Οδοιπορικό στην Κω των προσφύγων, της εκμετάλλευσης και της αλληλεγγύης

Το χάος των πρώτων ημερών του Αυγού­στου, με τη μαζική εισροή 7.000 μετα­να­στών, μοιάζει να τακτο­ποιεί­ται σιγά-σιγά αφού η καθη­με­ρι­νό­τητα βρίσκει ξανά τον ρυθμό της

Οι ακτές της Τουρ­κίας φαί­νο­νται πολύ καθαρά από την Κω, τα νερά που χωρί­ζουν το ακρι­τικό νησί από την απέ­να­ντι χώρα μοιά­ζουν με λίμνη. Ο επι­κε­φα­λής της πολι­τι­κής προ­στα­σίας κ. Σεβα­στια­νός Μαρα­γκός δεν χρεια­ζό­ταν κιάλια για να εκτι­μή­σει την κατά­σταση την περα­σμένη Δευτέρα. «Ευτυχώς, αυτή την εβδο­μάδα θα μας βοη­θή­σει ο καιρός» έλεγε στα υπό­λοιπα μέλη της ομάδας του. Τα μελ­τέ­μια απο­τέ­λε­σαν τον ισχυ­ρό­τερο απο­τρε­πτικό παρά­γο­ντα εισόδου των εξα­θλιω­μέ­νων προ­σφύ­γων και μετα­να­στών, που στις αρχές του Αυγού­στου άγγιζε ημε­ρη­σίως κατά μέσο όρο τα 800 άτομα, ανα­τρέ­πο­ντας όλα τα δεδο­μένα της καθη­με­ρι­νό­τη­τας.

Καμία από τις εμπλε­κό­με­νες Αρχές δεν είναι σε θέση να δώσει ακριβή αριθμό, αλλά εκτι­μά­ται ότι αυτή τη στιγμή βρί­σκο­νται στο νησί περίπου 4.000 πρό­σφυ­γες από τη Συρία μαζί με «ΠΕΠ» (Παρά­τυπα Εισερ­χό­μενα Πρόσωπα) κυρίως από το Πακι­στάν, το Ιράν και το Αφγα­νι­στάν. Καμία αρχή δεν είναι επίσης σε θέση να δώσει ακριβή αριθμό για το πόσοι είναι οι Σύροι και πόσα είναι τα… «Πάκια», όπως έχουν ονο­μά­σει οι κάτοι­κοι όλους τους υπό­λοι­πους.

Πάντως, το χάος των πρώτων ημερών του Αυγού­στου, με τη μαζική εισροή 7.000 μετα­να­στών, μοιάζει να τακτο­ποιεί­ται σιγά-σιγά. Η καθη­με­ρι­νό­τητα βρίσκει ξανά τον ρυθμό της, οι ζωγρά­φοι ξανα­γύ­ρι­σαν στη Λεωφόρο των Φοι­νί­κων, οι επι­σκέ­πτες του Πλα­τά­νου του Ιππο­κράτη δεν βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι με το… αξιο­θέ­ατο των μετα­να­στών να λού­ζο­νται στη βρύση του περι­βό­λου του.

Κυκλο­φο­ρώ­ντας στους δρόμους της πόλης, δεν χρειά­ζε­ται να έχει κανένας ιδιαί­τερη παρα­τη­ρη­τι­κό­τητα για να ξεχω­ρί­σει τους σύρους πρό­σφυ­γες πολέμου. Δεν είναι μόνο τα άψογα αγγλικά με τα οποία ζητούν πλη­ρο­φο­ρίες, τα ακριβά κινητά που έχουν μαζί τους και η προ­σεγ­μένη εμφά­νιση των οικο­γε­νειών. Αρκεί να κοι­τά­ξει κανείς τα πράγ­ματα που κρατούν στα χέρια τους. Σε αντί­θεση με τους «άλλους», που μετα­φέ­ρουν σε πλα­στι­κές σακού­λες ψωμί και τρόφιμα, αυτοί κρατούν τσάντες με είδη ένδυσης και υπό­δη­σης από τα κατα­στή­ματα της πόλης.

Οι σύροι πρό­σφυ­γες έδωσαν ζωή και σε ξενο­δο­χεία που παρέ­με­ναν κλειστά ή υπο­λει­τουρ­γού­σαν τους μήνες της χαμηλής του­ρι­στι­κής κίνησης. Για τη διαμονή τους σε αυτές τις ξενο­δο­χεια­κές μονάδες οι οποίες βρί­σκο­νται εντός της πόλης της Κω κυκλο­φο­ρούν πολλές φήμες. Κάποιοι λένε ότι στοι­βά­ζο­νται στα δωμάτια με το κεφάλι και οι τιμές αγγί­ζουν ακόμη και τα 20 ευρώ, άλλοι ότι φιλο­ξε­νού­νται με 10 ευρώ για λίγες μόνο ώρες προ­κει­μέ­νου να ξεκου­ρα­στούν, να πλυθούν και να ικα­νο­ποι­ή­σουν τις σωμα­τι­κές τους ανάγκες. Φυσικά, δεν λείπουν και οι μαρ­τυ­ρίες για ακραίες περι­πτώ­σεις που επι­τή­δειοι χρέωσαν τη χρήση τουα­λέ­τας με 5 ευρώ και τη φόρτιση του κινητού με 3 ευρώ. Υπάρ­χουν διη­γή­σεις ακόμη και για οδηγούς ταξί που αρνή­θη­καν να μετα­φέ­ρουν πρό­σφυ­γες στη λογική «πού να ξέρουμε τι μπορεί να κου­βα­λάνε». Οσοι που­λού­σαν χρη­στικά είδη για πρό­σφυ­γες έκαναν χρυσές δου­λειές: τα δύο κατα­στή­ματα της πόλης με είδη κάμπινγκ ξεπού­λη­σαν. Αυτό οδήγησε και άλλους κατα­στη­μα­τάρ­χες να προ­μη­θευ­τούν σκηνές. Ξεπού­λη­σαν και αυτοί.

Ολα αυτά στο περι­θώ­ριο της συγκι­νη­τι­κής βοή­θειας που πρό­σφε­ραν οι περισ­σό­τε­ροι κάτοι­κοι της Κω, που ξέρουν τι θα πει προ­σφυ­γιά καθώς πολλοί είναι από­γο­νοι Μικρα­σια­τών, στα εξα­θλιω­μένα θύματα του πολέμου και των δου­λε­μπο­ρι­κών κυκλω­μά­των.

Η κατα­στροφή του του­ρι­σμού

Αυτή είναι η μία πλευρά του νομί­σμα­τος. Την άλλη την κατα­γρά­φουν τα στοι­χεία της του­ρι­στι­κής κίνησης. Βέβαια, οι αριθμοί στο διεθνές αερο­δρό­μιο του νησιού δεί­χνουν να υπάρχει μια κάμψη της κίνησης που δεν ξεπερνά το 3% μέχρι και το τέλος Ιουλίου. Οι ακυ­ρώ­σεις στην πρώτη φάση έξαρσης του Μετα­να­στευ­τι­κού, όπως εξηγούν του­ρι­στι­κοί παρά­γο­ντες, σχε­τί­ζο­νταν και με την πολι­τική αβε­βαιό­τητα που προ­κά­λεσε η διε­νέρ­γεια του δημο­ψη­φί­σμα­τος. Με την ορι­στι­κο­ποί­ηση της συμ­φω­νίας υπήρξε αύξηση κρα­τή­σεων η οποία εξι­σορ­ρό­πησε την κατά­σταση.

Ομως το πρό­βλημα που δημιούρ­γησε η δεύτερη έξαρση του Μετα­να­στευ­τι­κού, στις αρχές Αυγού­στου, δύσκολα θα ξεπε­ρα­στεί. Παρά το γεγονός ότι η Κως απο­τε­λεί την τρίτη σε αριθμό πύλη εισόδου μετα­να­στών στη χώρα, υπήρξε πρώτη και με διαφορά στις ανα­φο­ρές των ξένων μέσων ενη­μέ­ρω­σης.

Η κυρία Ντίνα Σβύνου, πρό­ε­δρος της Ενωσης Ξενο­δό­χων Κω, ανα­λύ­ο­ντας τα στοι­χεία που έχει στη διάθεσή της από τα μέλη της Ενωσης, οδη­γεί­ται στο συμπέ­ρα­σμα ότι εφέτος η του­ρι­στική περί­ο­δος θα διαρ­κέ­σει επί της ουσίας έναν μήνα λιγό­τερο. Οι κρα­τή­σεις του Σεπτεμ­βρίου παρου­σιά­ζουν μια πτώση της τάξης του 60% σε σχέση με πέρσι. Για τον Οκτώ­βριο τα νούμερα είναι ακόμη χει­ρό­τερα. Η εκτί­μηση που υπάρχει είναι ότι εφέτος η σεζόν δεν θα διαρ­κέ­σει ως τα τέλη Οκτω­βρίου, όπως άλλες χρονιές, αλλά ως τα τέλη Σεπτεμ­βρίου. Μπορεί να ανα­τρα­πεί η κατά­σταση; «Από τις 2 Ιουνίου με επι­στολή μας στον κ. Βούτση και την κυρία Κου­ντουρά είχαμε επι­ση­μά­νει την ανάγκη να δρο­μο­λο­γη­θεί πλοίο για τη μετα­φορά των μετα­να­στών αλλά…» λέει η κυρία Σβύνου.

Προ­βλη­μα­τι­σμό προ­κα­λούν και τα στοι­χεία που έδωσε στη δημο­σιό­τητα ο διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος της VTours-TUI, κ. Στα­μά­της Βου­κου­βα­λί­δης. Οι προ­κρα­τή­σεις για την επόμενη του­ρι­στική περίοδο, σε σύγκριση με πέρυσι, είναι μειω­μέ­νες κατά 70% – πραγ­μα­τική κατα­στροφή, λένε οι επαγ­γελ­μα­τίες του νησιού.

Οι «επι­τρο­πές υπο­δο­χής» και κίτρινο βεσπάκι

Στις αρχές Αυγού­στου ένα ζευγάρι που ξενυ­χτούσε στην περιοχή του Αγ. Φωκά απο­φά­σισε να περι­μέ­νει την ανατολή του ηλίου. Στο πίσω μέρος του μυαλού τους υπήρχε η πιθα­νό­τητα να δουν και κάποιο σκάφος με μετα­νά­στες. Αυτό που δεν περί­με­ναν ήταν ένα ολό­κληρο τελε­τουρ­γικό, που ξεκί­νησε με «ριπές φωτός», σαν σήματα μορς, από μια διπλανή παραλία και κατέ­ληξε σε πλιά­τσικο.

Το ζευγάρι πλη­σί­ασε προ­σε­κτικά στην παραλία και είδε δύο αυτο­κί­νητα που περί­με­ναν το φου­σκωτό. Στα αυτο­κί­νητα επι­βι­βά­στη­καν για να οδη­γη­θούν στην πόλη οι μετα­νά­στες. Το ζευγάρι εν τω μεταξύ είχε κατα­φέ­ρει να κατα­γρά­ψει τους αριθ­μούς των δύο οχη­μά­των, τις οποίες και παρέ­δωσε στις Αρχές. Από το Λιμε­ναρ­χείο δεν υπήρξε άλλη πλη­ρο­φό­ρηση για το θέμα. Ωστόσο, καλά πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νες πηγές που μίλησαν στο «Βήμα» υπο­στη­ρί­ζουν ότι το ένα όχημα ανήκει σε αλβα­νι­κής κατα­γω­γής κάτοικο της Κω και σε έναν επίσης κάτοικο της Κω, με κατα­γωγή από την Αθήνα.

Αν στην περί­πτωση του ζευ­γα­ριού δια­τη­ρεί­ται η ανω­νυ­μία που ζητή­θηκε, εντελώς δια­φο­ρε­τική, επώνυμη και κατα­γε­γραμ­μένη στον τοπικό Τύπο, είναι η μαρ­τυ­ρία της δημο­σιο­γρά­φου Ξαν­θίπ­πης Αγρέλη. «Κατά τις έξι το πρωί, στα μέσα του Αυγού­στου, είδα να πλευ­ρί­ζει στην παραλία κάτω από το σπίτι μου μια φου­σκωτή λέμβος. Δύο άντρες τρά­βη­ξαν τη βάρκα έξω και έβγαλαν τη βαλβίδα για να ξεφου­σκώ­σει. Τη μηχανή την έκρυψαν κάτω από μια αρμυ­ρή­θρα». Η κυρία Αγρέλη πλη­σί­ασε και ρώτησε αν πουλάνε τη μηχανή. «Είναι που­λη­μένη» της απά­ντη­σαν σε σπαστά ελλη­νικά. Λίγο μετά ήλθε μια βέσπα στην οποία φόρ­τω­σαν τη μηχανή. Φεύ­γο­ντας έγνεψαν ότι θα ξανα­γυ­ρί­σουν για να πάρουν την ξεφου­σκω­μένη λαστι­χέ­νια λέμβο.

Τι είχε συμβεί; Ηταν οι άνθρω­ποι αυτοί μέλη της «επι­τρο­πής υπο­δο­χής», όπως ονο­μά­ζουν οι ντόπιοι τους υπό­πτους για συνερ­γα­σία με τους δου­λε­μπό­ρους; Ή ήταν πολίτες που κατε­βαί­νουν τα ξημε­ρώ­ματα στις παρα­λίες για να μαζέ­ψουν φου­σκωτά σκάφη, κακής ποιό­τη­τας μηχανές, ακόμη και σωσίβια για να τα που­λή­σουν στη συνέ­χεια; Κανένας δεν βάζει το χέρι του στη φωτιά.

Ωστόσο, όσοι έχουν παρα­κο­λου­θή­σει ανά­λο­γες σκηνές συμ­φω­νούν σε δύο δια­πι­στώ­σεις. Οτι οι μετα­νά­στες και οι πρό­σφυ­γες κατευ­θύ­νο­νται σε πρόσωπα που φορούν κόκ­κι­νες φανέλες και ότι σε όλες σχεδόν τις περι­πτώ­σεις απο­βί­βα­σης παρα­τή­ρη­σαν ένα κίτρινο βεσπάκι να φεύγει από την περιοχή. Οι μονα­δι­κές συλ­λή­ψεις που έχουν κατα­γρα­φεί είναι δύο πολιτών που μετέ­φε­ραν μετα­νά­στες από τις παρα­λίες της πόλης προς το χωριό Μαστι­χάρι από το οποίο μπορεί κανείς εύκολα να περάσει στην Κάλυμνο, όπου η ταυ­το­ποί­ηση και η μετά­βαση στον Πειραιά υπο­τί­θε­ται ότι γίνο­νται ευκο­λό­τε­ρες.

Η υγειο­νο­μική βόμβα του «Κάπτεν Ηλίας»

Στις αρχές Αυγού­στου ο βου­λευ­τής του ΣΥΡΙΖΑ κ. Ηλίας Καμα­τε­ρός μπήκε σε υπο­κα­τά­στημα τρά­πε­ζας στην Κω προ­κει­μέ­νου να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει τις συναλ­λα­γές του. Απο­δο­κι­μά­στηκε και ανα­χώ­ρησε εσπευ­σμένα. Η τοπική κοι­νω­νία «χρεώνει» στον μετριο­παθή βου­λευτή της Αρι­στε­ράς την υγειο­νο­μική βόμβα που δημιουρ­γή­θηκε στο ξενο­δο­χείο «Κάπτεν Ηλίας», στην περιοχή Λάμπη, όπου η αλλη­λεγ­γύη συνυ­πάρ­χει με τον φόβο και την οργή.

Ο βου­λευ­τής βρήκε αυτή την προ­σω­ρινή λύση στην προ­σπά­θειά του να προ­σφέ­ρει κατα­φύ­γιο στους περίπου 300 μετα­νά­στες που έμεναν εκτε­θει­μέ­νοι κάτω από άσχημες και­ρι­κές συν­θή­κες στο λιμάνι του νησιού, εικόνα που παρα­τη­ρούσε χωρίς να επι­δει­κνύει ιδιαί­τερα ανα­κλα­στικά ο δήμαρ­χος κ. Γιώργος Κυρί­τσης. Ο κ. Καμα­τε­ρός όμως δεν υπο­λό­γισε ότι η ύπαρξη ενός φιλό­ξε­νου χώρου στον πρώτο σταθμό της μεγάλης φυγής για την Κεντρική και τη Βόρεια Ευρώπη θα μαθευό­ταν ως τα πέρατα της Ανα­το­λής. Σύντομα στο ξενο­δο­χείο μαζεύ­τη­καν περισ­σό­τερα από 1.000 άτομα σε μια αβίωτη συνύ­παρξη.

Την Τρίτη το βράδυ, έπειτα από δύο ανε­ξή­γη­τες πυρ­κα­γιές που εκδη­λώ­θη­καν στο ξενο­δο­χείο και έπειτα από δια­δο­χι­κές συμπλο­κές των Πακι­στα­νών, οι οποίοι κυριαρ­χούν στο κτίριο, με τους Αφγα­νούς που μένουν στα γύρω χωράφια, συνήλθε η δημο­τική ομάδα. Κατά τη συνε­δρί­αση ακού­στη­καν «σημεία και τέρατα» για τα όσα συμ­βαί­νουν στο νησί, με απο­κο­ρύ­φωμα την εκτί­μηση ότι στον χώρο κυριαρ­χεί μια πακι­στα­νική «μαφία» με δρα­στη­ριό­τη­τες που φτάνουν ως το μοί­ρα­σμα, με το αζη­μί­ωτο, πλαστών εγγρά­φων πιστο­ποί­η­σης. Σύμφωνα με τα όσα ακού­στη­καν στη συνε­δρί­αση, δύο μέλη τής εν λόγω «μαφίας» έχουν εντο­πι­στεί και έχουν τεθεί υπό παρα­κο­λού­θηση από τις Αρχές ασφα­λείας του νησιού.

Ο Καμ­μέ­νος, η Χρυσή Αυγή και το κέντρο υπο­δο­χής

Απο­δέ­κτης της οργής που υπάρχει στο νησί για την κατά­σταση που έχει δημιουρ­γη­θεί και για την οποία οι ευθύνες απο­δί­δο­νται στην κυβέρ­νηση αλλά και στον δήμο της Κω έγινε κατά την πρό­σφατη επί­σκεψή του στο νησί ο Π. Καμ­μέ­νος. Ο πρό­ε­δρος των ΑΝΕΛ απέδωσε τις απο­δο­κι­μα­σίες σε προ­βο­κά­τσια της Χρυσής Αυγής. Δεν ήταν έτσι. Οι κάμερες δεν κατέ­γρα­ψαν τον δεύτερο γύρο απο­δο­κι­μα­σιών κατά την έξοδο του κ. Καμ­μέ­νου από το δημαρ­χιακό μέγαρο. Εξα­γριω­μέ­νοι πολίτες τού φώναζαν: «Κατέ­στρε­ψες με την ανυ­παρ­ξία σου ένα νησί και μας απο­κα­λείς και χρυ­σαυ­γί­τες;».

Την Κω επι­σκέ­φτη­καν και οι βου­λευ­τές της Χρυσής Αυγής, Κασι­διά­ρης, Μίχος και Πανα­γιώ­τα­ρος. Παρά το διθυ­ραμ­βικό δελτίου Τύπου της τοπικής οργά­νω­σης για «θριαμ­βευ­τική υποδοχή», η παρου­σία τους πέρασε μάλλον απα­ρα­τή­ρητη. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι ελά­χι­στες παρέες από όσες βρί­σκο­νταν στην κεντρική πλατεία της πόλης, την οποία οι τρεις βου­λευ­τές διέ­σχι­σαν για να πάνε στο δημαρ­χείο προ­κει­μέ­νου να συνα­ντή­σουν τον δήμαρχο που όμως είχε φρο­ντί­σει να λείπει, αντι­λή­φθη­καν την παρου­σία τους. Επειδή προ­φα­νώς η Χρυσή Αυγή θα επι­χει­ρή­σει να αξιο­ποι­ή­σει τη δυσα­ρέ­σκεια από τη δια­χεί­ριση του Μετα­να­στευ­τι­κού, οι εκπρό­σω­ποί της – έστω και απρό­σκλη­τοι – δεν παρέ­λει­ψαν να παρευ­ρε­θούν σε εκδή­λωση για την ίδρυση κέντρου φιλο­ξε­νίας μετα­να­στών, στην τοπο­θε­σία Λινο­πό­της, που φαί­νε­ται να προ­κρί­νε­ται, προ­κα­λώ­ντας τις αντι­δρά­σεις του δημάρ­χου αλλά και των επαγ­γελ­μα­τι­κών και του­ρι­στι­κών φορέων του νησιού.

Πηγή ΒΗΜΑ