Eιρήνη Bαζούκου: «Η τέχνη στην Ελλάδα τον καιρό της Πανδημίας»

Κυρία Βαζού­κου να ξεκι­νή­σουμε με την συμ­με­τοχή σας στην έκθεση Μύθοι και Θρύλοι του τόπου μου, στο Μουσείο της Στάρα Ζαγόρα, της οποίας τα εγκαί­νια έγιναν στις 20 Δεκεμ­βρίου και απ’ ό,τι βλέπω αυτή την φορά (γιατί έχετε ξανα­εκ­θέ­σει το 2016 εκεί, με άλλους δύο Έλληνες ζωγρά­φους) είστε η μονα­δική εικα­στι­κός από την Ελλάδα που συμ­με­τέ­χει.

Είναι αλήθεια πως είχα εκπλα­γεί όταν είδα μόνο το όνομά μου από την Ελλάδα. Θέλω να πιστεύω ότι δεν κόπηκε άλλη ελλη­νική συμ­με­τοχή και ότι οφεί­λε­ται στο ό,τι δεν υπήρξε ενδια­φέ­ρον από τους Έλληνες εικα­στι­κούς, λόγω των συν­θη­κών που βιώ­νουμε. Μάλλον πίστευαν ότι δεν θα γίνει η έκθεση και ότι ακυ­ρώ­θηκε κάτι που γίνεται κατά κόρον εδώ, λόγω της παν­δη­μίας. Είχα όμως επι­κοι­νω­νή­σει με τους οργα­νω­τές στο Μουσείο της Στάρα Ζαγόρα, οι οποίοι, μου είχαν στείλει ατομική πρό­σκληση για συμ­με­τοχή εγκαί­ρως και μου απά­ντη­σαν ότι δεν αλλάζει τίποτα.

Τι γίνεται στην Ελλάδα από τον καιρό που ξέσπασε η παν­δη­μία, όσον αφορά στην Τέχνη;

Η παν­δη­μία ήταν κάτι πολύ ξαφνικό. Ειδικά εμάς, τους ανθρώ­πους που δου­λεύ­ουν στον τομέα του Πολι­τι­σμού, μας κτύπησε πρώτους. Ελπίζω να μην είναι μη ανα­στρέ­ψιμο αυτό. Θα σας πω τι συμ­βαί­νει στα εικα­στικά. Στην Ελλάδα έχουν ανα­βλη­θεί σχεδόν όλες οι προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες εκθέ­σεις κι έχουν ακυ­ρω­θεί πολλές. Σ’ αυτό, πρω­τί­στως φταίει η κυβέρ­νηση και μετά η παν­δη­μία. Η παν­δη­μία είναι μόνον, η κορυφή του παγό­βου­νου. Γιατί εδώ και καιρό ο Πολι­τι­σμός δεν θεω­ρεί­ται είδος πρώτης ανάγκης όπως κανο­νικά θα έπρεπε να είναι. Είναι ανάγκη για την ψυχική μας υγεία, για την σωστή ανά­πτυξη των παιδιών μας, για την καλ­λιέρ­γειά μας, και τόσα άλλα. Τι θα ήμασταν χωρίς τον Πολι­τι­σμό; Η κυβέρ­νηση το μόνο που ξέρει να κάνει είναι να κλείνει θέατρα, μουσεία, πινα­κο­θή­κες κ.λπ. να βάζει περιο­ρι­σμούς, να φιμώνει, αδια­φο­ρώ­ντας για τις ολέ­θριες συνέ­πειες αυτής της τακτι­κής. Μπο­ρούσε να προ­σπα­θή­σει να βρει λύση ώστε να είναι ανοιχτά αυτά, τηρώ­ντας τα μέτρα προ­στα­σίας, ή να βρει λύση ώστε ο Πολι­τι­σμός να μην ‘παγώσει’. Κατήρ­γησε εικα­στικά μαθή­ματα από τα σχολεία κι έκλεισε τα Μουσεία. Τι να λέμε τώρα, ότι θεωρούν περιττή την Τέχνη; Εν τω μεταξύ όσοι εκθε­σια­κοί χώροι, ήταν πιο οργα­νω­μέ­νοι στο θέμα επι­κοι­νω­νίας και προ­βο­λής μέσω του δια­δι­κτύου συνε­χί­ζουν να παρά­γουν έργο. Ένα λαμπρό παρά­δειγμα είναι το Μουσείο Κατσί­γρα στην Λάρισα. Μιλάμε για την ΕΙΚΟΝΑ. Ζούμε στην εποχή της εικόνας. Δεν μιλάω βέβαια για μετα­τροπή της ζώσας πραγ­μα­τι­κό­τη­τας σε εικο­νική, αλλά μιλάω για προ­σαρ­μογή και στήριξη. Μιλάω για αλλαγή σκε­πτι­κού. Όλα θα μπο­ρού­σαν να συνε­χί­σουν με άλλη μορφή. Θα μπο­ρού­σαν να είναι ανοιχτά τα Μουσεία και οι Πινα­κο­θή­κες δεί­χνο­ντας τις συλ­λο­γές έργων τέχνης, κάνο­ντας δια­δι­κτυακά επι­μορ­φω­τικά σεμι­νά­ρια για παιδιά, ενη­λί­κους κ.λπ. Αντ αυτού, επι­κρα­τεί σιγή εν αναμονή του εμβο­λίου. Κρανίου τόπος, δηλ. Λάθος. Μέγα λάθος γιατί οι συνέ­πειες είναι και θα είναι τρα­γι­κές για όλους τους ανθρώ­πους της Τέχνης και τους απο­δέ­κτες αυτής που είναι η κοι­νω­νία. Ένα φαι­νό­μενο επίσης που υπάρχει στην Ελλάδα και φαί­νε­ται τώρα πιο έντονο με τον κορω­νοϊό είναι οι λάθος άνθρω­ποι σε λάθος θέσεις. Χωρίς να φρο­ντί­ζουν να αξιο­ποι­ή­σουν στο έπακρο το ανθρώ­πινο δυνα­μικό του τόπου τους. Δεν θα υπήρχαν τα έξοδα και οι περιο­ρι­σμοί για τις μετα­κι­νή­σεις και θα είχαν μέσα στα Μουσεία σε 12μηνη βάση τους ανθρώ­πους αυτούς, δημιουρ­γούς, ιστο­ρι­κούς τέχνης, μου­σι­κούς, ηθο­ποιούς και άλλους να εργά­ζο­νται και να παρά­γουν Πολι­τι­σμό. Και δεν μιλάω βέβαια για εθε­λο­ντι­σμό. Και να επι­ση­μάνω, πως η αξιο­ποί­ηση, η εκτί­μηση και η ενθάρ­ρυνση του ντόπιου δυνα­μι­κού προ­ϋ­πο­θέ­τει γνώση που βοηθάει στην σωστή και δίκαιη κρίση. Κάνο­ντας πέρα τις όποιες αντι­πά­θειες που φέρνει η καθη­με­ρινή τριβή. Με την σωστή γνώση και κρίση γίνεται η επιλογή των δημιουρ­γών. Έτσι δεν χρειά­ζε­ται η έξωθεν μαρ­τυ­ρία για να ανα­γνω­ρι­στεί το έργο τους και οι δυνα­τό­τη­τές τους. Όταν έχεις να κάνεις όμως με ανθρώ­πους που δεν είναι γνώστες του αντι­κει­μέ­νου ή είναι ημι­μα­θείς με ατέρ­μονη φιλο­δο­ξία, που έχουν θεσμι­κούς ρόλους… το απο­τέ­λε­σμα είναι κατα­στρο­φικό. Μετοι­κούν όσοι είναι άνω του μετρίου σε άλλα μέρη που εκτι­μά­ται το έργο τους και η προ­σω­πική τους πορεία, σπουδές, γνώσεις, ταλέντο κ.λπ. Το απο­τέ­λε­σμα; Η κρίση της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού έδειξε ότι… ο βασι­λιάς είναι γυμνός!

Επίσης θέλω να τονίσω ότι αυτή η αδρά­νεια γίνεται και φαί­νε­ται εντο­νό­τερη τον χειμώνα στις του­ρι­στι­κές περιο­χές της επαρ­χίας κάτι που γίνο­νταν και πριν την παν­δη­μία. Η υπο­τί­μηση του κοινού της επαρ­χίας και των μόνιμων κατοί­κων των του­ρι­στι­κών περιο­χών φέρνει άδεια Μουσεία. Δεν φταίει η κοι­νω­νία -έχουμε παρα­δείγ­ματα με δράσεις 12μηνες που υπήρξε τερά­στια αντα­πό­κριση. Προ­σω­πική μου άποψη είναι ότι όπου υπάρχει ενδια­φέ­ρον μόνο για τον Του­ρι­σμό υπάρχει έκπτωση στην ποιό­τητα του Πολι­τι­σμού. Αλλά αυτό είναι μια άλλη, μεγάλη κου­βέ­ντα…

Σχετικά με τον Του­ρι­σμό και Πολι­τι­σμό. Εκφρά­ζετε μία πικρία ότι μάλλον οι τοπικοί φορείς δίνουν περισ­σό­τερη προσοχή στο ένα με συνέ­πεια να λει­τουρ­γεί σε βάρος του άλλου.

Ακριβώς, γιατί το «Ό,τι βλέπει ο Του­ρί­στας» περιο­ρί­ζε­ται σε τόπο, χρόνο, είδος και πολλά άλλα. Με την μονο­καλ­λιέρ­γεια του Του­ρι­σμού είδαμε πολύ καθαρά τις συνέ­πειες στις του­ρι­στι­κές περιο­χές. Ένα παρά­δειγμα μόνο να σας αναφέρω, την Μάλτα. Είχα λάβει μέρος σε έκθεση στην Βαλέτα της Μάλτας στο πλαίσιο της Πολι­τι­στι­κής πρω­τεύ­ου­σας 2018. Μιλούσα μέσω video στον εκθε­σιακό χώρο σαν να παρευ­ρί­σκο­μαι εκεί. Ήταν Χει­μώ­νας. Η Μάλτα παράγει πολι­τι­σμό σε 12μηνη βάση. Δεν δια­φέ­ρει από την Ρόδο σε έκταση, όμως εκεί δεν χρειά­ζε­ται να μετοι­κούν οι δημιουρ­γοί της ή οι ιστο­ρι­κοί Τέχνης, καθη­γη­τές κ.λπ. ψάχνο­ντας για ένα καλύ­τερο αύριο κι εκτί­μηση στην δουλειά τους. Κάτι ανάλογο, υπήρχε στην Ρόδο με το εικα­στικό πρό­γραμμα Μο.Τε.Ρ.

Ερχό­μα­στε λοιπόν ξανά στα εικα­στικά. Πως επη­ρέ­ασε, εσάς προ­σω­πικά και την δουλειά σας η κατά­σταση με την παν­δη­μία του κορω­νοϊού.

Κοι­τάξτε, σ’ εμένα προ­σω­πικά δεν έχουν αλλάξει και πολλά πράγ­ματα. Το μεγα­λύ­τερο μέρος του χρόνου το περνώ στην Ρόδο, εδώ είναι και το εργα­στή­ριό μου, όταν θέλω απόλυτη απο­μό­νωση για δημιουρ­γία και όταν φτιάχνω μεγάλων δια­στά­σεων έργα. Όμως η εικα­στική μου δράση είναι σχεδόν εξ ολο­κλή­ρου εκτός Ρόδου. Μοιράζω βέβαια την ζωή μου ανάμεσα στο σπίτι μου στην Ρόδο και στο σπίτι μου στην Αθήνα ανάλογα με τις περι­στά­σεις. Το δια­δί­κτυο με βοήθησε πάρα πολύ την τελευ­ταία δεκα­ε­τία ώστε να είμαι μέσα στα πράγ­ματα, χωρίς να είναι απα­ραί­τητη η φυσική μου παρου­σία. Όταν δεν λείπω από το νησί δουλεύω συνέ­χεια. Έχω να ταξι­δέψω όμως ακριβώς ένα χρόνο, λόγω ανα­βο­λών εκθέ­σεων με τις καρα­ντί­νες. Τέτοιες μέρες ήμασταν στην γκαλερί Μυρό στην Θεσ­σα­λο­νίκη. Βέβαια, έχω εκμε­ταλ­λευ­τεί στο έπακρο τον χρόνο που μας έχει δοθεί το έχω δει σαν δώρο… αν και είναι πολύ στε­νά­χωρο όλο αυτό που συμ­βαί­νει. Δεν μπορώ να απο­στα­σιο­ποι­ηθώ όμως, κι έχει αλλάξει και τη δουλειά μου αυτό. Ενώ ετοί­μαζα την επόμενη ατομική μου σκε­πτό­μενη μέσες άκρες την θεμα­τική μου, τώρα προ­σαρ­μό­ζο­μαι στα νέα δεδο­μένα. Δεν θα πω τι μου λείπει, αλλά θα πω τι κάνουμε τώρα. Και λέω κάνουμε γιατί έχω την χαρά να ανήκω σε κάποιες ομάδες εικα­στι­κών μικρές η μεγάλες που δεν έχουμε στα­μα­τή­σει να ονει­ρευό­μα­στε, να δημιουρ­γούμε και να επι­κοι­νω­νούμε. Μία από αυτές της ομάδες είναι ο Ορί­ζο­ντας Γεγο­νό­των που την έδρα του την έχει στον Κερα­μεικό κοντά στο Γκάζι.

Με αυτή την ομάδα ετοι­μά­ζουμε δύο project για το ‘21. Το ένα είναι να σηκώ­σουμε το δικό μας… μπαϊ­ράκι και το άλλο να τονί­σουμε το «Δες υπάρχω» για να τονί­σουμε την απα­ξί­ωση των καλ­λι­τε­χνών από την Πολι­τεία. Θα δώσουμε και εμείς την δική μας απά­ντηση. Οφεί­λουμε να την δώσουμε. Και θα επα­να­λάβω τα λόγια του Τζίμη Ευθυ­μίου (από τα ιδρυ­τικά μέλη της ομάδας): Είναι μία προ­σπά­θεια να δούμε αυτά που καίνε σήμερα αλλά επι­λέ­γο­ντας να γελά­σουμε εκεί που θα ‘πρεπε να κλά­ψουμε. Μια δέσμη από-δράσεις όπως ποίηση, performance, video, ζιζάνια και φυσικά εικα­στικά έργα. Θα ξεκι­νή­σει η παρου­σί­αση στην Αθήνα τον Μάρτη με land Art και θα ολο­κλη­ρω­θεί στις Πλατ­φόρ­μες στην ΑΣΚΤ όταν οριστεί η ημε­ρο­μη­νία πιθανώς τον Οκτώβρη του 2021. Επίσης ετοι­μα­ζό­μα­στε για μία έκθεση του ΣΚΕΤΒΕ στο Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο Θεσ­σα­λο­νί­κης την άνοιξη του 2021, έχουμε την Art Thessalonikiτον Μάιο του 21 η οποία είναι αφιε­ρω­μένη στην βρα­βευ­θείσα με το Νόμπελ Ειρήνης 2018 και Πρέ­σβειρα του Ο.Η.Ε Nadia Murad, η οποία έγινε πρέ­σβειρα του ΟΗΕ και έδωσε σκληρή μάχη, ώστε οι διώξεις που δια­πρά­χθη­καν το 2014 κατά των Γεζίντι να ανα­γνω­ρι­στούν ως γενο­κτο­νία. Θα συμ­με­τά­σχω στο περί­πτερο της Chili Art Gallery και έχω φρο­ντί­σει τα έργα μου να έχουν αυτήν την θεμα­τική. Επίσης θα είμαι και στο περί­πτερο του ΣΚΕΤΒΕ στην ίδια Art Fair. Θα ήθελα να κλείσω με τις φράσεις της ομάδας μου του Ορί­ζο­ντα Γεγο­νό­των με τις οποίες ταυ­τί­ζο­μαι: ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΩ – ΔΕΝ ΕΧΩ ΑΛΛΗ ΥΠΟΜΟΝΗ – ΔΕΝ ΑΝΑΠΝΕΩ – ΔΕΝ ΤΡΩΩ ΣΑΝΟ (!)