783.000 νεόπτωχοι Ελληνες η «κληρονομιά» των μνημονίων

Αυτό απο­κα­λύ­πτουν τρεις πίνακες με στα­τι­στικά στοι­χεία, που παρου­σί­ασε το Ινστι­τούτο Μικρών Επι­χει­ρή­σεων της Γενικής Συνο­μο­σπον­δίας Επαγ­γελ­μα­τιών Βιο­τε­χνών και Εμπόρων Ελλάδας την περα­σμένη εβδο­μάδα κατά τη διάρ­κεια της ανα­κοί­νω­σης των απο­τε­λε­σμά­των της ετήσιας έρευνας για το εισό­δημα και τις δαπάνες των νοι­κο­κυ­ριών.

Ειδι­κό­τερα, το καθαρό εισό­δημα των νοι­κο­κυ­ριών στην Ελλάδα ήταν το 2009 στα 159,8 δισ. ευρώ. Το 2015, έξι χρόνια μετά, κατα­βα­ρα­θρώ­θηκε στα 105,7 δισ. ευρώ. Αν κάνουμε την αφαί­ρεση μεταξύ των δύο μεγεθών προ­κύ­πτει ότι οι Ελληνες έχασαν 54,1 δισ. ευρώ. Το ύψος της απώ­λειας εισο­δή­μα­τος προ­κα­λεί σοκ αν γίνει η σύγκριση με τις υπό­λοι­πες χώρες στις οποίες εφαρ­μό­στη­καν μνη­μό­νια ή οι χώρες ακο­λού­θη­σαν πρό­γραμμα οικο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής όπως η Ισπανία και σε μικρό­τερο βαθμό η Ιταλία.

Οι Ισπανοί για παρά­δειγμα, το ίδιο χρονικό διά­στημα έχασαν κοντά στα 11 δισ. ευρώ, οι Κύπριοι περί τα 2 δισ. ευρώ και οι Πορ­το­γά­λοι 3 δισ. ευρώ. Αντί­θετα οι Ιρλαν­δοί πέτυχαν να αυξή­σουν το εισό­δημα τους κατά 16 δισ. ευρώ. Οι γεί­το­νές μας οι Ιταλοί -οι οποίοι δοκι­μά­ζο­νται επίσης από την οικο­νο­μική κρίση- δεν έχουν γνω­ρί­σει ουσια­στική μετα­βολή στο εισό­δημά τους.

Η βουτιά στο εισό­δημα έχει ως απο­τέ­λε­σμα να συμπα­ρα­σύ­ρει και την ιδιω­τική κατα­νά­λωση. Οπως ανα­δει­κνύ­ε­ται από τον δεύτερο πίνακα της AMECO, που δια­θέ­τει και πιο πρό­σφατα στοι­χεία του 2016, οι Ελληνες κατα­να­λω­τές έκοψαν από το 2009 δαπάνες 39,2 δισ. ευρώ. Αμέσως μετά ακο­λου­θούν οι Ιταλοί με 21 δισ. ευρώ, οι Ισπανοί με 8 δισ. ευρώ και με μόλις 2 δισ. ευρώ μείωση της ιδιω­τι­κής τους κατα­νά­λω­σης οι Πορ­το­γά­λοι. Οι Κύπριοι κατα­να­λω­τές κρά­τη­σαν στα­θε­ρές τις δαπάνες τους, ενώ οι Ιρλαν­δοί τις αύξησαν κατά περίπου 6 δισ. ευρώ.

Ιρλαν­δία και Ελλάδα μπήκαν σε πρό­γραμμα δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής το 2010 και ακο­λού­θη­σαν Πορ­το­γα­λία (2011) και Κύπρος (2013). Μέσα σε έξι χρόνια, τα εισο­δή­ματα στη χώρα μας μειώ­θη­καν από 159,8 σε 105,7 δισ., ενώ στην Ιρλαν­δία, που ολο­κλή­ρωσε τον μνη­μο­νιακό κύκλο στα τέλη του 2013, αυξή­θη­καν κατά 16 δισ. Η κατα­νά­λωση στη χώρα μας έχει μειωθεί σε 126,4 από 167,7 δισ., ενώ η Κύπρος, όταν βγήκε από το Μνη­μό­νιο το 2016, επα­νήλθε στα επίπεδα του 2009. Μόνο οι Πορ­το­γά­λοι, παρότι η χώρα τους είναι εκτός προ­γράμ­μα­τος από το 2014, δεν έχουν ανα­κτή­σει τα επίπεδα εισο­δή­μα­τος και κατα­νά­λω­σης.

Aνεργία
Τα σκληρά δημο­σιο­νο­μικά μέτρα, η έκρηξη της ανερ­γίας και η απουσία επεν­δύ­σεων έστει­λαν στα όρια της φτώ­χειας και του κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες συμπο­λί­τες μας. Και από αυτά τα στοι­χεία της Eurostat που ανα­φέ­ρο­νται στη χρονική περίοδο 2008 με 2015 τα ευρή­ματα είναι συγκλο­νι­στικά. Στην Ελλάδα 783.000 είναι οι νεό­πτω­χοι που δημιουρ­γή­θη­καν μέσα στην κρίση και απο­τε­λούν το 25,7% του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού, σχεδόν ένας στους τέσ­σε­ρις.

Η Ελλάδα έχει το δεύτερο υψη­λό­τερο ποσοστό νεό­πτω­χων ως προς το σύνολο του πλη­θυ­σμού συγκρι­τικά με τις προ­α­να­φε­ρό­με­νες χώρες. Η πρώτη είναι η Κύπρος με το 34,8%, δηλαδή 63.000 νοι­κο­κυ­ριά πέρασαν το «κατώφλι» της φτώ­χειας. Ακο­λου­θεί η Ισπανία με ποσοστό 22,1% ή 2.389.000 άτομα, η Ιρλαν­δία με 21,3% ή 224.000 νοι­κο­κυ­ριά, η Ιταλία με 15,8% ή 2.387.000 κατοί­κους και τελευ­ταία με πολύ χαμηλό ποσοστό 0,3% η Πορ­το­γα­λία που αντι­στοι­χεί σε 8.000.

Η ΓΣΕΒΕΕ σχο­λιά­ζο­ντας το τελευ­ταίο εύρημα τονίζει: «Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι η παρα­πάνω δια­πί­στωση επα­λη­θεύει τις αυξη­τι­κές τάσεις ανι­σό­τη­τας που απο­τυ­πώ­νο­νται σε μια σειρά από διε­θνείς και εγχώ­ριες μελέτες (EUROSTAT, ΕΛΣΤΑΤ, όπου η Ελλάδα βρι­σκό­ταν ως προς τα δια­θέ­σιμο εισό­δημα των νοι­κο­κυ­ριών το 2015 στη 3η χει­ρό­τερη θέση στην Ευρώπη (προη­γού­νται Εσθονία και Λετονία) ως προς τον συντε­λε­στή ανι­σό­τη­τας Gini (35,4)», και υπο­γραμ­μί­ζει: «Σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία της Eurostat και την έρευνα EU-SILC, το κατώφλι σχε­τι­κής φτώ­χειας μειώ­θηκε από τις 7.178 ευρώ στο 2010 στις 4.512 ευρώ το 2015, ένδειξη κατάρ­ρευ­σης των μεσαίων εισο­δη­μά­των. Αν λαμ­βά­ναμε ως μέτρο φτώ­χειας το κατώφλι του 2010, τότε περίπου 2 εκατ. νοι­κο­κυ­ριά θα θεω­ρού­νταν σήμερα φτωχά».

Ο πρό­ε­δρος της ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Καβ­βα­θάς, επι­ση­μαί­νει με αφορμή τα προ­α­να­φε­ρό­μενα στοι­χεία που συγκρί­νουν την οικο­νο­μική προ­σαρ­μογή μεταξύ της Ελλάδας και των υπο­λοί­πων χωρών: «Παρα­δό­ξως, οι επι­πτώ­σεις στις χώρες που εφάρ­μο­σαν αντί­στοιχα προ­γράμ­ματα προ­σαρ­μο­γής ήταν ηπιό­τε­ρες για τα χαμη­λό­τερα οικο­νο­μικά στρώ­ματα.

Ολα τα παρα­πάνω ενι­σχύ­ουν την άποψη ότι η οικο­νο­μική προ­σαρ­μογή στη χώρα μας ήταν πολύ οξύτερη και βίαιη για τη «μεσαία τάξη», εγεί­ρο­ντας ερω­τη­μα­τικά για την ανα­γκαιό­τητα συνέ­χι­σης της ίδιας οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής, που συν­δυά­ζει μειω­μέ­νες δημό­σιες δαπάνες και αυξη­μέ­νες φορο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις».

Ο ίδιος εκτιμά ότι το πρό­βλημα δεν λύνεται ούτε με το κοι­νω­νικό εισό­δημα αλλη­λεγ­γύης: «Η έναρξη εφαρ­μο­γής του προ­γράμ­μα­τος κοι­νω­νι­κού εισο­δή­μα­τος αλλη­λεγ­γύης παρά τις θετικές προ­θέ­σεις που φέρει ως ρύθμιση, αδυ­να­τεί να αντι­με­τω­πί­σει το ζήτημα της «αξιο­πρε­πούς δια­βί­ω­σης» και της κατα­πο­λέ­μη­σης της φτώ­χειας – καθώς προ­βλέ­πει μέγιστη ενί­σχυση κατ’ άτομο 200 ευρώ- και ενδέ­χε­ται να οδη­γή­σει σημα­ντικό τμήμα του πλη­θυ­σμού σε μια ιδιό­τυπη ομηρεία φτώ­χειας και απλή­ρω­της εργα­σίας. Το μέτρο αυτό πρέπει να συν­δυα­στεί με ένα οργα­νω­μένο πλαίσιο κοι­νω­νι­κής προ­στα­σίας, που θα συν­δυά­ζει παροχές σε χρήμα και είδος και θα διευ­θε­τεί απο­τε­λε­σμα­τικά το ζήτημα της ιδιω­τι­κής υπερ­χρέ­ω­σης».

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΟΛΩΝΑΣ-ΕΘΝΟΣ