοια «πο­λι­τι­σμός» από την πλευ­ρά της ανά­δει­ξης των πο­λι­τι­στι­κών στοι­χεί­ων (πα­ρα­δό­σεις, ήθη/έθιμα, ιστο­ρία) του τόπου μας. Σε και­ρούς κρί­σης, ο ρόλος του πο­λι­τι­σμού είναι προ­φα­νώς τε­ρά­στιος ! Θα θυ­μί­σω μόνον τα λόγια της Με­λί­νας, ότι « βαριά βιο­μη­χα­νία της Ελ­λά­δας είναι ο πο­λι­τι­σμός».

• Ο «Ερω­τας το Αρ­χι­πέ­λα­γος» κ. Πα­πα­δό­που­λε να υπο­θέ­σω πως ήταν η αιτία για την ομάδα που φέρει και το όνομά του; Πείτε μας τι ήταν αυτό που σας οδή­γη­σε στην δη­μιουρ­γία του «Αρ­χι­πε­λά­γους»;

«Aρχι­πέ­λα­γος» …Ένα όνομα, μια ιστο­ρία αιώ­νων, πολύ γα­λά­ζιο, ονει­ρε­μέ­νη ομορ­φιά, έμπνευ­ση ! Επι­λέ­ξα­με το όνομα «Αρ­χι­πέ­λα­γος»  για την Πο­λι­τι­στι­κή μας Ομάδα, φι­λο­δο­ξώ­ντας να με­τα­δώ­σου­με σε όλο τον κόσμο, αυτό που έχει αγ­γί­ξει τη δική μας ψυχή: Αγάπη για τον τόπο μας, τα Δω­δε­κά­νη­σα, τα ήθη τα έθιμα και τις πα­ρα­δό­σεις και επι­θυ­μία να τα δια­τη­ρή­σου­με και να τα πα­ρα­δώ­σου­με στις επό­με­νες γε­νιές. Όποιος επι­σκε­φθεί την ιστο­σε­λί­δα μας, αυτό είναι που θα πρω­το­α­ντι­κρί­σει. Προ­φα­νώς η ανά­γκη να εξω­τε­ρι­κεύ­σου­με αυτά που αι­σθα­νό­μα­σταν ήταν η αιτία. Κοι­νοί στό­χοι -με τα υπό­λοι­πα ιδρυ­τι­κά μέλη και ανι­διο­τε­λής αγάπη για τον τόπο μας. Γι αυτό και στο λο­γό­τυ­πο μας υπάρ­χει το δελ­φί­νι. Ομα­δι­κό­τη­τα, συ­ντρο­φι­κό­τη­τα, πίστη, δράση, ανι­διο­τέ­λεια. Η έλ­λει­ψη όλων ή με­ρι­κών από αυτά σε υπάρ­χο­ντες συλ­λό­γους ή σω­μα­τεία ήταν αυτή που πυ­ρο­δό­τη­σε την επι­θυ­μία μας να ιδρύ­σου­με την Πο­λι­τι­στι­κή Ομάδα «Αρ­χι­πέ­λα­γος»

• Θέ­λε­τε να μας κω­δι­κο­ποι­ή­σε­τε τις δρα­στη­ριό­τη­τες της ομά­δας;

Η Πο­λι­τι­στι­κή Ομάδα «Αρ­χι­πέ­λα­γος», ιδρύ­θη­κε το 2009, έχει έδρα στην Αθήνα, λει­τουρ­γεί αφι­λο­κερ­δώς και ασχο­λεί­ται με την προ­βο­λή και διά­δο­ση των πα­ρα­δό­σε­ων, της Ιστο­ρί­ας και του πο­λι­τι­σμού του Αι­γαί­ου και ει­δι­κό­τε­ρα της Δω­δε­κα­νή­σου. Συμ­με­τέ­χου­με σε εκ­θέ­σεις κι εκ­δη­λώ­σεις, κά­νου­με πα­ρα­στά­σεις, εκ­πο­μπές σε ρα­διό­φω­νο και τη­λε­ό­ρα­ση, αρ­θρο­γρα­φού­με σε πε­ριο­δι­κά -π.χ. «Ναυ­τι­κή Ελλάς» και εφη­με­ρί­δες, συμ­με­τεί­χα­με σε 5 πα­ρα­γω­γές CD με πα­ρα­δο­σια­κή μου­σι­κή, αλλά το κυ­ριό­τε­ρο, επι­σκε­πτό­μα­στε σχο­λεία της Ατ­τι­κής και όχι μόνο, όπου κά­νου­με επι­μορ­φω­τι­κές πα­ρου­σιά­σεις για τις πα­ρα­δό­σεις, την ιστο­ρία και τα ήθη και έθιμα των νη­σιών μας. Έχου­με συ­νερ­γα­στεί (και συ­νερ­γα­ζό­μα­στε) με τα Μου­σεία Μπε­νά­κη και Κυ­κλα­δι­κής Τέ­χνης, το μου­σείο Μπου­ζιά­νη, τους Δή­μους Αθη­ναί­ων, Πει­ραιώς, Πε­ρι­στε­ρί­ου, Καλ­λι­θέ­ας, Κη­φι­σιάς, Μο­σχά­του, Νέας Πε­ρά­μου, Ρόδου, Λέρου κ.α. Στις συ­νερ­γα­σί­ες της Πο­λι­τι­στι­κής Ομά­δας «Αρ­χι­πέ­λα­γος», συ­γκα­τα­λέ­γο­νται και η Ομο­σπον­δία Δω­δε­κα­νη­σια­κών Σω­μα­τεί­ων, η Εστία Νέας Σμύρ­νης, πολ­λοί εθνο­το­πι­κοί Σύλ­λο­γοι, το Κέ­ντρο Έρευ­νας και Προ­βο­λής Εθνι­κής Μου­σι­κής «Σί­μω­νος Καρά» και άλλοι φο­ρείς. Εδώ και δυο χρό­νια συ­νερ­γα­ζό­μα­στε και με το Γε­νι­κό Επι­τε­λείο Ναυ­τι­κού, έχο­ντας κάνει οπτι­κο­α­κου­στι­κές πα­ρου­σιά­σεις για τη «Μάχη της Λέρου» στη Σχολή Μο­νί­μων Υπα­ξιω­μα­τι­κών Ναυ­τι­κού, στη Σχολή Ναυ­τι­κών Δο­κί­μων, στο Αρ­χη­γείο Στό­λου και στις εκ­δη­λώ­σεις μνή­μης για την κα­τα­βύ­θι­ση του Α/Τ Βα­σί­λισ­σα ‘Ολγα, στο Λακκί της Λέρου. Η ση­μα­ντι­κή αυτή πα­ρου­σί­α­ση προ­βλή­θη­κε επί­σης στο Μπε­λέ­νειο Γυ­μνά­σιο Λέρου και στο Πα­νε­πι­στή­μιο Πει­ραιά. Τον ΜάΙο του 2015 εί­χα­με τη μέ­γι­στη τιμή, να πα­ρου­σιά­σου­με το ντο­κι­μα­ντέρ με τίτλο «Το τε­λευ­ταίο τα­ξί­δι του Θ/Κ Αβέ­ρωφ στα Δω­δε­κά­νη­σα» επί του Θ/Κ Αβέ­ρωφ, με την ευ­και­ρία της συ­μπλή­ρω­σης 70 ετών από την τέ­λε­σή του. Το αφιέ­ρω­μα αυτό προ­βλή­θη­κε επί­σης στην Σχολή Διοί­κη­σης & Επι­τε­λών του ΠΝ , στην Σ.Μ.Υ.Ν. αλλά και στις εορ­τα­στι­κές εκ­δη­λώ­σεις για τα 170 χρό­νια από την ίδρυ­ση της Σχο­λής Ναυ­τι­κών Δο­κί­μων.

Τον Οκτώ­βριο του 2015, σε συ­νερ­γα­σία με τον Δήμο Ρόδου, πα­ρου­σιά­σα­με στο Δη­μο­τι­κό Θέ­α­τρο της Ρόδου, αφιέ­ρω­μα για τον 1ο πο­λι­τι­κό Γε­νι­κό Διοι­κη­τή της Δω­δε­κα­νή­σου Νι­κό­λαο Μαυρή.

• Πι­στεύ­ε­τε ότι οι δε­κά­δες πο­λι­τι­στι­κοί Σύλ­λο­γοι που υπάρ­χουν αντα­πο­κρί­νο­νται στον ρόλο τους;

Δεν μπο­ρού­με να γε­νι­κεύ­σου­με σε μια τέ­τοια ερώ­τη­ση. Υπάρ­χουν σύλ­λο­γοι και σω­μα­τεία που παρά τις αντι­ξο­ό­τη­τες της επο­χής που όλοι βιώ­νου­με, αντα­πο­κρί­νο­νται ή του­λά­χι­στον προ­σπα­θούν με πολύ φι­λό­τι­μο και αγάπη γι αυτό που κά­νουν. Δυ­στυ­χώς, όπως σε κάθε κοι­νω­νι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, υπάρ­χουν και τα αρ­νη­τι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα. ­Σύλ­λο­γοι, σω­μα­τεία, Μ.Κ.Ο ή αστι­κές ΜΗ κερ­δο­σκο­πι­κές που απο­βλέ­πουν στο οι­κο­νο­μι­κό όφε­λος –βλέπε επι­χο­ρη­γή­σεις- ή απλά στην ατο­μι­κή προ­βο­λή, χωρίς να ρί­χνουν το βάρος στις «κα­τα­στα­τι­κές» τους υπο­χρε­ώ­σεις, στους λό­γους για τους οποί­ους δη­μιουρ­γή­θη­καν. Είναι δυ­στυ­χώς στο DNA μας η «φι­λαρ­χία», κυ­νη­γά­με τις «κα­ρέ­κλες» και την προ­σω­πι­κή προ­βο­λή. Στην Πο­λι­τι­στι­κή Ομάδα «Αρ­χι­πέ­λα­γος», από την ίδρυ­σή μας, συμ­φω­νή­σα­με να μην υπάρ­χουν «κα­ρέ­κλες» για να απο­φύ­γου­με όλα τα «αρ­νη­τι­κά’ που κου­βα­λούν. Εί­μα­στε όλοι μέλη. Απο­στο­λή ενός πο­λι­τι­στι­κού συλ­λό­γου/σω­μα­τεί­ου/εται­ρί­ας πρέ­πει να είναι η πα­ρα­γω­γή Πο­λι­τι­σμού. Το έργο .Μια βα­σι­λό­πι­τα και μια χο­ρο­ε­σπε­ρί­δα, είναι το συ­νη­θι­σμέ­νο «μενού» σε πολ­λούς συλ­λό­γους , άντε και μια-δυo συμ­με­το­χές σε εκ­δη­λώ­σεις με πα­ρα­δο­σια­κά χο­ρευ­τι­κά . Πι­στεύω ότι μπο­ρού­με και κα­λύ­τε­ρα.

• Και ο ρόλος της πο­λι­τεί­ας ποιος είναι απέ­να­ντι στους πο­λι­τι­στι­κούς συλ­λό­γους ή ποιος θα έπρε­πε να είναι κατά τη γνώμη σας;

Θί­γε­τε μία πολύ ευαί­σθη­τη χορδή. Πολ­λοί λόγω της κρί­σης, θε­ω­ρούν την ενα­σχό­λη­ση με τα πο­λι­τι­στι­κά σαν πο­λυ­τέ­λεια. Όταν ο άλλος πει­νά­ει και πρέ­πει να φρο­ντί­σει την οι­κο­γέ­νεια, φα­ντά­ζει σί­γου­ρα πο­λυ­τέ­λεια κάτι τέ­τοιο.

Η πο­λι­τεία δυ­στυ­χώς «χει­ρί­ζε­ται» στις πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ρι­πτώ­σεις τους συλ­λό­γους και σε ελά­χι­στες πε­ρι­πτώ­σεις συ­νερ­γά­ζε­ται. Είναι βλέ­πε­τε και οι σύλ­λο­γοι, δε­ξα­με­νές ψήφων … Έχου­με την τύχη και την πο­λυ­τέ­λεια να μην εξαρ­τό­μα­στε από κα­νέ­ναν κι έτσι δεν έχου­με τέ­τοια προ­βλή­μα­τα. Θα έπρε­πε όμως η πο­λι­τεία να στέ­κε­ται αρω­γός, να διευ­κο­λύ­νει και να προ­βάλ­λει το έργο των συλ­λό­γων και όχι να πε­ρι­μέ­νει το αντί­στρο­φο. Φω­το­γρα­φί­σεις με οποιον­δή­πο­τε επι­τυγ­χά­νει κάτι ση­μα­ντι­κό για πα­ρά­δειγ­μα.

• Ποια είναι ή θα έπρε­πε να είναι η σχέση των πο­λι­τι­στι­κών ομά­δων με το του­ρι­στι­κό μας προ­ϊ­όν;

Αναμ­φι­σβή­τη­τα μία πο­λι­τι­στι­κή ομάδα-σύλ­λο­γος ή σω­μα­τείο μπο­ρεί και πρέ­πει να είναι και να λει­τουρ­γεί σαν μο­χλός ! Ερ­γα­λείο που θα προ­βάλ­λει το του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν του τόπου. Κομ­μά­τι του πο­λι­τι­σμού είναι και ο του­ρι­σμός, άρα αν θέ­λου­με να εί­μα­στε συ­νε­πείς στον ορι­σμό που αυ­το­προσ­διο­ρι­ζό­μα­στε, πρέ­πει να συμ­βά­λου­με. Το παλιό τρί­πτυ­χο των τριών S -sea-sun-sand , θά­λασ­σα-ήλιος-αμ­μου­διά- έχει πλέον κα­ταρ­γη­θεί. Ο του­ρί­στας είτε θέλει να ξε­κου­ρα­στεί κά­νο­ντας «τί­πο­τε» -all inclusive , είτε θέλει δράση, πα­ρά­δειγ­μα σπορ, είτε θέλει το­πι­κό χρώμα-το­πι­κά έθιμα, το­πι­κή κου­ζί­να, το­πι­κοί χοροί κλπ . Φυ­σι­κά, υπάρ­χουν και άλλες μορ­φές εναλ­λα­κτι­κού του­ρι­σμού, αλλά το κομ­μά­τι του πο­λι­τι­στι­κού του­ρι­σμού είναι με­γά­λο και εκεί μπο­ρούν να συμ­βάλ­λουν οι πο­λι­τι­στι­κοί σύλ­λο­γοι/ ομά­δες/ σω­μα­τεία!

• Ακού­με συχνά πως η κρίση είναι πρώτα απ´ όλα πο­λι­τι­σμι­κή. Θε­ω­ρεί­τε πως τόσο οι πο­λί­τες όσο και οι πο­λι­τι­κές ηγε­σί­ες την αντι­με­τω­πί­ζου­με ως τέ­τοια;

Τα συ­στη­μι­κά ΜΜΕ την έχουν πε­ρά­σει σαν οι­κο­νο­μι­κή και σε ένα με­γά­λο βαθμό έτσι είναι , αλλά αν σκε­φτού­με τα αίτια που οδή­γη­σαν σ’αυτήν , θα δούμε ότι είναι πρω­τί­στως πο­λι­τι­στι­κή και σ’ ένα βαθμό πο­λι­τι­σμι­κή. Όσον αφορά την αντι­με­τώ­πι­ση, δυ­στυ­χώς εκτός ολί­γων εξαι­ρέ­σε­ων, ο κα­νό­νας κα­θο­δη­γεί ή κα­θο­δη­γεί­ται στην από­λυ­τα οι­κο­νο­μι­κή προ­σέγ­γι­ση.

• Πείτε μας λίγα λόγια για το αυ­ρια­νό Επε­τεια­κό αφιέ­ρω­μα το οποίο θα πα­ρου­σιά­σε­τε στο Δη­μο­τι­κό Θέ­α­τρο της Ρόδου.

Αρ­χί­ζο­ντας αντί­στρο­φα, η επέ­τειος της Εν­σω­μά­τω­σης της Δω­δε­κα­νή­σου, είναι από τις ελά­χι­στες εθνι­κές επε­τεί­ους που αφο­ρούν ένα χαρ­μό­συ­νο γε­γο­νός . Δεν ανα­φέ­ρε­ται ούτε στην έναρ­ξη ενός πο­λέ­μου ούτε σε μία κα­τα­στρο­φή. Είναι μία ανα­φο­ρά στην ιστο­ρι­κή μας αυ­το­συ­νει­δη­σία.

Στην προ­σπά­θεια να πε­ρά­σου­με με έναν «εύ­πε­πτο» τρόπο την ιστο­ρία μας πρω­τί­στως στα παι­διά-έχου­με επι­σκε­φθεί πε­ρισ­σό­τε­ρα από 70 σχο­λεία)-αλλά και σε ενή­λι­κες, να μην γι­νό­μα­στε κου­ρα­στι­κοί με μα­κρό­συρ­τες ομι­λί­ες, σκε­φθή­κα­με και ξε­κι­νή­σα­με από το 2010, την δη­μιουρ­γία ται­νιών μι­κρού μή­κους (ντο­κι­μα­ντέρ) με θέ­μα­τα από την ιστο­ρία των Δω­δε­κα­νή­σων. Έτσι έγινε και «το χρο­νι­κό της Εν­σω­μά­τω­σης», που ανα­φέ­ρε­ται στην χρο­νι­κή πε­ρί­ο­δο από το 1943 μέχρι το 1948 και όλα τα ση­μα­ντι­κά γε­γο­νό­τα και πρω­τα­γω­νι­στές που οδή­γη­σαν στην πο­λυ­πό­θη­τη ένωση με την Ελ­λά­δα. Πε­ρι­λαμ­βά­νει οπτι­κο­α­κου­στι­κό υλικό που προ­έρ­χε­ται από πολλά εθνι­κά και ιδιω­τι­κά αρ­χεία της Ελ­λά­δος αλλά και του εξω­τε­ρι­κού, με­γά­λο μέρος του οποί­ου θα προ­βλη­θεί για πρώτη φορά.

Αυτό το υλικό, προ­ϊ­όν πο­λύ­χρο­νης έρευ­νας και με­λέ­της, είχε σαν απο­τέ­λε­σμα το ντο­κι­μα­ντέρ των 40 λε­πτών που θα προ­βλη­θεί στο Δη­μο­τι­κό Θέ­α­τρο, μετά από την πα­ρέ­λα­ση, στις 7 Μαρ­τί­ου, αλλά και την επό­με­νη στις 8/3 στο Βε­νε­τό­κλειο 1ο Γε­νι­κό Λύ­κειο, σε ει­δι­κή προ­βο­λή για τους μα­θη­τές .