Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Δωδ/σου: Παρατηρήσεις σχετικά με την Μελέτη Ανάπλασης Πλ. Βρούχου

Πολ­λοί και πολ­λές από μας θυ­μό­μα­στε την πλα­τεία Βρού­χου σαν μια τε­ρά­στια αλάνα με χώμα που χρη­σί­μευε ως προ­αύ­λιος χώρος του άλ­λο­τε Κα­ζου­λεί­ου δη­μο­τι­κού σχο­λεί­ου, πε­ρι­βαλ­λό­με­νη από πέ­τρι­νη λι­θο­δο­μή στην βάση και κά­γκε­λα στο πάνω μέρος, τμήμα της οποί­ας ακόμα υπάρ­χει σε μικρή έκτα­ση μιας πλευ­ράς. Υπήρ­χαν επί­σης και με­ρι­κά δέ­ντρα.

Ο αρ­χι­τε­κτο­νι­κός σχε­δια­σμός της ανά­πλα­σής της ήταν απο­τέ­λε­σμα συ­γκε­κρι­μέ­νου προ­γράμ­μα­τος που συ­νυ­πο­λό­γι­ζε την χρήση της πλα­τεί­ας από τα σχο­λεία και την πλήρη χρήση του γη­πέ­δου με απο­δυ­τή­ρια, κλει­στο γυ­μνα­στή­ριο, καφέ και αί­θου­σα γει­το­νιάς. Τμή­μα­τα δεν κα­τα­σκευά­στη­καν ποτέ και τα πε­ρισ­σό­τε­ρα δεν εφαρ­μό­στη­καν και δεν λει­τούρ­γη­σαν όπως προ­βλε­πό­ταν από το πρό­γραμ­μα.

Η ση­με­ρι­νή κα­τά­στα­ση είναι αυτή που γνω­ρί­ζου­με όλοι, της εγκα­τά­λει­ψης των υπο­δο­μών και της κα­τά­λη­ψης του χώρου από αυ­το­κί­νη­τα – ο χώρος εξυ­πη­ρε­τεί σχε­δόν κατ’ απο­κλει­στι­κό­τη­τα τις ανά­γκες στάθ­μευ­σης των κα­τοί­κων της πυ­κνο­δο­μη­μέ­νης γει­το­νιάς της Μη­τρό­πο­λης. Η πλα­τεία με­τα­τρά­πη­κε σε έναν τε­ρά­στιο αδια­μόρ­φω­το χώρο στάθ­μευ­σης που επι­βλή­θη­κε ισο­πε­δω­τι­κά πάνω ακόμα και από τα υφι­στά­με­να γή­πε­δα. Η τάση αυτή συ­νε­χί­ζε­ται αυ­ξη­τι­κά και εκτός της πλα­τεί­ας, όπου τα αυ­το­κί­νη­τα πλέον σταθ­μεύ­ουν σε οποιον­δή­πο­τε κενό χώρο είναι δια­θέ­σι­μος. Το γε­γο­νός αυτό είναι μόνο ένα μέρος του ευ­ρύ­τε­ρου προ­βλή­μα­τος του κυ­κλο­φο­ρια­κού και της έλ­λει­ψης ορ­γα­νω­μέ­νων χώρων στάθ­μευ­σης που αντι­με­τω­πί­ζου­με στην πόλη.

Ο σχε­δια­σμός της πλα­τεί­ας Βρού­χου (και όποιας πλα­τεί­ας ή δη­μό­σιου χώρου) είναι μια πο­λυ­πα­ρα­γο­ντι­κή δια­δι­κα­σία που πρέ­πει να λάβει υπόψη της σειρά ση­μα­ντι­κών ζη­τη­μά­των που υπερ­βαί­νουν, αλλά και ορί­ζουν τις πα­ρα­μέ­τρους της τε­λι­κής σχε­δια­στι­κής πρό­τα­σης. Είναι επί­σης μία δια­δι­κα­σία που υπερ­βαί­νει την όποια θη­τεία ή τε­τρα­ε­τία και ο σχε­δια­σμός της πρέ­πει να στο­χεύ­ει μα­κρο­πρό­θε­σμα.

Δια­βά­ζο­ντας στον το­πι­κό τύπο την ανα­κοί­νω­ση του Δήμου σχε­τι­κά με την με­λέ­τη ανά­πλα­σης και την επέμ­βα­ση που προ­τί­θε­ται να γίνει στην πλα­τεία Βρού­χου (και προ­σπα­θώ­ντας να απο­κω­δι­κο­ποι­ή­σου­με την σχε­δια­στι­κή πρό­τα­ση αλλά κυ­ρί­ως την τε­χνι­κή πε­ρι­γρα­φή των απαι­τού­με­νων από τον ερ­γο­δό­τη προς τον με­λε­τη­τή, από ένα και μο­να­δι­κό σχέ­διο που δό­θη­κε στον τύπο), οφεί­λου­με να πα­ρα­τη­ρή­σου­με και να ρω­τή­σου­με τα πα­ρα­κά­τω:

·         Την έλ­λει­ψη δη­μό­σιας και ανοι­κτής δια­βού­λευ­σης με την το­πι­κή κοι­νω­νία για τις ανά­γκες ή/και τις δυ­να­τό­τη­τες που πα­ρέ­χει το ση­μείο επέμ­βα­σης – η πλα­τεία συ­νε­χί­ζει να γειτ­νιά­ζει άμεσα με δύο σχο­λεία και την Μη­τρό­πο­λη, μήπως έχουν ωρι­μά­σει οι συν­θή­κες για κοινή χρήση της από τις γει­το­νι­κές αυτές λει­τουρ­γί­ες;

·         Την έλ­λει­ψη επε­ξή­γη­σης ή πα­ρου­σί­α­σης (έστω) των προ­θέ­σε­ων του Δήμου – το λε­γό­με­νο brief που δό­θη­κε στον με­λε­τη­τή: το όραμα για την πλα­τεία, σαν συ­νέ­χεια του ορά­μα­τος για την πόλη στο σύ­νο­λό της.

·         Την έλ­λει­ψη πα­ρου­σί­α­σης της επι­λεγ­μέ­νης δια­δι­κα­σί­ας εκ­πό­νη­σης με­λέ­της. Γιατί δεν επι­λέ­χθη­κε η λύση του αρ­χι­τε­κτο­νι­κού δια­γω­νι­σμού, όπως γί­νε­ται επι­τυ­χη­μέ­να σε πολ­λές ελ­λη­νι­κές πό­λεις; Ποιός έκρι­νε ότι η απευ­θεί­ας ανά­θε­ση εξα­σφα­λί­ζει κα­λύ­τε­ρο αρ­χι­τε­κτο­νι­κό απο­τέ­λε­σμα από έναν αρ­χι­τε­κτο­νι­κό δια­γω­νι­σμό, όπως αυτός ορί­ζε­ται από την νο­μο­θε­σία;

Τα πα­ρα­πά­νω ση­μεία μας οδη­γούν δυ­στυ­χώς στο να σκε­φτού­με ότι η αντι­με­τώ­πι­ση του προ­βλή­μα­τος με τίτλο “επα­να­σχε­δια­σμός πλα­τεί­ας Βρού­χου” αντι­με­τω­πί­στη­κε απο­σπα­σμα­τι­κά και επι­φα­νεια­κά, χωρίς να είναι μέρος γε­νι­κό­τε­ρου σχε­δια­σμού, ορά­μα­τος ή πλά­νου για την πόλη.

Χωρίς να μπο­ρού­με ή να θέ­λου­με να ασκή­σου­με ου­σια­στι­κή κρι­τι­κή στην τε­λι­κή πρό­τα­ση – πώς θα μπο­ρού­σα­με έχο­ντας στα χέρια μας μόνο μία γε­νι­κή κά­το­ψη από τον τύπο -, πρέ­πει να ανα­ρω­τη­θού­με ήδη αν:

·         η απου­σία από αυτήν την γε­νι­κή κά­το­ψη πρό­βλε­ψης ορ­γα­νω­μέ­νων χώρων στάθ­μευ­σης πα­ρα­βλέ­πει το υπάρ­χον, ορατό και αδιαμ­φι­σβή­τη­το πρό­βλη­μα ή το επι­λύ­ει με κά­ποιον άλλον τρόπο, σε κά­ποιο άλλο ση­μείο.

·         ο πο­δη­λα­τό­δρο­μος που πε­ρι­κυ­κλώ­νει τμήμα της πλα­τεί­ας δίνει την εντύ­πω­ση της αυ­το­α­να­φο­ράς της λύσης στον εαυτό της και όχι στον τρι­γύ­ρω αστι­κό ιστό.

Η θέση μας σαν Σύλ­λο­γος Αρ­χι­τε­κτό­νων Δω­δε­κα­νή­σου (όπως και για κάθε δη­μό­σιο χώρο) είναι να διε­νερ­γη­θεί αρ­χι­τε­κτο­νι­κός δια­γω­νι­σμός, τα ζη­τού­με­να του οποιου θα προ­κύ­ψουν έπει­τα από δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση με την κοι­νω­νία.

Θα συμ­φω­νή­σου­με λοι­πόν με την Δη­μο­τι­κή αρχή ότι δεν υπάρ­χει “μα­γι­κό ρα­βδά­κι” και θα συ­μπλη­ρώ­σου­με ότι δεν υπάρ­χουν λεφτά για πέ­τα­μα σε βρα­χυ­πρό­θε­σμες επι­διώ­ξεις.

 

Για τον Σύλ­λο­γο Αρ­χι­τε­κτό­νων

Το Διοι­κη­τι­κό Συμ­βού­λιο

Κώ­στας Σχοι­νο­χω­ρί­της

Ξανθή Σω­τη­ρά­κη

Νι­κή­τας Γκα­βο­γιάν­νης

Κων­στα­ντί­νος Λε­ριάς

Γιάν­νης Μα­τσα­μάς