Η διακίνηση ανθρώπων πιο προσοδοφόρο από των ναρκωτικών

Αγώνα δρόμου κάνουν οι πρό­σφυ­γες που φθάνουν κατά χιλιά­δες καθη­με­ρινά στην Ελλάδα για να προ­λά­βουν να περά­σουν στα Σκόπια και από εκεί, μέσω Σερβίας, στην Ουγ­γα­ρία προτού «κλείσει» αυτή η δια­δρομή προς σκαν­δι­να­βι­κές χώρες και Γερ­μα­νία, που είναι ο τελικός προ­ο­ρι­σμός τους. Ο πρω­θυ­πουρ­γός της Ουγ­γα­ρίας Βίκτορ Ορμπαν ζήτησε από τον στρατό της χώρας να βοη­θή­σει στην ανέ­γερση του ατσά­λι­νου τείχους κατά μήκος των ουγ­γρο­σερ­βι­κών συνόρων προ­κει­μέ­νου να επι­σπευ­σθεί η ολο­κλή­ρωσή του κατά δύο μήνες, από τον Νοέμ­βριο στον Σεπτέμ­βριο. Αν «κλείσει» η δια­δρομή Ελλάδα – Σκόπια – Σερβία – Ουγ­γα­ρία, ανα­μέ­νε­ται να εγκλω­βι­στούν στην Ελλάδα δεκάδες χιλιά­δες πρό­σφυ­γες.

Ηδη όμως οι δια­κι­νη­τές δοκι­μά­ζουν εναλ­λα­κτι­κές δια­δρο­μές προς τη Βόρεια Ευρώπη διότι το λαθρε­μπό­ριο ανθρώ­πων είναι πλέον πιο προ­σο­δο­φόρο από το λαθρε­μπό­ριο ναρ­κω­τι­κών και όσο υπάρ­χουν πρό­σφυ­γες που ζητούν μια καλύ­τερη τύχη στην ΕΕ θα υπάρ­χουν και δια­κι­νη­τές πρό­θυ­μοι να τους μετα­φέ­ρουν έναντι αδράς αμοιβής.

Το οδοι­πο­ρικό της φυγής

«Τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες υπάρ­χουν ορι­σμένα προ­βλή­ματα στη δια­δρομή, όμως οι πρό­σφυ­γες κινού­νται σε μεγά­λους αριθ­μούς προς την Ουγ­γα­ρία» λέει στο «Βήμα» σύρος πρό­σφυ­γας εγκα­τε­στη­μέ­νος στην Ελλάδα ο οποίος μόλις συνό­δευσε (για λογα­ρια­σμό ανθρω­πι­στι­κής οργά­νω­σης) μια οικο­γέ­νεια σύρων προ­σφύ­γων από την Αθήνα στην Ουγ­γα­ρία. Η οικο­γέ­νεια αυτή, αλλά και πολλοί άλλοι πρό­σφυ­γες που ακο­λου­θού­σαν την ίδια δια­δρομή, πήγε χωρίς πρό­βλημα, με τρένο ή λεω­φο­ρείο, από την Αθήνα ως τα σύνορα με την πΓΔΜ.

«Στους Ευζώ­νους περά­σαμε τη νύχτα στο διάσημο ανάμεσα στους πρό­σφυ­γες ξενο­δο­χείο Χαρά και το πρωί δια­σχί­σαμε τα σύνορα. Εκεί κατα­γρα­φή­καμε στη Γευγελή λαμ­βά­νο­ντας τρι­ή­μερη βίζα που δίνει το δικαί­ωμα χρήσης των δημό­σιων μέσων μετα­φο­ράς της πΓΔΜ, επι­βι­βα­στή­καμε στο τρένο και φθάσαμε στα σερ­βο­σκο­πιανά σύνορα». Τελευ­ταίως οι σέρβοι συνο­ριο­φύ­λα­κες, έχοντας συχνά από δίπλα τους ούγ­γρους συνα­δέλ­φους τους, δημιουρ­γούν προ­βλή­ματα στην είσοδο προ­σφύ­γων στη Σερβία. Η ροή όμως συνε­χί­ζε­ται μερικές ημέρες απρό­σκο­πτα ενώ άλλες δυσκο­λεύει.

«Εμείς δεν συνα­ντή­σαμε ιδιαί­τερο πρό­βλημα στα σύνορα. Ούτε ένα 10% δεν στα­μά­τη­σαν οι συνο­ριο­φύ­λα­κες. Στο Βελι­γράδι φθάσαμε με λεω­φο­ρείο. Από εκεί αρχί­ζουν τα προ­βλή­ματα». Εξηγεί ότι οι ούγγροι συνο­ριο­φύ­λα­κες συλ­λαμ­βά­νουν κόσμο, τους κλέβουν τα τιμαλφή αλλά, και όλα καλά να πάνε, οι πρό­σφυ­γες προ­σπα­θούν πάση θυσία να απο­φύ­γουν να δακτυ­λο­σκο­πη­θούν στην Ουγ­γα­ρία.

«Στην Ελλάδα δακτυ­λο­σκο­πού­νται όλοι οι σύροι πρό­σφυ­γες. H Ουγ­γα­ρία όμως μαζί με τη δακτυ­λο­σκό­πηση (σ.σ.: πιε­ζό­μενη από την ΕΕ) τους υπο­χρε­ώ­νει να κατα­θέ­σουν και αίτηση για άσυλο στη χώρα, το οποίο βάζει τέλος στα σχέδια των προ­σφύ­γων για άσυλο στη Σουηδία ή στη Γερ­μα­νία. Επειδή όμως οι Ούγγροι δεν ελέγ­χουν καλά τη δια­δι­κα­σία, πολλοί πρό­σφυ­γες πλη­ρώ­νουν από 100 ως 200 ευρώ άλλους πρό­σφυ­γες που έχουν ήδη υπο­χρε­ω­θεί να κατα­θέ­σουν αίτηση για άσυλο προ­κει­μέ­νου να δακτυ­λο­σκο­πη­θούν στη θέση τους». Με αυτόν τον τρόπο περνούν ουσια­στικά «ακα­τα­γρά­φη­τοι» στη Βόρεια Ευρώπη.

Η ταρίφα της μετα­φο­ράς

Ο Σύρος αυτός, που έχει λάβει άσυλο στην Ελλάδα και εργά­ζε­ται σε διε­θνείς ανθρω­πι­στι­κές οργα­νώ­σεις, εξηγεί στο «Βήμα» ότι οι λαθρέ­μπο­ροι χρε­ώ­νουν τελευ­ταίως μόλις 1.000 ευρώ το κεφάλι για το θαλάσ­σιο πέρασμα από την Τουρκία στην Ελλάδα, «ενώ όταν πραγ­μα­το­ποιού­νταν οι παρά­νο­μες επα­να­προ­ω­θή­σεις, η ταρίφα είχε φθάσει ως και τα 2.500 ευρώ το κεφάλι».

Πρό­σφατα επι­σκέ­φθηκε για λογα­ρια­σμό ανθρω­πι­στι­κής οργά­νω­σης τη Μυτι­λήνη, που δέχεται τις περισ­σό­τε­ρες αφίξεις προ­σφύ­γων την ημέρα. «Οι Σύροι προ­σπα­θούν να μείνουν όσο το δυνατόν λιγό­τερο στην Ελλάδα και, αν είναι δυνατόν, να απο­φύ­γουν την Αθήνα. Προ­τι­μούν να πάρουν το πλοίο για Καβάλα και από εκεί κατευ­θείαν στα σύνορα» λέει. «Οι περισ­σό­τε­ροι δεν χρη­σι­μο­ποιούν καν λαθρε­μπό­ρους ως τα ουγ­γρο­σερ­βικά σύνορα. Πηγαί­νουν μόνοι τους με βάση τις πάμπολ­λες πλη­ρο­φο­ρίες που αναρ­τώ­νται στα κοι­νω­νικά μέσα δικτύ­ω­σης και με GPS. Στα σερ­βο­ουγ­γρικά σύνορα πλη­ρώ­νουν άλλα 500 ευρώ τους λαθρε­μπό­ρους για να τους μετα­φέ­ρουν στην Αυστρία ή στη Γερ­μα­νία».

Σύμφωνα με το Γραφείο του ΟΗΕ για τα Ναρ­κω­τικά και το Εγκλημα (UNODC), η παρά­νομη δια­κί­νηση ανθρώ­πων είναι μια πολύ προ­σο­δο­φόρα επι­χεί­ρηση που συχνά ξεπερνά σε έσοδα το λαθρε­μπό­ριο ναρ­κω­τι­κών. Σύμφωνα με τη Frontex, η παρά­νομη δια­κί­νηση ανθρώ­πων «είναι ίσως η πιο προ­σο­δο­φόρα επι­χεί­ρηση στον κόσμο. Είναι τόσο προ­σο­δο­φόρα που τα εγκλη­μα­τικά δίκτυα που την ανα­λαμ­βά­νουν δεν μπαί­νουν καν στον κόπο να τη συν­δυά­σουν με την παρά­νομη δια­κί­νηση άλλων ειδών». Αλλωστε στη δια­κί­νηση ανθρώ­πων, αντί­θετα προς τη δια­κί­νηση ναρ­κω­τι­κών, οι λαθρέ­μπο­ροι δεν νοιά­ζο­νται αν το «εμπό­ρευμά» τους κατα­λή­ξει στον πάτο της θάλασ­σας ή συλ­λη­φθεί από την Αστυ­νο­μία.

«Κλείνει» η Ουγ­γα­ρία

Τελευ­ταίως η Βόρεια Ευρώπη πιέζει ιδιαι­τέ­ρως την Ουγ­γα­ρία εφαρ­μό­ζο­ντας τις επι­στρο­φές προ­σφύ­γων στην πρώτη χώρα εισόδου στην ΕΕ, όπως επι­τάσ­σει ο κανο­νι­σμός Δου­βλίνο ΙΙ (του οποίου η εφαρ­μογή έχει ανα­στα­λεί για την Ελλάδα – αλλά ως πότε;). Η Ουγ­γα­ρία με τη σειρά της πιέζει τη Σερβία, η οποία πιέζει τα Σκόπια που πιέζουν την Ελλάδα και δημιουρ­γού­νται κατά καιρούς «μπο­τι­λια­ρί­σματα» στα σύνορα – όπως στην Ειδο­μένη, όπου συγκε­ντρώ­νο­νται ενίοτε μέχρι λίγες χιλιά­δες πρό­σφυ­γες.

Η πίεση αυτή, ενδει­κτική ότι η δια­δρομή οδεύει προς «κλεί­σιμο», σε συν­δυα­σμό με την έναρξη ευρω­παϊ­κών στρα­τιω­τι­κών επι­χει­ρή­σεων ενα­ντίον των λαθρε­μπό­ρων στη δια­δρομή Λιβύη – Ιταλία, έχει κάνει τους λαθρε­μπό­ρους να δοκι­μά­ζουν εναλ­λα­κτι­κές. «Οπως και πέρυσι, όταν τα Σκόπια μπλό­κα­ραν κάποια στιγμή τα σύνορά τους για τους πρό­σφυ­γες, αρχίζει πλέον να προ­σφέ­ρε­ται η δια­δρομή μέσω Αλβα­νίας και Μαυ­ρο­βου­νίου αλλά και ταχύ­πλοα ή άλλα πλε­ού­μενα από τη Δυτική Ελλάδα προς την Ιταλία. Οι δια­δρο­μές αυτές είναι πολύ πιο ακριβές – 2.000 ως 2.500 ευρώ το κεφάλι -, γι’ αυτό οι σύροι πρό­σφυ­γες σπεύ­δουν μαζικά να εκμε­ταλ­λευ­τούν τη φθη­νό­τερη και ευκο­λό­τερη δια­δρομή μέσω Σκοπίων και Σερβίας όσο αυτή παρα­μέ­νει ανοιχτή. Οταν θα είναι ανα­γκα­σμέ­νοι να ακο­λου­θή­σουν κάποια από τις ακρι­βό­τε­ρες και δυσκο­λό­τε­ρες εναλ­λα­κτι­κές δια­δρο­μές, είναι βέβαιον ότι ο αριθμός όσων περνούν από την Ελλάδα προς τη Βόρεια Ευρώπη θα μειωθεί σημα­ντικά».

Τασία Χρι­στο­δου­λο­πού­λου: «Χρεια­ζό­μα­στε μεγά­λους χώρους υπο­δο­χής»

«Οταν οι πρό­σφυ­γες μετα­φερ­θούν στον Ελαιώνα, το Πεδίον του Αρεως θα παρα­δο­θεί στην Περι­φέ­ρεια και δεν θα λει­τουρ­γή­σει ξανά ως χώρος φιλο­ξε­νίας, όπως και κανένας άλλος υπαί­θριος χώρος» δεσμεύ­ε­ται μιλώ­ντας στο «Βήμα» η υπουρ­γός Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής Τασία Χρι­στο­δου­λο­πού­λου. Αισιό­δοξη για τη λει­τουρ­γία του χώρου φιλο­ξε­νίας στον Ελαιώνα, που ήδη έχει μπλο­κα­ρι­στεί λόγω των ασφα­λι­στι­κών μέτρων που κατέ­θε­σαν κάτοι­κοι της περιο­χής, η κυρία Χρι­στο­δου­λο­πού­λου λέει ότι «η πρό­βλεψη για τη στέγαση στον Ελαιώνα είναι για περίπου 650-700 άτομα». Σε ερώτηση του «Βήματος» για το πού θα στε­γα­στούν οι επό­με­νοι πρό­σφυ­γες που θα κατα­φθά­σουν στην Αθήνα όταν γεμίσει και ο Ελαιώ­νας, εφόσον βεβαίως λει­τουρ­γή­σει, η κυρία Χρι­στο­δου­λο­πού­λου τονίζει ότι «ο προ­σφυ­γι­κός πλη­θυ­σμός που βρί­σκε­ται στο Πεδίον του Αρεως ανα­νε­ώ­νε­ται συνεχώς και δεν έχει υπερβεί ποτέ τον αριθμό των 400».

Η υπουρ­γός Μετα­να­στευ­τι­κής Πολι­τι­κής δεν φαί­νε­ται να ανη­συ­χεί ιδιαι­τέ­ρως για το πώς θα αντι­με­τω­πι­στεί το ενδε­χό­μενο να «εγκλω­βι­στούν» πολλές δεκάδες χιλιά­δες πρό­σφυ­γες στην Ελλάδα – ένα ενδε­χό­μενο πολύ υπαρκτό αφού η δια­δρομή προς Σκόπια, Σερβία και Ουγ­γα­ρία φαί­νε­ται πως είναι στα τελευ­ταία της. «Για τους πρό­σφυ­γες που επι­λέ­γουν παρά­νομα να εξέλ­θουν από τη χώρα, από την Ειδο­μένη ή από άλλα σημεία, ως υπουρ­γείο έχουμε προ­τεί­νει να υπο­βά­λουν αίτημα ασύλου στη χώρα μας. Ηδη λει­τουρ­γεί νέα υπη­ρε­σία ασύλου στην πόλη της Θεσ­σα­λο­νί­κης. Είναι ο μονα­δι­κός τρόπος για να μην εμπλέ­κο­νται με δίκτυα δια­κι­νη­τών ρισκά­ρο­ντας τη ζωή τους» μας απαντά η κυρία Χρι­στο­δου­λο­πού­λου.

Κάνο­ντας μια ιεράρ­χηση των προ­τε­ραιο­τή­των για την αντι­με­τώ­πιση της τερά­στιας έξαρσης των αφίξεων που κατα­γρά­φε­ται εφέτος στα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου και στα Δωδε­κά­νησα, η υπουρ­γός – που έχει αναμ­φι­σβή­τητα καλές προ­θέ­σεις αλλά «χωλαί­νει» στην ανάληψη μέτρων – απαντά γενι­κό­λογα: «Αν η ροή προς τη χώρα μας συνε­χι­στεί με αυτούς τους ρυθμούς, χρειά­ζο­νται μεγάλοι χώροι υπο­δο­χής στα νησιά και πολ­λα­πλά­σιο προ­σω­πικό από λιμε­νι­κούς και αστυ­νο­μι­κούς για να διεκ­πε­ραιώ­νουν τις απα­ραί­τη­τες δια­δι­κα­σίες. Στη συνέ­χεια χρειά­ζο­νται μεγάλοι χώροι για τη φιλο­ξε­νία τους στα κέντρα των πόλεων και ενί­σχυση των περι­φε­ρεια­κών γρα­φείων ασύλου, ειδικά αν κάποια στιγμή δεν μπορούν να δια­σχί­σουν τα σύνορα για να φθάσουν στον προ­ο­ρι­σμό τους».

Το ΒΗΜΑ