Η ερημοποίηση, ο τουρισμός, οι δράσεις και το αγόρι που δάμασε τον άνεμο

Γράφει ο

Νεκτά­ριος Καλο­γή­ρου

«…αλλά τα Χρι­στού­γεννα του 2001 δεν κάναμε τίποτα από αυτά τα πράγ­ματα. Πρώτα απ’ όλα, τα κοτό­πουλά μας είχαν πεθάνει από κάποια ασθέ­νεια λίγες εβδο­μά­δες νωρί­τερα, επειδή δεν είχαμε την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα να αγο­ρά­σουμε φάρμακα. Είχε απο­μεί­νει μόνο μία μονα­χική κότα, που έγινε ένα είδος σκυ­θρω­πού συμ­βό­λου όλων αυτών που είχαμε χάσει. Κανείς δεν τόλμησε να την αγγίξει».

Το από­σπα­σμα είναι παρμένο από την πραγ­μα­τική ιστορία – βιβλίο «Το αγόρι που δάμασε τον άνεμο», των Kamkwamba William & Maeler Bryan και στέ­κε­ται στη θέληση ενός παιδιού από την Αφρική (του Kamkwamba) να μην υπο­τα­χθεί στη μοίρα που ήθελε τον τόπο του να είναι μια από τις πιο υπο­βαθ­μι­σμέ­νες περιο­χές του κόσμου. Το παιδί, με το θάνατο από τον υπο­σι­τι­σμό και τις αρρώ­στιες να κυριαρ­χεί γύρω του, κατά­φερε με σπα­σμέ­νους σωλήνες, εξαρ­τή­ματα από τις χωμα­τε­ρές να κατα­σκευά­σει μια μικρή ανε­μο­γεν­νή­τρια και με αυτή να φωτίσει την καλύβα του. Το επί­τευγμά του εντο­πί­σθηκε τυχαία από τον Τύπο και το παιδί έγινε σύμβολο ολό­κλη­ρης της ηπείρου. Με τα ελά­χι­στα αγγλικά που γνώριζε, ο William Kamkwamba το μόνο που είπε σ’ ένα TEDex επι­στη­μών ήταν: «Προ­σπά­θησα πολύ και το ‘κανα» και όλοι οι εκπρό­σω­ποι από την Αφρική ξέσπα­σαν σε λυγμούς.

Η ιστορία της πείνας που προ­κά­λεσε η λει­ψυ­δρία δεν είναι ένα παρα­μύθι που συνέβη κάπου μακριά, που ξεκινά με το κάπου και το κάποτε ώστε το παιδί να μη φοβηθεί γι’ αυτά που θα ακούσει. Είναι μια απο­λύ­τως σύγ­χρονη ιστορία, που εξε­λίσ­σε­ται όσο δια­βά­ζο­νται αυτές οι γραμμές. Στην ημερίδα για το περι­βάλ­λον, που υλο­ποι­ή­θηκε το περα­σμένο Σάββατο από τον Σύλλογο Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων Ρόδου, κατέστη ξεκά­θαρο πως μέχρι το έτος 2030 η μέση θερ­μο­κρα­σία στη Μεσό­γειο μπορεί ν’ αυξηθεί κατά 1,5 βαθμούς Κελσίου. Η μετα­βολή αυτή θα σημάνει την απαρχή φαι­νο­μέ­νων έντονης λει­ψυ­δρίας και ερη­μο­ποί­η­σης. Στις περιό­δους των βρο­χο­πτώ­σεων, τα φαι­νό­μενα θα είναι ακραία και οι πλημ­μύ­ρες θα οξύνουν ακόμα περισ­σό­τερο τα προ­βλή­ματα. Ηδη, τα τελευ­ταία χρόνια, στις χει­με­ρι­νές και­ρι­κές συν­θή­κες στα νησιά μας κυριαρ­χούν οι καται­γί­δες, παρά οι γνωστές – ποτι­στι­κές βρο­χο­πτώ­σεις, τα δε καλο­καί­ρια είναι σαφώς πιο ζεστά.

Ο δρ. Άγγελος Σωτη­ρό­που­λος, μέλος της διοί­κη­σης της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Προ­στα­σίας Φύσης, στη διάρ­κεια της ημε­ρί­δας “του­ρι­σμός και περι­βάλ­λον”, παρέ­θεσε σειρά δεδο­μέ­νων που στοι­χειο­θε­τούν στην πράξη την εξέλιξη του σοβαρού αυτού φαι­νο­μέ­νου. Στο ίδιο θέμα ο κ. Θεό­δω­ρος Αργυ­ρίου μέλος της Περι­βαλ­λο­ντι­κής Δια­χεί­ρι­σης ΙΝΚΑ Ρόδου μίλησε για «την ήδη κατα­γρα­φό­μενη άνοδο της στάθμης των υδάτων στις ακτές της Αφρικής».

Ίσως το πιο σημα­ντικό απο­τέ­λε­σμα της ημε­ρί­δας του Συλ­λό­γου Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων Ρόδου είναι η ανάγκη για δημιουρ­γία «περιε­χο­μέ­νου», το οποίο μάλιστα για να έχει βαρύ­τητα θα πρέπει να είναι αντι­προ­σω­πευ­τικό της κοι­νω­νίας. «Ένα “περιε­χό­μενο” δεν αρκεί να είναι πλούσιο και καλά δομη­μένο, μα θα πρέπει να εκφρά­ζει την επίσημη φωνή του φορέα ή της κοι­νω­νίας που υπη­ρε­τεί» εξήγησε σχετικά προς τη “δ” ο ειδικός σε θέματα του­ρι­στι­κού marketing κ. Γιάννης Φώτης. Η επε­ξή­γηση αυτή έρχεται να ενι­σχύ­σει εκείνο που ο σύμ­βου­λος του Πρω­θυ­πουρ­γού σε θέματα περι­βάλ­λο­ντος κ. Γιώργος Κρεμλής τόνισε στη διάρ­κεια της ημε­ρί­δας: «Πρέπει όλοι να δου­λέ­ψουμε συντο­νι­σμένα και οργα­νω­μένα, ακο­λου­θώ­ντας την ίδια κατεύ­θυνση κι έχοντας τον ίδιο στόχο. Με τον τρόπο αυτό να δημιουρ­γη­θεί ένα ενιαίο brand για τη Ρόδο ή τον κάθε τόπο της χώρας μας, που θα εμπε­ριέ­χει την πράξη όλων εκείνων που ορίζει η περι­βαλ­λο­ντική μας συνεί­δηση». Προη­γου­μέ­νως ο κ. Κρεμλής έφερε πλειάδα παρα­δειγ­μά­των για το πώς σε διά­φο­ρες περιο­χές της Ελλάδας οι περι­βαλ­λο­ντι­κές πρα­κτι­κές του ενός φορέα, αναι­ρού­νται από την αδια­φο­ρία του άλλου. Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα ήταν ένα νησί του Αιγαίου, όπου η ανα­κύ­κλωση στη διανομή των απορ­ριμ­μά­των, συνυ­πάρ­χει με μια ντου­ζίνα παρά­νο­μες χωμα­τε­ρές όπου τα μέλη της τοπικής κοι­νω­νίας ρίχνουν χύμα κάθε είδους σκου­πί­δια.

Η ώρα της δικής

σου δράσης

Η αναφορά στο αγόρι που δάμασε τον άνεμο δεν είναι τυχαία. Η γενέ­τειρα του Kamkwamba εξαρ­τά­ται από τη μονο­καλ­λιέρ­γεια του καλα­μπο­κιού, η οποία με τη σειρά της είναι απόλυτα εξαρ­τη­μένη από τις βρο­χο­πτώ­σεις. Εάν στην περίοδο (ή στη σεζόν) των βρο­χο­πτώ­σεων δεν πέσει η βροχή που απαι­τεί­ται, τότε ολό­κληρη η κοι­νω­νία υπο­φέ­ρει το χειμώνα από στε­ρή­σεις και πείνα. «Το να έχεις μια αποθήκη γεμάτη καλα­μπόκι, ισο­δυ­να­μεί με το να έχεις στην τράπεζα ένα εκα­τομ­μύ­ριο δολάρια. Τη χρονιά της λει­ψυ­δρίας, στην αποθήκη συγκε­ντρώ­σαμε μόλις 12 σακιά καλα­μπόκι, αυτά ήταν για να περά­σουμε μέχρι τη συγκο­μιδή του επό­με­νου έτους; “Πατέρα, πώς θα τα ζήσουμε;” ρώτησα».

Άραγε τι θα συνέ­βαινε εάν, για παρά­δειγμα στη Ρόδο, για μια χρονιά, για κάποιο λόγο δεν ερχό­ντου­σαν του­ρί­στες;

Το ερώτημα αυτό δεν τέθηκε στη διάρ­κεια της ημε­ρί­δας, όμως η απά­ντησή του ήρθε έμμεσα από την εισή­γηση του κ. Γιώργου Ματσί­γκου, που από τη θέση του προ­έ­δρου του Συλ­λό­γου Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων Ρόδου στάθηκε ιδιαί­τερα στην ανάγκη «εμπλου­τι­σμού του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος με ενδυ­νά­μωση των οικο­λο­γι­κών πρα­κτι­κών της κοι­νω­νίας, την ενδυ­νά­μωση των στοι­χείων του τοπικού πολι­τι­σμού, το rebranding που κι αυτό θα έρθει μέσα από ειλι­κρι­νείς συνερ­γα­σίες μεταξύ των φορέων». Ήταν πλούσια η εισή­γηση του κ. Ματσί­γκου, ωστόσο ολό­κληρη στε­κό­ταν στην ανάγκη αύξησης των παρα­γό­ντων που θα οδη­γή­σουν έναν ταξι­διώτη να επι­λέ­ξει τη Ρόδο για τις δια­κο­πές του. Ένας από τους παρά­γο­ντες αυτούς είναι ο περιο­ρι­σμός του Food Waste, δράση που μπορούν να υλο­ποι­ή­σουν όλοι οι πολίτες στα σπίτια τους και για την οποία μίλησε με πληθώρα στοι­χείων ο εκπρό­σω­πος Ελλάδος της Travelife κ. Σωτήρης Μυλωνάς. Σύμφωνα με τα αυτά που παρου­σί­ασε, «αν το φαγητό που πετιέ­ται κάθε χρόνο ήταν κράτος, θα ήταν σε έκταση το τρίτο μεγα­λύ­τερο στον κόσμο». Μάλιστα η κακή δια­χεί­ριση του φαγητού ως απόρ­ριμμα προ­κα­λεί τερά­στιες εκπο­μπές μεθα­νίου, που απο­τε­λεί τη βασι­κό­τερη αιτία εκπο­μπής CO2 στην ατμό­σφαιρα. «Το food waste είναι σήμερα το Νο1 πρό­βλημα σε ολό­κληρο τον κόσμο» τόνισε ο κ. Μυλωνάς, τονί­ζο­ντας ταυ­τό­χρονα την ανάγκη να εκπαι­δευ­τούν όλοι οι πολίτες για την οικιακή δια­χεί­ρισή του. Αυτού του είδους οι δράσεις είναι εύκολες για να υιο­θε­τη­θούν από κάθε νοι­κο­κυ­ριό και ξεκι­νούν από την επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση του φαγητού που περίσ­σεψε, μέχρι την κομπο­στο­ποί­ηση εκείνου που τελικώς δεν προ­ο­ρί­ζε­ται για περαι­τέρω κατα­νά­λωση. Με μια απλή ανα­ζή­τηση στο δια­δί­κτυο παρου­σιά­ζο­νται δεκάδες τρόποι περιο­ρι­σμού της σπα­τά­λης στο φαγητό. Με την ίδια ανα­ζή­τηση μπορούν να βρεθούν λύσεις για τη δια­χεί­ριση των υφα­σμά­των, των πλα­στι­κών, του γυαλιού και όλων των άλλων υλικών που καθη­με­ρινά κατα­λή­γουν στους κάδους των σκου­πι­διών.

Ένας προς έναν και όλοι οι υπό­λοι­ποι ομι­λη­τές της ημε­ρί­δας «Περι­βάλ­λον και Του­ρι­σμός» μίλησαν με βαθιά γνώση για το αντι­κεί­μενό τους. Αυτοί ήταν οι κύριοι Κώστας Χρυ­σο­χο­ΐ­δης, Κώστας Ταρα­σλιάς, Κων­στα­ντί­νος Δερι­ζιώ­της και Νίκος Λει­βα­θη­νός, καθώς και οι κυρίες Τσα­μπίκα Κιαχαγιά-Μαγιόγλου, Ματούλα Συρίγου και Σοφία Κατρα­νί­τσα, των οποίων οι ειση­γή­σεις έχουν ήδη παρου­σια­στεί διε­ξο­δικά από τον Τύπο των τελευ­ταίων ημερών. Σημα­ντική ήταν η δράση των κυριών Τίνας Ξάνθη και Μαρίας Παθιάκη της διοί­κη­σης του Συλ­λό­γου Διευ­θυ­ντών που δεν έκαναν ειση­γή­σεις, όμως με τη δουλειά τους έδωσαν βήμα για να ακου­στούν οι επι­στή­μο­νές και οι φορείς.

Κοινός παρο­νο­μα­στής της πολύ σπου­δαίας ημε­ρί­δας του Συλ­λό­γου Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων ήταν το “περιε­χό­μενο”, δηλαδή οι γνώσεις και οι δράσεις για το περι­βάλ­λον να μη μείνουν ως αρμο­διό­τητα των φορέων, αλλά να απο­κτή­σουν συλ­λο­γική διά­σταση, να γίνει ο τόπος το παρά­δειγμα της αει­φο­ρίας και της συνεί­δη­σης για τον πλανήτη και το Αύριο. Μόνο έτσι, η μονο­καλ­λιέρ­γεια του του­ρι­σμού θα θωρα­κι­στεί από τις πάσης φύσεως “λει­ψυ­δίες”.

Για την ιστορία, ο Kamkwamba, το αγόρι που δάμασε τον άνεμο, έγινε γνωστό σε όλο τον κόσμο για τη δύναμη της θέλησής του, έτσι συγκέ­ντρωσε χρήματα για να σπου­δά­σει, να απο­κτή­σει εισο­δή­ματα και να χρη­μα­το­δο­τή­σει τη λει­τουρ­γία σχο­λείων, αλλά και τη δημιουρ­γία ανε­μο­γεν­νη­τριών σε όλα τα χωριά της επαρ­χίας του. Με τις ανε­μο­γεν­νή­τριες, παρά­γε­ται ηλε­κτρικό ρεύμα που τρο­φο­δο­τεί αντλίες για την υδρο­δό­τηση των περιο­χών που πλήτ­το­νται από τη λει­ψυ­δρία, θέτο­ντας έτσι ένα τέρμα στους θανά­τους από πείνα. «Το ήθελα πολύ, το προ­σπά­θησα και το έκανα!».