Με πάθος και πείσμα κόντρα… στο brain drain

«Το 2014, όταν οι φίλοι μου μάθαι­ναν ότι θα επέ­στρεφα στην Ελλάδα, με κοι­τού­σαν σαν εξω­γή­ινη!», λέει και γελάει. Ηταν δικαιο­λο­γη­μένη η αντί­δραση που περι­γρά­φει η Μυρτώ Τσίμα. Είχε σπου­δά­σει Οικο­νο­μικά στο Πανε­πι­στή­μιο του Γουόρικ, είχε κάνει μετα­πτυ­χιακό στο London School of Economics και εργα­ζό­ταν ως σύμ­βου­λος στρα­τη­γι­κής επι­χει­ρή­σεων στο Λονδίνο. Είχε ξεκι­νή­σει μια πολλά υπο­σχό­μενη καριέρα. Γιατί να την αφήσει; «Γιατί δεν άντεχα: ούτε τον καιρό ούτε το να ζω μακριά από την οικο­γέ­νειά μου». Πίσω στην Αθήνα, όμως, δεν άφησε ούτε μία μέρα ανα­ξιο­ποί­ητη. Δημιούρ­γησε το instalaw, μια δια­δι­κτυακή πλατ­φόρμα παροχής νομικών υπη­ρε­σιών κατά παραγ­γε­λία, η οποία έχει μέχρι στιγμής ενώσει 70 δικη­γό­ρους. «Η Ελλάδα είναι η χώρα με τους περισ­σό­τε­ρους δικη­γό­ρους στην Ευρώπη: περίπου 44.000. Οι περισ­σό­τε­ροι από τους μισούς βρί­σκο­νται στην Αθήνα, με την κρίση υπο­α­πα­σχο­λού­νται, δεν μπορούν να πλη­ρώ­σουν ούτε τις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές τους. Στόχος μας ήταν να φτιά­ξουμε ένα νέο, εκσυγ­χρο­νι­σμένο μοντέλο, το οποίο θα αντα­πο­κρί­νε­ται καλύ­τερα στις ανάγκες τόσο των πολιτών όσο και των δικη­γό­ρων», εξηγεί.

Με το ίδιο πάθος μιλάει για τη δουλειά της και η Ζωή Ζενιώδη, αν και ο δικός της χώρος είναι άλλος: η μουσική. Από τα έξι της χρόνια ξεκί­νησε πιάνο, μπαλέτο και γαλλικά – φόρος τιμής στις μικρα­σιά­τι­κες ρίζες της. Αλλά αφο­σιώ­θηκε στην τέχνη της μούσας Ευτέρ­πης. «Δεν θυμάμαι τον εαυτό μου χωρίς μουσική, δεν μπορώ να φαντα­στώ τη ζωή μου χωρίς αυτήν, αγαπώ τις ατε­λεί­ω­τες ώρες μελέτης. Τότε που, σχεδόν δια­λο­γι­στικά, μένεις “εξα­ντλη­τικά” μόνος και έχεις τη δυνα­τό­τητα απε­ριό­ρι­στης συγκέ­ντρω­σης και εξε­ρεύ­νη­σης», λέει. Πολύ γερές και οι δικές της σπουδές: πτυχίο και μετα­πτυ­χια­κές σπουδές στο πιάνο, στο λον­δρέ­ζικο Royal College of Music, εξει­δί­κευση στην πια­νι­στική συνο­δεία φωνής στο Μοτσαρ­τέ­ουμ του Σάλτσ­μπουργκ, διδα­κτο­ρικό στη διεύ­θυνση ορχή­στρας από το Πανε­πι­στή­μιο του Μαϊάμι.

Εχει ζήσει και εργα­στεί σε Αυστρία, Αγγλία και ΗΠΑ, είτε ως πια­νί­στα είτε ως μαέ­στρος. Αλλά επέ­στρεψε στην Ελλάδα. «Κι εγώ για λόγους προ­σω­πι­κούς. Από αγάπη για τη χώρα μου. Κι ας μην είναι καθόλου ρόδινη η ζωή εδώ για έναν επαγ­γελ­μα­τία μουσικό, ειδικά σε καιρό κρίσης». Αλλά το παλεύει. Αυτή την περίοδο έχει ανα­λά­βει τη διεύ­θυνση της Ελλη­νο­τουρ­κι­κής Ορχή­στρας Νέων.

Βρι­σκό­μα­στε στη βρε­τα­νική πρε­σβευ­τική κατοι­κία (το ιστο­ρικό Μέγαρο Βενι­ζέ­λου), στο δωμάτιο που κάποτε ήταν το γραφείο του Ελευ­θέ­ριου Βενι­ζέ­λου. Αφορμή για τη συνά­ντησή μας η Εβδο­μάδα Και­νο­το­μίας, που διορ­γα­νώ­θηκε από την πρε­σβεία της Μεγάλης Βρε­τα­νίας σε συνερ­γα­σία με το Βρε­τα­νικό Συμ­βού­λιο. Ανάμεσα στα πρόσωπα με πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο στις φετινές εκδη­λώ­σεις είναι εννέα από­φοι­τοι βρε­τα­νι­κών πανε­πι­στη­μίων που επέ­στρε­ψαν και στα­διο­δρο­μούν στην Ελλάδα ακο­λου­θώ­ντας αντί­θετη πορεία από το brain drain.

Aυτήν που επέ­λε­ξαν, δηλαδή, η Μυρτώ και η Ζωή αλλά και η τρίτη της παρέας, η Αντι­γόνη Δήμα, ερευ­νή­τρια Γενε­τι­κής του Ανθρώ­που στο Ερευ­νη­τικό Κέντρο Βιοϊ­α­τρι­κών Επι­στη­μών «Αλέ­ξαν­δρος Φλέ­μινγκ». Σπού­δασε Βιο­λο­γία στο Imperial College του Λον­δί­νου, έκανε μετα­πτυ­χιακό στην Οξφόρδη και διδα­κτο­ρικό στο Κέμπριτζ. Το επόμενο βήμα θα ήταν να φύγει για την Αμερική. Δεν το έκανε. Το 2011 απο­φά­σισε να γυρίσει στην πατρίδα. «Είπα ότι θα έκανα ό,τι μπο­ρούσα ώστε να εξα­σφα­λίσω τις καλύ­τε­ρες δυνατές συν­θή­κες για να το παλέψω στη χώρα μου. Ηξερα ότι θα ήταν δύσκολα τα πράγ­ματα. Δεν φαντα­ζό­μουν, βέβαια, ότι κάθε χρόνο από τότε η κατά­σταση θα χει­ρο­τέ­ρευε. Οι περισ­σό­τε­ροι νέοι επι­στή­μο­νες φεύγουν. Εχω βγάλει από τον Σεπτέμ­βριο προ­κή­ρυξη για ένα νέο πρό­τζεκτ και δεν βρίσκω συνερ­γά­τες», λέει.

Ομως δεν το βάζει κάτω. Συνε­χί­ζει την έρευνά της σε τρία μέτωπα: τη μελέτη του λιπώ­δους ιστού με στόχο να γίνει κατα­νοητό πώς το σπλα­χνικό λίπος συν­δέ­ε­ται με τα καρ­διαγ­γειακά νοσή­ματα και τον διαβήτη· την εύρεση νέων μεταλ­λά­ξεων που συν­δέ­ο­νται με κλη­ρο­νο­μι­κές μορφές καρ­κί­νου του μαστού και των ωοθηκών· και, πρό­σφατα, με χρη­μα­το­δό­τηση ύψους 1,5 εκατ. ευρώ από το Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο Ερευνας, έχει επι­κε­ντρω­θεί στις μορια­κές συνέ­πειες της δια­τρο­φής, στο βιο­λο­γικό απο­τύ­πωμα, δηλαδή, που αφήνει στα ανθρώ­πινα κύτταρα.

Ζητώ από τις τρεις συνο­μι­λή­τριές μου να μουν πουν αν το μετά­νιω­σαν που επέ­στρε­ψαν. Οχι, με δια­βε­βαιώ­νουν. Και πώς φαντά­ζο­νται τη ζωή τους έπειτα από μία δεκα­ε­τία; Κοινός παρο­νο­μα­στής στις απα­ντή­σεις τους, η υγεία και οι χαρού­με­νες στιγμές με τους δικούς τους ανθρώ­πους. Αλλά και η δουλειά έχει το δικό της –και μάλιστα μεγάλο– μερίδιο στα όνειρά τους. «Θα ήθελα να εξε­λίσ­σο­μαι διαρκώς και να δουλεύω με σημα­ντι­κούς καλ­λι­τέ­χνες. Και να έχω πραγ­μα­το­ποι­ή­σει ένα… τρελό όνειρο: να έχω συνερ­γα­στεί με τον αγα­πη­μένο μου Τομ Γουέιτς», λέει η Ζωή Ζενιώδη. «Το instalaw vα έχει εμπλου­τι­στεί με νέες υπη­ρε­σίες κι εγώ να έχω προ­χω­ρή­σει και σε άλλα πρό­τζεκτ. Είναι σημα­ντικό οι νέοι να είναι δημιουρ­γι­κοί, να μη φοβού­νται τα ρίσκα και να δημιουρ­γούν στον χώρο των start-ups. Η χώρα το χρειά­ζε­ται», τονίζει η Μυρτώ Τσίμα. Και η σειρά της Αντι­γό­νης Δήμα: «Δεν είμαι γιατρός για να θερα­πεύω, αλλά ως γενε­τί­στρια αυτό είναι κάθε πρωί το κίνητρό μου για να σηκωθώ από το κρεβάτι και να πάω στη δουλειά: να κάνω μια ανα­κά­λυψη που θα έχει αντί­κτυπο στη ζωή των ανθρώ­πων»…

Καθη­με­ρινή