Στ. Κουσουρνάς: Διαφάνεια παντού, πάντοντε για τους πάντες και τα πάντα

Ακο­λου­θεί η ει­σή­γη­ση του προ­έ­δρου της ΠΕΔ Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και δη­μάρ­χου Ρόδου Στάθη Κου­σουρ­νά στην ημε­ρί­δα με θέμα: «Η δια­φά­νεια στην Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση».

Η δια­φά­νεια στη διοί­κη­ση και τη δη­μό­σια ζωή, είναι µία αυ­το­νό­η­τη θε­με­λιώ­δης αρχή της Δη­μο­κρα­τί­ας. Είναι μια απα­ρα­βί­α­στη αρχή η οποία απο­τυ­πώ­νει το επί­πε­δο λει­τουρ­γί­ας και την ποιό­τη­τα της δη­μο­κρα­τί­ας και κα­θο­ρί­ζει τη σχέση με­τα­ξύ πο­λί­τη και πο­λι­τι­κού.

Ποια είναι όμως η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στη ση­με­ρι­νή Ελ­λά­δα; Η δια­φθο­ρά και η σκαν­δα­λο­λο­γία κα­τα­γρά­φο­νται και ιε­ραρ­χού­νται με­τα­ξύ των πρώ­των ζη­τη­μά­των που αντι­με­τω­πί­ζει η χώρα.

Πε­ρι­πτώ­σεις κα­κο­δια­χεί­ρι­σης δη­λη­τη­ριά­ζουν τη δη­μό­σια ζωή και ενι­σχύ­ουν το αί­σθη­μα ανα­ξιο­πι­στί­ας των πο­λι­τών για τους πο­λι­τι­κούς κάθε βαθ­μί­δας και θε­σμού απει­λώ­ντας τη συ­νο­χή της Ελ­λη­νι­κής Κοι­νω­νί­ας.

Πόσο συ­νέ­βα­λαν σε αυτό το πο­λι­τι­κό µας σύ­στη­μα και οι θε­σμοί εξου­σί­ας;

Αναμ­φί­βο­λα πολύ. Οι προ­μή­θειες στο Δη­μό­σιο, τα εξο­πλι­στι­κά προ­γράμ­μα­τα, οι απευ­θεί­ας ανα­θέ­σεις, οι συμ­βά­σεις έργων, με συ­νε­χείς αλ­λα­γές του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου που τις διέ­πουν, η κομ­μα­το­κρα­τία, το ρου­σφέ­τι, οι “ημέ­τε­ροι”, η γρα­φειο­κρα­τία και η πο­λυ­νο­μία, τα συχνά πα­ρα­θυ­ρά­κια νόμων που αντι­με­τω­πί­ζουν ένα πρό­βλη­μα και ταυ­τό­χρο­να δη­μιουρ­γούν εκατό, είναι οι βα­σι­κές αι­τί­ες των πιο πάνω ζη­τη­μά­των.

Υπάρ­χει επαρ­κές θε­σμι­κό πλαί­σιο για την εφαρ­μο­γή κα­νό­νων και δια­δι­κα­σιών δια­φά­νειας;

Θε­σμι­κό πλαί­σιο υπάρ­χει, αλλά είναι πο­λυ­ποί­κι­λο και πο­λυ­ε­πί­πε­δο. Απαι­τεί­ται κω­δι­κο­ποί­η­ση του, ενί­σχυ­ση και ενιαιο­ποί­η­ση των ελεγ­κτι­κών μη­χα­νι­σμών και τα­χύ­τα­τη απο­νο­μή δι­καιο­σύ­νης.

Ας μι­λή­σου­με όμως, μόνο για την Αυ­το­διοί­κη­ση, μιας και αυτό είναι το θέμα της ημε­ρί­δας.

Την Αυ­το­διοί­κη­ση, την οποία κά­ποιοι κρί­νο­ντας πε­ρι­πτω­σια­κά, χα­ρα­κτη­ρί­ζουν «εστία δια­πλο­κής, αδια­φά­νειας και ανο­μί­ας».

Την Αυ­το­διοί­κη­ση που δο­κι­μά­στη­κε και στιγ­μα­τί­στη­κε από λίγες πε­ρι­πτώ­σεις υπε­ξαί­ρε­σης δη­μο­σί­ου χρή­μα­τος και κα­κο­δια­χεί­ρι­σης.

Η Αυ­το­διοί­κη­ση δια­χει­ρί­ζε­ται μόνο το 4% των συ­νο­λι­κών πόρων του Κρα­τι­κού Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού που συ­νε­χώς συρ­ρι­κνώ­νο­νται, και συμ­με­τέ­χει στο Δη­μο­σιο­νο­μι­κό χρέος της χώρας μόλις με το 0,9% σύμ­φω­να με πρό­σφα­τη απά­ντη­ση του Επι­τρό­που Ολι Ρεν σε ερώ­τη­ση Έλ­λη­να Ευ­ρω­βου­λευ­τή.

Η συ­ντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία των αι­ρε­τών της Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης αγω­νί­ζε­ται μέσα σε ένα ασφυ­κτι­κά δύ­σκο­λο πε­ρι­βάλ­λον να αντα­πο­κρι­θεί στην άσκη­ση των αρ­μο­διο­τή­των της και τις αυ­ξη­μέ­νες απαι­τή­σεις της κοι­νω­νί­ας.

Η Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση, σαν συμ­με­το­χι­κός – δη­μο­κρα­τι­κός θε­σμός, πρέ­πει να είναι ταυ­τό­ση­μη με την έν­νοια της δια­φά­νειας. Το αυ­το­νό­η­το όμως, όπως και σε πολ­λές άλλες πε­ρι­πτώ­σεις χρειά­ζε­ται να επι­βε­βαιώ­νε­ται. Όσοι υπη­ρε­τούν την Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση δεν μπο­ρεί παρά να απο­τε­λούν εκ­φρα­στές της δια­φά­νειας σε κάθε λει­τουρ­γία τους αλλά και σε κάθε από­φα­σή τους.

Οι πο­λι­τι­κοί πρέ­πει να δια­κρί­νο­νται για την εντι­μό­τη­τα, το ήθος, την αξιο­πρέ­πειά τους, να προ­τάσ­σουν το γε­νι­κό συμ­φέ­ρον και να αντι­στέ­κο­νται στα οι­κο­νο­μι­κά συμ­φέ­ρο­ντα.

Δια­φά­νεια λοι­πόν στην Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση; ΝΑΙ, πλή­ρης κρυ­στάλ­λι­νη και διαυ­γής σε κάθε ενέρ­γεια των Δήμων και βε­βαί­ως σ’ όλους τους θε­σμούς του Κρά­τους, χωρίς όμως πνι­γη­ρή γρα­φειο­κρα­τία που ακι­νη­το­ποιεί τις Δη­μο­τι­κές Υπη­ρε­σί­ες εις βάρος της εξυ­πη­ρέ­τη­σης των δη­μο­τών.

Δια­φά­νεια στην οι­κο­νο­μι­κή δια­χεί­ρι­ση των δήμων

Η εδραί­ω­ση κα­νό­νων δια­φά­νειας και χρη­στής οι­κο­νο­μι­κής δια­χεί­ρι­σης δια­σφα­λί­ζε­ται από την τή­ρη­ση της υφι­στα­μέ­νης νο­μο­θε­σί­ας.

* ∆ιπλο­γρα­φι­κό λο­γι­στι­κό σύ­στη­μα.

* ∆ιαύ­γεια.

* Προσυµβα­τι­κός έλεγ­χος.

* Προ­λη­πτι­κός έλεγ­χος από το Ελεγ­κτι­κό Συ­νέ­δριο.

* Ελεγ­κτής νοµιµότη­τας.

* Ορ­κω­τοί ελεγ­κτές και ισο­λο­γι­σμοί.

* Υπο­βο­λή μη­νιαί­ων τα­μια­κών κα­τα­στά­σε­ων.

* Κλή­ρω­ση επι­τρο­πών διε­νέρ­γειας δια­γω­νι­σμών.

* Κε­ντρι­κό ηλε­κτρο­νι­κό μη­τρώο δη­μο­σιών συμ­βά­σε­ων,

είναι εν­δει­κτι­κά κά­ποιες βα­σι­κές δια­δι­κα­σί­ες ελέγ­χου της οι­κο­νο­μι­κής λει­τουρ­γί­ας ενός δήμου.

Σή­με­ρα όλοι μπο­ρούν να γνω­ρί­ζουν για πα­ρά­δειγ­μα, τι προ­μη­θεύ­ε­ται ένας δήμος, πως το προ­μη­θεύ­ε­ται, από ποιόν και πόσο κο­στί­ζει.

Υπάρ­χει δη­λα­δή, ένα επαρ­κές πλαί­σιο κα­νό­νων, η τή­ρη­ση των οποί­ων, ταυ­τό­χρο­να µε τις δια­δι­κα­σί­ες ελέγ­χου, δια­σφα­λί­ζει τη δια­φά­νεια στην οι­κο­νο­μι­κή δια­χεί­ρι­ση.

Το­πι­κή δη­μο­κρα­τία, συµµετοχή, κοι­νω­νι­κός έλεγ­χος και λο­γο­δο­σία

Η Αυ­το­διοί­κη­ση είναι θε­σμός που δια­μορ­φώ­νει ενερ­γούς πο­λί­τες και δη­μιουρ­γεί προ­ϋ­πο­θέ­σεις ου­σια­στι­κής πο­λι­τι­κής συµµετο­χής.

Η δη­μό­σια λο­γο­δο­σία και ο κοι­νω­νι­κός έλεγ­χος γί­νο­νται ου­σια­στι­κά στοι­χεία της το­πι­κής δη­μο­κρα­τί­ας µόνο όταν υιο­θε­τού­νται και εφαρ­μό­ζο­νται ως συ­στα­τι­κό στοι­χείο της λει­τουρ­γί­ας της Αυ­το­διοί­κη­σης.

Η δη­μο­τι­κή αρχή οφεί­λει να υιο­θε­τεί δια­δι­κα­σί­ες και μέτρα για τον έλεγ­χο της το­πι­κής εξου­σί­ας και τη συν­διαµόρ­φω­ση µε τους πο­λί­τες των βα­σι­κών προ­τε­ραιο­τή­των της δη­μο­τι­κής πο­λι­τι­κής και των τρό­πων αντι­με­τώ­πι­σης των το­πι­κών προ­βλη­μά­των.

Στην κα­τεύ­θυν­ση αυτή είναι χρή­σι­μη:

* Η ανα­δια­μόρ­φω­ση του θε­σμι­κού πλαι­σί­ου της ∆ηµοτι­κής Επι­τρο­πής ∆ια­βού­λευ­σης (σύν­θε­ση, αρ­μο­διό­τη­τες) και η ου­σια­στι­κο­ποί­η­ση της λει­τουρ­γί­ας της.

* Η δη­μιουρ­γία θε­σμών λαϊ­κής συµµετο­χής (επι­τρο­πές κ.λπ.) στο πλαί­σιο του ∆ηµοτι­κού Συμ­βου­λί­ου.

* Η δη­μιουρ­γία θε­σμι­κού πλαι­σί­ου για τη διε­νέρ­γεια το­πι­κών δηµοψη­φισµάτων.

* Η αξιο­ποί­η­ση των δυ­να­το­τή­των της ηλε­κτρο­νι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης.

Ελεγ­κτι­κοί Μη­χα­νι­σμοί και Απο­νο­μή της Δι­καιο­σύ­νης

Ένα από τα σο­βα­ρό­τε­ρα προ­βλή­μα­τα που άμεσα ή έμ­με­σα συμ­βάλ­λουν στην αδια­φά­νεια και στην ενί­σχυ­ση του κλί­μα­τος κα­χυ­πο­ψί­ας των Πο­λι­τών στους θε­σμούς είναι το πο­λυ­ε­πί­πε­δο και άναρ­χο πεδίο των ελεγ­κτι­κών μη­χα­νι­σμών αλλά και η κα­θυ­στέ­ρη­ση απο­νο­μής της Δι­καιο­σύ­νης σε υπο­θέ­σεις που ελέγ­χο­νται.

Σή­με­ρα έχου­με π.χ. θε­σμο­θε­τη­μέ­νες 11 ελεγ­κτι­κές αρχές για να ασκούν τον έλεγ­χο στη νο­μι­μό­τη­τα και τη δια­φά­νεια των πρά­ξε­ων των ΟΤΑ (Γε­νι­κός Γραμ­μα­τέ­ας Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης, Ελεγ­κτι­κό Συ­νέ­δριο, Υπη­ρε­σία Δη­μο­σιο­νο­μι­κού Ελέγ­χου, Οι­κο­νο­μι­κοί Επι­θε­ω­ρη­τές, Σώμα Ελεγ­κτών Δη­μό­σιας Διοί­κη­σης, ΣΔΟΕ, Επι­θε­ω­ρη­τές Πε­ρι­βάλ­λο­ντος, Συ­νή­γο­ρος του Πο­λί­τη, Ελεγ­κτής Νο­μι­μό­τη­τας, Πα­ρα­τη­ρη­τή­ριο Οι­κο­νο­μι­κής Αυ­το­τέ­λειας των ΟΤΑ, κ.α.).

Τις πε­ρισ­σό­τε­ρες φορές αυτά τα πολ­λα­πλά επί­πε­δα ελέγ­χου, αντί να διευ­κο­λύ­νουν και να στη­ρί­ζουν τους ΟΤΑ στο έργο τους, ώστε να επι­τυγ­χά­νε­ται η Συ­νταγ­μα­τι­κή Αρχή της ελεύ­θε­ρης δρά­σης τους, με τις αλ­λη­λε­πι­κα­λυ­πτό­με­νες αρ­μο­διό­τη­τες, τη διά­χυ­ση της ευ­θύ­νης και την απί­στευ­τη γρα­φειο­κρα­τία, όχι μόνο δεν συμ­βάλ­λουν θε­τι­κά στη λύση των προ­βλη­μά­των της Αυ­το­διοί­κη­σης, αλλά απο­τε­λούν τρο­χο­πέ­δη στη λει­τουρ­γία της.

Προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χτεί ο στό­χος της απο­τε­λε­σμα­τι­κής λει­τουρ­γία των ΟΤΑ, που είναι και το τε­λι­κό ζη­τού­με­νο πρέ­πει, οι ελεγ­κτι­κοί μη­χα­νι­σμοί να πε­ριο­ρι­στούν σε ένα Ενιαίο Φορέα που θα απο­τε­λεί ανε­ξάρ­τη­τη αρχή απαλ­λαγ­μέ­νη από Κρα­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις, θα δια­θέ­τει επαρ­κή επι­στη­μο­νι­κή στε­λέ­χω­ση και εμπει­ρία για να διε­ξά­γει αξιό­πι­στους ελέγ­χους που θα πε­ρα­τώ­νο­νται σε σύ­ντο­μο χρο­νι­κό διά­στη­μα.

Οι ετή­σιες εκ­θέ­σεις των Ελεγ­κτι­κών Μη­χα­νι­σμών που δί­νο­νται στη δη­μο­σιό­τη­τα ανα­δει­κνύ­ουν κυ­ρί­ως και με δυ­σα­νά­λο­γο- ως προς τα πραγ­μα­τι­κά πε­ρι­στα­τι­κά –τρόπο, τα αρ­νη­τι­κά στοι­χεία ενώ δεν ανα­φέ­ρο­νται κα­θό­λου στα θε­τι­κά και ούτε γί­νε­ται καμία σύ­γκρι­ση με προη­γού­με­νες εκ­θέ­σεις, από τις οποί­ες προ­κύ­πτει η βελ­τί­ω­ση της λει­τουρ­γί­ας των ΟΤΑ.

Θα ήταν χρή­σι­μο το τε­λι­κό πό­ρι­σμα να δια­τυ­πώ­νε­ται με τρόπο, ώστε και να βοη­θά­ει τους ΟΤΑ στην βελ­τί­ω­ση της λει­τουρ­γί­ας τους, αλλά και να μην χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως ευ­και­ρία για γε­νι­κευ­μέ­νη “δια­πό­μπευ­ση” της Τ.Α., όπως συμ­βαί­νει πολ­λές φορές σή­με­ρα.

Ασφα­λώς και υπήρ­ξαν πε­ρι­πτώ­σεις αι­ρε­τών, οι οποί­ες εξέ­θε­σαν την Αυ­το­διοί­κη­ση τις οποί­ες κα­τα­δι­κά­ζου­με απε­ρί­φρα­στα και πρώ­τοι εμείς λέμε, “όλα στο φως”.

Σε καμιά όμως πε­ρί­πτω­ση, οι με­μο­νω­μέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις δεν μπο­ρούν να απα­ξιώ­νουν το σύ­νο­λο των αι­ρε­τών, οι οποί­οι με αυ­τα­πάρ­νη­ση προ­σπα­θούν να κρα­τή­σουν ζω­ντα­νές τις πό­λεις και τα χωριά, ανα­λαμ­βά­νο­ντας το κύριο φορ­τίο της κοι­νω­νι­κής πο­λι­τι­κής του Κρά­τους με ένα ευρύ φάσμα κοι­νω­νι­κών υπη­ρε­σιών και όχι μόνο.

Λέμε λοι­πόν ΝΑΙ στους ελέγ­χους, που τους θε­ω­ρού­με επι­βοη­θη­τι­κούς στο έργο μας, αλλά ΟΧΙ στην προ­κα­τά­λη­ψη και την κα­χυ­πο­ψία σε βάρος της Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης.

Δια­φά­νεια στην οι­κο­νο­μι­κή δια­χεί­ρι­ση των δη­μο­τι­κών πα­ρα­τά­ξε­ων

Ο “Καλ­λι­κρά­της” κα­το­χυ­ρώ­νει τη λει­τουρ­γία των δη­μο­τι­κών πα­ρα­τά­ξε­ων και κα­θο­ρί­ζει όλα τα θέ­μα­τα που σχε­τί­ζο­νται µε τις εκλο­γι­κές δα­πά­νες των δη­μο­τι­κών συν­δυα­σμών και των υπο­ψη­φί­ων, καθώς και τον έλεγ­χο αυτών, κατά τις δη­μο­τι­κές εκλο­γές.

Σή­με­ρα, πε­ρί­που τέσ­σε­ρις μήνες πριν τις δη­μο­τι­κές εκλο­γές του Μαΐου του 2014, η Πο­λι­τεία πρέ­πει να εκ­συγ­χρο­νί­σει το υφι­στά­με­νο πλαί­σιο µε στόχο τη δη­μιουρ­γία ενός πε­ρι­βάλ­λο­ντος από­λυ­της δια­φά­νειας, όχι µόνο κατά την προ­ε­κλο­γι­κή πε­ρί­ο­δο, αλλά για όλη τη δη­μο­τι­κή πε­ρί­ο­δο.

Γι’ αυτό απαι­τεί­ται:

1. Επέ­κτα­ση των ρυθ­μί­σε­ων του νόμου 3870/2010 για τα οι­κο­νο­μι­κά των συν­δυα­σμών για όλη τη διάρ­κεια της δη­μο­τι­κής πε­ριό­δου.

2. Συ­γκε­κρι­με­νο­ποί­η­ση των τρό­πων µε τους οποί­ους θα µμπο­ρούν να χρη­μα­το­δο­τού­νται οι δη­μο­τι­κές πα­ρα­τά­ξεις.

3. Υπο­βο­λή ετή­σιας δή­λω­σης των εσό­δων και των δα­πα­νών κάθε δη­μο­τι­κής πα­ρά­τα­ξης, τη­ρου­μέ­νων όλων των κα­νό­νων δη­μο­σιο­ποί­η­σης τους, ταυ­τό­χρο­να µε την υπο­βο­λή ετή­σιας δή­λω­σης πε­ριου­σια­κής κα­τά­στα­σης και «πόθεν έσχες» του επι­κε­φα­λής της.

Έλεγ­χος πε­ριου­σια­κής κα­τά­στα­σης αι­ρε­τών

Ο νόμος 3852/2010, υπο­χρε­ώ­νει το δή­μαρ­χο, τους αντι­δη­μάρ­χους και τα µέλη της Οι­κο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής και της Επι­τρο­πής Ποιό­τη­τας Ζωής, να υπο­βάλ­λουν ετή­σια δή­λω­ση για την πε­ριου­σια­κή τους κα­τά­στα­ση συμ­φω­νά µε την ισχύ­ου­σα νο­μο­θε­σία και να τη δη­μο­σιο­ποιούν µε ανάρ­τη­ση στην ιστο­σε­λί­δα του δήμου.

Όμως, η ρύθ­μι­ση αυτή χρειά­ζε­ται βελ­τιώ­σεις και συ­μπλη­ρώ­σεις, προ­κει­μέ­νου να δη­μιουρ­γεί ένα πλαί­σιο από­λυ­της δια­φά­νειας και δη­μο­σιό­τη­τας.

Σκο­πός και ευ­θύ­νη µας είναι να ορ­γα­νώ­σου­με και να υπη­ρε­τού­με μια Αυ­το­διοί­κη­ση που θα ασκεί πραγ­μα­τι­κή το­πι­κή εξου­σία µε δια­φά­νεια, εν­δε­λε­χή δη­μό­σιο έλεγ­χο και κοι­νω­νι­κή λο­γο­δο­σία, σύγ­χρο­νη με απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα.

Να ορ­γα­νώ­σου­με και να υπη­ρε­τού­με δή­μους-υπο­δείγ­μα­τα χρη­στής δια­χεί­ρι­σης και απο­τε­λε­σμα­τι­κής λει­τουρ­γί­ας, φο­ρείς υλο­ποί­η­σης της το­πι­κής ανά­πτυ­ξης και της κοι­νω­νι­κής συ­νο­χής.

Μό­νι­μος στό­χος της Αυ­το­διοί­κη­σης πρέ­πει είναι το «Δια­φά­νεια πα­ντού – πά­ντο­τε – για τους πά­ντες και τα πάντα».