26 χρόνια πριν: Η ημέρα που άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για τη “μαύρη νύχτα” των Ιμίων

Σαν σή­με­ρα, πριν από 26 χρό­νια, στις 26 Ια­νουα­ρί­ου 1996, ο τότε δή­μαρ­χος Κα­λύ­μνου, Δη­μή­τρης Δια­κο­μι­χά­λης, θο­ρυ­βη­μέ­νος από το γε­γο­νός της αμ­φι­σβή­τη­σης της ελ­λη­νι­κό­τη­τας των Ιμίων, υψώ­νει την ελ­λη­νι­κή ση­μαία σε ένα από τα δύο νησιά, συ­νο­δευό­με­νος από τον αστυ­νο­μι­κό διευ­θυ­ντή Κα­λύ­μνου, τον ιερέα και δύο κα­τοί­κους του νη­σιού. Σαν σή­με­ρα, πριν από 26 χρό­νια ξε­κί­νη­σε η αντί­στρο­φη μέ­τρη­ση για την μαύρη νύχτα των Ιμίων με την τρα­γι­κή απώ­λεια τριών Ελ­λή­νων αξιω­μα­τι­κών.

O Δρ. Δη­μή­τρης Στα­θα­κό­που­λος, Οθω­μα­νο­λό­γος-Τουρ­κο­λό­γος, συγ­γρα­φέ­ας αρ­κε­τών σχε­τι­κών βι­βλί­ων, δι­δά­κτωρ του Πα­ντεί­ου Πα­νε­πι­στη­μί­ου και συ­νερ­γά­της του Ερ­γα­στη­ρί­ου Τουρ­κι­κών και Ευ­ρα­σια­τι­κών Με­λε­τών στο Πα­νε­πι­στή­μιο Πει­ραιά, δι­κη­γό­ρος στον Αρειο Πάγο και μέλος του Δ.Σ της Ενιαί­ας Ανε­ξάρ­τη­της Αρχής Δη­μο­σί­ων Συμ­βά­σε­ων Ε.Α.Α.ΔΗ.ΣΥ., με δη­λώ­σεις του στη «δη­μο­κρα­τι­κή», 26 χρό­νια μετά, κάνει την απο­τί­μη­ση της κρί­σης των Ιμίων αλλά και τον συ­σχε­τι­σμό με την προ­κλη­τι­κή στάση της Τουρ­κί­ας στην πε­ριο­χή του Κα­στελ­λο­ρί­ζου.

«Η Τουρ­κία ήταν, είναι και θα είναι πα­ρού­σα στην αμ­φι­σβή­τη­ση, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας πολλά ερ­γα­λεία είτε αυτό λέ­γε­ται ση­μαία όπως στα Ιμια, είτε λέ­γε­ται “πο­λιορ­κία” όπως στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο.

Πο­λιορ­κία υπό την έν­νοια ότι έχω γύρω γύρω τα πλοία μου άρα κάνω προ­βο­λή ση­μαί­ας στο Αι­γαίο και στην ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο αλλά σας θυ­μί­ζω συ­νέ­χεια την πα­ρου­σία μου.

Σας θυ­μί­ζω ότι ως Τουρ­κία θέλω να είμαι μια ανα­θε­ω­ρη­τι­κή δύ­να­μη που όταν οδη­γη­θού­με στα διε­θνή δι­κα­στή­ρια και με ρω­τή­σει ο διε­θνής δι­κα­στής, αν όχλη­σα ποτέ την Ελ­λά­δα γι αυτά τα οποία ισχυ­ρί­ζο­μαι όπως ρω­τά­ει κι ένας δι­κα­στής στα πο­λι­τι­κά δι­κα­στή­ρια σε μια αντι­δι­κία για ένα χω­ρά­φι για πα­ρά­δειγ­μα σε πε­ρι­πτώ­σεις χρη­σι­κτη­σί­ας.

Αυτή είναι η λο­γι­κή της Τουρ­κί­ας. Δη­μιουρ­γεί κλίμα για να ισχυ­ρι­στεί ενώ­πιον του Διε­θνούς Δι­κα­στη­ρί­ου όταν έρθει η ώρα, ότι πάντα αμ­φι­σβη­τού­σε το κα­θε­στώς στο Αι­γαίο προ­σκο­μί­ζο­ντας δη­μο­σιεύ­μα­τα του τύπου, ώστε τότε ο διε­θνής δι­κα­στής να οδη­γή­σει το θέμα προς συ­ζή­τη­ση. Αυτός ακρι­βώς είναι ο συ­σχε­τι­σμός του επει­σο­δί­ου στα Ιμια με την έντα­ση γύρω από το Κα­στελ­λό­ρι­ζο.

Πρό­κει­ται για πάγια τα­κτι­κή έχο­ντας στο στό­χα­στρο όλη τη ζώνη που ξε­κι­νά­ει από το Κα­στελ­λό­ρι­ζο και φτά­νει μέχρι τη Θράκη, την οποία στόχο έχει να με­τα­τρέ­ψει σε μία πρά­σι­νη ζώνη, χωρίς να θε­ω­ρεί­ται σύ­νο­ρο. Δεν θα αμ­φι­σβη­τεί δη­λα­δή την κυ­ριαρ­χία της Ελ­λά­δος σε αυτή την πε­ριο­χή αλλά θέλει να την πε­ριο­ρί­σει σε ου­δέ­τε­ρη.

Και το τυ­ρά­κι στη φάκα για τους δι­κούς μας ντό­πιους πλη­θυ­σμούς, είναι ότι θα εκλεί­ψουν οι εντά­σεις και θα ανοί­ξουν θέ­σεις ερ­γα­σί­ας πα­ράλ­λη­λα με ένα ει­δι­κό φο­ρο­λο­γι­κό κα­θε­στώς», λέει ο Δρ. Δη­μή­τρης Στα­θα­κό­που­λος.

Πε­ραι­τέ­ρω, ο γνω­στός Οθω­μα­νο­λό­γος-Τουρ­κο­λό­γος το­νί­ζει ότι η Τουρ­κία σε πρώτη φάση έχει βάλει στο στό­χα­στρο το Κα­στελ­λό­ρι­ζο και τα νη­σά­κια γύρω από αυτό:

«Σε πρώτη φάση στο στό­χα­στρο είναι η Με­γί­στη και τα νη­σά­κια γύρω από το Κα­στελ­λό­ρι­ζο επι­διώ­κο­ντας να μην έχουν υφα­λο­κρη­πί­δα, του­λά­χι­στον αυτή την υφα­λο­κρη­πί­δα την οποία επι­κα­λού­μα­στε εμείς ότι ως Ελ­λά­δα έχου­με.

Σε δεύ­τε­ρη φάση, στό­χος της Τουρ­κί­ας είναι να δη­μιουρ­γη­θεί στο μέλ­λον σε πε­ριο­χές όπως το Κα­στελ­λό­ρι­ζο, στα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου δη­λα­δή από τα Δω­δε­κά­νη­σα και επάνω αλλά και στον Έβρο μια Ε.Ο.Ζ. μια ελεύ­θε­ρη οι­κο­νο­μι­κή ζώνη, που υπάρ­χουν στην πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μία και το γνω­ρί­ζου­με.

Στην Ε.Ο.Ζ. λοι­πόν, δεν αμ­φι­σβη­τεί­ται η κυ­ριαρ­χία της Ελ­λά­δος, κυ­ρί­αρ­χο κρά­τος θα είναι η Ελ­λά­δα όμως στη ζώνη αυτή θα υπάρ­χει ει­δι­κό φο­ρο­λο­γι­κό κα­θε­στώς. Δη­λα­δή ξε­κι­νώ­ντας από το Κα­στελ­λό­ρι­ζο, φτά­νο­ντας στα Δω­δε­κά­νη­σα και μέχρι τη Θράκη να δη­μιουρ­γη­θεί μία ζώνη “buffer”, μια ζώνη “μα­ξι­λά­ρι”. Να τα βρουν οι δύο χώρες, απο­στρα­τιω­τι­κο­ποιώ­ντας τα νησιά της Ε.Ο.Ζ και από τη στιγ­μή που δεν υπάρ­χει στρά­τευ­μα δεν υπάρ­χει και ση­μείο τρι­βής. Το τυ­ρά­κι στη φάκα των ντό­πιων πλη­θυ­σμών, θα είναι ότι θα έχουν δου­λειές αφού θα επεν­δύ­σουν στην πε­ριο­χή με­γά­λοι “Κο­λοσ­σοί” και άρα θα υπάρ­χει ανά­πτυ­ξη και επι­πλέ­ον είτε θα υπάρ­χει μη­δε­νι­κή είτε πολύ χα­μη­λή φο­ρο­λο­γία. Θεωρώ ότι η βάση των Αμε­ρι­κα­νών στην Αλε­ξαν­δρού­πο­λη ακρι­βώς προ­οιω­νί­ζει αυτό. Η Θράκη γί­νε­ται πε­ριο­χή “buffer”, θα υπάρ­χει αμε­ρι­κά­νι­κος στρα­τός κοι­νής απο­δο­χής λόγω ΝΑΤΟ, θα δη­μιουρ­γη­θεί μια πρά­σι­νη γραμ­μή και αν αυτό γίνει και σε άλλες πε­ριο­χές φτά­νο­ντας μέχρι το Κα­στελ­λό­ρι­ζο, τότε ο στό­χος θα έχει επι­τευ­χθεί…» Μά­λι­στα, ο Δρ. Δη­μή­τρης Στα­θα­κό­που­λος ανα­φέ­ρει ότι είναι εσφαλ­μέ­νη η εκτί­μη­ση ότι αν φύγει ο Ερ­ντο­γάν θα αλ­λά­ξουν τα πράγ­μα­τα στο Αι­γαίο και ίσως βελ­τιω­θούν οι σχέ­σεις με­τα­ξύ των δύο χωρών. «Κακώς, πολύ κακώς θε­ω­ρού­με ότι φεύ­γο­ντας ο Ερ­ντο­γάν θα αλ­λά­ξουν τα πράγ­μα­τα καθώς πρό­κει­ται για μια πάγια τα­κτι­κή της Τουρ­κί­ας.

Ο Ερ­ντο­γάν μόνο απρό­βλε­πτος δεν είναι, ξέ­ρου­με τι πρε­σβεύ­ει και ξέ­ρου­με ότι είναι ένα σκυλί που γα­βγί­ζει αλλά ακόμα δεν έχει δα­γκώ­σει. Προ­ε­τοι­μά­ζει το έδα­φος βε­βαί­ως, όπως έκα­ναν οι πρό­γο­νοί του που πο­λιορ­κού­σαν τη Βυ­ζα­ντι­νή Αυ­το­κρα­το­ρία επί 400 χρό­νια και έπεσε ως ώριμο φρού­το. Αυτό πε­ρι­μέ­νουν και από εμάς, να κου­ρα­στού­με και απο­δε­χτού­με ό,τι λένε», λέει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

ΤΟ ΧΡΟ­ΝΙ­ΚΟ ΤΩΝ ΙΜΙΩΝ

26 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Ο δή­μαρ­χος Κα­λύ­μνου, Δη­μή­τρης Δια­κο­μι­χά­λης, θο­ρυ­βη­μέ­νος από το γε­γο­νός της αμ­φι­σβή­τη­σης της ελ­λη­νι­κό­τη­τας των Ιμίων, υψώ­νει την ελ­λη­νι­κή ση­μαία σε ένα από τα δύο νησιά, συ­νο­δευό­με­νος από τον αστυ­νο­μι­κό διευ­θυ­ντή Κα­λύ­μνου, τον ιερέα και δύο κα­τοί­κους του νη­σιού. Θα κα­τη­γο­ρη­θεί αρ­γό­τε­ρα από τους συ­ντρό­φους του στο ΠΑΣΟΚ ότι ήταν αυτός που έριξε λάδι στη φωτιά.

27 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Δύο δη­μο­σιο­γρά­φοι της εφη­με­ρί­δας «Χου­ριέτ» στη Σμύρ­νη με­τα­βαί­νουν με ελι­κό­πτε­ρο στη Με­γά­λη Ίμια. Υπο­στέλ­λουν την ελ­λη­νι­κή ση­μαία και υψώ­νουν την τουρ­κι­κή. Η όλη επι­χεί­ρη­ση βι­ντε­ο­σκο­πεί­ται και προ­βάλ­λε­ται από το τη­λε­ο­πτι­κό κα­νά­λι της «Χου­ριέτ».

28 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Το πε­ρι­πο­λι­κό του Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού «Αντω­νί­ου» κα­τε­βά­ζει την τουρ­κι­κή ση­μαία και υψώ­νει την ελ­λη­νι­κή. Το βράδυ Ελ­λη­νες βα­τρα­χάν­θρω­ποι απο­βι­βά­ζο­νται στη Με­γά­λη Ίμια, χωρίς να γί­νουν αντι­λη­πτοί από τα πα­ρα­πλέ­ο­ντα εκεί τουρ­κι­κά πο­λε­μι­κά. Η πο­λι­τι­κή εντο­λή προς τους Ελ­λη­νες στρα­τιω­τι­κούς είναι να απο­φευ­χθεί κάθε κλι­μά­κω­ση της έντα­σης.

29 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Ο νέος πρω­θυ­πουρ­γός Κώ­στας Ση­μί­της, στις προ­γραμ­μα­τι­κές του δη­λώ­σεις στη Βουλή, στέλ­νει μή­νυ­μα προς τη Τουρ­κία, ότι σε οποια­δή­πο­τε πρό­κλη­ση η Ελ­λά­δα θα αντι­δρά­σει άμεσα και δυ­να­μι­κά. Η πρω­θυ­πουρ­γός της Τουρ­κί­ας Ταν­σού Τσι­λέρ ζητά δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για το κα­θε­στώς των βρα­χο­νη­σί­δων του Αι­γαί­ου. Τουρ­κι­κά πο­λε­μι­κά πα­ρα­βιά­ζουν τα ελ­λη­νι­κά χω­ρι­κά ύδατα και πλη­σιά­ζουν τα Ίμια. Γί­νο­νται δια­βή­μα­τα από την Ελ­λά­δα σε Ε.Ε. και ΗΠΑ.

30 Ια­νουα­ρί­ου 1996: Ο πρω­θυ­πουρ­γός Κώ­στας Ση­μί­της έχει τη­λε­φω­νι­κή επι­κοι­νω­νία με τον αμε­ρι­κα­νό πρό­ε­δρο Μπιλ Κλί­ντον. Του εκ­φρά­ζει την ελ­λη­νι­κή θέση ότι η χώρα μας δεν επι­θυ­μεί την έντα­ση, αλλά εφό­σον προ­κλη­θεί θα αντι­δρά­σει δυ­να­μι­κά. Η κυ­βέρ­νη­ση δη­λώ­νει έτοι­μη να απο­σύ­ρει το άγημα, όχι όμως και την ελ­λη­νι­κή ση­μαία. Στα Ίμια σπεύ­δουν τα πο­λε­μι­κά πλοία «Ναυα­ρί­νο» και «Θε­μι­στο­κλής». Ο τούρ­κος Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών δη­λώ­νει ότι υπάρ­χουν και άλλα νησιά του Αι­γαί­ου με ασα­φές νο­μι­κό κα­θε­στώς και δεν απο­δέ­χε­ται την ελ­λη­νι­κή πρό­τα­ση (απο­χώ­ρη­ση του αγή­μα­τος, όχι και της ση­μαί­ας).

31 Ια­νουα­ρί­ου 1996

00:00 Συ­γκα­λεί­ται σύ­σκε­ψη στο γρα­φείο του Πρω­θυ­πουρ­γού. Ο Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, Θε­ό­δω­ρος Πά­γκα­λος, φθά­νει κα­θυ­στε­ρη­μέ­να, επει­δή παίρ­νει μέρος σε τη­λε­ο­πτι­κή εκ­πο­μπή.

01:40 Στο ΓΕΕΘΑ κα­τα­φθά­νουν πλη­ρο­φο­ρί­ες ότι τούρ­κοι κο­μά­ντος απο­βι­βά­ζο­νται στη Μικρή Ίμια.

04:30 Ελι­κό­πτε­ρο του Ελ­λη­νι­κού Πο­λε­μι­κού Ναυ­τι­κού απο­νηώ­νε­ται από τη φρε­γά­τα «Ναυα­ρί­νο» για να επι­βε­βαιώ­σει την πλη­ρο­φο­ρία. Επι­κρα­τούν άσχη­μες και­ρι­κές συν­θή­κες.

04:50 Το πλή­ρω­μα του ελι­κο­πτέ­ρου ανα­φέ­ρει ότι εντό­πι­σε πε­ρί­που 10 τούρ­κους κο­μά­ντος με τη ση­μαία τους. Δί­νε­ται εντο­λή να επι­στρέ­ψει στη βάση του κι ενώ πετά με­τα­ξύ των βρα­χο­νη­σί­δων Πίτα και Κα­λό­λι­μνος ανα­φέ­ρει βλάβη και χά­νε­ται από τα ρα­ντάρ. Αρ­γό­τε­ρα θα ανα­συρ­θούν νεκρά και τα τρία μέλη του πλη­ρώ­μα­τος, ο υπο­πλοί­αρ­χος Χρι­στό­δου­λος Κα­ρα­θα­νά­σης, ο υπο­πλοί­αρ­χος Πα­να­γιώ­της Βλα­χά­κος και ο αρ­χι­κε­λευ­στής Έκτο­ρας Για­λο­ψός, σκο­τώ­θη­καν.

Σχε­τι­κά με τις αι­τί­ες πτώ­σης του ελι­κο­πτέ­ρου έχουν δια­τυ­πω­θεί διά­φο­ρες από­ψεις. Η επί­ση­μη άποψη του ελ­λη­νι­κού κρά­τους ήταν ότι το σκά­φος κα­τέ­πε­σε λόγω κα­κο­και­ρί­ας και απώ­λειας προ­σα­να­το­λι­σμού του πι­λό­του.

Ωστό­σο, στην Ελ­λά­δα υπάρ­χει ευ­ρέ­ως δια­δε­δο­μέ­νη η άποψη ότι το ελι­κό­πτε­ρο κα­ταρ­ρί­φθη­κε είτε από το Τουρ­κι­κό Ναυ­τι­κό είτε από τους τούρ­κους κα­τα­δρο­μείς που υπήρ­χαν πάνω στο νησί και ότι το γε­γο­νός απο­κρύ­φθη­κε, προ­κει­μέ­νου να λήξει η κρίση και να μην οδη­γη­θούν οι δύο χώρες σε γε­νι­κευ­μέ­νη σύρ­ρα­ξη ή ακόμα και σε πό­λε­μο.

06:00 Οι Αμε­ρι­κα­νοί διά του Υφυ­πουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Ρί­τσαρντ Χόλ­μπρουκ επι­βάλ­λουν και στις δύο πλευ­ρές τη θέ­λη­ση τους. «No ships, no troops, no table-flags» δια­μη­νύ­ουν ή σε πιο κομψή δι­πλω­μα­τι­κή γλώσ­σα να ισχύ­σει το status quo ante. Μέχρι το με­ση­μέ­ρι της 31ης Ια­νουα­ρί­ου 1996 τα πλοία, οι στρα­τιώ­τες και οι ση­μαί­ες είχαν απο­συρ­θεί από τα Ίμια.

Η Κρίση των Ιμίων δεν είχε συ­νέ­πειες ως προς το κα­θε­στώς των νη­σιών. Ωστό­σο, έδωσε αφορ­μή στην Τουρ­κία να θέσει ζή­τη­μα «Γκρί­ζων Ζωνών» στο Αι­γαίο, αμ­φι­σβη­τώ­ντας την κυ­ριαρ­χία της Ελ­λά­δας σε αρ­κε­τά νησιά και να θέσει ένα ακόμη θέμα στην ατζέ­ντα των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών. Πα­ρό­λα αυτά, η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά δεν απο­δέ­χτη­κε ποτέ την ύπαρ­ξη τέ­τοιου θέ­μα­τος, επι­κα­λού­με­νη τις διε­θνείς συν­θή­κες.