Γεράσιμος Κονδυλάτος: Κάτω απ’ τη θάλασσα όλα αλλάζουν

• Ο ιχθυο­λό­γος του ΥΣΡ μιλά για τα τρο­πι­κά είδη που ει­σβάλ­λουν στο Αι­γαίο, τον λα­γο­κέ­φα­λο, το μέλ­λον της αλιεί­ας και το πώς η επι­στή­μη μπο­ρεί να ενώ­σει κοι­νω­νία και πε­ρι­βάλ­λον

Σε μια εποχή που η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή και η αν­θρώ­πι­νη δρα­στη­ριό­τη­τα επι­τα­χύ­νουν τις με­τα­βο­λές στα θα­λάσ­σια οι­κο­συ­στή­μα­τα της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου, η Ρόδος βρί­σκε­ται στην πρώτη γραμ­μή πα­ρα­κο­λού­θη­σης αυτών των φαι­νο­μέ­νων. Στον Υδρο­βιο­λο­γι­κό Σταθ­μό Ρόδου του Ελ­λη­νι­κού Κέ­ντρου Θα­λάσ­σιων Ερευ­νών (ΕΛ­ΚΕ­ΘΕ), διε­ξά­γε­ται μια μα­κρό­χρο­νη, συ­στη­μα­τι­κή έρευ­να για την πα­ρου­σία και εξά­πλω­ση των ξε­νι­κών και ει­σβο­λι­κών ειδών, όπως ο λα­γο­κέ­φα­λος, το λε­ο­ντό­ψα­ρο και η τρο­μπέ­τα, είδη που όχι μόνο αλ­λά­ζουν τη θα­λάσ­σια βιο­ποι­κι­λό­τη­τα, αλλά επη­ρε­ά­ζουν και την το­πι­κή οι­κο­νο­μία και αλιευ­τι­κή πα­ρα­γω­γή.

Στη συ­νέ­ντευ­ξή του ση­με­ρα στη «δ» ο ιχθυο­λό­γος του ΥΣΡ Γε­ρά­σι­μος Κον­δυ­λά­τος μάς πα­ρου­σιά­ζει τις νέες τά­σεις που κα­τα­γρά­φο­νται στα νερά του νο­τιο­α­να­το­λι­κού Αι­γαί­ου, ανα­λύ­ει τις επι­πτώ­σεις της «τρο­πι­κο­ποί­η­σης» της Με­σο­γεί­ου και την επί­δρα­ση της υπε­ρα­λί­ευ­σης, ενώ εξη­γεί τους τρό­πους με τους οποί­ους μπο­ρού­με να δια­χει­ρι­στού­με πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κά αυτά τα φαι­νό­με­να.

Ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση δί­νε­ται στα προ­τει­νό­με­να μέτρα πε­ριο­ρι­σμού του λα­γο­κέ­φα­λου, στην ανά­γκη για συν­δυα­σμό πρό­λη­ψης, στο­χευ­μέ­νης αλιεί­ας και εκ­παί­δευ­σης, καθώς και στη δυ­να­τό­τη­τα αξιο­ποί­η­σης ορι­σμέ­νων ει­σβο­λι­κών ειδών προς όφε­λος της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας.

Με τη βιω­σι­μό­τη­τα των ιχθυα­πο­θε­μά­των να δο­κι­μά­ζε­ται και τις πιέ­σεις στα θα­λάσ­σια οι­κο­συ­στή­μα­τα να αυ­ξά­νο­νται, η φωνή της επι­στή­μης απο­κτά βα­ρύ­νου­σα ση­μα­σία για το μέλ­λον των νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών.

Ανα­λυ­τι­κά η συ­νέ­ντευ­ξη:

• Ποια είναι τα βα­σι­κά είδη ψα­ριών ή άλλων ορ­γα­νι­σμών που πα­ρα­κο­λου­θεί­τε στην πε­ριο­χή κ. Κον­δυ­λά­το και τι σας δεί­χνουν οι μα­κρο­χρό­νιες τά­σεις; Έχετε πα­ρα­τη­ρή­σει αλ­λα­γές που σχε­τί­ζο­νται με την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή ή την υπε­ρα­λί­ευ­ση;

Τα βα­σι­κά είδη κα Πα­μπρή που πα­ρα­κο­λου­θού­με στον Υδρο­βιο­λο­γι­κό Σταθ­μό Ρόδου (ΥΣΡ) του Ελ­λη­νι­κού Κέ­ντρου Θα­λάσ­σιων Ερευ­νών (ΕΛ­ΚΕ­ΘΕ) είναι τα ξε­νι­κά, με έμ­φα­ση στα χω­ρο­κα­τα­κτη­τι­κά είδη, όπως ο λα­γο­κέ­φα­λος (Lagocephalus sceleratus), το λε­ο­ντό­ψα­ρο (Pterois miles), η τρο­μπέ­τα (Fistularia commersonii), κ.ά.

Η «τρο­πι­κο­ποί­η­ση» της Με­σο­γεί­ου οδη­γεί εδώ και χρό­νια στην ει­σβο­λή ξε­νι­κών ειδών μέσω της Διώ­ρυ­γας του Σουέζ (Λεσ­σε­ψια­νή με­τα­νά­στευ­ση) στη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή της Ρόδου. Είδη όπως τα προ­α­να­φερ­θέ­ντα έχουν πλέον κα­τα­στεί κυ­ρί­αρ­χα στα πα­ρά­κτια νερά του νη­σιού, γε­γο­νός που απο­δει­κνύ­ε­ται από τον με­γά­λο αριθ­μό ατό­μων, τη βιο­μά­ζα και τη συ­χνό­τη­τα εμ­φά­νι­σής τους, είτε μέσω πει­ρα­μα­τι­κής αλιεί­ας είτε με μαρ­τυ­ρί­ες από επαγ­γελ­μα­τί­ες αλιείς της πε­ριο­χής.

Ο αριθ­μός των ξε­νι­κών ειδών στην πε­ριο­χή έχει αυ­ξη­θεί από λίγα το 1940 σε πε­ρί­που 37 σή­με­ρα, με τα ει­σβο­λι­κά να αντα­γω­νί­ζο­νται ή να εκτο­πί­ζουν εν­δη­μι­κά είδη.

Πα­ρα­δείγ­μα­τος χάριν, το λε­ο­ντό­ψα­ρο θε­ω­ρεί­ται πλέον το πιο δυ­να­μι­κό ει­σβο­λι­κό είδος στη Ρόδο, βάσει δειγ­μα­το­λη­ψιών. Μο­λο­νό­τι τα στοι­χεία που δια­θέ­του­με δεν έχουν με­γά­λες χρο­νο­σει­ρές, υπάρ­χουν απο­δεί­ξεις ότι η βιο­λο­γι­κή αυτή ρύ­παν­ση αυ­ξά­νε­ται το­πι­κά με στα­θε­ρό ρυθμό.

Αυτήν την πε­ρί­ο­δο ερ­γά­ζο­μαι, με­τα­ξύ άλλων, στην ανά­λυ­ση δε­δο­μέ­νων αλιεί­ας που έχω συλ­λέ­ξει από το 2003 έως το 2025, μέσω των οποί­ων θα διε­ρευ­νή­σου­με την αυ­ξη­τι­κή τάση των ξε­νι­κών ειδών στην πε­ριο­χή, καθώς και την αντί­στοι­χη αντα­πό­κρι­ση των αυ­τό­χθο­νων ειδών.

Η άνο­δος της θερ­μο­κρα­σί­ας της Με­σο­γεί­ου κατά ~1,5 °C τις τε­λευ­ταί­ες τρεις δε­κα­ε­τί­ες διευ­κο­λύ­νει και επι­τα­χύ­νει την εί­σο­δο και εγκα­τά­στα­ση θερ­μό­φι­λων και τρο­πι­κών ειδών, ενώ πα­ράλ­λη­λα συρ­ρι­κνώ­νει ή με­τα­κι­νεί τα ψάρια που είναι προ­σαρ­μο­σμέ­να σε πιο δρο­σε­ρές συν­θή­κες βο­ρειό­τε­ρα ή βα­θύ­τε­ρα.

Η Ελ­λά­δα έχει χάσει πε­ρί­που 50 % των ιχθυα­πο­θε­μά­των της από τη δε­κα­ε­τία του 1990, λόγω χρό­νιας υπε­ρα­λί­ευ­σης και μη επαρ­κούς δια­χεί­ρι­σης. Ένα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα, που απο­δί­δε­ται σε έντο­νη αλιευ­τι­κή πίεση, απο­τε­λεί η μεί­ω­ση στο μέσο μέ­γε­θος εμπο­ρι­κών ειδών, όπως της κου­τσο­μού­ρας, του λυ­θρι­νιού και του σαρ­γό­παπ­πα.

• Ποια ξε­νι­κά ή ει­σβο­λι­κά είδη κα­τα­γρά­φε­τε πιο συχνά στα νερά της Ρόδου; Υπάρ­χουν νέα είδη που προ­κα­λούν ανη­συ­χία;

Ας δούμε την απά­ντη­ση στο ερώ­τη­μά σας μέσα από τα απο­τε­λέ­σμα­τα μίας σει­ράς δειγ­μα­το­λη­ψιών (2021–2022) στην πε­ριο­χή της Ρόδου, όπου από τα 71 συ­νο­λι­κά είδη ψα­ριών που συλ­λέ­χθη­καν με στα­τι­κά δί­χτυα, τα 14 ήταν ξε­νι­κά (πε­ρί­που το 20%). Τα πιο συχνά αλιευό­με­να ήταν τα τρία είδη που ανέ­φε­ρα στην αρχή: λε­ο­ντό­ψα­ρο, τρο­μπέ­τα και λα­γο­κέ­φα­λος. Όσον αφορά στα καρ­κι­νοει­δή δε­κά­πο­δα (όπως γα­ρί­δες και κα­βού­ρια), του­λά­χι­στον 22 ξε­νι­κά είδη έχουν κα­τα­γρα­φεί στην πε­ριο­χή της Ρόδου και απο­τε­λούν πε­ρί­που το 15% των 148 συ­νο­λι­κά κα­τα­γε­γραμ­μέ­νων ειδών (στοι­χεία του 2020).

Αρ­κε­τά από αυτά είναι ήδη εγκα­τε­στη­μέ­να, δη­λα­δή έχουν έρθει για να μεί­νουν — έν­δει­ξη της αυ­ξα­νό­με­νης βιο­λο­γι­κής ρύ­παν­σης. Πα­ρα­δείγ­μα­τα απο­τε­λούν τα είδη Atergatis roseus, που εμ­φα­νί­στη­κε στη Ρόδο μετά το 2009, και Portunus pelagicus (μπλε κα­βού­ρι), με πρώτη κα­τα­γρα­φή τη δε­κα­ε­τία 1990–2000. Το αντί­στοι­χο πο­σο­στό στη Με­σό­γειο ανέρ­χε­ται σε 24%, με 400 κα­τα­γε­γραμ­μέ­να είδη δε­κά­πο­δων. Στα νε­ό­τε­ρα είδη που έχουν προ­κα­λέ­σει και συ­νε­χί­ζουν να προ­κα­λούν ανη­συ­χία συ­γκα­τα­λέ­γε­ται ο πολύ το­ξι­κός λα­γο­κέ­φα­λος, γνω­στός ως ένα από τα 100 πιο επι­βλα­βή ξε­νι­κά είδη στη Με­σό­γειο. Για το συ­γκε­κρι­μέ­νο είδος δεν προ­κα­λούν ανη­συ­χία μόνο οι αρ­νη­τι­κές επι­πτώ­σεις του στο οι­κο­σύ­στη­μα, την αλιεία και την το­πι­κή οι­κο­νο­μία. Απο­τε­λεί και σο­βα­ρή απει­λή για τη δη­μό­σια υγεία. Σύμ­φω­να με με­λέ­τη του 2024, στην οποία συμ­με­τεί­χε το ΕΛ­ΚΕ­ΘΕ, από την εμ­φά­νι­σή του στη Με­σό­γειο έχουν κα­τα­γρα­φεί 198 πε­ρι­στα­τι­κά που σχε­τί­ζο­νται άμεσα με την αν­θρώ­πι­νη υγεία, εκ των οποί­ων 28 ήταν επι­θέ­σεις σε αν­θρώ­πους, του­λά­χι­στον 143 μη θα­να­τη­φό­ρα επει­σό­δια δη­λη­τη­ρί­α­σης, ενώ 27 αφο­ρού­σαν θα­νά­τους από κα­τα­νά­λω­σή του. Με­γά­λη ανη­συ­χία προ­κα­λεί και το λε­ο­ντό­ψα­ρο, το οποίο αλιεύ­ε­ται σχε­τι­κά εύ­κο­λα με υπάρ­χο­ντα αλιευ­τι­κά ερ­γα­λεία, ενώ μπο­ρεί να κα­τα­να­λω­θεί από τον άν­θρω­πο χωρίς κίν­δυ­νο.

Στο δια­δί­κτυο κυ­κλο­φο­ρούν ήδη πολ­λές συ­ντα­γές, τόσο από την Ελ­λά­δα όσο και από το εξω­τε­ρι­κό.

Ακόμη ένα είδος είναι ο να­νο­λα­γο­κέ­φα­λος, επί­σης το­ξι­κό, για το οποίο τα έως τώρα τα δια­θέ­σι­μα στοι­χεία είναι επαρ­κή ώστε να χα­ρα­κτη­ρι­στεί ως ει­σβο­λι­κό.

Πα­ρό­τι στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο η μέ­δου­σα Ρο­πι­λέ­μα η νο­μα­δι­κή (Rhopilema nomadica) κα­τα­γρά­φε­ται ως ένα από τα πιο επι­κίν­δυ­να είδη, λόγω των τσι­μπη­μά­των που προ­κα­λεί στον άν­θρω­πο, καθώς και των κοι­νω­νι­κών και οι­κο­λο­γι­κών επι­πτώ­σε­ων — ιδιαί­τε­ρα κατά τις εα­ρι­νές/κα­λο­και­ρι­νές εξάρ­σεις της — η εμ­φά­νι­σή της στη Ρόδο πα­ρα­μέ­νει σπο­ρα­δι­κή. Ωστό­σο, επει­δή θε­ω­ρεί­ται σο­βα­ρός πρό­σθε­τος πα­ρά­γο­ντας δη­μό­σιας ασφά­λειας, ο ΥΣΡ πα­ρα­κο­λου­θεί και κα­τα­γρά­φει την πα­ρου­σία της και θα ενη­με­ρώ­νει το κοινό σε πε­ρί­πτω­ση που αυτό κρι­θεί ανα­γκαίο.

Τέλος, αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι, μο­λο­νό­τι η αγριό­σαλ­πα και ο μαύ­ρος γερ­μα­νός — φυ­το­φά­γα είδη — ζουν στα πα­ρά­κτια νερά του νη­σιού εδώ και πολ­λές δε­κα­ε­τί­ες, συ­νε­χί­ζουν να προ­κα­λούν ανη­συ­χία στην επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα.

Η γε­ω­γρα­φι­κή τους εξά­πλω­ση επε­κτεί­νε­ται, αντα­γω­νί­ζο­νται αυ­τό­χθο­να είδη όπως η σάλπα και ο σκά­ρος και απει­λούν με απο­ψί­λω­ση τα σκλη­ρά υπο­στρώ­μα­τα και τα λι­βά­δια Πο­σει­δω­νί­ας.

• Τα ξε­νι­κά είδη επη­ρε­ά­ζουν την το­πι­κή ιχθυο­πα­νί­δα και τους επαγ­γελ­μα­τί­ες αλιείς, εσείς έχετε φέρει σχέ­διο για τον λα­γο­κέ­φα­λο. Ποιες είναι οι βα­σι­κές κα­τευ­θύν­σεις πε­ριο­ρι­σμού της εξά­πλω­σης αυτών των ειδών;

Πριν ανα­φερ­θώ στις βα­σι­κές κα­τευ­θύν­σεις για τον πε­ριο­ρι­σμό της εξά­πλω­σης των ξε­νι­κών ειδών, θα πρέ­πει να το­νί­σω ότι οι επι­πτώ­σεις των ειδών αυτών δεν είναι πάντα αρ­νη­τι­κές. Υπάρ­χει και η θε­τι­κή πλευ­ρά, όπως για πα­ρά­δειγ­μα όταν κά­ποιο είδος είναι εδώ­δι­μο και μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει νέο αλιευ­τι­κό πόρο, δη­λα­δή πηγή εσό­δων για την το­πι­κή κοι­νω­νία. Αρκεί αυτό να με­λε­τη­θεί σωστά ως προς τη βιω­σι­μό­τη­τα της εκ­με­τάλ­λευ­σής του και να προ­ω­θη­θεί στις το­πι­κές ή/και στις ελ­λη­νι­κές, γε­νι­κό­τε­ρα, αγο­ρές.

Οι βα­σι­κές, λοι­πόν, κα­τευ­θύν­σεις είναι: Πρό­λη­ψη και έγκαι­ρη ανί­χνευ­ση, πρα­κτι­κές αφαί­ρε­σης και συ­νε­χούς αλιεί­ας, δη­μό­σια ευαι­σθη­το­ποί­η­ση και εκ­παί­δευ­ση, χω­ρι­κός έλεγ­χος και προ­στα­τευό­με­νες ζώνες, ενί­σχυ­ση του νο­μο­θε­τι­κού πλαι­σί­ου και δι­κτύ­ων συ­νερ­γα­σί­ας, απο­κα­τά­στα­ση και υπο­στή­ρι­ξη αυ­τό­χθο­νων ειδών.

Η απο­κα­τά­στα­ση των οι­κο­τό­πων πε­ρι­λαμ­βά­νει -με­τα­ξύ άλλων- την ανα­γέν­νη­ση των λι­βα­διών Πο­σει­δω­νί­ας (με ενερ­γές δρά­σεις φύ­τευ­σης) και των βεν­θι­κών οι­κο­συ­στη­μά­των, σε πε­ριο­χές που έχουν δε­χθεί έντο­νη αν­θρω­πο­γε­νή πίεση.

Με τον τρόπο αυτό ενι­σχύ­ε­ται η αν­θε­κτι­κό­τη­τα της φυ­σι­κής πα­νί­δας απέ­να­ντι σε υφι­στά­με­νες και μελ­λο­ντι­κές ει­σβο­λές. Πρα­κτι­κή αυτής της κα­τεύ­θυν­σης μπο­ρεί επί­σης να απο­τε­λέ­σει η ενί­σχυ­ση τρο­φι­κών αλυ­σί­δων με φυ­σι­κούς θη­ρευ­τές, που συμ­βάλ­λουν στον έλεγ­χο της υπε­ρα­φθο­νί­ας των ει­σβο­λι­κών ειδών. Όσον αφορά στον λα­γο­κέ­φα­λο, το ΕΛ­ΚΕ­ΘΕ, μέσω του υπο­βλη­θέ­ντος Δια­χει­ρι­στι­κού Σχε­δί­ου, εστιά­ζει: στην πρό­λη­ψη μέσω πα­ρα­κο­λού­θη­σης και ακρι­βούς ανα­γνώ­ρι­σης, στην κά­λυ­ψη οι­κο­νο­μι­κών απω­λειών μέσω κι­νή­τρων για την αλί­ευ­ση ει­σβο­λι­κών ειδών, στην εκ­παί­δευ­ση αλιέ­ων και κοι­νού, στην εξε­ρεύ­νη­ση της εμπο­ρι­κής αξιο­ποί­η­σής του (φαρ­μα­κευ­τι­κά, καλ­λυ­ντι­κά, βιο­τε­χνο­λο­γία, κ.λπ.), στην ενί­σχυ­ση πε­ριο­χών όπου τα αυ­τό­χθο­να είδη χρειά­ζο­νται στή­ρι­ξη, και στη θέ­σπι­ση νο­μο­θε­τι­κών πε­ριο­ρι­σμών και χρή­σης προ­στα­τευό­με­νων ζωνών.

• Υπάρ­χει συ­νεί­δη­ση για τη βιω­σι­μό­τη­τα των αλιευ­μά­των; Ποιοι είναι οι με­γα­λύ­τε­ροι κίν­δυ­νοι για τα αλιευ­τι­κά απο­θέ­μα­τα της πε­ριο­χής και ποιες πε­ριο­χές χρειά­ζο­νται προ­στα­σία μέσω ει­δι­κών ζωνών ή πα­ρεμ­βά­σε­ων;

Πράγ­μα­τι, στο ΝΑ Αι­γαίο υπάρ­χει αυ­ξα­νό­με­νη συ­νει­δη­το­ποί­η­ση για τη βιω­σι­μό­τη­τα των αλιευ­μά­των, ιδίως μέσω προ­γραμ­μά­των που αφο­ρούν στην αλιευ­τι­κή δια­χεί­ρι­ση και τη χρήση μο­ντέ­λων ECOPATH/EcoSIM για την αξιο­λό­γη­ση των οι­κο­συ­στη­μά­των και τη δια­μόρ­φω­ση σε­να­ρί­ων μεί­ω­σης της αλιευ­τι­κής πί­ε­σης. Πα­ράλ­λη­λα, γί­νο­νται προ­σπά­θειες συν­δια­χεί­ρι­σης, με συμ­με­το­χή των επαγ­γελ­μα­τιών αλιέ­ων σε το­πι­κά σχέ­δια ανά­πτυ­ξης και χρη­μα­το­δο­τού­με­να προ­γράμ­μα­τα που συν­δέ­ουν την αλιεία με την του­ρι­στι­κή και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή αει­φο­ρία.

Οι με­γα­λύ­τε­ροι κίν­δυ­νοι για τα αλιευ­τι­κά απο­θέ­μα­τα στο ΝΑ Αι­γαίο είναι η υπε­ρα­λί­ευ­ση, καθώς πε­ρί­που το 70 % των στο­χευό­με­νων αλιευ­μά­των και το 43 % των μη στο­χευό­με­νων κα­τα­τάσ­σο­νται ως μη βιώ­σι­μα απο­θέ­μα­τα στην πε­ριο­χή. Επι­πλέ­ον, η αδή­λω­τη, πα­ρά­νο­μη και άναρ­χη αλιεία απο­τε­λούν κρί­σι­μες απει­λές που υπο­νο­μεύ­ουν τις βιώ­σι­μες πρα­κτι­κές, ενώ υφί­στα­νται και κα­τα­στρο­φι­κές αλιευ­τι­κές μέ­θο­δοι που επη­ρε­ά­ζουν τους εύ­θραυ­στους βεν­θι­κούς οι­κο­τό­πους.

Η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, μέσω της ανό­δου της θερ­μο­κρα­σί­ας της θά­λασ­σας, επι­τα­χύ­νει τη με­τα­νά­στευ­ση ειδών, μειώ­νει τα απο­θέ­μα­τα αυ­τό­χθο­νων ψα­ριών και επη­ρε­ά­ζει δυ­σμε­νώς το οι­κο­σύ­στη­μα.

Τα ει­σβο­λι­κά είδη και ο ευ­τρο­φι­σμός επι­βα­ρύ­νουν πε­ραι­τέ­ρω τα οι­κο­συ­στή­μα­τα και μειώ­νουν την ανα­πα­ρα­γω­γι­κή βάση των αυ­τό­χθο­νων ειδών. Στις πε­ριο­χές που χρειά­ζο­νται άμεση προ­στα­σία ανή­κει αναμ­φί­βο­λα το ΝΑ Αι­γαίο. Βλέπω θε­τι­κά τη δη­μιουρ­γία του νέου με­γά­λου θα­λάσ­σιου πάρ­κου, συ­νο­λι­κής έκτα­σης ~9.500 km², που ανα­κοι­νώ­θη­κε στις 21 Ιου­λί­ου 2025. Στο Αι­γαίο ανή­κει και η νήσος Γυά­ρος, γύρω από την οποία η θα­λάσ­σια πε­ριο­χή ήδη υπό­κει­ται σε πε­ριο­ρι­σμούς αλιευ­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των.

Ο θα­λάσ­σιος χω­ρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός και η εφαρ­μο­γή του θα απο­τε­λέ­σουν ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο ερ­γα­λείο δια­χεί­ρι­σης και σχε­δια­σμού, με στόχο την ορ­γά­νω­ση της χρή­σης των θα­λάσ­σιων πε­ριο­χών κατά τρόπο που να ελα­χι­στο­ποιεί τις συ­γκρού­σεις με­τα­ξύ δια­φο­ρε­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των (π.χ., αλιεία, του­ρι­σμός, ναυ­τι­λία, προ­στα­σία πε­ρι­βάλ­λο­ντος).

• Πώς μπο­ρεί η το­πι­κή κοι­νω­νία – ή ακόμα και ο του­ρι­σμός – να συν­δε­θεί θε­τι­κά με την επι­στη­μο­νι­κή πα­ρου­σία του ΕΛ­ΚΕ­ΘΕ στη Ρόδο;

Η σύν­δε­ση της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας και του του­ρι­σμού με την επι­στη­μο­νι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα του ΕΛ­ΚΕ­ΘΕ στη Ρόδο μπο­ρεί να επι­τευ­χθεί με διά­φο­ρους τρό­πους, ώστε να ενι­σχυ­θεί η πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή συ­νεί­δη­ση, η βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη και το αμοι­βαίο όφε­λος.

Αυτό μπο­ρεί να πε­ρι­λαμ­βά­νει εκ­παι­δευ­τι­κά και ενη­με­ρω­τι­κά προ­γράμ­μα­τα (π.χ., σε­μι­νά­ρια, ερ­γα­στή­ρια, ημε­ρί­δες για αλιείς, επαγ­γελ­μα­τί­ες του του­ρι­σμού, σχο­λεία και το ευρύ κοινό), με στόχο την ενη­μέ­ρω­ση για τη ση­μα­σία της βιώ­σι­μης αλιεί­ας και την προ­στα­σία των θα­λάσ­σιων οι­κο­συ­στη­μά­των. Ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κή είναι και η προ­ώ­θη­ση της «επι­στή­μης των πο­λι­τών», μέσω της οποί­ας οι πο­λί­τες (κά­τοι­κοι και πα­ρα­θε­ρι­στές) συμ­με­τέ­χουν σε προ­γράμ­μα­τα πα­ρα­κο­λού­θη­σης (π.χ., κα­τα­γρα­φή ψα­ριών, πα­ρα­κο­λού­θη­ση ποιό­τη­τας νερού, κα­τα­γρα­φή ει­σβο­λι­κών ειδών).

Με αυτόν τον τρόπο ενι­σχύ­ε­ται η αί­σθη­ση του «συ­νι­διο­κτή­τη» του θα­λάσ­σιου πε­ρι­βάλ­λο­ντος και ανα­πτύσ­σε­ται μια γέ­φυ­ρα ανά­με­σα στην επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα και την κοι­νω­νία. Μέσω της συ­νερ­γα­σί­ας με το­πι­κούς φο­ρείς του­ρι­σμού, μπο­ρεί να προ­ω­θη­θεί η ει­κό­να της Ρόδου ως «πρά­σι­νου» ή «οι­κο­λο­γι­κού» προ­ο­ρι­σμού, που σέ­βε­ται και προ­στα­τεύ­ει το θα­λάσ­σιο πε­ρι­βάλ­λον. Αυτό μπο­ρεί να επι­τευ­χθεί, για πα­ρά­δειγ­μα, με την ανά­πτυ­ξη θε­μα­τι­κών εκ­δρο­μών ή κα­τα­δυ­τι­κού του­ρι­σμού που εστιά­ζουν στην επι­στή­μη και την προ­στα­σία των θα­λάσ­σιων ειδών — και όχι μόνο. Επι­πλέ­ον, έχουν ήδη προ­τα­θεί: η συ­νερ­γα­σία με τους αλιείς για την εφαρ­μο­γή βιώ­σι­μων πρα­κτι­κών, η εκ­παί­δευ­ση και πα­ρο­χή επι­στη­μο­νι­κών δε­δο­μέ­νων που βοη­θούν στη βελ­τιω­μέ­νη δια­χεί­ρι­ση των αλιευ­μά­των, η διορ­γά­νω­ση ανοι­χτών επι­στη­μο­νι­κών ημε­ρών, εκ­θέ­σε­ων και δρά­σε­ων πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής ευαι­σθη­το­ποί­η­σης με τη συμ­με­το­χή όλων των φο­ρέ­ων.

• Τι σας οδή­γη­σε να ασχο­λη­θεί­τε με την ιχθυο­λο­γία και ει­δι­κά με το υπο­θα­λάσ­σιο πε­ρι­βάλ­λον και ποια είναι η πιο εντυ­πω­σια­κή πα­ρα­τή­ρη­ση ή εμπει­ρία που έχετε ζήσει κατά τη διάρ­κεια της θη­τεί­ας σας στον ΥΣΡ;

Η κα­τα­γω­γή μου είναι από τη Λευ­κά­δα, το μέρος όλων των κα­λο­και­ρι­νών μου δια­κο­πών έως την ενη­λι­κί­ω­σή μου. Ίσως ακου­στεί κοι­νό­τυ­πο, αλλά πράγ­μα­τι, η θά­λασ­σα με γο­ή­τευε από μικρό. Η επαφή μου με το υπο­θα­λάσ­σιο πε­ρι­βάλ­λον, κυ­ρί­ως μέσα από τη μάσκα, με έφερ­νε σε επαφή με έναν αθέ­α­το κόσμο που έκρυ­βε συ­νε­χώς μία νέα έκ­πλη­ξη, κάτι πρω­τό­γνω­ρο έως και μα­γι­κό. Όταν συ­νει­δη­το­ποί­η­σα ότι αυτός ο κό­σμος είναι πο­λύ­τι­μος όσο και εύ­θραυ­στος μου γεν­νή­θη­κε η ιδέα να τον υπη­ρε­τή­σω.