• Οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται σε κλειστά γραφεία της πρωτεύουσας και αναζητούν εκ των υστέρων κοινωνική αποδοχή στα νησιά • Οι ιδιαιτερότητες των νησιών θυσιάζονται στον βωμό της οριζόντιας πολιτικής διαχείρισης • Η απουσία συλλογικών οργάνων έχει οδηγήσει σε κατακερματισμό της πολιτικής διεκδίκησης
Η παραδοσιακή δομή των πολιτικών κομμάτων στην Ελλάδα, όπως διαμορφώθηκε στις πρώτες δεκαετίες της Μεταπολίτευσης, βασιζόταν στην αδιαπραγμάτευτη αρχή της διάδρασης της βάσης με την κορυφή.
Τα κόμματα δεν λειτουργούσαν ως εκλογικοί μηχανισμοί που ενεργοποιούνταν κάθε τέσσερα χρόνια, αλλά ως οργανικοί οργανισμοί με καθημερινή παρουσία στην κοινωνία, κάτι που σήμερα, ως εικόνα αυτή φαντάζει μακρινή, ιδιαίτερα στα Δωδεκάνησα.
Η διαπίστωση ότι ενεργό και οργανωμένο κομματικό όργανο διατηρεί στα Δωδεκάνησα πλέον μόνο η Νέα Δημοκρατία, ενώ το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ απουσιάζουν οργανωτικά από τον νομό ως απόρροια της φθοράς τους, σε συνδυασμό με την αδυναμία των μικρότερων πολιτικών σχηματισμών να αποκτήσουν σταθερή και λειτουργική παρουσία, συνιστά μια βαθιά θεσμική ρωγμή που αλλοιώνει την έννοια της πολιτικής αντιπροσώπευσης και ακυρώνει την παραγωγή πολιτικής σε τοπικό επίπεδο.
Στο παρελθόν, οι κομματικές οργανώσεις στα νησιά επιτελούσαν έναν ουσιαστικό ρόλο, ήταν τα κύτταρα όπου διαμορφώνονταν πολιτικές προτάσεις από κάτω προς τα πάνω. Μέσα από συνελεύσεις, παρεμβάσεις και δημόσιο διάλογο, η τοπική κοινωνία μετέφερε την άποψη, τη θέση και την εμπειρία της στο κέντρο των αποφάσεων. Αυτή η διαδικασία διασφάλιζε ότι ο κεντρικός σχεδιασμός δεν ήταν ένα θεωρητικό αποτέλεσμα, αλλά μια εφαρμόσιμη πρόταση βασισμένη σε πραγματικά δεδομένα.
Σήμερα, αυτή η διαδρομή έχει αντιστραφεί πλήρως. Οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται πλέον κεντρικά, σε κλειστά γραφεία της πρωτεύουσας, και αναζητούν εκ των υστέρων κοινωνική αποδοχή στα νησιά, συχνά χωρίς καμία πραγματική γνώση των τοπικών αναγκών.
Αυτή η εξέλιξη αναδεικνύει μια στρέβλωση που πλήττει τον πυρήνα της δημοκρατικής λειτουργίας, αφού είναι λάθος να διαμορφώνουν οι πολιτικές τα στελέχη και όχι τα στελέχη τις πολιτικές. Όταν τα στελέχη της περιφέρειας μετατρέπονται σε απλούς αναμεταδότες κεντρικών γραμμών, η πολιτική μετατρέπεται σε μια άσκηση επικοινωνίας και η απουσία ισχυρής φωνής των κομματικών οργάνων σημαίνει ότι η τοπική ιδιαιτερότητα θυσιάζεται στον βωμό της οριζόντιας πολιτικής διαχείρισης, κάτι που στα Δωδεκάνησα πληρώνουμε ακριβά, καθώς δεν λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές προτεραιότητες των νησιωτών.
Η απουσία κομματικών οργάνων τους στερεί ένα θεσμικό εργαλείο που θα μπορούσε να ενισχύσει και να διευκολύνει το έργο τους. Ακόμη και η πιο συνεπής ατομική προσπάθεια δεν μπορεί να αναπληρώσει τη συλλογική λειτουργία των κομματικών οργάνων ούτε να υποκαταστήσει ένα σώμα που παράγει θέσεις, ιεραρχεί ανάγκες και διασφαλίζει συνέχεια.
Τα Δωδεκάνησα υπήρξαν στο παρελθόν φυτώριο ισχυρών προσωπικοτήτων που υπηρέτησαν την πολιτική σκηνή της χώρας, είτε στην Τοπική Αυτοδιοίκηση είτε ως εκπρόσωποι της Δωδεκανήσου στη Βουλή. Οι προσωπικότητες αυτές, γυναίκες και άνδρες, διαμορφώθηκαν μέσα από τις κομματικές οργανώσεις, οι οποίες τότε παρήγαγαν έργο.
Από τις τάξεις αυτών των οργανώσεων προήλθαν στελέχη που υπηρέτησαν με επιτυχία τόσο την Αυτοδιοίκηση όσο και τα βουλευτικά έδρανα, μεταφέροντας το ειδικό βάρος της Δωδεκανήσου σε εθνικό επίπεδο με όρους ισχύος.
Σήμερα, η απουσία συλλογικών οργάνων έχει οδηγήσει σε έναν κατακερματισμό της πολιτικής παρουσίας, σε προσωπικούς μηχανισμούς. Αυτό το δίκτυο λειτουργεί ανεξάρτητα, συντηρείται από την προσωπική επιρροή του εκάστοτε βουλευτή ή πολιτευτή και το αποτέλεσμα είναι η πολιτική να μην παράγεται πλέον στα γραφεία των κομμάτων μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες, αλλά στα πολιτικά γραφεία γεγονός που θα έλεγε κανείς ότι αποδυναμώνει τη συνολική διαπραγματευτική ισχύ.
Στα Δωδεκάνησα, η ανάγκη για οργανωμένη πολιτική παρουσία είναι ακόμη πιο επιτακτική λόγω της γεωγραφικής πολυδιάσπασης. Κάθε νησί διαθέτει διαφορετικές συνθήκες, υποδομές και κοινωνικές δυναμικές. Από τα κρίσιμα ζητήματα της υγείας και της ακτοπλοϊκής σύνδεσης έως την ακρίβεια, τον τουρισμό και την προστασία του περιβάλλοντος, τα προβλήματα δεν είναι ομοιόμορφα. Χωρίς κομματικές οργανώσεις, οι τοπικές αυτές ιδιαιτερότητες χάνονται. Τα κομματικά όργανα λειτουργούσαν κάποτε ως μηχανισμός πίεσης υπέρ των τοπικών συμφερόντων μέσα στο ίδιο το κόμμα. Έφερναν την κεντρική διοίκηση και τους υπουργούς αντιμέτωπους με την πραγματικότητα, αναγκάζοντάς τους να προσαρμόσουν τις πολιτικές τους στις ανάγκες της Καρπάθου, της Λέρου ή της Πάτμου.
Η πολιτική εκπροσώπηση συγκεντρώνεται αποκλειστικά στον βουλευτή, ο οποίος όμως, όσο ικανός κι αν είναι, δεν δύναται θεσμικά να υποκαταστήσει τη συλλογική επεξεργασία θέσεων. Η συγκέντρωση της εξουσίας σε πρόσωπα και όχι σε όργανα στενεύει το πλαίσιο της δημοκρατίας και μετατρέπει τον πολίτη σε παθητικό θεατή των εξελίξεων.
Ταυτόχρονα, η οργανωτική ένδεια απομακρύνει τους νέους από τα κοινά. Χωρίς νέα πολιτικά στελέχη, η ανάδειξη προσώπων γίνεται με όρους αναγνωρισιμότητας και όχι κοινωνικής εμπλοκής ή οργανωτικής εμπειρίας.
Χωρίς ενεργά κομματικά όργανα, ακόμη και η πιο ουσιαστική εκπροσώπηση παραμένει αποσπασματική και αδυνατεί να αποκτήσει τη συνέχεια και το βάθος που απαιτούν τα σύνθετα προβλήματα των νησιών μας.
Η επαναλειτουργία των κομματικών οργάνων στα Δωδεκάνησα αποτελεί προϋπόθεση για τη δημοκρατική υγεία του τόπου. Η υποκατάσταση της πολιτικής ζωής από τις δημόσιες σχέσεις και την επικοινωνία των social media δημιουργεί μια ψευδαίσθηση επαφής με τη βάση και την κοινωνία, ενώ στην πραγματικότητα διευρύνει το χάσμα μεταξύ πολίτη και εξουσίας.
Η ισχυρή φωνή των κομματικών οργάνων, που θα εκφράζει τις αγωνίες των κατοίκων από κάθε γωνιά της Δωδεκανήσου, πρέπει να βρει ξανά τη θέση της στον δημόσιο διάλογο. Όσο η σιωπή των οργάνων παραμένει, τα νησιά θα συνεχίσουν να εκπροσωπούνται αποσπασματικά, στερούμενα μιας συλλογικής, τεκμηριωμένης και κοινωνικά γειωμένης πολιτικής πρότασης που θα διασφαλίζει το μέλλον τους.
