Ελλάδα: Μια νησιωτική χώρα, χωρίς νησιωτική πολιτική

Του Νίκου Συρ­μα­λέ­νιου

Τα τελευ­ταία χρόνια τα νησιά μας, εκτός από τις ορι­ζό­ντιες περι­κο­πές συντά­ξεων, μισθών και την εντει­νό­μενη φορο­ε­πι­δρομή, υπέ­στη­σαν και την ακύρωση της όποιας πολι­τι­κής απο­κέ­ντρω­σης και περι­φε­ρεια­κής ανά­πτυ­ξης, που εν μέρει είχε κατα­κτη­θεί από τη μετα­πο­λί­τευση μέχρι σήμερα. Πολλές βασικές υπη­ρε­σίες, όπως ΔΟΥ, ΙΚΑ, Επι­θε­ω­ρή­σεις Εργα­σίας, Τελω­νεία, Ειρη­νο­δι­κεία, ακόμα και γραφεία του ΕΟΤ, καταρ­γή­θη­καν ή υπο­λει­τουρ­γούν, ενώ και στο επίπεδο της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης (Επαρ­χεία κλπ) οι υπη­ρε­σίες συρ­ρι­κνώ­θη­καν.

Οι πολίτες για να εξυ­πη­ρε­τη­θούν τρέχουν από το ένα νησί στο άλλο. Νευ­ραλ­γι­κοί ανα­πτυ­ξια­κοί κρίκοι, όπως λιμάνια, αερο­δρό­μια, έχουν μπει σε δια­δι­κα­σίες ιδιω­τι­κο­ποί­η­σης και μέχρι να που­λη­θούν, εγκα­τα­λεί­πο­νται στην τύχη τους. Ταυ­τό­χρονα τα ελλη­νικά νησιά έχουν μπει στο στό­χα­στρο των κάθε λογής αετο­νύ­χη­δων, που εκμε­ταλ­λευό­με­νοι τις fast truck δια­δι­κα­σίες και την ελα­χι­στο­ποί­ηση των όρων περι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σίας, επι­διώ­κουν να απο­κτή­σουν τις περιο­χές – φιλέτα για κερ­δο­σκο­πική εκμε­τάλ­λευση.

Ο ΣΥΡΙΖΑ εδώ και χρόνια, τόσο στο κεντρικό πολι­τικό επίπεδο, όσο και στη Βουλή και στην Ευρω­βουλή, αλλά και όπου μετέχει στην Τοπική Αυτο­διοί­κηση και στους τοπι­κούς κοι­νω­νι­κούς φορείς, έχει επε­ξερ­γα­στεί νησιω­τι­κές πολι­τι­κές και έχει ανα­δεί­ξει προ­βλή­ματα, επι­διώ­κο­ντας την προ­ώ­θηση ουσια­στι­κών λύσεων.

Ας αρχί­σουμε από την ακτο­πλοΐα: Η χώρα μας είναι η μονα­δική στην ΕΕ που η ακτο­πλοΐα ανήκει απο­κλει­στικά σε ιδιω­τικά συμ­φέ­ρο­ντα και ταυ­τό­χρονα έχει τα ακρι­βό­τερα εισι­τή­ρια. Ως εκ τούτου, κατά κανόνα η ακτο­πλοϊκή δια­σύν­δεση λει­τουρ­γεί με δύο ταχύ­τη­τες, της καλο­και­ρι­νής – του­ρι­στι­κής περιό­δου που υπάρχει ικα­νο­ποι­η­τική κάλυψη και της χει­με­ρι­νής περιό­δου που η κατά­σταση είναι άκρως προ­βλη­μα­τική. Όμως, οι μετα­φο­ρές και η ενδο­ε­πι­κοι­νω­νία στα νησιά απο­τε­λούν πρώ­τι­στο κοι­νω­νικό αγαθό, είναι ευθύνη της Πολι­τείας η δια­σφά­λισή τους καθ’ όλο το έτος.

Πρόταση μας απο­τε­λεί η σύσταση δημό­σιου – κοι­νω­νι­κού φορέα ακτο­πλο­ΐας με συνερ­γα­σία κράτους και αυτο­διοί­κη­σης κατά τα πρότυπα των σκαν­δι­να­βι­κών χωρών. Ο φορέας αυτός δεν έρχεται να καταρ­γή­σει ή να αντι­κα­τα­στή­σει τις ιδιω­τι­κές ακτο­πλοϊ­κές εται­ρείες, αλλά αφενός μεν θα δημιουρ­γή­σει ένα ελά­χι­στο δημόσιο δίκτυο συν­δυα­σμέ­νων μετα­φο­ρών και αφε­τέ­ρου θα παρέχει συγκοι­νω­νιακό έργο, δια­μορ­φώ­νο­ντας το πλαίσιο λει­τουρ­γίας για όλους τους παρό­χους του ακτο­πλοϊ­κού έργου

Χρεια­ζό­μα­στε Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό ανά νησί: Μέχρι σήμερα, είτε ο εθνικός, είτε ο περι­φε­ρεια­κός σχε­δια­σμός, είτε ακόμη και τα ειδικά χωρο­τα­ξικά για τον Του­ρι­σμό, για τις ΑΠΕ κλπ, είτε ακόμα και τα επι­μέ­ρους Π.Δ. ή και αυτά που καθο­ρί­ζουν τις ΖΟΕ (Ζώνες Οικι­στι­κού Ελέγχου) ή και τα ΣΧΟΟΑΠ, δεν έλυσαν ουσια­στικά το πρό­βλημα, αφού ανα­φέ­ρο­νται αφενός μεν σε πολύ μικρό ποσοστό της νησιω­τι­κής επι­κρά­τειας, ενώ ταυ­τό­χρονα έχουν κατα­στεί ατε­λέ­σφορα, αφού δεν υπήρξε πολι­τική βούληση ουσια­στι­κής εφαρ­μο­γής. Το κυριό­τερο όμως είναι ότι όχι μόνο δεν θέλησαν να αντι­με­τω­πί­σουν πολι­τι­κές περι­βαλ­λο­ντι­κής αλλοί­ω­σης, αλλά ενί­σχυ­σαν την ανε­ξέ­λεγ­κτη ανά­πτυξη χωρίς όρους και όρια. Ο χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός ανά νησί, είναι το μονα­δικό μέσο για να υπάρ­ξουν συγκε­κρι­μέ­νες ζώνες με αντί­στοι­χες χρήσεις γης και όρους δόμησης, που σε συν­δυα­σμό με τη στα­διακή κατάρ­γηση της εκτός σχεδίου δόμησης και τη σχε­δια­σμένη επέ­κταση των παλιών οικι­σμών, θα δημιουρ­γή­σουν στα­θε­ρές βάσεις για ισόρ­ροπη βιώσιμη ανά­πτυξη.

Θέλουμε έναν ποιο­τικό Του­ρι­σμό, με σεβασμό στο περι­βάλ­λον: Ο Του­ρι­σμός που γνω­ρί­σαμε τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες τείνει να ξεπε­ρά­σει τα όρια του, δεδο­μέ­νου ότι ανα­πτύ­χθηκε άναρχα και συγκυ­ριακά και όχι βάσει σχεδίου και συγκε­κρι­μέ­νων πολι­τι­κών. Για να υπάρξει μακρο­χρό­νια ανα­πτυ­ξιακή στρα­τη­γική απαι­τού­νται πρώτον, ποιο­τι­κές υπη­ρε­σίες και δεύ­τε­ρον, ανά­δειξη των συγκρι­τι­κών πλε­ο­νε­κτη­μά­των κάθε τόπου. Χρεια­ζό­μα­στε του­ρι­σμό με σεβασμό του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος, της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και της ιστο­ρίας μας.

Πρέπει οι νησιώ­τες να υπο­στη­ρι­χθούν, για να παρα­μέ­νουν στα νησιά: Ένας ανε­πτυγ­μέ­νος πρω­το­γε­νής τομέας (γεωργία, κτη­νο­τρο­φία, μελισ­σο­κο­μία, αλιεία), μπορεί να στη­ρί­ξει σημα­ντι­κές θέσεις εργα­σίας, όχι μόνο σε επο­χιακή βάση. Η στήριξη της πρω­το­γε­νούς παρα­γω­γής είτε με υπο­δο­μές, είτε με πολι­τι­κές μείωσης του κόστους παρα­γω­γής και δια­κί­νη­σης των προ­ϊ­ό­ντων, απο­τε­λεί πλέον μονό­δρομο για τη βιώσιμη νησιω­τική παρα­γω­γική ανα­συ­γκρό­τηση. Επίσης, η ύπαρξη δημό­σιων κοι­νω­νι­κών υπο­δο­μών υγείας, παι­δείας, πρό­νοιας, απο­τε­λεί όρο εκ των ουκ άνευ, για να στη­ρι­χθεί η ζωή και η παρα­μονή όλων των ηλι­κια­κών κατη­γο­ριών του πλη­θυ­σμού στα νησιά, καθ’ όλη τη διάρ­κεια του χρόνου. Ταυ­τό­χρονα απο­τε­λεί βασικό πόλο έλξης του του­ρι­σμού, αφού απο­τε­λεί καθο­ρι­στικό παρά­γο­ντα ασφά­λειας.

Οι μνη­μο­νια­κές πολι­τι­κές με τις δρα­στι­κές περι­κο­πές των κον­δυ­λίων, πρέπει πολύ γρήγορα να απο­τε­λέ­σουν παρελ­θόν, για να επι­στρέ­ψει τόσο στους μόνι­μους κατοί­κους, όσο και στους επι­σκέ­πτες, το αίσθημα ασφά­λειας που έχει χαθεί, αλλά και η ελπίδα για ένα καλύ­τερο αύριο.

O κ. Νίκος Συρ­μα­λέ­νιος είναι υπεύ­θυ­νος ΕΕΚΕ Ναυ­τι­λίας του ΣΥΡΙΖΑ, βου­λευ­τής Κυκλά­δων και υπο­ψή­φιος στις εκλογές της 25ης Ιανουα­ρίου