Μέτρα 80 δισ. ευρώ μέσα σε 7 χρόνια χωρίς αποτέλεσμα

Πα­κτω­λοί πα­κέ­των μέ­τρων 80 δισ. ευρώ είναι ο λο­γα­ρια­σμός των 7 χρό­νων κρί­σης και Μνη­μο­νί­ων. Ο λόγος για μέτρα που φτω­χο­ποί­η­σαν την Ελ­λά­δα, κα­ταρ­ρά­κω­σαν τις επεν­δύ­σεις και “κοκ­κί­νι­σαν” δά­νεια και επι­χει­ρή­σεις, χωρίς να δη­μιουρ­γή­σουν έναν ορατό ορί­ζο­ντα εξό­δου στις αγο­ρές και την ανά­πτυ­ξη.

Τα εντός Μνη­μο­νί­ου θε­σπι­σμέ­να μέτρα φτά­νουν στα 70 δισ. ευρώ, ενώ τα υπό­λοι­πα είναι τα μέτρα που προη­γή­θη­καν στο τέλος του 2009, αλλά και όσα ήδη δε­σμεύ­ε­ται η Ελ­λά­δα να συμ­φω­νή­σει και να θε­σπί­σει στην πρώτη αξιο­λό­γη­ση του 2016, που… ζυ­γώ­νει. Το “όφε­λος” σε όρους δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής για τα κρα­τι­κά τα­μεία ήταν πολύ μι­κρό­τε­ρο από το 2009 μέχρι σή­με­ρα: Πε­ριο­ρί­στη­καν τα ελ­λείμ­μα­τα κατά 30 δισ. ευρώ.

Δη­λα­δή, δεν… “απέ­δω­σε” πάνω από 1 στα 2 ευρώ από την “αφαί­μα­ξη” μέσω των δια­δο­χι­κών πα­κέ­των νέων φόρων και πε­ρι­κο­πών στους μι­σθούς, στις συ­ντά­ξεις και στα επι­δό­μα­τα: Είτε δεν τρο­φο­δό­τη­σε τα κρα­τι­κά τα­μεία, λόγω αστο­χιών και φο­ρο­δια­φυ­γής, είτε χά­θη­κε στη χοάνη της ύφε­σης, της απο­ε­πέν­δυ­σης και της φτω­χο­ποί­η­σης της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας και κοι­νω­νί­ας.

Όσο για τον απο­λο­γι­σμό των μέ­τρων στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία, αυτός ήταν εξαι­ρε­τι­κά αι­μα­τη­ρός. Τα επί­ση­μα στοι­χεία και οι τε­λευ­ταί­ες εκτι­μή­σεις της Κο­μι­σιόν δεί­χνουν ότι κάθε 1 ευρώ μέ­τρων οδή­γη­σε σε μεί­ω­ση του ει­σο­δή­μα­τος της χώρας κατά 1 ευρώ, όταν ακόμα και οι πιο υφε­σια­κές προ­βλέ­ψεις που χρη­σι­μο­ποιούν οι “θε­σμοί” δέ­χο­νται τη μισή απώ­λεια…

Οι αι­μα­τη­ρές θυ­σί­ες

Από το 2008 έως το 2016 χά­θη­καν 70 δισ. ευρώ πε­ρί­που σε όρους Ακα­θά­ρι­στου Εγ­χώ­ριου Προ­ϊ­ό­ντος (ΑΕΠ). Στα 40 δισ. ευρώ φτά­νει η απώ­λεια στις επεν­δύ­σεις, που κυ­ριο­λε­κτι­κά εξα­νε­μί­στη­καν, και στα 30 δισ. ευρώ το ποσό που “αφα­νί­στη­κε” από την κα­τα­νά­λω­ση. Πε­ρί­που 1 εκα­τομ­μύ­ριο θέ­σεις ερ­γα­σί­ας έγι­ναν “αέρας”, οι μι­σθοί πε­ριο­ρί­στη­καν πάνω από 20% στο σύ­νο­λο της οι­κο­νο­μί­ας και η πε­ρι­βό­η­τη πραγ­μα­τι­κή σύ­γκλι­ση με­τα­τρά­πη­κε από όνει­ρο σε εφιάλ­τη: Από το 84,4% του μέσου κοι­νο­τι­κού όρου το 2008, το κατά κε­φα­λήν εγ­χώ­ριο ει­σό­δη­μα ανα­μέ­νε­ται να πε­ριο­ρι­στεί το 2016 (έτος ύφε­σης για ακόμα μία φορά) στο 53,6%…

Το πο­σο­στό φτώ­χειας και κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού συ­νε­χί­ζει να αυ­ξά­νε­ται, με τα στοι­χεία που δη­μο­σιο­ποιού­νται –με χρο­νι­κή από­κλι­ση διε­τί­ας– να δεί­χνουν 4 εκα­τομ­μύ­ρια Έλ­λη­νες να πα­λεύ­ουν με τα όρια της φτώ­χειας και του κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού.

Τα “κόκ­κι­να” δά­νεια εκτο­ξεύ­θη­καν, με τις γνω­στές, πλέον, συ­νέ­πειες για επι­χει­ρή­σεις και νοι­κο­κυ­ριά, αλλά και για τις ίδιες τις τρά­πε­ζες. Και οι επι­χει­ρή­σεις πα­λεύ­ουν με την επι­βί­ω­σή τους εν μέσω capital controls και πι­στω­τι­κής ασφυ­ξί­ας, αντι­μέ­τω­πες με τους φό­ρους που ήρθαν και θα… έρ­θουν.

Τα νέα μέτρα του 2016

Και το πιο δυ­σά­ρε­στο είναι ότι ακόμη δεν έχει φανεί το φως στην άκρη του τού­νελ. Η δια­πραγ­μά­τευ­ση για το χρέος με­τα­φέρ­θη­κε για τον επό­με­νο χρόνο, μαζί με την εκτί­μη­ση περί ανά­καμ­ψης και περί επι­στρο­φής στις αγο­ρές. Και προ­ϋ­πο­θέ­τει νέα δη­μο­σιο­νο­μι­κά μέτρα για να δια­σφα­λι­στούν πρω­το­γε­νή πλε­ο­νά­σμα­τα, όχι μόνο μέχρι το επί­ση­μο τέλος του Μνη­μο­νί­ου, το 2018, αλλά στο δι­η­νε­κές, καθώς πλέ­κε­ται ο “ιστός” της συ­νε­χούς επι­τή­ρη­σης ως αντάλ­λαγ­μα για τα “δώρα” στο χρέος.

Και, πριν έρ­θουν όλα αυτά, θα πρέ­πει να γί­νουν νόµος του κρά­τους τα νέα µέτρα. Ο λόγος για τα “µη προσ­διο­ρισµένα” µέτρα πε­ρί­που 2 δισ. ευρώ που προ­βλέ­πει η συµφωνία του Αυ­γού­στου για τα έτη 2017-2018. Και, επι­πλέ­ον αυτών, πρέ­πει να απο­φα­σι­στούν οι τυχόν πρό­σθε­τες παρεµβά­σεις για να κλεί­σει η “τρύπα” 900 εκατ. ευρώ που εντο­πί­ζουν οι “θεσµοί” στον Προ­ϋ­πο­λο­γισµό του 2016, που πριν από λίγες ηµέρες ψή­φι­σε η Βουλή των Ελ­λή­νων και φέρ­νει επισήµως µέτρα 5,7 δισ. ευρώ για τα έτη 2015-2016…

Τα μέτρα θα απο­τυ­πω­θούν σε ακόμα ένα Με­σο­πρό­θε­σμο, που θα φτά­νει έως το 2019, δη­μιουρ­γώ­ντας το πρώτο “σκαλί” της επι­τρο­πεί­ας στη μετά Μνη­μό­νιο εποχή, μιας επι­τρο­πεί­ας που θα υπάρ­χει ακόμα και στο –καλό– σε­νά­ριο εξό­δου από την επι­τή­ρη­ση “κα­νο­νι­κά” και δίχως νέες μνη­μο­νια­κές εκ­πλή­ξεις, όπως αυτές που γνώ­ρι­σε η Ελ­λά­δα την προη­γού­με­νη εξα­ε­τία. Τα νέα μέτρα που… θα έρ­θουν μπο­ρεί να είναι στην πράξη πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρα. Και τούτο, διότι υπάρ­χουν και στο τρίτο Μνη­μό­νιο μια σειρά από ρή­τρες λήψης πρό­σθε­των πα­ρεμ­βά­σε­ων για δυ­νη­τι­κούς κιν­δύ­νους ή αστο­χί­ες, όπως λόγω απο­φά­σε­ων του ΣτΕ, που θα ανα­τρέ­πουν τον προ­γραμ­μα­τι­σμό. Και, επι­πλέ­ον, το νέο ∆ημο­σιο­νο­μι­κό Συμ­βού­λιο έχει το δι­καί­ω­μα για ημιαυ­τό­μα­τες πε­ρι­κο­πές δα­πα­νών…

Πώς “αυ­γά­τι­σαν” τα μέτρα στα 80 δισ.

Τα πρώτα μέτρα, ύψους 8,3 δισ. ευρώ, ελή­φθη­σαν πριν από τα Μνη­μό­νια, στο τέλος του 2009. Κάθε χρόνο στην εντός Μνη­μο­νί­ου εποχή τα μέτρα που είχαν υπο­λο­γι­στεί ήταν λι­γό­τε­ρα. Μόνο που, έπει­τα από κάθε δια­πραγ­μά­τευ­ση ή νέα “από­κλι­ση” που έβγαι­νε στην επι­φά­νεια, ο “λο­γα­ρια­σμός” με­γά­λω­νε, φτά­νο­ντας πλέον στα 80 δισ. ευρώ και βλέ­που­με… Ει­δι­κά τα πρώτα χρό­νια, η φο­ρο­κα­ται­γί­δα ήταν αδιά­κο­πη, με αυ­ξή­σεις ΦΠΑ, ει­δι­κών φόρων, τελών, άρση φο­ρο­α­παλ­λα­γών και μειώ­σεις αφο­ρο­λο­γή­των. Πα­ράλ­λη­λα, τα δώρα των δη­μο­σί­ων υπαλ­λή­λων κα­ταρ­γή­θη­καν, μι­σθοί και συ­ντά­ξεις πε­ρι­κό­πη­καν, κοι­νω­νι­κές δα­πά­νες πε­ριο­ρί­στη­καν, το ίδιο και τα επι­δό­μα­τα, ενώ η συμ­με­το­χή των ασφα­λι­σμέ­νων στην υγεία αυ­ξή­θη­κε…

ολο­καύ­τω­μα των Μνη­μο­νί­ων

KefalaioΚάθε Έλ­λη­νας πο­λί­της χάνει ει­σό­δη­μα 6.100 ευρώ τον χρόνο λόγω της κρί­σης και των μέ­τρων. Και στο ποσό αυτό δεν πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται η “αφαί­μα­ξη” από τη φο­ρο­κα­ται­γί­δα, αλλά και από τη μεί­ω­ση κοι­νω­νι­κών πα­ρο­χών. Το 2016 θα ανα­λο­γούν 15.700 ευρώ ανά κά­τοι­κο, ένα­ντι 21.800 ευρώ το 2008, όταν άρ­χι­ζε η κρίση.

Συ­νο­λι­κά από το 2008 έως το 2016 χά­θη­κε εθνι­κό ει­σό­δη­μα (ΑΕΠ) 70 δισ. ευρώ, κα­τα­κρη­μνί­ζο­ντας το κατά κε­φα­λήν ΑΕΠ, ως ανα­λο­γία του μέσου όρου των κρα­τών-μελών της Ε.Ε., στο 53,6% (το 2016, σύμ­φω­να με προ­βλέ­ψεις της Κο­μι­σιόν), από το 84,4% προ κρί­σης. Η δη­μό­σια δα­πά­νη για επεν­δύ­σεις πε­ριο­ρί­στη­κε στο ήμισυ, κατά 7 δισ. ευρώ, αφή­νο­ντας “με­τέ­ω­ρα” ή χρο­νο­κα­θυ­στε­ρώ­ντας πολλά αμι­γώς εθνι­κά έργα. Συ­νο­λι­κά οι επεν­δύ­σεις πα­γί­ου κε­φα­λαί­ου στη χώρα, δη­μό­σιες και ιδιω­τι­κές, που χά­θη­καν: πε­ριο­ρί­στη­καν στα 18,7 δισ. ευρώ, από 57,2 δισ. ευρώ το 2008.

Αλλά και η αγορά δέ­χτη­κε πολύ ισχυ­ρό πλήγ­μα, με απώ­λεια ιδιω­τι­κής κα­τα­νά­λω­σης κατά 47 δισ. ευρώ πε­ρί­που. Οι απα­σχο­λού­με­νοι πε­ριο­ρί­ζο­νται (και το 2016) σε 3.954.600, από 4.856.400 προ κρί­σης, ενώ οι άνερ­γοι φτά­νουν πλέον στα 1.226.200 άτομα, από 388.000 προ κρί­σης.

Μειώ­θη­καν τα έσοδα από φό­ρους

Η δη­μο­σιο­νο­μι­κή προ­σαρ­μο­γή βα­σί­ζε­ται στην τε­λι­κή κα­τα­να­λω­τι­κή δα­πά­νη του ∆ημο­σί­ου, που μειώ­θη­κε κατά 15,3 δισ. ευρώ. Όσο για τα τσου­νά­μι φόρων, δεν απέ­δω­σαν, αφού η κρίση μεί­ω­σε έσοδα, κερ­δο­φο­ρία, ει­σο­δή­μα­τα και δυ­να­τό­τη­τα πλη­ρω­μής των υπο­χρε­ώ­σε­ων: τα έσοδα γε­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης ανα­μέ­νο­νται και το 2016 μειω­μέ­να σε 77 δισ. ευρώ, ένα­ντι 93,1 δισ. ευρώ προ κρί­σης (απώ­λεια 16,1 δισ. ευρώ). Με­γά­λο μέρος της μεί­ω­σης προ­έρ­χε­ται από τα έσοδα άμε­σης φο­ρο­λο­γί­ας: υπο­λο­γί­ζο­νται το 2016 σε 15,1 δισ. ευρώ, από 19,6 δισ. ευρώ προ κρί­σης, δη­λα­δή μειω­μέ­να κατά 4,5 δισ. ευρώ… Αλλά και τα έσοδα των φο­ρέ­ων κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης υπο­λο­γί­ζο­νται το 2016 σε 19,2 δισ. ευρώ, ένα­ντι 26 δισ. ευρώ προ κρί­σης (κατά 6,8 δισ. ευρώ λι­γό­τε­ρα).δισ. ευρώ, ένα­ντι 26 δισ. ευρώ προ κρί­σης (κατά 6,8 δισ. ευρώ λι­γό­τε­ρα).

Γιατί τα άλλα PIGS βγή­καν από το τού­νελ και η Ελ­λά­δα μένει στο σκο­τά­δι

Σε κα­νέ­να κρά­τος των πρώην PIGS δεν ελή­φθη­σαν τόσα μέτρα δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής. Και, παρ’ όλα αυτά, τα υπό­λοι­πα κράτη βρή­καν –αν­και­λα­βω­μέ­να οι­κο­νο­μι­κά και πο­λι­τι­κά– τον δρόμο της “εξό­δου” και των αγο­ρών.

Μόνο που η Ελ­λά­δα –εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος– δεν είχε την πο­ρεία της Ιρ­λαν­δί­ας, της Ισπα­νί­ας και της Πορ­το­γα­λί­ας. Μία από τις αι­τί­ες της δει­σι­δαι­μο­νί­ας, ανα­φέ­ρουν οι­κο­νο­μο­λό­γοι και ανα­λυ­τές, είναι η έλ­λει­ψη πο­λι­τι­κής σύ­μπνοιας, ώστε να πε­ρά­σουν όχι μόνο τα “ορι­ζό­ντια” ει­σπρα­κτι­κά μέτρα, όπως επί­σης και η απου­σία απο­φα­σι­στι­κό­τη­τας στις κρί­σι­μες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Ο λόγος για τις πα­ρεμ­βά­σεις που “κλη­ρο­νό­μη­σε” από τα προη­γού­με­να Μνη­μό­νια και κυ­βερ­νή­σεις το τρίτο πρό­γραμ­μα και πρέ­πει να γί­νουν. Πολ­λές εξ αυτών, έπει­τα από νέα ανα­βο­λή/κα­θυ­στέ­ρη­ση, έχουν το­πο­θε­τη­θεί χρο­νι­κά στους πρώ­τους μήνες του 2016. Και, όσο μέ­νουν με­τέ­ω­ρες, εμπο­δί­ζουν την επι­στρο­φή σε ανά­πτυ­ξη, που θα “κα­λύ­ψει” μέσα από πε­ρισ­σό­τε­ρα έσοδα και κα­τα­νά­λω­ση την ανά­γκη για νέα μέτρα.

Οι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις σχε­τί­ζο­νται με το “άνοιγ­μα” των αγο­ρών (οι λί­στες του ΟΟΣΑ έχουν με­τα­τε­θεί για την άνοι­ξη του 2016) των κλει­στών επαγ­γελ­μά­των (μετά βίας συ­στά­θη­κε εκ νέου η αρ­μό­δια δι­υ­πουρ­γι­κή επι­τρο­πή), τις πα­ρεμ­βά­σεις για τη διευ­κό­λυν­ση της ίδρυ­σης των επι­χει­ρή­σε­ων, την πά­τα­ξη της γρα­φειο­κρα­τί­ας και της δια­φθο­ράς.

Χά­νου­με ΑΕΠ 20 δισ. ευρώ

Το ΑΕΠ στα υπό­λοι­πα κράτη του Μνη­μο­νί­ου απέ­κτη­σε θε­τι­κό πρό­ση­μο από το 2010-2011. Η Ελ­λά­δα (εκτι­μά η κυ­βέρ­νη­ση) είχε μη­δε­νι­κή ύφεση φέτος και θα επι­στρέ­ψει σε αρ­νη­τι­κό ΑΕΠ 0,7% το 2016. Τι όφε­λος θα είχε η χώρα αν προ­χω­ρού­σε σε με­ταρ­ρυθ­μί­σεις; Έκ­θε­ση της Κο­μι­σιόν εκτί­μη­σε πέ­ρυ­σι ότι, αν η Ελ­λά­δα μειώ­σει στο μισό την από­στα­ση που τη χω­ρί­ζει από τους τρεις κα­λύ­τε­ρους της Ε.Ε. (πε­ρι­θώ­ριο κέρ­δους στις υπη­ρε­σί­ες, κό­στος έναρ­ξης επι­χεί­ρη­σης, φόροι στην ερ­γα­σία που επι­χει­ρεί­ται να αυ­ξη­θούν εκ νέου, φο­ρο­ε­λα­φρύν­σεις για έρευ­να κ.λπ.), τότε μπο­ρεί να “κερ­δί­σει” ΑΕΠ 10 δισ. ευρώ σε 3 χρό­νια ή 20 δισ. ευρώ σε 10 χρό­νια, πε­ριο­ρί­ζο­ντας ένα μέρος από το πλήγ­μα που έχει δε­χτεί, αλλά και κα­λύ­πτο­ντας την ανά­γκη για νέα μέτρα…

Όσο για τον απο­λο­γι­σμό των μέ­τρων στην οι­κο­νο­μία και την κοι­νω­νία, και αυτός στην Ελ­λά­δα είναι πολύ με­γα­λύ­τε­ρος, γιατί ποτέ οι εξα­γω­γές δεν αυ­ξή­θη­καν, παρά ορια­κά και πρό­σφα­τα, εν αντι­θέ­σει με άλλα κράτη.

Η μεί­ω­ση των μι­σθών, αντί για 25% στην Ελ­λά­δα, ήταν με­τα­ξύ 6%-15% στα υπό­λοι­πα PIGS. Όσο για την απώ­λεια ΑΕΠ, αυτή ήδη υπε­ρα­ντι­σταθ­μί­στη­κε ή ο απο­λο­γι­σμός είναι μο­νο­ψή­φιος (αντί για 25% κα­ταρ­ρά­κω­ση ΑΕΠ στην Ελ­λά­δα). Πέρα από την απου­σία βού­λη­σης για με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, στις αι­τί­ες της δει­σι­δαι­μο­νί­ας των ελ­λη­νι­κών Μνη­μο­νί­ων προ­στί­θε­νται και το”λάθος” της υπέ­ρο­γκης έμ­φα­σης σε νέους φό­ρους, λάθος που συ­νε­χί­ζε­ται και στο τρίτο Μνη­μό­νιο, στον βωμό της σω­τη­ρί­ας των “κε­κτη­μέ­νων” στο ∆ημό­σιο.

Ένα άλλο μέ­τω­πο ήταν τα πολύ με­γά­λα προ­βλή­μα­τα της οι­κο­νο­μί­ας με το τε­ρά­στιο έλ­λειμ­μα και χρέος (εν αντι­θέ­σει, για πα­ρά­δειγ­μα, με την Ιρ­λαν­δία και την Κύπρο, όπου το βα­σι­κό πρό­βλη­μα ήταν οι τρά­πε­ζες). Αλλά και η δη­μό­σια διοί­κη­ση “στή­ρι­ξε” κα­λύ­τε­ρα τα προ­γράμ­μα­τα, με απο­τέ­λε­σμα κάθε “αξιο­λό­γη­ση της τρόι­κας να είναι μια δια­δι­κα­σία 20 ημε­ρών, όταν στην Ελ­λά­δα το ένα “θρί­λερ” δια­δέ­χθη­κε το άλλο, οδη­γώ­ντας σε… ανα­λο­γία μίας αξιο­λό­γη­σης ανά χρόνο (και αντί­στοι­χης εκτα­μί­ευ­σης δό­σε­ων) αντί για μία ανά τρί­μη­νο. Η ιστο­ρία –και πάλι– επα­να­λαμ­βά­νε­ται, αφού η αξιο­λό­γη­ση του Οκτω­βρί­ου, που θα οδη­γού­σε σε δό­σεις 5,7 δισ. ευρώ τον Νο­έμ­βριο-∆εκέμ­βριο, έχει ανα­βλη­θεί για να… ξε­κι­νή­σει τον Ια­νουά­ριο…

Εφη­με­ρί­δα Κε­φά­λαιο