Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού: 1 στις 8 γυναίκες θα νοσήσει

Μία στις οκτώ γυ­ναί­κες κά­ποια στιγ­μή θα δια­γνω­σθεί με καρ­κί­νο του μα­στού, ενώ κάθε χρόνο 4.500 γυ­ναί­κες στη χώρα μας προ­σβάλ­λο­νται από την νόσο. Αν και η μέση ηλι­κία διά­γνω­σης είναι τα 62 έτη, πε­ρί­που το 10% των ασθε­νών δια­γι­γνώ­σκο­νται πριν από τα 45. Αυτό ση­μαί­νει ότι ένα με­γά­λο μέρος των ασθε­νών είναι προ εμ­μη­νο­παυ­σια­κές, σε ανα­πα­ρα­γω­γι­κή ηλι­κία και επαγ­γελ­μα­τι­κά ενερ­γές. Ωστό­σο, το 66% των πε­ρι­πτώ­σε­ων δια­γι­γνώ­σκε­ται σε πρώ­ι­μο στά­διο, όπου η νόσος πε­ριο­ρί­ζε­ται στο μαστό και η πρό­γνω­ση είναι εξαι­ρε­τι­κή. Τα τε­λευ­ταία χρό­νια πολ­λές εξε­λί­ξεις έχουν αλ­λά­ξει το θε­ρα­πευ­τι­κό τοπίο και την πρό­γνω­ση του πρώ­ι­μου καρ­κί­νου του μα­στού.

Τις ση­μα­ντι­κό­τε­ρες θε­ρα­πευ­τι­κές εξε­λί­ξεις συ­νο­ψί­ζουν με αφορ­μή τον Μήνα Πρό­λη­ψης και Ενη­μέ­ρω­σης για τη νόσο οι Ια­τροί της Θε­ρα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής (Νο­σο­κο­μείο Αλε­ξάν­δρα) της Ια­τρι­κής Σχο­λής του ΕΚΠΑ Δρ. Αγ­γε­λι­κή Αν­δρι­κο­πού­λου, Δρ. Μαρία Κα­πα­ρέ­λου (Πα­θο­λό­γος – Ογκο­λό­γος), Θε­ο­δώ­ρα Ψαλ­το­πού­λου (Πα­θο­λό­γος, Κα­θη­γή­τρια Θε­ρα­πευ­τι­κής-Επι­δη­μιο­λο­γί­ας-Προ­λη­πτι­κής Ια­τρι­κής) και Θάνος Δη­μό­που­λος (τ. Πρύ­τα­νης ΕΚΠΑ, Κα­θη­γη­τής Θε­ρα­πευ­τι­κής – Ογκο­λο­γί­ας – Αι­μα­το­λο­γί­ας, Διευ­θυ­ντής Θε­ρα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής).

Απο­φυ­γή χη­μειο­θε­ρα­πεί­ας στον ορ­μο­νο­ευαί­σθη­το καρ­κί­νο

Αρ­χι­κά πολ­λές γυ­ναί­κες πλέον με ορ­μο­νο­ευαί­σθη­το καρ­κί­νο του μα­στού δη­λα­δή με νόσο που εκ­φρά­ζει τους οι­στρο­γο­νι­κούς ή/και τους προ­γε­στε­ρο­νι­κούς υπο­δο­χείς δύ­να­νται να απο­φύ­γουν τη χη­μειο­θε­ρα­πεία. Αυτό γί­νε­ται μετά την ευ­ρεία εφαρ­μο­γή γο­νι­δια­κών πάνελ («γο­νι­δια­κών υπο­γρα­φών») που με­λε­τούν την έκ­φρα­ση γο­νι­δί­ων στον όγκο και έχουν είτε θε­τι­κό είτε αρ­νη­τι­κό προ­γνω­στι­κό ρόλο. Τέ­τοια πάνελ είναι το Oncotype, το MammaPrint και το Endopredict. Μετά από κά­ποιες με­λέ­τες η χρήση του Oncotype στις γυ­ναί­κες με πρώ­ι­μο ορ­μο­νο­ευαί­σθη­το HER2-αρ­νη­τι­κό καρ­κί­νο του μα­στού έχει συμ­βάλ­λει στην απο­φυ­γή της θε­ρα­πεί­ας σε ένα με­γά­λο πο­σο­στό.

Ει­δι­κό­τε­ρα, οι με­τεμ­μη­νο­παυ­σια­κές γυ­ναί­κες με πρώ­ι­μο καρ­κί­νο του μα­στού, όγκους έως 5 cm και έως 3 δι­η­θη­μέ­νους λεμ­φα­δέ­νες (Ν1) με σκορ κάτω από 25 δύ­να­νται να απο­φύ­γουν τη χη­μειο­θε­ρα­πεία και να λά­βουν μόνο εν­δο­κρι­νι­κή θε­ρα­πεία. Αντί­στοι­χα στις προ­εμ­μη­νο­παυ­σια­κές γυ­ναί­κες, οι γυ­ναί­κες με όγκους έως 5 cm, χωρίς θε­τι­κούς λεμ­φα­δέ­νες και σκορ κάτω από 20, μπο­ρούν να απο­φύ­γουν τη χη­μειο­θε­ρα­πεία στο με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό και μόνο οι ασθε­νείς με σκορ πάνω από 20 και με θε­τι­κούς λεμ­φα­δέ­νες πρέ­πει οπωσ­δή­πο­τε να υπο­βλη­θούν σε χη­μειο­θε­ρα­πεία.

Το MammaPrint, αντί­στοι­χα, είναι ένα άλλο γο­νι­δια­κό πάνελ που χρη­σι­μο­ποιεί­ται σε με­τεμ­μη­νο­παυ­σια­κές γυ­ναί­κες υψη­λού κλι­νι­κού ρί­σκου. Στις γυ­ναί­κες αυτές που φέ­ρουν χα­μη­λό MammaPrint σκορ, μπο­ρεί να απο­φευ­χθεί η χο­ρή­γη­ση χη­μειο­θε­ρα­πεί­ας.

Με βάση τις εξε­λί­ξεις αυτές το θε­ρα­πευ­τι­κό πλάνο άλ­λα­ξε προς την απο­φυ­γή χη­μειο­θε­ρα­πεί­ας στις 30% των ασθε­νών συ­γκρι­τι­κά με την αρ­χι­κή εκτί­μη­ση. Για τις γυ­ναί­κες υψη­λού κλι­νι­κού ρί­σκου με ορ­μο­νο­ευαί­σθη­το HER2-αρ­νη­τι­κό καρ­κί­νο του μα­στού, δύο νέα φάρ­μα­κα στην επι­κου­ρι­κή θε­ρα­πεία μετά το χει­ρουρ­γείο έχουν μειώ­σει ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο τον κίν­δυ­νο υπο­τρο­πής. Πρό­κει­ται για τους ανα­στο­λείς των κυ­κλι­νο-εξαρ­τώ­με­νων κι­να­σών 4 και 6 (CDK4 και CDK6) αμπε­μα­σι­κλί­μπη (abemaciclib) και ρι­μπο­σι­κλί­μπη (ribociclib). Η με­λέ­τη MonarchE συ­νε­χί­ζει ακόμη και στα 5 έτη να δεί­χνει όφε­λος από την επι­κου­ρι­κή χο­ρή­γη­ση της αμπε­μα­σι­κλί­μπης, μειώ­νο­ντας τον κίν­δυ­νο υπο­τρο­πής κατά 32% και αυ­ξά­νο­ντας κατά 7.6% το πο­σο­στό των ασθε­νών που δεν έχουν υπο­τρο­πιά­σει στα 5 έτη. Αντί­στοι­χα, η με­λέ­τη NATALEE συ­νε­χί­ζει στα 4 έτη να δεί­χνει όφε­λος από την επι­κου­ρι­κή χο­ρή­γη­ση της ρι­μπο­σι­κλί­μπης. Με βάση τα ανα­νε­ω­μέ­να δε­δο­μέ­να που ανα­κοι­νώ­θη­καν στο φε­τι­νό συ­νέ­δριο ESMO 2024, η χο­ρή­γη­ση της ρι­μπο­σι­κλί­μπης μειώ­νει τον κίν­δυ­νο υπο­τρο­πής κατά 28.5% σε ασθε­νείς με στά­διο ΙΙ και ΙΙΙ πρώ­ι­μο ορ­μο­νο­ευαί­σθη­το καρ­κί­νο μα­στού. Ακόμη και σε ασθε­νείς χωρίς θε­τι­κούς λεμ­φα­δέ­νες, το όφε­λος ήταν ση­μα­ντι­κό από την χο­ρή­γη­ση της ρι­μπο­σι­κλί­μπης (από­λυ­το όφε­λος 5.1% στα 4 έτη).

Νέα φάρ­μα­κα για τον κλη­ρο­νο­μι­κό καρ­κί­νο

Πα­ράλ­λη­λα, νέα φάρ­μα­κα που έχουν πλέον έγκρι­ση στην επι­κου­ρι­κή θε­ρα­πεία είναι οι ανα­στο­λείς των PARP πρω­τεϊ­νών. Συ­γκε­κρι­μέ­να, πε­ρί­που το 5-10% των ασθε­νών με καρ­κί­νο μα­στού φέ­ρουν κλη­ρο­νο­μι­κές με­ταλ­λά­ξεις στα γο­νί­δια BRCA1 και BRCA2.

Αυτό το πο­σο­στό αυ­ξά­νε­ται στο 10% στις γυ­ναί­κες με διά­γνω­ση κάτω των 35 ετών και αυ­ξά­νε­ται ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο σε ασθε­νείς με θε­τι­κό οι­κο­γε­νεια­κό ιστο­ρι­κό, αμ­φο­τε­ρό­πλευ­ρο καρ­κί­νο μα­στού ή σύγ­χρο­νη/με­τά­χρο­νη διά­γνω­ση καρ­κί­νου ωο­θη­κών. Η με­λέ­τη OlympiA έδει­ξε όφε­λος από την επι­κου­ρι­κή χο­ρή­γη­ση του PARP ανα­στο­λέα ολα­πα­ρί­μπη (olaparib) σε ασθε­νείς με υψη­λού κιν­δύ­νου με ορ­μο­νο­ευαί­σθη­το και τρι­πλά αρ­νη­τι­κό καρ­κί­νο μα­στού που φέ­ρουν με­ταλ­λά­ξεις στα γο­νί­δια BRCA1/2. Συ­γκε­κρι­μέ­να, η χο­ρή­γη­ση της ολα­πα­ρί­μπης για 1 έτος μειώ­νει τον κίν­δυ­νο θα­νά­του κατά 32%.

Μεί­ω­ση υπο­τρο­πών σε HER2 – θε­τι­κό καρ­κί­νο

Πε­ρί­που 20% των ασθε­νών με καρ­κί­νο του μα­στού εκ­φρά­ζουν το γο­νί­διο HER2. Η ύπαρ­ξη αυτού του γο­νι­δί­ου σε έναν όγκο απο­τε­λεί αυ­ξη­τι­κό πα­ρά­γο­ντα πολ­λα­πλα­σια­σμού των κυτ­τά­ρων του καθώς και πα­ρά­γο­ντα αυ­ξη­μέ­νης με­τα­στα­τι­κής ικα­νό­τη­τας. Και γι’ αυτές τις ασθε­νείς, οι εξε­λί­ξεις είναι πολ­λές συ­γκρι­τι­κά με την πα­λαιό­τε­ρη κλι­νι­κή πρα­κτι­κή. Οι ασθε­νείς με όγκους με­γέ­θους με­γα­λύ­τε­ρους από 2cm (Τ2) ή με λεμ­φα­δέ­νες πρέ­πει να λαμ­βά­νουν νε­ο­ε­πι­κου­ρι­κή χη­μειο­θε­ρα­πεία σε συν­δυα­σμό με θε­ρα­πεία στο­χεύ­ου­σα τον HER2 υπο­δο­χέα και μετά να οδη­γού­νται στο χει­ρουρ­γείο. Πλέον ο μέ­γι­στος στό­χος είναι η εξά­λει­ψη της νόσου καθώς οι ασθε­νείς που το επι­τυγ­χά­νουν έχουν και κα­λύ­τε­ρη πρό­γνω­ση. Σε ασθε­νείς με HER2-θε­τι­κό πρώ­ι­μο καρ­κί­νο μα­στού αυτό συμ­βαί­νει σε πο­σο­στό 40-60%, με υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά σε όσες δεν εκ­φρά­ζουν ορ­μο­νι­κούς υπο­δο­χείς. Πλέον, στην επι­κου­ρι­κή θε­ρα­πεία των ασθε­νών που δεν επι­τυγ­χά­νουν πλήρη αντα­πό­κρι­ση έχει εγκρι­θεί η επι­κου­ρι­κή θε­ρα­πεία με ένα συ­ζευγ­μέ­νο αντί­σω­μα-φάρ­μα­κο, το οποίο πε­ριέ­χει το HER2-στο­χεύ­ον αντί­σω­μα τρα­στου­ζου­μά­μπη, συν­δε­δε­μέ­νο με έναν ανα­στο­λέα μι­κρο­σω­λη­νί­σκων, το DM1. Πρό­κει­ται για την τρα­στου­ζου­μά­μπη εμ­ταν­σί­νη που έδει­ξε συ­νε­χι­ζό­με­νο όφε­λος ως προς την υπο­τρο­πή (46%), καθώς μειώ­νει το πο­σο­στό των ασθε­νών που έχουν υπο­τρο­πιά­σει στα 8.4 έτη από 32.2% σε 19.7%. Συ­νε­πώς, πλέον η κα­θιε­ρω­μέ­νη πρα­κτι­κή της επι­κου­ρι­κής χο­ρή­γη­σης τρα­στου­ζου­μά­μπης με περ­του­ζου­μά­μπη για ένα έτος αλ­λά­ζει και αντι­κα­θί­στα­ται από την τρα­στου­ζου­μά­μπη εμ­ταν­σί­νη στις ασθε­νείς που δεν έχουν επι­τύ­χει πλήρη αντα­πό­κρι­ση στην νε­ο­ε­πι­κου­ρι­κή θε­ρα­πεία.

Εξε­λί­ξεις στον τρι­πλά αρ­νη­τι­κό καρ­κί­νο μα­στού

Τα τε­λευ­ταία έτη έχει αλ­λά­ξει και η πρα­κτι­κή για τον τρι­πλά αρ­νη­τι­κό καρ­κί­νο μα­στού. Οι ασθε­νείς με όγκους >2 cm (Τ2) ή με θε­τι­κούς λεμ­φα­δέ­νες λαμ­βά­νουν πλέον νε­ο­ε­πι­κου­ρι­κή χη­μειο­θε­ρα­πεία, σε συν­δυα­σμό με ανο­σο­θε­ρα­πεία με πε­μπρο­λι­ζου­μά­μπη. Στο κο­ρυ­φαίο ογκο­λο­γι­κό συ­νέ­δριο ESMO 2024, προ μηνός, ανα­κοι­νώ­θη­καν τα ανα­νε­ω­μέ­να δε­δο­μέ­να της με­λέ­της KEYNOTE-522. Σύμ­φω­να με αυτά, ο συν­δυα­σμός της ανο­σο­θε­ρα­πεί­ας με πε­μπρο­λι­ζου­μά­μπη με χη­μειο­θε­ρα­πεία με αν­θρα­κυ­κλί­νη και τα­ξά­νη μεί­ω­σε τον κίν­δυ­νο θα­νά­του κατά 34% αλλά και αύ­ξη­σε το πο­σο­στό πλή­ρους αντα­πό­κρι­σης από 51.2% σε 64.8%. Πλέον, η νε­ο­ε­πι­κου­ρι­κή χη­μειο­θε­ρα­πεία με ανο­σο­θε­ρα­πεία έχει κα­θιε­ρω­θεί στον τρι­πλά αρ­νη­τι­κό καρ­κί­νο μα­στού. Στις πε­ρι­πτώ­σεις εκεί­νες που έχει επι­τευ­χθεί πλή­ρης αντα­πό­κρι­ση της νόσου οι ασθε­νείς λαμ­βά­νουν άλ­λους 9 κύ­κλους ανο­σο­θε­ρα­πεί­ας με πε­μπρο­λι­ζου­μά­μπη επι­κου­ρι­κά. Στις πε­ρι­πτώ­σεις που δεν υπάρ­χει πλή­ρης αντα­πό­κρι­ση, χο­ρη­γεί­ται επι­κου­ρι­κή χη­μειο­θε­ρα­πεία με κα­πε­σι­τα­βί­νη για 6 μήνες βάσει της με­λέ­της CREATE-X. Ωστό­σο, ει­δι­κή κα­τη­γο­ρία είναι οι ασθε­νείς που φέ­ρουν με­ταλ­λά­ξεις στα γο­νί­δια BRCA1/2 που απο­τε­λούν το 15 – 25% των ασθε­νών με τρι­πλά αρ­νη­τι­κό καρ­κί­νο μα­στού. Αυτές οι ασθε­νείς θα λά­βουν επι­κου­ρι­κή θε­ρα­πεία με ολα­πα­ρί­μπη βάσει της με­λέ­της Olympia.

«Το θε­ρα­πευ­τι­κό τοπίο του πρώ­ι­μου καρ­κί­νου μα­στού έχει αλ­λά­ξει δρα­μα­τι­κά τα τε­λευ­ταία χρό­νια και θα συ­νε­χί­σει να αλ­λά­ζει με την υιο­θέ­τη­ση νέων φαρ­μά­κων», υπο­γραμ­μί­ζουν οι ει­δι­κοί.

Πηγή: insider.gr