€475 δισ. το κόστος της κρίσης στην Ελλάδα

Αυ­ξη­μέ­νη κατά 6,3%, στα 1,007 τρισ. δολ. (849 δισ. ευρώ) από 947 δισ. δολ. (803 δισ. ευρώ) πέ­ρυ­σι, απο­τι­μά­ται για το 2017 η συ­νο­λι­κή πε­ριου­σία των ελ­λη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών  σύμ­φω­να με την έρευ­να των κα­θη­γη­τών James Davies, Rodrigo Lluberas και Anthony Shorrocks του Oxford University, και του Ιν­στι­τού­του Με­λε­τών της ελ­βε­τι­κής τρά­πε­ζας Credit Suisse, που εξε­τά­ζει την εξέ­λι­ξη του πλού­του σε πάνω από 200 χώρες.Ωστό­σο, ενώ 10 χρό­νια μετά το ξέ­σπα­σμα της διε­θνούς κρί­σης ο πα­γκό­σμιος ιδιω­τι­κός πλού­τος, απορ­ρο­φώ­ντας τις απώ­λειες, έχει αυ­ξη­θεί κατά 27%, καθώς από τα 220 τρισ. δολ. του 2007 ανήλ­θε στα 280 τρισ. δολ. το 2017, στην Ελ­λά­δα, από την κο­ρύ­φω­ση της αξίας των πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων στα 1,57 τρισ. δολ. (1,33 δισ. ευρώ) το 2007,  ο Αρ­μα­γεδ­δών της μα­κρο­χρό­νιας ύφε­σης οδή­γη­σε τη δε­κα­ε­τία αυτή τα ελ­λη­νι­κά νοι­κο­κυ­ριά σε απώ­λειες 560 δισ. δολ. (475,38 δισ. ευρώ). Πα­ράλ­λη­λα, η πε­ριου­σία ανά ενή­λι­κο (εκτός δα­νει­σμού) δια­μορ­φώ­θη­κε στα  111.684 δολ. (94.808 ευρώ) το 2017 από 173.171  (147.004 ευρώ) το 2007, κα­τα­γρά­φο­ντας στη δε­κα­ε­τία απώ­λειες 52.000 ευρώ.

Να ση­μειω­θεί πά­ντως ότι το 2001, τη χρο­νιά που Ελ­λά­δα εντά­χθη­κε στο ευρώ, η πε­ριου­σία των ελ­λη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών απο­τι­μώ­νταν σε 631 δισ. δολ. (535 δισ. ευρώ), ενώ έναν χρόνο αρ­γό­τε­ρα εκτο­ξεύ­θη­κε στα 746 δισ. δολ. (633 δισ. ευρώ) και στο τέλος του 2009, λίγο πριν από το Κα­στε­λό­ρι­ζο (23.4.2010), βρι­σκό­ταν στα 1,42 τρισ. δολ. (1,21 τρισ. ευρώ), για να υπο­χω­ρή­σει το 2015 στο χα­μη­λό για την πε­ρί­ο­δο του ευρώ των 923 δισ. δολ. (825 δισ. ευρώ), απόρ­ροια και του «Varoufakis effect», όπως απο­κα­λεί­ται πλέον το α’ εξά­μη­νο του 2015 όπου η τύχη της οι­κο­νο­μί­ας (και της χώρας) βρι­σκό­ταν στα χέρια του τότε υπουρ­γού Οι­κο­νο­μι­κών Γιάνη Βα­ρου­φά­κη.

Η με­σαία τάξη

Η επώ­δυ­νη στρο­φή της Ελ­λά­δας σε πιο ορ­θο­λο­γι­κές λύ­σεις, μετά τον σκλη­ρό συμ­βι­βα­σμό με τους εταί­ρους και δα­νει­στές, παρά το γε­γο­νός ότι «απο­δε­κά­τι­σε» τη με­σαία τάξη, οδή­γη­σε τις αξίες σε με­ρι­κή άνοδο και την απο­τί­μη­ση της συ­νο­λι­κής πε­ριου­σί­ας των νοι­κο­κυ­ριών στα 1,007 τρισ. δολ.  (849 δισ. ευρώ) τη χρο­νιά που οσο­νού­πω φθά­νει στο τέλος της.

Από τα 111.684 δολ. (94.808 ευρώ), που υπο­λο­γί­ζε­ται σή­με­ρα η πε­ριου­σία ανά ενή­λι­κο (εκτός δα­νει­σμού), το 76% αφορά μη χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κά μέσα (κυ­ρί­ως ακί­νη­τα) και το υπό­λοι­πο 24%  χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κά μέσα (κυ­ρί­ως κα­τα­θέ­σεις, με­το­χές, ομό­λο­γα, αμοι­βαία κ.λπ.).  Ενώ στην Ευ­ρώ­πη, η πε­ριου­σία σε χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κά προ­ϊ­ό­ντα αφορά το 45,4% και σε μη χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κά μέσα το 54,6%, ένα­ντι 54,2% και 45,8% αντί­στοι­χα πα­γκο­σμί­ως, στην πε­ρί­πτω­ση της Ελ­λά­δας κυ­ριαρ­χεί η συμ­βο­λή κυ­ρί­ως της ακί­νη­της πε­ριου­σί­ας στη με­τα­βο­λή του πλού­του, αφού το 76% της πε­ριου­σί­ας των Ελ­λή­νων αφορά  μη χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κά μέσα (κυ­ρί­ως ακί­νη­τα και αυ­το­κί­νη­τα).

Ακί­νη­τα στο εξω­τε­ρι­κό

Τα τε­λευ­ταία χρό­νια μά­λι­στα τα στοι­χεία δεί­χνουν μια διό­γκω­ση των ακι­νή­των στο σύ­νο­λο της πε­ριου­σί­ας των Ελ­λή­νων που, εν­δε­χο­μέ­νως, σχε­τί­ζε­ται και με το­πο­θε­τή­σεις που έγι­ναν σε ακί­νη­τα στο εξω­τε­ρι­κό με τη μα­ζι­κή έξοδο των κα­τα­θέ­σε­ων από τον Νο­έμ­βριο του 2014 και ως τον Ιού­νιο του 2015, όταν επι­βλή­θη­καν οι πε­ριο­ρι­σμοί στην κί­νη­ση κε­φα­λαί­ων, εκτι­μού­σε πρό­σφα­τη με­λέ­τη του ΣΕΒ.  Το ίδιο φαι­νό­με­νο πα­ρα­τη­ρή­θη­κε και την πε­ρί­ο­δο 2012-2013, όταν και πάλι είχε ση­μειω­θεί τε­ρά­στια έξο­δος κα­τα­θέ­σε­ων από το τρα­πε­ζι­κό σύ­στη­μα λόγω της έντο­νης αβε­βαιό­τη­τας γύρω από την ανα­διάρ­θρω­ση του χρέ­ους (PSI), από τα μέσα του 2011 ως τα μέσα του 2012.

Από την άλλη πλευ­ρά, ενώ ως το 2008 που αρ­χί­ζει να κο­ρυ­φώ­νε­ται η πα­γκό­σμια χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κή κρίση τα ρευ­στά δια­θέ­σι­μα αντι­προ­σώ­πευαν σχε­δόν το ήμισυ του χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κού χαρ­το­φυ­λα­κί­ου, η κα­τά­στα­ση αλ­λά­ζει άρδην από το 2009 και μετά, όταν η δια­κρά­τη­ση των ρευ­στών δια­θε­σί­μων ανέρ­χε­ται ως και τα 3/4 του συ­νό­λου, με τη συμ­με­το­χή των τί­τλων με­το­χών, ομο­λό­γων κ.λπ. να πε­ριο­ρί­ζε­ται στο 1/10, λόγω της κα­τάρ­ρευ­σης των κε­φα­λαια­γο­ρών.

Η έξο­δος πά­ντως των κα­τα­θέ­σε­ων μετά το 2009, οι οποί­ες είτε κα­τευ­θύν­θη­καν στο εξω­τε­ρι­κό είτε δια­κρα­τή­θη­καν ως με­τρη­τά στο εσω­τε­ρι­κό, δεν απο­τυ­πώ­θη­κε στη συ­νο­λι­κή πε­ριου­σία των ελ­λη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών. Το είδος του ανα­πτυ­ξια­κού προ­τύ­που που ακο­λού­θη­σε η χώρα μας στην πε­ρί­ο­δο πριν από την κρίση διευ­κό­λυ­νε τη συσ­σώ­ρευ­ση πε­ριου­σί­ας μέσω του υπερ­δα­νει­σμού του Δη­μο­σί­ου και της με­γά­λης πα­ρα­οι­κο­νο­μί­ας και φο­ρο­δια­φυ­γής.

Από το 1999 ως το 2009 εξάλ­λου μόνο οι τρά­πε­ζες και το Δη­μό­σιο δα­νεί­στη­καν πάνω από 60 δισ. ευρώ και 200 δισ. ευρώ αντί­στοι­χα, συ­ντη­ρώ­ντας έτσι το ελ­λη­νι­κό μο­ντέ­λο ανά­πτυ­ξης με δα­νει­κά, αφού τα λεφτά που «έπε­σαν» στη χώρα δεν χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν για την πα­ρα­γω­γι­κή της ανα­συ­γκρό­τη­ση.

Οι πα­λαιό­τε­ρες γε­νιές στην ουσία δα­νεί­στη­καν όχι μόνο από τους ξέ­νους αλλά και από τις μελ­λο­ντι­κές απο­τα­μιεύ­σεις των παι­διών τους. Μπο­ρεί λοι­πόν στην πε­ρί­ο­δο της επί­πλα­στης ευ­η­με­ρί­ας να αυ­ξή­θη­κε ση­μα­ντι­κά η πε­ριου­σία των νοι­κο­κυ­ριών, αλλά ο τρό­πος με τον οποίο έγινε αυτό θέτει σή­με­ρα σε δο­κι­μα­σία την ικα­νό­τη­τα των νε­ό­τε­ρων γε­νε­ών να ερ­γά­ζο­νται, να απο­τα­μιεύ­ουν και να δη­μιουρ­γούν πε­ριου­σία στη χώρα μας.

ΒΗΜΑ