Ν. Σαντορινιός: Τα νησιά, προτεραιότητα στο νέο αναπτυξιακό μοντέλο

Τα όσα ακού­στη­καν στο περι­φε­ρειακό ανα­πτυ­ξιακό συνέ­δριο στη Ρόδο «έδωσαν την πεποί­θηση στους νησιώ­τες πως η κυβέρ­νηση εργά­ζε­ται, κατά προ­τε­ραιό­τητα, για να γίνει παρελ­θόν το στρεβλό μοντέλο ανά­πτυ­ξης που στέρησε από τους τόπους αυτούς βασικές υπο­δο­μές και ισόρ­ροπη κοινωνικο-οικονομική εξέλιξη» υπο­γραμ­μί­ζει στην «Αυγή» ο υφυ­πουρ­γός Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής Νεκτά­ριος Σαντο­ρι­νιός δίνο­ντας ιδιαί­τερη έμφαση στο μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο, το οποίο χαρα­κτη­ρί­ζει ως την «πρώτη πολι­τική πρω­το­βου­λία που εφαρ­μό­ζε­ται με σκοπό την άμβλυνση των περι­φε­ρεια­κών και ενδο­πε­ρι­φε­ρεια­κών ανι­σο­τή­των».

Παράλ­ληλα, με αφορμή τα εγκαί­νια της μονάδας αφα­λά­τω­σης στο Καστε­λό­ριζο από τον πρω­θυ­πουργό, ο Ν. Σαντο­ρι­νιός τονίζει ότι «θα συνε­χί­σουμε τον αγώνα για την υδατική αυτο­νο­μία και άλλων νησιών», ενώ, όσον αφορά την ένταση με την Τουρκία, υπο­γραμ­μί­ζει ότι «κανείς δεν θα είναι τόσο παρά­φρων ώστε να δια­κυ­βεύ­σει τη μακρο­οι­κο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα της περιο­χής».

* Ποια είναι η απο­τί­μηση του περι­φε­ρεια­κού ανα­πτυ­ξια­κού συνε­δρίου στη Ρόδο; Τι παρεμ­βά­σεις ανα­μέ­νουμε ενόψει και του νέου Συνε­δρίου στην Σύρο;

Τα περι­φε­ρειακά συνέ­δρια, έχουν ως κοινά χαρα­κτη­ρι­στικά τη μεγάλη συμ­με­τοχή φορέων και κόσμου. Έτσι και στη Ρόδο, στο 13ο περι­φε­ρειακό συνέ­δριο για την παρα­γω­γική ανα­συ­γκρό­τηση του Νοτίου Αιγαίου, το ενδια­φέ­ρον των φορέων του του­ρι­σμού, των αγρο­τι­κών και κτη­νο­τρο­φι­κών συν­δέ­σμων, της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης και των επι­με­λη­τη­ρια­κών φορέων, ήταν θερμό. Τα όσα ακού­στη­καν τις δύο μέρες από τους αρμό­διους υπουρ­γούς αλλά και η ομιλία του πρω­θυ­πουρ­γού, έδωσαν την πεποί­θηση στους νησιώ­τες πως η κυβέρ­νηση εργά­ζε­ται, κατά προ­τε­ραιό­τητα, για τη νησιω­τι­κό­τητα και στόχο έχει να δώσει υλο­ποι­ή­σι­μες ανα­πτυ­ξια­κές ευκαι­ρίες στα νησιά, έτσι ώστε να γίνει παρελ­θόν το στρεβλό μοντέλο ανά­πτυ­ξης που είχε οικο­δο­μη­θεί, τα προη­γού­μενα χρόνια και το οποίο στέρησε από τους τόπους αυτούς βασικές υπο­δο­μές και ισόρ­ροπη κοινωνικο-οικονομική εξέλιξη.

Σειρά έχουν τα ανα­πτυ­ξιακά συνέ­δρια του Βορείου Αιγαίου και των Κυκλά­δων. Είναι γεγο­νότα πολύ σημα­ντικά, για τα οποία οι φορείς και οι νησιώ­τες προ­ε­τοι­μά­ζο­νται ήδη. Οι τοπικές κοι­νω­νίες κατα­νο­ούν ότι για πρώτη φορά, μια κυβέρ­νηση συνερ­γά­ζε­ται τόσο συντο­νι­σμένα με τις Περι­φέ­ρειες των νησιών και μετα­το­πί­ζει το κέντρο των εξε­λί­ξεων και των απο­φά­σεων στην έδρα τους, σε αντί­θεση με τη πρα­κτική που μέχρι τώρα επι­κρα­τούσε, όταν τα νησιά ήταν αμέτοχα στις απο­φά­σεις που λαμ­βά­νο­νταν γι’ αυτά, χωρίς αυτά.

* Πώς συν­δέ­ε­ται το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο με τις συνο­λι­κές πολι­τι­κές για τη νησιω­τι­κό­τητα και τη θεσμική της στήριξη, όπως ανα­φέρ­θηκε σε αυτήν ο πρω­θυ­πουρ­γός;

Το μέτρο του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου είναι μια βαθιά θεσμική τομή για τα νησιά καθώς είναι η πρώτη πολι­τική πρω­το­βου­λία που εφαρ­μό­ζε­ται με σκοπό την άμβλυνση των περι­φε­ρεια­κών και ενδο­πε­ρι­φε­ρεια­κών ανι­σο­τή­των. Υλο­ποιεί­ται ένα πάγιο και δια­χρο­νικό αίτημα των νησιω­τών που συνί­στατο στην εναρ­μό­νιση του υψηλού κόστους μετα­κί­νη­σης, σε σχέση με αυτό της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας: ένας δηλαδή από τους βασι­κούς παρά­γο­ντες της νησιω­τι­κό­τη­τας που λει­τουρ­γούσε αρνη­τικά στην ισόρ­ροπη ανά­πτυξη των νησιών. Με την εφαρ­μογή του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου, από 1/7/2018, πιλο­τικά και από 1/1/2019, σε όλη τη νησιω­τική Ελλάδα, οι νησιώ­τες γίνο­νται ισό­τι­μοι πολίτες και απο­κτούν ίδιες ευκαι­ρίες πρό­σβα­σης και μετα­κί­νη­σης.

Στο πλαίσιο του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου, θα επι­δο­τεί­ται η διαφορά του κόστους μετα­φο­ράς προ­ϊ­ό­ντων, από και προς τα νησιά, στοι­χείο που για πρώτη φορά θεσπί­ζε­ται και στο­χεύει στην ενί­σχυση των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επι­χει­ρή­σεων των νησιών, αντι­με­τω­πί­ζο­ντας το αντα­γω­νι­στικό τους μειο­νέ­κτημα. Επι­πλέον στοι­χείο, που κάνει το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο, και­νο­τόμο μέτρο, είναι ότι χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων -50 εκατ. ευρώ για την πιλο­τική φάση και του­λά­χι­στον 150 εκατ. ευρώ στην καθο­λική εφαρμογή- κάνο­ντάς το έτσι την πρώτη πολι­τική κυβέρ­νη­σης που επι­δο­τεί επι­χει­ρή­σεις όχι από ευρω­παϊκά κον­δύ­λια αλλά από εθνι­κούς πόρους.

Το νομο­σχέ­διο, που σύντομα έρχεται προς ψήφιση στη Βουλή, είναι προϊόν μελετών και συνερ­γα­σίας με όλους τους εμπλε­κό­με­νους φορείς. Έχει σχε­δια­στεί έτσι ώστε να λαμ­βά­νει υπόψη τα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά κάθε νησιού, τον λεγό­μενο δείκτη νησιω­τι­κό­τη­τας (από­σταση από το διοι­κη­τικό κέντρο, από­σταση από ηπει­ρω­τι­κούς λιμένες, πρό­σβαση σε δομές υγείας και παι­δείας κ.ά.), αλλά θέτει και κοι­νω­νικά κρι­τή­ρια. Δικαιού­χοι επίσης, είναι οι ανα­πλη­ρω­τές/ωρο­μί­σθιοι εκπαι­δευ­τι­κοί και όχι μόνιμοι γιατροί που ενι­σχύ­ουν τις δομές υγείας των νησιών μας. Κατά τη γνώμη μας, όλα τα παρα­πάνω στοι­χεία το καθι­στούν δίκαιο μέτρο, που δεν εφαρ­μό­ζε­ται ορι­ζό­ντια αλλά απαντά στις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες των νησιω­τών.

* Ο πρω­θυ­πουρ­γός εγκαι­νί­ασε μονάδες αφα­λά­τω­σης στο Καστε­λό­ριζο. Τι άλλες ενέρ­γειες έχουν γίνει και τι προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται σχετικά με την αυτο­νο­μία των νησιών σε νερό;

Το πρό­βλημα των άνυδρων νησιών στο Αιγαίο είναι πραγ­μα­τικό, έχει χρο­νί­σει και λει­τουρ­γεί αντια­να­πτυ­ξιακά. Η δική μας κυβέρ­νηση από την πρώτη στιγμή δεσμεύ­τηκε να πράξει τα δέοντα ώστε να στα­μα­τή­σει η μετα­φορά νερού με υδρο­φόρα και οι κάτοι­κοι των νησιών να απο­κτή­σουν το αυτο­νό­ητο: επαρκές και καθαρό νερό, όλο τον χρόνο. Μέχρι στιγμής έχουν ολο­κλη­ρω­θεί και λει­τουρ­γούν 7 νέες μονάδες αφα­λά­τω­σης (σε Πάτμο, Λέρο, Αρκιούς, Αιγιάλη Αμοργού, Δονούσα, Καστε­λό­ριζο, Ψέριμο και Τέλενδο), ενώ έχουν δοθεί ανα­γκαίες χρη­μα­το­δο­τή­σεις για την επαύ­ξηση δυνα­μι­κό­τη­τας μονάδων αφα­λά­τω­σης σε Κου­φο­νήσι, Θηρασιά και Δονούσα.

Η απα­ρά­δε­κτη για τον 21ο αιώνα κατά­σταση, να περνάει το νερό 40 κύματα για να φτάσει στα σπίτια των νησιω­τών, κόστιζε 5 εκατ. ευρώ περίπου ετησίως. Με την εγκα­τά­σταση μονάδων αφα­λά­τω­σης κατα­φέ­ραμε να εξοι­κο­νο­μή­σουμε 2,9 εκατ. ευρώ τον χρόνο, τα οποία επα­να­ε­πεν­δύ­ο­νται, μέσω της Γενικής Γραμ­μα­τείας Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, σε υπο­δο­μές των νησιών.

Παράλ­ληλα, οι μονάδες αφα­λά­τω­σης, με το τέλος των συμ­βά­σεων, μετά από 5 χρόνια, θα περιέλ­θουν στους δήμους, ενώ η Γενική Γραμ­μα­τεία Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής για το διά­στημα αυτό στη­ρί­ζει τα κόστη λει­τουρ­γίας τους. Με τον ίδιο ρυθμό και στην ίδια λογική θα συνε­χί­σουμε τον αγώνα για την υδατική αυτο­νο­μία και άλλων νησιών του Αιγαίου, ενώ με την διεύ­ρυνση αρμο­διο­τή­των της γενικής γραμ­μα­τείας, θα μπο­ρούμε να κάνουμε παρεμ­βά­σεις σε νησιά του Ιονίου και του Σαρω­νι­κού.

* Ποια είναι η κατεύ­θυνση των παρεμ­βά­σεων στην ακτο­πλοΐα; Πώς επι­διώ­κει η κυβέρ­νηση να πετύχει τον στόχο για γρή­γο­ρες, φθηνές και αξιό­πι­στες μετα­φο­ρές;

Προ­βλή­ματα στη συχνό­τητα και την ποιό­τητα των δρο­μο­λο­γίων για τα νησιά υπάρ­χουν. Δεν είναι στο χέρι μας να υλο­ποι­ή­σουμε θαλάσ­σιες συγκοι­νω­νίες που να ρυθ­μί­ζουν όλα τα προ­βλή­ματα μετα­κί­νη­σης των νησιω­τών, καθώς η ακτο­πλοΐα ανήκει σε ιδιώτες. Μέσα σε αυτή την πραγ­μα­τι­κό­τητα, το υπουρ­γείο εξα­ντλεί όλες τις δυνα­τό­τη­τες που του δίνο­νται θεσμικά, ενώ επι­πλέον έχουμε κατα­φέ­ρει να εδραιώ­σουμε μια καλή σχέση συνερ­γα­σίας με τις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρείες. Χωρίς να ισχυ­ρί­ζο­μαι ότι έχουμε το μαγικό ραβδί, εντού­τοις, από το 2015 και μετά, η κατά­σταση έχει βελ­τιω­θεί πάρα πολύ, γεγονός που πιστο­ποιούν και οι ίδιοι οι νησιώ­τες. Για πρώτη φορά απο­μα­κρυ­σμένα νησιά είδαν πλοία να πιάνουν το λιμάνι τους, όπως το πλοίο από Πειραιά για Ψαρά και Οινού­σες, και αυτό είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντικό.

* Πώς σχο­λιά­ζετε την όξυνση των σχέσεων με την Τουρκία; Τι πρέπει να προ­σε­χτεί; Πώς η ένταση αυτή επη­ρε­ά­ζει τη ζωή στα Δωδε­κά­νησα και τα άλλα νησιά των συνόρων;

Ξέρετε, οι κάτοι­κοι των νησιών του Αιγαίου, που συνο­ρεύ­ουν με την Τουρκία, έχουν καλές σχέσεις με τον λαό της γεί­το­νος χώρας, τους συν­δέ­ουν η Ιστορία, κοινά βιώματα, εμπο­ρι­κές και κοι­νω­νι­κές συνα­να­στρο­φές. Η γειτ­νί­αση είναι η πραγ­μα­τι­κό­τητά τους. Το γεγονός ότι υπάρχει ένταση στο Αιγαίο τους δημιουρ­γεί ανη­συ­χία αλλά παράλ­ληλα και φόβο για ανα­τροπή των καλών μηνυ­μά­των που έρχο­νται από τον τομέα του του­ρι­σμού.

Για την Ελλάδα, οι αφίξεις υπο­λο­γί­ζο­νται να κατα­γρά­ψουν επι­πλέον αύξηση έως και πάνω από 20%, ανάλογη αύξηση ανα­μέ­νε­ται και στην Τουρκία. Είμαι αισιό­δο­ξος πως, ανε­ξάρ­τητα από την ένταση και την σε υψηλούς τόνους ρητο­ρεία που θα προ­κα­λέ­σει η Τουρκία, λόγω του προ­ε­κλο­γι­κού κλί­μα­τος, κανείς δε θα είναι τόσο παρά­φρων ώστε να δια­κυ­βεύ­σει τη μακρο­οι­κο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα της περιο­χής, κάτι που δια­φαί­νε­ται και από την πρό­σφατη παρέμ­βαση της Ένωσης Τούρκων Βιο­μη­χά­νων.