“Αντιμέτωποι με τα ΝΑΙ μας και τα ΟΧΙ μας…”

Του Γιώργου Υψη­λά­ντη

Απο­τι­μώ­ντας την πορεία των τελευ­ταίων οχτώ μηνών, θυμάμαι τον εαυτό μου πριν τις εκλογές του Γενάρη, σε δημό­σιες συζη­τή­σεις σε τοπικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης, να τονίζω και να ξενίζω ίσως, ότι το δύσκολο για τον Σύριζα δεν ήταν να κερ­δί­σει τις εκλογές. Ήταν φως φανάρι, έτσι όπως τα είχαν κατα­φέ­ρει οι αλήστου μνήμης προ­κά­το­χοί του στη δια­κυ­βέρ­νηση της χώρας. Το δύσκολο έλεγα είναι η επόμενη μέρα, γιατί θα έχει λυσ­σα­λέο πόλεμο από τους δανει­στές, θα έχει την υπο­νό­μευση της κατσα­ρό­λας από τους εγχώ­ριους συνερ­γά­τες τους και κυρίως πόνο, ιδρώτα και δάκρυα για το λαό μας. Μίλαγα για την ανάγκη προ­ε­τοι­μα­σίας του λαού ν’ αντι­με­τω­πί­σει όρθιος και ενω­μέ­νος αυτά που θάρθουν, για την ανάγκη συμ­με­το­χής του στις απο­φά­σεις που τον αφορούν. Ομολογώ ότι ο Σύριζα κυρίως ως κόμμα, και πολύ λιγό­τερο ως κυβέρ­νηση, σ’ αυτό δεν τα κατά­φερε. Αρκέ­στηκε στην εντολή ανά­θε­σης που του δώσαμε να δια­πραγ­μα­τευ­τεί και να λύσει τα προ­βλή­ματά μας, για μας αλλά χωρίς εμάς. Ότι δεν κατά­φερε όμως ο Σύριζα, το κατά­φε­ραν οι δανει­στές. Δεί­χνο­ντας το πιο απο­κρου­στικό τους πρόσωπο, κατά­φε­ραν να διε­γεί­ρουν το θυμικό και τα σχετικά μ’ αυτό ανα­κλα­στικά ενός ολό­κλη­ρου λαού. Γιατί μη μου πείτε ότι δεν τσι­τώ­νο­νται τα νεύρα όλων μας, κι αυτών που θα ψηφί­σουν όχι κι αυτών που θα ψηφί­σουν ναι, όταν βλέπουν όλα αυτά τα κοράκια να μας κουνούν το δάχτυλο; Μ’ εξαί­ρεση ίσως μερι­κούς ευρω­λι­γού­ρη­δες γραι­κύ­λους που εκστα­σιά­ζο­νται βλέ­πο­ντάς τους. Δεν έπεσα τελικά έξω, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μας. Το θέμα είναι τι κάνουμε σήμερα, τι κάνουμε από δω και πέρα.

Βρι­σκό­μα­στε μπροστά στην ευθύνη να πάρουμε μιαν απόφαση. Εμείς οι ίδιοι, όχι κάποιος άλλος για λογα­ρια­σμό μας, για να του τη λέμε κι από πάνω, δικαίως ή αδίκως. Η ευθύνη είναι ατομική, όπως ατομική είναι η απόφαση του καθενός. Όμως το απο­τέ­λε­σμα των ατο­μι­κών μας απο­φά­σεων, είναι συλ­λο­γικό και θα μας αφορά όλους. Θα καθο­ρί­σει το αύριο της χώρας, το αύριο το δικό μας και των γενεών που ακο­λου­θούν.

Οι απο­φά­σεις δεν παίρ­νο­νται με το θυμικό, αυτό έχει να κάνει με τα συναι­σθή­ματα μας. Δεν παίρ­νο­νται με συν­θή­ματα, ιαχές, βρισιές, αλα­λαγ­μούς και εθνε­γερ­τή­ρια εμβα­τή­ρια, αυτά βοηθούν μόνο στην εσω­τε­ρική εκτό­νωση, που κι αυτήν βέβαια την έχουμε ενίοτε ανάγκη. Οι απο­φά­σεις παίρ­νο­νται με λογισμό και γνώση κι αυτό έχει να κάνει με το νου, όχι με την καρδιά.

Έχω ξεκά­θαρη θέση υπέρ του όχι σ’ αυτήν τη συμφωνία-τελεσίγραφο των δανει­στών. Αν τους φωτίσει ο Θεός και φέρουν κάτι ανθρώ­πινο στο τραπέζι πριν την Κυριακή, είμαι έτοιμος και για το ναι. Ξεκα­θα­ρίζω επίσης, ότι γρά­φο­ντας αυτές τις γραμμές, δεν επι­διώκω να επη­ρε­άσω τη γνώμη κανενός για το τι θα ψηφίσει.

Επα­να­λαμ­βάνω ότι είναι η ώρα της ατο­μι­κής ευθύνης που θα καθο­ρί­σει τη συλ­λο­γική μας μοίρα. Με αυτή την έννοια είναι η ώρα της περι­συλ­λο­γής, του δια­λό­γου και του σεβα­σμού της δια­φο­ρε­τι­κής από­φα­σης του καθενός. Γιατί αυτό είναι η δημο­κρα­τία, γιατί αυτό είναι ο πολι­τι­σμός που διδά­ξαμε στην Ευρώπη, γιατί αυτή είναι η στάση που θα σφυ­ρη­λα­τή­σει την εθνική ομο­ψυ­χία και θ’ απο­τρέ­ψει τον διχασμό. Η Ελλάδα δεν κιν­δύ­νεψε ποτέ ούτε από σωστές, ούτε από λάθος απο­φά­σεις, ούτε από παρά­τολμα ρίσκα, ούτε σε άνισες με την κοινή λογική μάχες. Κιν­δύ­νεψε όποτε βρέθηκε διχα­σμένη!

Ας πάρει λοιπόν ο καθένας την δική του απόφαση. Χωρίς φοντα­με­ντα­λι­στικό φανα­τι­σμό περί του αλά­θη­του της άποψής του από τη μια, χωρίς εμμονές υπε­ρά­σπι­σης λαθε­μέ­νων επι­λο­γών που έκανε στο παρελ­θόν από την άλλη. Δικαί­ωμα στο λάθος έχουμε όλοι, αρκεί να έχουμε το κου­ρά­γιο να το διορ­θώ­σουμε όταν το αντι­λη­φθούμε. Με επί­γνωση της επί­πτω­σης της δικής μας ατο­μι­κής από­φα­σης στην ζωή όλων των άλλων. Ας σεβα­στεί ο ένας την απόφαση του άλλου, μα κυρίως ας σεβα­στούμε κι ας υπη­ρε­τή­σουμε όλοι μαζί με ομο­θυ­μία, τη συλ­λο­γική απόφαση που θα προ­κύ­ψει. Γιατί θα είναι απόφαση όλων μας, απόφαση του λαού μας. Αν απαι­τούμε από τους ξένους να σεβα­στούν το λαό μας και τις απο­φά­σεις του, οφεί­λουμε να το πρά­ξουμε πρώτα εμείς οι ίδιοι.

Αν κάτι τελικά αξίζει να κου­βε­ντιά­σει κανείς, είναι ο τρόπος που θα προ­σεγ­γί­σουμε το θέμα προ­κει­μέ­νου να πάρουμε ο καθένας την απόφασή που του ανα­λο­γεί.

Είναι περισ­σό­τερο από προ­φα­νές ότι σε μια δημο­κρα­τικά αλλά ταυ­τό­χρονα ταξικά δομη­μένη κοι­νω­νία, δεν μπο­ρούμε να σκε­φτούμε και ν’ απο­φα­σί­σουμε όλοι με τον ίδιο τρόπο και τα ίδια κρι­τή­ρια, ούτε να κατα­λή­ξουμε όλοι στην ίδια απόφαση. Δεν είμαστε Βόρεια Κορέα. Με άλλο τρόπο θα σκεφτεί και μ’ άλλα κρι­τή­ρια θ’ απο­φα­σί­σει αυτός που δεν έχει να περι­μέ­νει τίποτα από τα ATM (λει­τουρ­γούν, δεν λει­τουρ­γούν), αυτός που δεν τον περι­μέ­νει μερο­κά­ματο το επόμενο πρωί κι αλλιώς αυτός που θα βάλει πιο ψηλά τις όποιες κατα­θέ­σεις έχει (μικρές ή μεγα­λύ­τε­ρες) και την όποια ασφά­λεια θεωρεί ότι του παρέ­χουν. Για πόσο άραγε; Όμως αυτά θαρρώ πως είναι πρό­σκαιρα και εφήμερα κρι­τή­ρια και δεν μπορούν ν’ απο­τε­λέ­σουν τη βάση της από­φα­σης που πρέπει ο καθένας μας να πάρει.

Θα ήταν ίσως κάπως πιο ουσια­στικό να ζυγί­σουμε τις συνέ­πειες της μιας ή της άλλης επι­λο­γής. Πέστε μας τι θα συμβεί αν πούμε ναι και τι θα συμβεί αν πούμε όχι, με ρωτούν πολλοί φίλοι μου. Εύκολα μπαί­νεις στον πει­ρα­σμό να κάνεις αυτήν την κου­βέ­ντα. Δεν θα έπαβε όμως να είναι η εκτί­μηση μου απέ­να­ντι στην δική σου, η άποψη μου απέ­να­ντι στη δική σου, η δική μου μαντε­ψιά απέ­να­ντι στη δική σου. Κι αυτό μόνο αδιέ­ξοδη κι ανώφελη σύγκρουση μπορεί να παράξει. Και κυρίως ν’ ανα­δεί­ξει τον φόβο μπρος στο άγνωστο(;) ως κυρί­αρχο κρι­τή­ριο της από­φα­σής μας. Κι ο φόβος είναι το χει­ρό­τερο κρι­τή­ριο για να πάρει κάποιος μιαν απόφαση. Ο φόβος οδηγεί σε τυφλή υποταγή. Το ξέρουν κι οι «εταίροι». Γι’ αυτό παίζουν το χαρτί του φόβου τόσα χρόνια, γι’ αυτό θα συνε­χί­σουν να το παίζουν με μεγα­λύ­τεη ένταση, μέχρι την τελευ­ταία ώρα.

Νομίζω πως έφτασε η στιγμή ν’ απο­φα­σί­σει ο καθένας μας ποια ζωή θέλει, ποια πατρίδα θέλει. Ν’ ανα­λο­γι­σθεί τις ευθύνες του για όσα έφεραν τη ζωή του ως εδώ, θες από αδυ­να­μία, από άγνοια, θες από αβλεψία, από ανοχή, από βόλεμα -ο ανα­μάρ­τη­τος πρώτος τον λίθο βαλέτω- και να δει αν θέλει να τ’ αλλάξει κάνο­ντας μια νέα αρχή ή αν βολεύ­ε­ται με όσα κατα­φέ­ραμε ως τώρα. Νομίζω ότι κάπου σ’ αυτά, βρί­σκε­ται ο πυρήνας της από­φα­σής μας. Γιατί ανε­ξάρ­τητα αν κάποιοι απο­φα­σί­σουν ναι και κάποιοι απο­φα­σί­σουν όχι, η αλήθεια είναι πως έφτασε η ώρα ν’ αλλά­ξουμε τη ζωή και τη χώρα μας. Έτσι όπως είναι, δεν πάει άλλο! Κυρίως ν’ αλλά­ξουμε εμείς οι ίδιοι. Όσοι έχουν στο πίσω μέρος του μυαλού τους, ότι μπόρα ήταν τα τελευ­ταία πέντε χρόνια, θα περάσει και θα ξανα­γυ­ρί­σουμε στην «ανε­με­λιά» της φούσκας που ζήσαμε για πάνω από δυο δεκα­ε­τίες –μερικοί αμέ­ρι­μνοι, τη ζουν ακόμα- μάλλον πλα­νιέ­ται πλάνη οικτρά. Αυτό δεν θα συμβεί, ούτε με το ναι, ούτε με το όχι.

Είναι καιρός ν’ ανα­σκου­μπω­θούμε χτί­ζο­ντας ένα δια­φο­ρε­τικό μέλλον, χωρίς εξαρ­τή­σεις, χωρίς βάρη, χωρίς δεκα­νί­κια, με αλλη­λεγ­γύη και δημο­κρα­τία, με αξιο­κρα­τία, ισο­νο­μία και αξιο­πρέ­πεια, αλλά κυρίως με σκληρή δουλειά. Η παρα­γω­γική ανα­συ­γκρό­τηση της χώρας ούτε από τις καφε­τέ­ριες, ούτε από τα ορθά­δικα, ούτε από το facebook, ούτε με κρα­τι­κές επι­δο­μα­τι­κές πολι­τι­κές, ούτε με την επι­χει­ρη­μα­τική ασυ­δο­σία μπορεί να γίνει! Κι αυτό δεν το απο­φεύ­γουμε είτε πούμε ναι, είτε πούμε όχι. Εκτός κι αν απο­φα­σί­σουμε να γίνουμε ιδα­νι­κοί αυτό­χει­ρες.

Έφτασε η ώρα η σημε­ρινή κυβέρ­νηση ν’ ανοίξει αυτή τη συζή­τηση, να δώσει δείγ­ματα γραφής και να εμπνεύ­σει το λαό σ’ αυτήν την πορεία, να ξεπε­ρά­σει ίσως τον ίδιο της τον εαυτό και τις δικές της αγκυ­λώ­σεις. Δεν έχει εξαρ­τή­σεις, δεν είναι υπο­ταγ­μένη, στο χέρι της είναι να τα κατα­φέ­ρει. Η μάχη με τους δανει­στές όποια έκβαση και να έχει τελικά, αναμ­φί­βολα ήταν μαρ­τυ­ρική και δύσκολη, όμως η πρό­κληση που έχει μπρος της, είναι δυσκο­λό­τερη. Το ίδιο δύσκολη θα είναι και για μας! Είναι η πρό­κληση που πρέπει ν’ ανα­λά­βουμε με τη συλ­λο­γική απόφαση που θα πάρουμε. Θα ξεβο­λευ­τούμε, θα κου­ρα­στούμε, θα ματώ­σουμε, αλλά μπο­ρούμε να τα κατα­φέ­ρουμε!