Κραχ στην Kτηματαγορά και τα επόμενα τρία χρόνια

Τη χαρι­στική βολή στην αγορά ακι­νή­των έδωσαν τα capital controls, η τρα­πε­ζική ανα­τα­ραχή, αλλά και η γενι­κό­τερη οικο­νο­μική κατά­σταση με τα χιλιά­δες λουκέτα και την ανεργία που ανα­μέ­νε­ται να αυξηθεί. Οι ελπίδες ανά­καμ­ψης του κλάδου όχι μόνο ανα­βάλ­λο­νται, αλλά οι εκτι­μή­σεις δεί­χνουν ότι η κρίση θα διαρ­κέ­σει πολλά χρόνια ακόμη. Ερευνα που πραγ­μα­το­ποί­ησε η επι­στη­μο­νική ομάδα του τέως καθη­γητή του Οικο­νο­μι­κού Πανε­πι­στη­μίου, Επα­μει­νώνδα Πανά, δείχνει ότι η κρίση στην κτη­μα­τα­γορά θα διαρ­κέ­σει από ένα έως τρία χρόνια.
Αυτό πιστεύει σχεδόν το 95% των ειδικών του κλάδου που ρωτή­θη­καν στη δημο­σκό­πηση, η οποία κατέ­δειξε και ένα ακόμη εντυ­πω­σιακό στοι­χείο: Την πλήρη κατάρ­ρευση και της οικο­δο­μής. Με βάση τον όγκο, για να φτάσει η σημε­ρινή ιδιω­τική οικο­δο­μική δρα­στη­ριό­τητα στο επίπεδο του έτους 2005, θα πρέπει να αυξηθεί κατά 626,8%! Σύμφωνα με την έρευνα, εκείνο που προ­κύ­πτει είναι ότι η κτη­μα­τα­γορά για να φτάσει στα επίπεδα του έτους 2005, θα πρέπει να περά­σουν πολλά περισ­σό­τερα χρόνια από τα οκτώ. Οπως ανα­φέ­ρει ο κ. Πανάς, οι βασικές αιτίες του κραχ είναι η αύξηση της ανερ­γίας και η σημα­ντική φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση των ακι­νή­των. «Γεγονός είναι ότι οι πρα­κτι­κές που εφαρ­μό­ζο­νται ειδικά στην κτη­μα­τα­γορά, με διά­φο­ρους φόρους, δεν την τονώ­νουν, αλλά αντί­θετα την οδηγούν σε κατάρ­ρευση. Γίνεται κατα­νοητό ότι η κρίση στην αγορά ακι­νή­των απο­τε­λεί τη χει­ρό­τερη κρίση που αντι­με­τώ­πισε ποτέ τα τελευ­ταία μετα­πο­λε­μικά χρόνια η ελλη­νική κτη­μα­τα­γορά. Όμως, η κρίση αυτή της κτη­μα­τα­γο­ράς, επη­ρε­ά­ζει έντονα την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία, τις επι­χει­ρή­σεις οικο­δο­μι­κών υλικών και τους εργα­ζό­με­νους στην κτη­μα­τα­γορά». Ανα­λυ­τικά, τα στοι­χεία της συγκυ­ρίας της ελλη­νι­κής κτη­μα­τα­γο­ράς είναι τα εξής:
• Στο ερώτημα για το πόσο θα διαρ­κέ­σει η κρίση στην κτη­μα­τα­γορά, απα­ντούν σε ποσοστό 94,2% πως αυτή θα διαρ­κέ­σει από ένα έως τρία χρόνια. Οι περιο­ρι­σμοί χρη­μα­το­δό­τη­σης από τον τρα­πε­ζικό τομέα σε συν­δυα­σμό με την αβε­βαιό­τητα που επι­κρα­τεί στον πολι­τικό και οικο­νο­μικό χώρο τους τελευ­ταί­ους μήνες, ήταν επόμενο να δια­μορ­φώ­σουν αρνη­τι­κές προσ­δο­κίες για την αγορά των ακι­νή­των. Αυτή η εκτί­μηση του 94,2% των ειδικών, για διάρ­κεια μέχρι τρία χρόνια, δεν είναι και πολύ μακριά από αντί­στοιχη που δείχνει σχετική μελέτη του ΔΝΤ.
Κραχ στην Kτηματαγορά και τα επόμενα τρία χρόνια
• Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι το γεγονός ότι το 21,7% των ειδικών της κτη­μα­τα­γο­ράς πιστεύει ότι η κρίση στην αγορά κατοι­κίας θα διαρ­κέ­σει 2 χρόνια, ενώ μόλις το 1,4% πιστεύει ότι η κρίση θα διαρ­κέ­σει λιγό­τερο από 6 μήνες.Το 63,8% εκτιμά ότι η κρίση θα διαρ­κέ­σει δύο έως τρία χρόνια.
• Το 98,8% των ειδικών της κτη­μα­τα­γο­ράς πιστεύει ότι η κρίση συνε­χί­ζει να επη­ρε­ά­ζει αρνη­τικά τις τιμές των ακι­νή­των.
• Περισ­σό­τε­ροι από οκτώ στους δέκα ειδι­κούς (85,7%) θεωρούν ότι η οικο­νο­μική κρίση της χώρας έχει προ­κα­λέ­σει σημα­ντι­κές δυσμε­νείς αλλαγές στον χώρο της αγοράς ακι­νή­των.
Κραχ στην Kτηματαγορά και τα επόμενα τρία χρόνια
• Οσον αφορά στη μελ­λο­ντική οικο­νο­μική πορεία της χώρας, οι απόψεις των ειδικών της κτη­μα­τα­γο­ράς διί­στα­νται, αφού το 26,9% πιστεύει πως η οικο­νο­μία της χώρας θα είναι καλύ­τερη μετά από έξι μήνες, ενώ το υπό­λοιπο 73,1% θεωρεί πως αυτή θα είναι χει­ρό­τερη.
Περισ­σό­τε­ροι από επτά στους δέκα ειδι­κούς, θεωρούν ως προ­ϋ­πό­θεση του τερ­μα­τι­σμού της κρίσης στην κτη­μα­τα­γορά, τον τερ­μα­τι­σμό της κρίσης της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Στο ερώτημα: «Θεω­ρείτε ότι η κρίση στην ελλη­νική κτη­μα­τα­γορά θα τερ­μα­τι­σθεί, όταν τερ­μα­τι­σθεί η ελλη­νική οικο­νο­μική κρίση, οι απα­ντή­σεις είναι: Το πιστεύω απόλυτα 29,0%. Μάλλον το πιστεύω 44,9%. Ουδέ­τερα 8,7%. Μάλλον δεν το πιστεύω 14,5%. Δεν το πιστεύω καθόλου 2,9%.
Κραχ στην Kτηματαγορά και τα επόμενα τρία χρόνια
Οι ειδικοί της κτη­μα­τα­γο­ράς, απο­φαί­νο­νται για το πού οδη­γεί­ται η κτη­μα­τα­γορά. Με βάση τις τιμές των δεικτών εμπι­στο­σύ­νης της κτη­μα­τα­γο­ράς, θα πρέπει λοιπόν να ανα­μέ­νουμε:
Eντονη ύφεση στην κτη­μα­τα­γορά
Συνε­χό­μενη πτώση των τιμών των ακι­νή­των, πιο μεγάλη σε σχέση με το παρελ­θόν.
Το απο­τέ­λε­σμα της μεγάλης μείωσης της εμπι­στο­σύ­νης δείχνει μεγα­λύ­τερη απαι­σιο­δο­ξία για τη μελ­λο­ντική πορεία της κτη­μα­τα­γο­ράς.
Το 94,2% των ειδικών της κτη­μα­τα­γο­ράς θεωρεί ότι υπάρχει υπερ­προ­σφορά κατοι­κιών.
Το 29% θεωρεί ότι οι πωλή­σεις είναι οι ίδιες σήμερα σε σχέση με έξι μήνες πριν.
Το 74,3% θεωρεί ότι οι τιμές πώλησης των κατοι­κιών έχουν μειωθεί.
Το 75,2% των ειδικών της κτη­μα­τα­γο­ράς θεωρεί ότι οι τιμές πώλησης των κατοι­κιών θα μειω­θούν τους επό­με­νους έξι μήνες. Έτσι τώρα, η κτη­μα­τα­γορά βρί­σκε­ται σε τέλμα.
• Το απόθεμα των κατοι­κιών ανέρ­χε­ται του­λά­χι­στον σε 200.000.
Τα καλά νέα είναι ότι η οικο­δο­μική δρα­στη­ριό­τητα έχει μειωθεί, οπότε δεν προ­στί­θε­ται σημα­ντι­κός αριθμός νέων κατοι­κιών.
Τα κακά νέα είναι ότι ο αριθμός σχη­μα­τι­σμού των νέων νοι­κο­κυ­ριών επι­βρα­δύ­νε­ται. Από τους 9 γάμους επί 1.000 κατοί­κων που γίνο­νταν στη δεκα­ε­τία του 1960, τώρα γίνο­νται μόνο 5,5 επί 1.000 κατοί­κων. Στα κακά νέα προ­στί­θε­νται επίσης η μεγάλη ανεργία, το τρα­πε­ζικό σύστημα που δεν μπορεί επί της παρού­σης να γίνει αρωγός της κτη­μα­τα­γο­ράς.
Οι αιτίες της βαθιάς κρίσης
Η ανεργία, η ύφεση και το έλλειμμα αξιών, απο­τε­λούν τα σημα­ντι­κό­τερα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει η Ελλάδα, σύμφωνα με τους ειδι­κούς της ελλη­νι­κής κτη­μα­τα­γο­ράς. Για τους ειδι­κούς του κλάδου, η ανεργία συνιστά πρό­βλημα μεί­ζο­νος σημα­σίας, καθώς περισ­σό­τε­ροι από έξι στους δέκα (63,4%) ερω­τη­θέ­ντες την τοπο­θε­τούν αξιο­λο­γικά στην κορυφή των προ­βλη­μά­των που αντι­με­τω­πί­ζει η Ελλάδα.
Επίσης, οι ειδικοί κατα­τάσ­σουν τη φτώχεια στην πρώτη πεντάδα των σημα­ντι­κό­τε­ρων προ­βλη­μά­των που αντι­με­τω­πί­ζει η χώρα. Τονί­ζε­ται ότι το ποσοστό των ειδικών της κτη­μα­τα­γο­ράς που ανη­συ­χεί για την ανεργία είναι πάρα πολύ υψηλό. Το σύστημα υγείας (5,6%) και η παρά­νομη μετα­νά­στευση (4,2%), φαί­νε­ται να προ­βλη­μα­τί­ζουν λιγό­τερο τους ειδι­κούς της κτη­μα­τα­γο­ράς, αν και παρα­μέ­νουν ως σημα­ντικά προ­βλή­ματα που απα­σχο­λούν τη χώρα.
Σε δίνη και τα επαγ­γελ­μα­τικά ακίνητα – 6 στους 10 προ­βλέ­πουν χει­ρο­τέ­ρευση
Στάσιμη εκτι­μά­ται από το 30% των ερω­τη­θέ­ντων, ότι θα παρα­μεί­νει η αγορά ακι­νή­των για επαγ­γελ­μα­τική χρήση. Μείωση παρα­τη­ρεί­ται στο ποσοστό των ειδικών της κτη­μα­τα­γο­ράς -από 11,6% που ήταν στην προη­γού­μενη συγκυ­ρία, σε 6,3% στην παρούσα συγκυρία- που ανα­μέ­νει ότι θα είναι καλύ­τερη η πορεία της αγοράς ακι­νή­των για επαγ­γελ­μα­τική χρήση τους επό­με­νους έξι μήνες.
Σε ποσοστό 63,7% οι ειδικοί της κτη­μα­τα­γο­ράς προ­βλέ­πουν ότι η αγορά ακι­νή­των για επαγ­γελ­μα­τι­κούς χώρους θα είναι χει­ρό­τερη ή πολύ χει­ρό­τερη το επόμενο εξάμηνο, ποσοστό μεγα­λύ­τερο σε σύγκριση με το 50,3% του πρώτου εξα­μή­νου του 2015. Συγκε­κρι­μένα οι ειδικοί του real estate εκτι­μούν ότι:
Υπάρχει υπερ­προ­σφορά το 95,1% («ισχυρό πλε­ό­να­σμα προ­σφο­ράς» + «πλε­ό­να­σμα προ­σφο­ράς»).
Υπάρχει μια σχετική μείωση των τιμών των επαγ­γελ­μα­τι­κών ακι­νή­των (71,9%) σε σχέση με έξι μήνες πριν.
Το 69,8% προ­βλέ­πει ότι θα υπάρξει σχετική μείωση των τιμών των επαγ­γελ­μα­τι­κών ακι­νή­των το επόμενο εξάμηνο, ενώ το 12,2% θεωρεί ότι οι τιμές θα παρα­μεί­νουν στα­θε­ρές.
Οι ειδικοί προ­βλέ­πουν σε ποσοστό 29,7%, σχεδόν την ίδια ζήτηση αγοράς των επαγ­γελ­μα­τι­κών ακι­νή­των για τους επό­με­νους έξι μήνες, ενώ το 62,5% αυτών, θεωρεί πως η ζήτηση θα μειωθεί.
Το 58,7% δια­φω­νεί ότι οι τιμές των επαγ­γελ­μα­τι­κών ακι­νή­των είναι η επόμενη φούσκα.
Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζουν οι απα­ντή­σεις των ερω­τη­θέ­ντων σχετικά με το πώς ανα­μέ­νουν να δια­μορ­φω­θούν οι πωλή­σεις των ακι­νή­των για επαγ­γελ­μα­τική χρήση το δεύτερο εξάμηνο του 2015. Το 34,4% των ερω­τη­θέ­ντων προ­βλέ­πει ότι οι πωλή­σεις θα παρα­μεί­νουν οι ίδιες με αυτές του πρώτου εξα­μή­νου του 2015.
Σε ποσοστό 42,2% οι ειδικοί της κτη­μα­τα­γο­ράς προ­βλέ­πουν ότι οι πωλή­σεις των ακι­νή­των για επαγ­γελ­μα­τική χρήση θα είναι χαμη­λό­τε­ρες το επόμενο εξάμηνο. Μείωση παρα­τη­ρεί­ται στο ποσοστό εκείνων των ειδικών που προσ­δοκά αύξηση των πωλή­σεων των ακι­νή­των για επαγ­γελ­μα­τική χρήση στην Ελλάδα, από 13,8% που ήταν την προη­γού­μενη συγκυ­ρία (αθροι­στικά: «υψη­λό­τε­ρες» + «πολύ υψη­λό­τε­ρες»), σε 9,4% στην παρούσα συγκυ­ρία.
Μικρή αύξηση παρα­τη­ρεί­ται στο ποσοστό των ειδικών της κτη­μα­τα­γο­ράς -από 11,8% που ήταν στην προη­γού­μενη συγκυ­ρία σε 12,2% στην παρούσα- που προσ­δοκά ότι θα παρα­μεί­νουν στα­θε­ρές οι τιμές των επαγ­γελ­μα­τι­κών ακι­νή­των στην κτη­μα­τα­γορά. Από τους ειδι­κούς της κτη­μα­τα­γο­ράς, μόλις το 3,2% εκτιμά πως θα υπάρξει αύξηση στις τιμές των επαγ­γελ­μα­τι­κών ακι­νή­των.
Αυξή­θηκε το ποσοστό των ερω­τη­θέ­ντων που εκτι­μούν σχετική μείωση των τιμών των επαγ­γελ­μα­τι­κών ακι­νή­των, από 62% σε 69,8%, ενώ το 14,8% εκτιμά ότι θα υπάρξει απότομη μείωση των τιμών των επαγ­γελ­μα­τι­κών ακι­νή­των τους επό­με­νους έξι μήνες.
Απού­λητα 250.000 σπίτια
Χάθηκε η εμπι­στο­σύνη στην… ατμο­μη­χανή της οικο­νο­μίας
Αρκετές μικρο­με­σαίες του κλάδου θα βάλουν λουκέτο και χιλιά­δες θα μείνουν άνεργοι
Ο Δείκτης Εμπι­στο­σύ­νης της Κτη­μα­τα­γο­ράς, που κατά κάποιο τρόπο απει­κο­νί­ζει με τον εγκυ­ρό­τερο τρόπο την ψυχο­λο­γία των ειδικών της κτη­μα­τα­γο­ράς ως προς την αγορά των ακι­νή­των, συνε­χί­ζει να βρί­σκε­ται κάτω από το επίπεδο των 50 μονάδων, ενώ σημεί­ωσε μικρή μείωση της τιμής του στο β’ εξάμηνο του 2015 σε σύγκριση με το α’ εξάμηνο του 2014. Ο Δείκτης Εμπι­στο­σύ­νης της αγοράς των επαγ­γελ­μα­τι­κών ακι­νή­των σημεί­ωσε μικρή μείωση σε σύγκριση με αυτόν του α΄ εξα­μή­νου του 2015 και δια­μορ­φώ­θηκε στις 30,2 μονάδες.
Οι προσ­δο­κίες στην αγορά των κατοι­κιών, εμφα­νί­ζουν απαι­σιο­δο­ξία, αφού ο σχε­τι­κός Δείκτης Εμπι­στο­σύ­νης της αγοράς κατοι­κιών παρα­μέ­νει κάτω από το επίπεδο των 50 μονάδων, δια­μορ­φώ­νο­ντας την τιμή του στις 30,9 μονάδες έναντι των 32 μονάδων του α’ εξα­μή­νου του 2015.
Όσον αφορά στο Δείκτη Εμπι­στο­σύ­νης των ειδικών της κτη­μα­τα­γο­ράς για τη γενι­κό­τερη οικο­νο­μική κατά­σταση της χώρας, αυτός δια­μορ­φώ­νε­ται στις 41,5 μονάδες. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι οι προσ­δο­κίες των ειδικών της κτη­μα­τα­γο­ράς χαρα­κτη­ρί­ζο­νται απαι­σιό­δο­ξες σχετικά με την εξέλιξη της γενι­κό­τε­ρης οικο­νο­μι­κής κατά­στα­σης της χώρας.
Ο Δείκτης της προσ­δο­κώ­με­νης πορείας της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας παρου­σί­ασε μείωση και δια­μορ­φώ­θηκε στο επίπεδο των 35,1 μονάδων.
Η ύφεση συνε­χί­ζε­ται και για τις νέες τιμές των δεικτών στην κτη­μα­τα­γορά. Έτσι, το σημε­ρινό χαρα­κτη­ρι­στικό της κτη­μα­τα­γο­ράς είναι ότι αυτή λει­τουρ­γεί σε συν­θή­κες επί­μο­νης ύφεσης και υπερ­προ­σφο­ράς κατοι­κιών και επαγ­γελ­μα­τι­κών ακι­νή­των. Οπως ανα­φέ­ρουν οι μελε­τη­τές, η κτη­μα­τα­γορά χρειά­ζε­ται τη δημιουρ­γία ενός κλί­μα­τος με προ­ο­πτική, ικανό να αντι­με­τω­πί­σει επι­θε­τικά την ύφεση που εμφα­νί­ζε­ται.
Επειδή οι προ­βλέ­ψεις για την οικο­δο­μική δρα­στη­ριό­τητα δεί­χνουν ότι για το 2015 δε φαί­νε­ται να ανα­στρέ­φο­νται, αυτό σημαί­νει ότι η ανεργία από την οικο­δο­μική δρα­στη­ριό­τητα θα αυξηθεί. Αν συνυ­πο­λο­γί­σουμε εδώ και την εικόνα του κατα­σκευα­στι­κού κλάδου, που η συνο­λική του δρα­στη­ριό­τητα το 2014 έχει δια­μορ­φω­θεί σε χαμη­λό­τερα από το 2013 επίπεδα, γίνεται αντι­λη­πτό ότι συνο­λικά ο κλάδος θα επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά και το ΑΕΠ της χώρας.
Αρκετές κατα­σκευα­στι­κές εται­ρείες αντι­με­τω­πί­ζουν σημα­ντικά οικο­νο­μικά προ­βλή­ματα, προς το παρόν δεν υπάρ­χουν προ­ο­πτι­κές ανά­καμ­ψης, με απο­τέ­λε­σμα να αυξά­νε­ται η πιθα­νό­τητα δια­κο­πής της λει­τουρ­γίας τους.
Δύο είναι οι πυλώνες ή τα περιου­σιακά στοι­χεία του ελλη­νι­κού νοι­κο­κυ­ριού: οι κατα­θέ­σεις και οι κατοι­κίες. Το μόνο εκτε­θει­μένο στοι­χείο είναι το σπίτι, από οποια­δή­ποτε φορο­λο­γία.
Η επι­βά­ρυνση της ιδιο­κτη­σίας είναι τέτοια που ανα­ρω­τιέ­ται κάποιος με στοι­χειώδη ορθο­λο­γι­σμό αν θα έχει κίνητρο και ενδια­φέ­ρον να επεν­δύ­σει σε ακίνητο.
Το γεγονός της μείωσης της οικο­δο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας έχει δύο επι­πτώ­σεις, στην παρούσα φάση, στην ελλη­νική κτη­μα­τα­γορά. Η πρώτη επί­πτωση είναι ότι του­λά­χι­στον στο ήδη υπάρχον απόθεμα των 250.000 και άνω κατοι­κιών δεν ανα­μέ­νε­ται να προ­στε­θεί μεγάλος αριθμός νέων κατοι­κιών.
Η δεύτερη επί­πτωση, η αρνη­τική, είναι ότι αυξά­νε­ται ο αριθμός των ανέργων που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στον χώρο της κτη­μα­τα­γο­ράς και έτσι αρκετές μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις κιν­δυ­νεύ­ουν να κλεί­σουν.

Ημε­ρη­σία