Πόρισμα-καταπέλτης για το δυστύχημα στα Τέμπη

«Η νομο­θε­σία μας είναι πλήρης. Προ­βλέ­πει με ακρί­βεια σε κάθε περί­πτωση τι πρέπει να κάνουμε και τι δεν πρέπει. Εδώ κάναμε ό,τι δεν έπρεπε να κάνουμε». Αυτό επι­ση­μαί­νει στο ethnos.gr ο Βασίλης Κοκο­τσά­κης, ο ειδικός πραγ­μα­το­γνώ­μο­νας σε θέματα πυρ­κα­γιών, ο οποίος ορί­στηκε ως Τεχνι­κός Σύμ­βου­λος του Συλ­λό­γου Οικο­γε­νειών Θυμάτων δυστυ­χή­μα­τος Τεμπών και είναι ο άνθρω­πος, ο οποίος συνέ­ταξε την έκθεση που ανέφερε την ύπαρξη εκρη­κτι­κών ουσιών, που προ­έ­κυψε από την ανάλυση από το Γενικό Χημείο του Κράτους σε προ­σω­πικά αντι­κεί­μενα ορι­σμέ­νων θυμάτων.

Με την τελική τεχνική έκθεσή του, η οποία παρα­δό­θηκε την Πέμπτη στις ανα­κρι­τι­κές αρχές της Λάρισας, προ­κει­μέ­νου να αξιο­ποι­η­θεί αλλά και να ενσω­μα­τω­θεί στη σχετική δικο­γρα­φία, έρχεται να επι­βε­βαιώ­σει για ακόμα μία φορά ότι η αλλοί­ωση του χώρου με το «μπάζωμα» και την άτακτη μετα­φορά υλικών από τον χώρο της τρα­γω­δίας, ίσως και να έχει μη ανα­στρέ­ψιμα απο­τε­λέ­σματα για τη δια­κρί­βωση της αλή­θειας.

Από την έκθεση προ­κύ­πτει μεταξύ άλλων πως ό,τι απέ­μεινε από τα τρία βαγόνια-κοντέινερ της εμπο­ρευ­μα­τι­κής αμα­ξο­στοι­χίας, τα οποία βρέ­θη­καν στο μάτι του κυκλώνα της «πυρό­σφαι­ρας», που ανα­λυ­τικά περι­γρά­φει και θα μπο­ρού­σαν να δώσουν σημα­ντικά στοι­χεία, δεν σημάν­θη­καν ποτέ και δεν μπορούν να ταυ­το­ποι­η­θούν. «Στο Κου­λούρι βρί­σκο­νται όσα απέ­μει­ναν ατάκτως ερριμ­μένα, εκτε­θει­μένα στις και­ρι­κές συν­θή­κες, στις πλημ­μύ­ρες του Ντάνιελ», λέει ο κ. Κοκο­τσά­κης προ­σθέ­το­ντας ότι ουδείς φρό­ντισε να σημαν­θούν. Απο­τέ­λε­σμα ήταν οι λαμα­ρί­νες που στοι­βά­χτη­καν η μία πάνω στην άλλη να μην μπορούν να αντι­στοι­χι­στούν με βαγόνια.

Ο ίδιος προ­σπα­θεί μέσω της τεχνι­κής του έκθεσης να ρίξει φως και στο τι δεν έγινε: «Βασικό στοι­χείο της έρευνας είναι και η παρε­μπό­δισή της. Η μη τήρηση των απα­ραί­τη­των μέτρων για να δια­φυ­λα­χθεί η έρευνα, η οποία κανο­νικά ξεκινά από τη στιγμή του συμ­βά­ντος μέχρι την ώρα που ολο­κλη­ρώ­νε­ται. Αν βαθ­μο­με­τρού­σαμε σε κλίμακα από το 1 έως το 10, θα λέγαμε ότι βρι­σκό­μα­στε ήδη στο 11. Εχουμε πλέον ελά­χι­στη αν όχι μηδε­νική πιθα­νό­τητα να πάρουμε αξιό­πι­στα δείγ­ματα από τους χώρους. Γι’ αυτό είναι κρίσιμο να ανα­λυ­θούν περαι­τέρω τα προ­σω­πικά αντι­κεί­μενα των θυμάτων, τα οποία δια­τη­ρή­θη­καν όπως θα έπρεπε από την Τροχαία».

Ο κ. Κοκο­τσά­κης προ­σθέ­τει ότι στο εξω­τε­ρικό υπάρ­χουν εργα­στή­ρια που μπορούν να προ­σο­μοιώ­σουν και να ανα­λύ­σουν τα δείγ­ματα, δεδο­μέ­νου πως εκεί θεωρούν αυτο­νό­ητο σε μία τρα­γω­δία με 57 θύματα να τηρούν απα­ρέ­γκλιτα το πρω­τό­κολλο.

Οσο για το μπάζωμα του χώρου, η τεχνική έκθεση είναι κατα­πέλ­της: «Ο χώρος “μολύν­θηκε” γιατί πέραν των απο­λύ­τως απα­ραί­τη­των εργα­σιών διευ­θέ­τη­σης για επι­χει­ρη­σια­κούς λόγους που ανα­γκα­στικά έγιναν, αλλοιώ­θηκε κιόλας αφού ικανή έκταση περίπου 2 στρεμ­μά­των μπα­ζώ­θηκε με φερτά υλικά όπως χαλίκια και μπετόν.

Κυρίως όμως το σημείο στο οποίο είχαν κατα­πέ­σει τμήματα (συντρίμ­μια) της επι­βα­τι­κής αμα­ξο­στοι­χίας, αλλά και από­βλητα ή κατά­λοιπα καύσης παρα­συρ­μένα από τα νερά πυρό­σβε­σης, ίσως όμως και βιο­λο­γικό υλικό ανθρώ­πων, μπα­ζώ­θηκε με επιμελή και μόνιμο τρόπο, δηλαδή αφαί­ρεση του χώματος σε ικανό βάθος, πάχτωσή του με χοντρά εμπο­τι­σμένα χαλίκια λατο­μείου και κάλυψη με σκυ­ρό­δεμα επίσης ικανού πάχους.

Η ενέρ­γεια αυτή δυσχε­ραί­νει, αν δεν απο­κλείει κιόλας, την έρευνα στο σημείο εκείνο και κυρίως τη λήψη δειγ­μά­των που ίσως βοη­θού­σαν στη δια­φώ­τιση αρκετών από τα ερω­τή­ματα της έρευνας», ανα­φέ­ρει η έκθεση.

Οι δυσχέ­ρειες στην έρευνα

Μεγάλο μέρος της τεχνι­κής έκθεσης καλύ­πτουν οι δυσχέ­ρειες που αντι­με­τω­πί­στη­καν κυρίως από το μπάζωμα του χώρου. Ανα­φέ­ρε­ται συγκε­κρι­μένα πως είναι κρίσιμη η δια­τή­ρηση του χώρου αναλ­λοί­ω­του όπως ακριβώς δια­μορ­φώ­θηκε από το συμβάν, αφού όλα τα ευρι­σκό­μενα στον χώρο αυτόν υλικά (οργα­νικά και ανόρ­γανα) θεω­ρού­νται πει­στή­ρια.

Ακόμα και οι παρεμ­βά­σεις λόγω ανω­τέ­ρας βίας πρέπει να ακο­λου­θούν συγκε­κρι­μένο πρω­τό­κολλο. Δηλαδή να χαρ­το­γρα­φεί­ται ο χώρος, τα μετα­κι­νού­μενα υλικά να σημαί­νο­νται, να φωτο­γρα­φί­ζο­νται και να κατα­γρά­φο­νται και οι ενέρ­γειες αυτές να βιντε­ο­σκο­πού­νται.

Ωστόσο στην περί­πτωση των Τεμπών, πέραν της «μόλυν­σης του χώρου», δια­πι­στώ­θηκε ότι:

Τα αντι­κεί­μενα – πει­στή­ρια (συντρίμ­μια, χώματα) που μετα­κι­νή­θη­καν από τον τόπο του συμ­βά­ντος έπρεπε να δια­φυ­λα­χτούν και προ­στα­τευ­τούν τόσο από τις και­ρι­κές συν­θή­κες όσο και από τυχόν από­πειρά αλλοί­ω­σης ή αφαί­ρε­σης, μέτρα που δεν λήφθη­καν στον βαθμό που θα εξα­σφά­λιζε την έγκαιρη – ασφαλή και αδιαμ­φι­σβή­τητη έρευνα επ’ αυτών και τη δια­τή­ρηση τυχόν υπο­λειμ­μά­των – στοι­χείων που θα βοη­θού­σαν προς τούτο.

Ο τρόπος και η επιλογή των χώρων από τους οποίους ελή­φθη­σαν τα δείγ­ματα για χημική ανάλυση είναι μεθο­δο­λο­γικά μη ορθός, γιατί τα περισ­σό­τερα δείγ­ματα έχουν ληφθεί από το βόρειο τοιχίο αντι­στή­ρι­ξης και όχι από τον χώρο που έγινε η καύση – έκρηξη. (Πιθα­νό­τατα δεν ελή­φθη­σαν, γιατί ο χώρος είχε δια­μορ­φω­θεί και αλλοιω­θεί και υπήρχε και χρονική καθυ­στέ­ρηση λήψης δειγ­μά­των, γεγονός που καθι­στούσε πλέον τα δείγ­ματα επι­σφαλή και όχι αντι­προ­σω­πευ­τικά.

Δεν ελή­φθη­σαν έγκαιρα δείγ­ματα λαμα­ρι­νών με αιθάλες από τα κοντέι­νερ εμπο­ρι­κής, κυλι­κείο επι­βα­τι­κής, που απο­δε­δειγ­μένα συμ­με­τεί­χαν στο φαι­νό­μενο της πυρό­σφαι­ρας, για ανάλυση και δια­πί­στωση υλικών καύσης.

Οι προ­τά­σεις του εμπει­ρο­γνώ­μονα

Με στόχο τη δια­πί­στωση της αιτίας της έκρηξης – φωτιάς και την ενε­χό­μενη συμ­με­τοχή της στον θάνατο κάποιων θυμάτων, η τεχνική έκθεση κλείνει με συγκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις, οι οποίες είναι οι εξής:

1. Περαι­τέρω διε­ρεύ­νηση – ανάλυση από τους διο­ρι­σθέ­ντες πραγ­μα­το­γνώ­μο­νες και από­δειξη με πραγ­μα­τικά τεχνικά στοι­χεία της συμ­με­το­χής του ελαίου σιλι­κό­νης, στη δημιουρ­γη­θείσα “έκρηξη”, οι οποίοι ανα­φέ­ρο­νται στο θέμα αυτό, εντελώς απο­σπα­σμα­τικά, χωρίς καμία ερμη­νεία ή ουσια­στική εξήγηση. Προ­τεί­νο­νται προ­σο­μοιώ­σεις ανα­φλέ­ξεως ελαίου σιλι­κό­νης σε συν­δυα­σμό με κινη­μα­το­γρά­φηση με απλές θερ­μι­κές κάμερες, ενέρ­γεια η οποία θα επι­τρέ­ψει να δια­πι­στω­θούν τα παρα­γό­μενα αέρια από την καύση του ελαίου και έτσι να εξα­κρι­βω­θεί κατά πόσο είναι συμβατή η κατά τους διο­ρι­σθέ­ντες πραγ­μα­το­γνώ­μο­νες θεωρία ότι το έλαιο σιλι­κό­νης είχε παρου­σία ως μονα­δικό καύσιμο στην περιοχή του δυστυ­χή­μα­τος.

Επι­πλέον, εάν στο παρα­πάνω πείραμα χρη­σι­μο­ποι­η­θούν ίδιες κάμερες ασφα­λείας με αυτές που κατέ­γρα­ψαν το δυστύ­χημα, θα κατα­στεί δυνατή η σύγκριση των χρω­μά­των που κατέ­γρα­ψαν οι κάμερες με αυτά που παρά­γο­νται κατά την καύση ελαίου σιλι­κό­νης.

Παράλ­ληλα το ίδιο πείραμα πρέπει να γίνει και με τα άλλα καύσιμα και εκρη­κτικά μείγ­ματα που ανι­χνεύ­θη­καν για να συγκρι­θεί το οπτικό απο­τέ­λε­σμα των κατα­γρα­φών των πει­ρα­μα­τι­κών εκρή­ξεων.

Λήψη περισ­σό­τε­ρων δειγ­μά­των προς εξέταση τόσο από το έδαφος και κυρίως κάτω από το μπα­ζω­μένο τμήμα ή τα αφαι­ρε­θέ­ντα χώματα (εάν υπάρ­χουν), όσο και από τα βαγόνια της εμπο­ρι­κής αμα­ξο­στοι­χίας που απο­δε­δειγ­μένα ανε­φλέ­γη­σαν.

Λήψη δειγ­μά­των και ανάλυση, από τα τοι­χώ­ματα του βαγο­νιού του κυλι­κείου, γιατί τόσο σε αυτό όσο και στην εμπο­ρική αμα­ξο­στοι­χία (πλατ­φόρ­μες κοντέι­νερ) πιθανόν να υπάρ­χουν αιθάλες, που η ανάλυσή τους μέσω φασμα­το­γρα­φίας μάζας πιθανόν να μας δώσει εικόνα, υλικά και τρόπο με τον οποίο κάηκαν.

Λήψη δειγ­μά­των από τις λαμα­ρί­νες των κοντέι­νερ που ήταν φορ­τω­μένα στα τρία πρώτα βαγόνια της εμπο­ρι­κής και ανάλυση στις αιθάλες που βρί­σκε­ται σε αυτά (αν βρί­σκε­ται ακόμη).

Ανα­ζή­τηση στο εμπόριο ενδυ­μά­των – υπο­δη­μά­των όμοιων με αυτά που κατα­γρά­φη­καν ως προ­σω­πικά αντι­κεί­μενα των θυμάτων, απο­στολή σε ειδικά εργα­στή­ρια. Εκεί, αφού ανα­χθούν σε παρό­μοιες συν­θή­κες, να ερευ­νη­θεί εάν απε­λευ­θε­ρώ­νουν βεν­ζό­λιο, ξυλόλιο, του­λουό­λιο και άλλους δια­λύ­τες σαν αυτούς που βρέ­θη­καν στις ανα­λύ­σεις του Χημείου του Κράτους.

Για τις παρα­πάνω μετρή­σεις, το αυθε­ντικό βίντεο ή κάθε βιντε­ο­σκο­πη­μένο υλικό, ως και τα λοιπά πει­στή­ρια να απο­στα­λούν σε εξει­δι­κευ­μένο εργα­στή­ριο ημεδαπό ή αλλο­δαπό, το οποίο μπορεί να κάνει ανα­λύ­σεις υλικών, πιστο­ποι­ή­σεις για πυρί­μαχα, προ­σο­μοιώ­σεις με πει­ρα­μα­τι­κές καύσεις – εκρή­ξεις κ.λπ. και το οποίο αδιαμ­φι­σβή­τητα μπορεί να δώσει απά­ντηση στο υλικό και τις συν­θή­κες δημιουρ­γίας του φαι­νο­μέ­νου bleve (πυρό­σφαιρα).

Προς τούτο, καλό είναι να ληφθεί δείγμα από την κάμερα ασφα­λείας (που μαγνη­το­σκό­πησε το περι­στα­τικό) σε συν­θή­κες μέρας, για να δούμε πώς θα φαί­νο­νταν τα βαγόνια στο φυσικό φως.

Οι εκρη­κτι­κές ουσίες και τα εγκαύ­ματα των πυρο­σβε­στών

Σε άλλο σημείο της έκθεσης, ο κ. Κοκο­τσά­κης επα­νέρ­χε­ται στο ζήτημα των εκρη­κτι­κών ουσιών που εντο­πί­στη­καν. Επι­ση­μαί­νει ότι η θερ­μο­κρα­σία στην περί­πτωση των Τεμπών ξεπέ­ρασε τους 600 βαθμούς. Ανα­φέ­ρει τα υλικά, ουσίες, ενώσεις κ.λπ. τα οποία έχουν εκρη­κτική συμπε­ρι­φορά ανα­μει­γνυό­μενα με τον αέρα και μεταξύ άλλων είναι:

Οργα­νι­κοί δια­λύ­τες και καύσιμα (βεν­ζό­λιο, ξυλόλιο, τολουό­λιο, εξάνιο, πεντά­νιο, επτάνιο κ.λπ.)

Υγρα­έ­ρια (βου­τά­νιο, προ­πά­νιο, αιθάνιο κ.λπ.)

«Όλα τα παρα­πάνω καύσιμα, υλικά και οργα­νι­κοί δια­λύ­τες, χημικές ενώσεις και πολλά περισ­σό­τερα, βρέ­θη­καν και ανα­λύ­θη­καν στα περισ­σό­τερα των δειγ­μά­των του Γενικού Χημείου του Κράτους και των οποίων αρκεί η παρου­σία μικρής σχετικά “καθαρής” ποσό­τη­τας και κατάλ­λη­λων συν­θη­κών (όπως στην περί­πτωση Τεμπών) για να έχουν εκρη­κτική συμπε­ρι­φορά».

Στην έκθεση υπο­γραμ­μί­ζε­ται για ακόμα μία φορά ότι «κατ’ ουδένα τρόπο (το έλαιο σιλι­κό­νης σε κάθε του μορφή) δεν εκδη­λώ­νει τέτοιες συμπε­ρι­φο­ρές, ούτε ανα­μει­γνυό­μενο με τον αέρα, μπορεί να δημιουρ­γή­σει εκρη­κτικό μίγμα με τέτοια ορμή και ταχύ­τητα».

Γίνεται μάλιστα συσχε­τι­σμός με τον απο­δε­δειγ­μένο τραυ­μα­τι­σμό 4 πυρο­σβε­στών της ομάδας πυρό­σβε­σης, των οποίων η ιατρική γνω­μά­τευση ανα­φέ­ρει ότι υπέ­στη­σαν «χημικά εγκαύ­ματα» δια­φό­ρων βαθμών, χωρίς οι πυρο­σβέ­στες να έρθουν σε επαφή με άμεσες φλόγες, αλλά πιθανόν με τα κατά­λοιπα κατά­σβε­σης (νερά με φερτά από αυτά υλικά) και τα οποία δια­πέ­ρα­σαν τη στολή τους και τους προ­κά­λε­σαν τέτοιου είδους τραυ­μα­τι­σμό.

«Τα χημικά εγκαύ­ματα δεν συνά­δουν σε επαφή με έλαιο σιλι­κό­νης σε οποια­δή­ποτε μορφή του, διότι ούτε αυτή ούτε τα παρά­γωγά της έχουν αρνη­τι­κές επι­δρά­σεις στο δέρμα των ανθρώ­πων (δεν έχει ανα­φερ­θεί παγκο­σμίως τέτοιο περι­στα­τικό), αντί­θετα τα χημικά αυτά εγκαύ­ματα συνά­δουν με την επαφή με ουσίες όπως οργα­νι­κοί δια­λύ­τες που είναι ισχυρά τοξικοί. Τέτοιοι δια­λύ­τες έχουν ανι­χνευ­τεί στα ληφθέ­ντα δείγ­ματα, (βεν­ζό­λιο, ξυλόλιο, τολουό­λιο κ.λπ.)».

Πηγή: Εθνος