ΑΕΙ με βάση τα διεθνή πρότυπα

Η εναρ­μό­νιση της λει­τουρ­γίας των ελλη­νι­κών ΑΕΙ με τα διεθνή πρότυπα και η ύπαρξη ακα­δη­μαϊ­κών κινή­τρων ώστε οι φοι­τη­τές να ολο­κλη­ρώ­σουν τις σπουδές τους χωρίς σημα­ντι­κές καθυ­στε­ρή­σεις, απο­τε­λούν δύο από τους βασι­κούς λόγους για τους οποίους η ηγεσία του υπουρ­γείου Παι­δείας απο­φά­σισε τη δια­γραφή των «αιώνιων» φοι­τη­τών. Δεν είναι, βέβαια, η πρώτη από­πειρα ρύθ­μι­σης του θέματος. Η προη­γού­μενη, που ξεκί­νησε το 2011 επί υπουρ­γίας Αννας Δια­μα­ντο­πού­λου, ανεκόπη από την κυβέρ­νηση του ΣΥΡΙΖΑ, το 2015. Ειδι­κό­τερα, έως και το ακα­δη­μαϊκό έτος 2014-15, συνο­λικά 178.458 φοι­τη­τές σε πανε­πι­στή­μια και ΤΕΙ λογί­ζο­νταν ως «αιώνιοι», αφού είχαν υπερβεί τη δωδε­κα­ε­τία σπουδών. Από αυτούς οι 152.819 δεν είχαν δώσει σημεία ζωής την προη­γη­θείσα διετία, ενώ άλλοι 25.639 είχαν εγγρα­φεί για να εξε­τα­σθούν στα μαθή­ματα που «χρω­στού­σαν» και να πάρουν πτυχίο. Με τον τρόπο αυτό ουσια­στικά τα ΑΕΙ είχαν μετα­τρα­πεί σε εξε­τα­στικό κέντρο. Ενδει­κτικό είναι ότι φοι­τη­τής ελλη­νι­κού πανε­πι­στη­μίου δήλωσε 63 μαθή­ματα για να εξε­τα­στεί κατά τη διάρ­κεια μιας εξε­τα­στι­κής περιό­δου!

Η κυβέρ­νηση ΣΥΡΙΖΑ, το 2015, προ­χώ­ρησε στην ακύρωση όλων των δια­τά­ξεων του νόμου 4009/2011 που αφορούν την οργά­νωση των σπουδών των φοι­τη­τών σε σχέση με τον ανώτατο χρόνο σπουδών. Επίσης, ακυ­ρώ­θη­καν ανα­δρο­μικά όλες οι δια­γρα­φές «αιωνίων» φοι­τη­τών. Σήμερα, σύμφωνα με τα τελευ­ταία στοι­χεία (Σεπτέμ­βριος 2020) της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής, 235.406 φοι­τη­τές έχουν ξεπε­ρά­σει τα προ­βλε­πό­μενα έτη σπουδών της σχολής τους, περισ­σό­τε­ροι από τους φοι­τη­τές εντός του ελά­χι­στου χρόνου, που είναι 190.652.

Για το θέμα γράφουν: 

Καίριες παρεμ­βά­σεις για να αλλάξει το τοπίο
ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ*

Οι παρεμ­βά­σεις για την εισα­γωγή στην ανώτατη εκπαί­δευση, που εγκρί­θη­καν από το Υπουρ­γικό Συμ­βού­λιο,  απο­σκο­πούν να ρυθ­μί­σουν χρόνιες παθο­γέ­νειες, συμ­βάλ­λο­ντας στη βελ­τί­ωση της ποιό­τη­τας της παρε­χό­με­νης εκπαί­δευ­σης και της σύν­δε­σής της με την αγορά εργα­σίας.

Η θεσμο­θέ­τηση ελά­χι­στης βάσης εισα­γω­γής (ΕΒΕ) δια­σφα­λί­ζει ότι οι εισα­γό­με­νοι φοι­τη­τές έχουν τις ακα­δη­μαϊ­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις για να φοι­τή­σουν επι­τυ­χώς και να ολο­κλη­ρώ­σουν  τις πανε­πι­στη­μια­κές τους σπουδές. Οι απαι­τή­σεις αυτές, ιδιαί­τερα μετά την άκριτη και αλό­γι­στη ενσω­μά­τωση των ΤΕΙ στα πανε­πι­στή­μια από την προη­γού­μενη κυβέρ­νηση, δια­φέ­ρουν σημα­ντικά μεταξύ σχολών και τμη­μά­των. Είναι γι’ αυτό απα­ραί­τητο, η ΕΒΕ να καθο­ρι­στεί ανάλογα με τον προ­σα­να­το­λι­σμό των προ­γραμ­μά­των σπουδών. Αυτό απαιτεί την ενί­σχυση του ρόλου των πανε­πι­στη­μίων στην επιλογή των φοι­τη­τών τους και τη συνερ­γα­σία τους με το υπουρ­γείο στον καθο­ρι­σμό της ΕΒΕ. Είναι επίσης απα­ραί­τητο η ΕΒΕ να μην εξαρ­τά­ται από τη δυσκο­λία των θεμάτων κάθε χρόνο. Θα ήταν άδικο η επι­τυ­χία ή η απο­τυ­χία καθενός να εξαρ­τά­ται από τη χρονιά που έδωσε εξε­τά­σεις.

Η καθιέ­ρωση δύο φάσεων εισα­γω­γής στην ανώτατη εκπαί­δευση -με περιο­ρι­σμό των προ­τι­μή­σεων στην πρώτη φάση- όσο κι αν ακού­γε­ται παρά­δοξο, θα συμ­βά­λει ώστε περισ­σό­τε­ροι φοι­τη­τές να εισα­χθούν σε σχολή που θέλουν πραγ­μα­τικά να σπου­δά­σουν. Ο μηχα­νι­σμός «ρου­λέ­τας» προ­τι­μή­σεων και τελικής εισα­γω­γής που ισχύει σήμερα, έπρεπε να περιο­ρι­στεί. Άλλωστε, παρότι μπορούν να δηλώ­σουν μέχρι και 265 σχολές, το 67% των υπο­ψη­φίων δηλώνει μέχρι 25 προ­τι­μή­σεις, ενώ το 95% των εισα­χθέ­ντων εισά­γο­νται στις 25 πρώτες προ­τι­μή­σεις τους στο μηχα­νο­γρα­φικό δελτίο. Η ανα­γκαία προ­σαρ­μογή  έχει σε σημα­ντικό βαθμό συντε­λε­στεί. Μπορεί όμως να βελ­τιω­θεί ακόμη περισ­σό­τερο. Οι επι­λο­γές των υπο­ψη­φίων φοι­τη­τών θα γίνουν περισ­σό­τερο συνει­δη­τές και προ­σε­κτι­κές, ενώ περισ­σό­τε­ροι θα μπο­ρέ­σουν να σπου­δά­σουν στον τόπο τους, εφόσον το επι­θυ­μούν, περιο­ρί­ζο­ντας το κόστος των σπουδών. Έτσι θα αυξη­θούν όσοι ολο­κλη­ρώ­νουν επι­τυ­χώς και έγκαιρα τις σπουδές τους,  ενώ θα βελ­τιω­θεί η εκπαι­δευ­τική δια­δι­κα­σία σε κάθε σχολή. Επι­πλέον, η νέα δια­δι­κα­σία θα ενι­σχύ­σει τα κίνητρα των πανε­πι­στη­μίων, ώστε να εμπλου­τί­σουν τις πλη­ρο­φο­ρίες που δια­θέ­τουν στους υπο­ψη­φί­ους για τις σπουδές που προ­σφέ­ρουν, τα ερευ­νη­τικά και εκπαι­δευ­τικά επι­τεύγ­ματά τους και τις προ­ο­πτι­κές απα­σχό­λη­σης των απο­φοί­των τους. Η βελ­τί­ωση των ποσο­στών ολο­κλή­ρω­σης των σπουδών θα συμ­βάλ­λει ακόμη, στη βελ­τί­ωση της θέσης των ελλη­νι­κών πανε­πι­στη­μίων  στα διεθνή συστή­ματα κατά­τα­ξης και θα ενι­σχύ­σει το διεθνές ακα­δη­μαϊκό τους κύρος.

Η καθιέ­ρωση ορίου φοί­τη­σης (Ν+Ν/2) για τους νέους φοι­τη­τές, θα συμ­βάλ­λει ώστε να ενι­σχυ­θούν τα κίνητρα για ολο­κλή­ρωση των σπουδών τους. Το ζήτημα δεν είναι πρω­τί­στως το οικο­νο­μικό κόστος, χωρίς κι αυτό να είναι αμε­λη­τέο. Είναι η σπατάλη νέων ανθρώ­πων όταν δεν ολο­κλη­ρώ­νουν τις σπουδές τους. Μένουν χωρίς πραγ­μα­τικά εφόδια για να προ­χω­ρή­σουν στη ζωή τους. Με τα προ­σό­ντα του Λυκείου, είναι αυτοί που δυσκο­λεύ­ο­νται περισ­σό­τερο να βρουν δουλειά και οι πιο ευά­λω­τοι να τη χάσουν και να βρεθούν άνεργοι.  Και είναι πολλοί (σχεδόν 30% του συνόλου των φοι­τη­τών) για να μην απα­σχο­λούν τα πανε­πι­στή­μια, την πολι­τεία και την ευρύ­τερη κοι­νω­νία.

Οφεί­λουμε όμως σύντομα να δούμε, ακόμα, ποιος τρόπος είναι καλύ­τε­ρος να αντι­με­τω­πί­σουμε όσους ήδη έχουν υπερβεί την προ­βλε­πό­μενη διάρ­κεια των σπουδών τους, χωρίς εμφανή προ­ο­πτική ή ενδια­φέ­ρον για την ολο­κλή­ρωσή τους. Υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις, μια «δεύτερη» ευκαι­ρία, εφόσον το επι­θυ­μούν, θα μπο­ρούσε να τους προ­σφέ­ρει μια νέα προ­ο­πτική στην εκπαί­δευση, την απα­σχό­ληση και τη ζωή τους.

* Ο κ. Απο­στό­λης Δημη­τρό­που­λος είναι γενικός γραμ­μα­τέας Ανώ­τα­της Εκπαί­δευ­σης.

Ανα­γκαία η παροχή άλλων διε­ξό­δων
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΤΑΡΑΣ*

Κανείς δεν είναι ευτυχής με την ύπαρξη των «αιώνιων φοι­τη­τών» και κυρίως με την ουσια­στική πλευρά του θέματος, που είναι ο μεγάλος μέσος χρόνος απο­φοί­τη­σης σε πάρα πολλά πανε­πι­στη­μιακά τμήματα. Το ζήτημα είναι εάν η προ­τει­νό­μενη από το υπουρ­γείο λύση επιδρά έγκαιρα και ουσια­στικά στις ρίζες του προ­βλή­μα­τος ή απλώς λει­τουρ­γεί δια­πι­στω­τικά, με κίνδυνο να οδη­γή­σει σε αδιέ­ξοδα ή να μην εφαρ­μο­στεί όπως στο παρελ­θόν. Βεβαίως, ο κίν­δυ­νος της δια­γρα­φής ίσως λει­τουρ­γή­σει ως καμπα­νάκι για τους φοι­τη­τές, είναι όμως ένα καμπα­νάκι που έρχεται πολύ αργά και κυρίως χωρίς να δίνει άλλες διε­ξό­δους.

Εκείνο που πρέπει να μας απα­σχο­λεί είναι η νοο­τρο­πία ότι η προ­σπά­θεια λήγει με την εισα­γωγή στο πανε­πι­στή­μιο και ότι οι φοι­τη­τές δικαιού­νται για ένα-δυο χρόνια να κάνουν δια­κο­πές ή να ασχο­λη­θούν με άλλα. Οσοι ακο­λου­θούν αυτή τη λογική βρί­σκο­νται, πολύ αργά, αντι­μέ­τω­ποι με βασικές και δυσα­να­πλή­ρω­τες ελλεί­ψεις, με απο­τέ­λε­σμα να μην μπορούν να τα κατα­φέ­ρουν.

Μια πολι­τική μείωσης της λιμνά­ζου­σας φοί­τη­σης πρέπει να στη­ρί­ζε­ται κυρίως σε δύο άξονες: α) Τη μετα­τροπή των σημε­ρι­νών ενδει­κτι­κών προ­γραμ­μά­των σπουδών σε υπο­χρε­ω­τικά, όσον αφορά την αλλη­λου­χία των μαθη­μά­των, π.χ., με την επα­να­φορά του έτους αντί του εξα­μή­νου, του­λά­χι­στον για το πρώτο έτος, ή ενός υπο­χρε­ω­τι­κού συστή­μα­τος προ­α­παι­του­μέ­νων και β) την παροχή διε­ξό­δων αλλαγής αντι­κει­μέ­νου για όσους δεν τα κατα­φέρ­νουν ή αλλά­ζουν γνώμη οποια­δή­ποτε στιγμή, όπως γίνεται παντού.

* Ο κ. Δημή­τρης Ματαράς είναι κοσμή­τωρ Πολυ­τε­χνι­κής Σχολής Παν. Πατρών. 

Πηγή: kathimerini.gr

Από­στο­λος Λακασάς