Ν. Ανδρουλάκης: «Για να καθορίζουμε εμείς τη μοίρα μας πρέπει να επανακτήσουμε την οικονομική μας αυτοτέλεια»

Συ­νέ­ντευ­ξη στην

Πέγκυ Ντό­κου

Ο κ. Νίκος Αν­δρου­λά­κης είναι ευ­ρω­βου­λευ­τής. Το 2008, εκλέ­γε­ται για πρώτη φορά στην Κε­ντρι­κή Πο­λι­τι­κή Επι­τρο­πή του ΠΑΣΟΚ. Το 2013, επα­νε­κλέ­γε­ται στη Κε­ντρι­κή Πο­λι­τι­κή Επι­τρο­πή του Κι­νή­μα­τος, η οποία τον εκλέ­γει στην θέση του γραμ­μα­τέα της ΚΠΕ του ΠΑΣΟΚ. Το Μάιο του 2014, εκλέ­γε­ται ευ­ρω­βου­λευ­τής του ΠΑΣΟΚ, με το ψη­φο­δέλ­τιο της ‘Ελιάς’. Συμ­με­τέ­χει στην ομάδα της Προ­ο­δευ­τι­κής Συμ­μα­χί­ας των Σο­σια­λι­στών & Δη­μο­κρα­τών στο Ευ­ρω­παϊ­κό Κοι­νο­βού­λιο.

Στη συ­νέ­ντευ­ξη που πα­ρα­χώ­ρη­σε στην “δ” μι­λά­ει για τα πο­λι­τι­κά θέ­μα­τα της επι­και­ρό­τη­τας όπως τα γε­γο­νό­τα στην Τουρ­κία και το Brexit, το προ­σφυ­γι­κό, το ελ­λη­νι­κό ζή­τη­μα με την κρίση καθώς και την Κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά. Τέλος, ξε­κα­θα­ρί­ζει ότι: “Η πι­θα­νό­τη­τα απο­χώ­ρη­σης από το Σέν­γκεν είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νη αλλά υπαρ­κτή…”

Η συ­νέ­ντευ­ξη ανα­λυ­τι­κά:

• Κύριε Αν­δρου­λά­κη, θα ήθελα να ξε­κι­νή­σου­με κατ’ αρχήν από τα πρό­σφα­τα γε­γο­νό­τα στην γεί­το­να Τουρ­κία και την από­πει­ρα πρα­ξι­κο­μή­μα­τος. Ποια είναι η άποψή σας, και πώς εκτι­μά­τε ότι θα επη­ρε­ά­σει αυτό την θέση της χώρας στις σχέ­σεις της μ’ εμάς και με την Ευ­ρώ­πη;

Δεν θέλω να είμαι πε­σι­μι­στής αλλά δεν μπορώ να βρω κάτι το θε­τι­κό στα τε­λευ­ταία γε­γο­νό­τα. Η Τουρ­κία απέ­φυ­γε μεν τη στρα­τιω­τι­κή δι­κτα­το­ρία διο­λι­σθαί­νει δε σε ένα ημι-αυ­ταρ­χι­κό κα­θε­στώς. Ο κ. Ερ­ντο­γάν διε­ξά­γει μια τε­ρά­στια άσκη­ση κοι­νω­νι­κής μη­χα­νι­κής. Οι απο­λύ­σεις και εκ­κα­θα­ρί­σεις δεί­χνουν πως η δι­καιο­σύ­νη, τα πα­νε­πι­στή­μια και κάθε χώρος που δεν ελεγ­χό­ταν από­λυ­τα θα αλω­θεί. Το απο­τέ­λε­σμα θα είναι ότι η πο­λι­τι­κή και κοι­νω­νι­κή έντα­ση θα αυ­ξη­θούν επι­κίν­δυ­να. Η χώρα μας θα πρέ­πει να υιο­θε­τή­σει πολύ λε­πτούς δι­πλω­μα­τι­κούς χει­ρι­σμούς για να απο­φύ­γει κρί­σεις και δυ­σλει­τουρ­γί­ες όχι, μόνο στα πα­ρα­δο­σια­κά δι­με­ρή ζη­τή­μα­τα των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων αλλά και σε αυτά που έχουν προ­κύ­ψει προ­σφά­τως όπως η προ­σφυ­γι­κή κρίση. Επί­σης, πέρα από τα δι­με­ρή, με ανη­συ­χεί πολύ και η πε­ρί­πτω­ση της Κύ­πρου. Όπως είναι γνω­στό, οι δια­κοι­νο­τι­κές συ­νο­μι­λί­ες έχουν προ­χω­ρή­σει αρ­κε­τά τα τε­λευ­ταία χρό­νια και εί­μα­στε σε ένα πολύ καλό ση­μείο. Δεν είναι ξε­κά­θα­ρο πως θα επη­ρε­α­στούν από τις τε­λευ­ταί­ες εξε­λί­ξεις στην Τουρ­κία. Θα ήταν πραγ­μα­τι­κά κρίμα να εί­χα­με πι­σω­γυ­ρί­σμα­τα εδώ που έχου­με φτά­σει. Για το ζή­τη­μα των 8 στρα­τιω­τι­κών που έχουν ζη­τή­σει πο­λι­τι­κό άσυλο οφεί­λου­με να εφαρ­μό­σου­με πλή­ρως το διε­θνές δί­καιο χωρίς έξω­θεν πα­ρεμ­βά­σεις.

• Θα ήθελα ένα σχό­λιο για το δη­μο­ψή­φι­σμα στην Με­γά­λη Βρε­τα­νία. Εκτι­μά­τε πως θα υλο­ποι­η­θεί το Brexit και τι επι­πτώ­σεις θα έχει αρ­γό­τε­ρα στις σχέ­σεις μέσα στην ευ­ρω­παϊ­κή οι­κο­γέ­νεια;

Το Brexit θα υλο­ποι­η­θεί αλλά δεν είναι δια­δι­κα­σία που θα γίνει από την μια μέρα στην άλλη, θα διαρ­κέ­σει χρό­νια. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση όμως οι Βρε­τα­νοί απο­φά­σι­σαν, Το θέμα είναι τι θα κά­νου­με εμείς οι υπό­λοι­ποι. Υπάρ­χουν, ου­σια­στι­κά, τρεις επι­λο­γές μπρο­στά μας. Η πρώτη προ­έρ­χε­ται από τους ευ­ρω­σκε­πτι­κι­στές και υπο­στη­ρί­ζει ότι η ΕΕ πρέ­πει να δια­λυ­θεί. Η δεύ­τε­ρη επι­λο­γή εκ­φρά­ζει τα συ­ντη­ρη­τι­κά κόμ­μα­τα και προ­ω­θεί την Ευ­ρώ­πη των πολ­λα­πλών τα­χυ­τή­των. Η τρίτη θέση, είναι η προ­ο­δευ­τι­κή άποψη και υπο­γραμ­μί­ζει την ανά­γκη για πε­ραι­τέ­ρω ενο­ποί­η­ση όλων των χώρων ταυ­τό­χρο­να. Είναι προ­φα­νές ότι ως εθνι­κή επι­λο­γή αλλά και ως πο­λι­τι­κή επι­λο­γή μας εξυ­πη­ρε­τεί κα­λύ­τε­ρα η τρίτη επι­λο­γή. Είναι προ­φα­νές ότι σαν χώρα μας εξυ­πη­ρε­τεί η τρίτη επι­λο­γή και προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση πρέ­πει να κι­νη­θού­με. Η Ελ­λά­δα πρέ­πει πάση θυσία να πα­ρα­μεί­νει στον σκλη­ρό πυ­ρή­να της Ευ­ρω­παϊ­κής ολο­κλή­ρω­σης.

• Ποια είναι η θέση σας για τον χει­ρι­σμό της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης στο προ­σφυ­γι­κό; Ει­δι­κά τα νησιά μας στο Ανα­το­λι­κό Αι­γαίο, βί­ω­σαν και βιώ­νουν ακόμη δρα­μα­τι­κές στιγ­μές. Και η πε­ρί­φη­μη χρη­μα­το­δό­τη­ση από την Ε.Ε. στις δομές, όπως τα hotspots, δεν ήρθε ποτέ…

Ο χει­ρι­σμός της κυ­βέρ­νη­σης στο προ­σφυ­γι­κό απο­τε­λεί μνη­μειώ­δες πα­ρά­δειγ­μα για το πώς η κο­μπορ­ρη­μο­σύ­νη μπο­ρεί να οδη­γή­σει στην από­λυ­τη υπο­τέ­λεια. Μόλις πριν από πε­ρί­που ένα χρόνο ο κύ­ριος Καμ­μέ­νος απει­λού­σε ότι θα ανοί­ξει τα σύ­νο­ρα «για να περ­νούν οι τζι­χα­ντι­στές», η κυρία Χρι­στο­δου­λό­που­λου έλεγε ότι οι πρό­σφυ­γες «λιά­ζο­νται» και στη συ­νέ­χεια «εξα­φα­νί­ζο­νται» ενώ ο κύ­ριος Τσί­πρας μπρο­στά στις κά­με­ρες ανα­ρω­τιό­ταν: «και τι έγινε εάν μας βγά­λουν από τη Σέν­γκεν;» Στη συ­νέ­χεια επι­χεί­ρη­σαν να συν­δέ­σουν το με­τα­να­στευ­τι­κό με την αξιο­λό­γη­ση με τα γνω­στά σε όλους μας απο­τε­λέ­σμα­τα. Στο τέλος ανα­γκά­στη­καν να συ­νυ­πο­γρά­ψουν όλες τις απο­φά­σεις των Βρυ­ξελ­λών για να απο­φύ­γουν την από­λυ­τη κα­τα­στρο­φή. Στα πλαί­σια των κοι­νο­βου­λευ­τι­κών μου κα­θη­κό­ντων είχα κα­τα­θέ­σει σχε­τι­κή ερώ­τη­ση προς την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή ζη­τώ­ντας να πλη­ρο­φο­ρη­θώ τι έχει ζη­τή­σει η Ελ­λά­δα. Δυ­στυ­χώς, μέχρι τις 15 Οκτώ­βριου το 2015, ενώ η κρίση ήδη εξε­λισ­σό­ταν για πολ­λούς μήνες η Ελ­λά­δα δεν είχε αι­τη­θεί έκτα­κτη χρη­μα­το­δο­τι­κή ενί­σχυ­ση. Έκτο­τε, συ­νο­λι­κά 262 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ έχουν δια­τε­θεί στην Ελ­λά­δα. Φυ­σι­κά, αυτά απο­τε­λούν μόνο την έκτα­κτη βο­ή­θεια και πρέ­πει να προ­στε­θούν στα 509 εκα­τομ­μύ­ρια Ευρώ που απο­τε­λούν την τα­κτι­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση για την πε­ρί­ο­δο 2014-2020. Άρα, πόροι μπο­ρούν να δια­τε­θούν, πρέ­πει όμως η κυ­βέρ­νη­ση να τους διεκ­δι­κεί.

• Σας βρί­σκει σύμ­φω­νο η πρό­τα­ση για εκλο­γή Προ­έ­δρου της; Δη­μο­κρα­τί­ας από τον λαό; Κά­ποιοι εκ­φρά­ζουν ανη­συ­χία ότι ανοί­γει πόρτα σε «δυαρ­χία» για μελ­λο­ντι­κή Προ­ε­δρι­κή Δη­μο­κρα­τία στην Ελ­λά­δα.

Η άποψη μου είναι ότι η Ελ­λά­δα πρέ­πει να πα­ρα­μεί­νει Προ­ε­δρευό­με­νη Δη­μο­κρα­τία. Η απευ­θεί­ας εκλο­γή του ΠτΔ από τον λαό ση­μαί­νει την αλ­λα­γή πο­λι­τεύ­μα­τος σε Προ­ε­δρι­κή Δη­μο­κρα­τία. Η διε­θνής δεί­χνει ότι οι Προ­ε­δρι­κές Δη­μο­κρα­τί­ες είναι φυ­σι­κά δη­μο­κρα­τί­ες αλλά είναι συ­νή­θως χα­μη­λής ποιό­τη­τας δη­μο­κρα­τί­ες. Αυτό συμ­βαί­νει επει­δή δεν έχουν την δυ­να­τό­τη­τα να απορ­ρο­φή­σουν την λαϊκή δυ­σα­ρέ­σκεια και συχνά ρέ­πουν προς τον αυ­ταρ­χι­σμό. Υπάρ­χουν μόνο δυο χώρες με τέ­τοια συ­στή­μα­τα που λει­τουρ­γούν σχε­τι­κά ομαλά, οι ΗΠΑ και η Γαλ­λία, αλλά αυτό συμ­βαί­νει για λό­γους το­πι­κών ιδιαι­τε­ρο­τή­των. Σε όλες τις άλλες πε­ρι­πτώ­σεις υπάρ­χουν σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα.

• Εκτι­μά­τε πως μπο­ρεί η Ελ­λά­δα να κα­τα­φέ­ρει να βγει από την κρίση και τα μνη­μό­νια μέσα σε ένα τόσο ‘εχθρι­κό’ πε­ρι­βάλ­λον, όπως η Ευ­ρω­ζώ­νη και το ΔΝΤ;

Επι­τρέψ­τε μου να αντι­στρέ­ψω την ερώ­τη­ση: θα μπο­ρού­σε να βγει η Ελ­λά­δα από την κρίση εκτός Ευ­ρω­ζώ­νης; Είναι σε κα­λύ­τε­ρη θέση η Ουγ­γα­ρία που είναι εκτός Ευ­ρω­ζώ­νης; Το μνη­μό­νιο της Δραχ­μής θα ήταν πολύ χει­ρό­τε­ρο σε σχέση με το μνη­μό­νιο του Ευρώ. Ακόμα χει­ρό­τε­ρα η Ουγ­γα­ρία δεν ήταν ποτέ στο Ευρώ. Για εμάς θα ήταν εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λο να δη­μιουρ­γή­σου­με, εκ του μη­δε­νός, ένα νό­μι­σμα το όποιο θα έπρε­πε να απο­κτή­σει αξιο­πι­στία στις διε­θνείς αγο­ρές. Η νο­μι­σμα­τι­κή αστά­θεια θα ήταν κα­τα­στρο­φι­κή για όλους τους το­μείς της οι­κο­νο­μί­ας ακόμα και τους ποιο εξω­στρε­φείς. Ακόμα και στον πρω­το­γε­νή αγρο­τι­κό τομέα, για να δη­μιουρ­γη­θεί προ­στι­θε­μέ­νη αξία ενός ευρώ απαι­τού­νται κατά μέσο όρο ει­σα­γω­γές προ­ϊ­ό­ντων αξίας 0,4 ευρώ από το εξω­τε­ρι­κό (καύ­σι­μα, ερ­γα­λεία, σπό­ροι, κλπ). Ο συ­ναλ­λαγ­μα­τι­κή αστά­θεια θα εκ­μη­δέ­νι­ζε όχι, μόνο το πε­ρι­θώ­ριο κέρ­δος αλλά ακόμα και την δυ­να­τό­τη­τα πα­ρα­γω­γής. Φυ­σι­κά, δεν πρέ­πει να ξε­χνά­με ότι η Ελ­λά­δα θα είχε βγει από την κρίση και από το μνη­μό­νιο το 2015 όπως προ­βλε­πό­ταν εάν δεν με­σο­λα­βού­σε η φαρ­σο­κω­μω­δία της δια­πραγ­μά­τευ­σης Βα­ρου­φά­κη-Καμ­μέ­νου-Τσί­πρα η οποία μας φόρ­τω­σε τις κλει­στές τρά­πε­ζες και ακόμα με­γα­λύ­τε­ρα φο­ρο­λο­γι­κά και ασφα­λι­στι­κά βάρη. Άρα, από το μνη­μό­νιο θα βγού­με, με πολύ με­γα­λύ­τε­ρο κό­στος και πολύ αρ­γό­τε­ρα από ότι ήταν ανα­γκαίο αλλά ακόμα και έτσι τε­λι­κά θα βγού­με. Το θέμα είναι πως θα μπο­ρέ­σου­με να προ­χω­ρή­σου­με μπρο­στά και να επα­νε­κτι­μή­σου­με την οι­κο­νο­μία στη συ­νέ­χεια. Πρέ­πει να γίνει αντι­λη­πτό ότι στην εποχή μας η εθνι­κή κυ­ριαρ­χία κα­το­χυ­ρώ­νε­ται όχι, μόνο με την ισχύ των όπλων αλλά και με οι­κο­νο­μι­κούς όρους. Για να κα­θο­ρί­ζου­με εμείς την μοίρα μας πρέ­πει να επα­να­κτή­σου­με την οι­κο­νο­μι­κή μας αυ­το­τέ­λεια. Για να συμ­βεί όμως αυτό πρέ­πει να ανα­δια­τά­ξου­με την οι­κο­νο­μία μας από την εσω­τε­ρι­κή κα­τα­νά­λω­ση στην εξω­στρέ­φεια και την πα­ρά­γω­γη. Μόνο έτσι θα μπο­ρέ­σου­με να αφή­σου­με την κρίση πίσω μας.

• Υπάρ­χει πι­θα­νό­τη­τα να βγει η Ελ­λά­δα από την Σέν­γκεν; Πολ­λοί εκτι­μούν ότι θα βοη­θού­σε για τε­ρά­στια αύ­ξη­ση στον Του­ρι­σμό από χώρες εκτός Ε.Ε.

Η πι­θα­νό­τη­τα απο­χώ­ρη­σης από το Σέν­γκεν είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νη αλλά υπαρ­κτή. Εάν βγού­με θα είναι απο­τέ­λε­σμα της αδυ­να­μί­ας να τη­ρή­σου­με τις δε­σμεύ­σεις που συ­νε­πά­γε­ται η συμ­μέ­το­χη μας. Ευ­τυ­χώς, έπει­τα από σχε­δόν ένα χρόνο πει­ρα­μα­τι­σμών και αφού μας επι­δει­χθεί η «κί­τρι­νη κάρτα» η κυ­βέρ­νη­ση συ­νει­δη­το­ποί­η­σε τον κίν­δυ­νο και συμ­φώ­νη­σε σε ένα χρο­νο­διά­γραμ­μα βελ­τί­ω­σης των δια­δι­κα­σιών. Η αύ­ξη­ση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος θα προ­κύ­ψει εάν εκ­με­ταλ­λευ­τού­με απο­τε­λε­σμα­τι­κά τις γε­ω­πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις που συμ­βαί­νουν στην πε­ριο­χή μας και όταν βελ­τιώ­σου­με την ποιό­τη­τα του προ­ϊ­ό­ντος μας. Αντί­θε­τα, δεν πρό­κει­ται να προ­κύ­ψει μέσω πει­ρα­μα­τι­σμών που έχουν μόνο πρό­σκαι­ρα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα. Γιατί οι του­ρί­στες που δεν προ­τί­μη­σαν την Τουρ­κία φέτος για τις δια­κο­πές τους πήγαν στην Ισπα­νία που είναι και στο Σεν­γκεν; Το ρεύμα κα­τευ­θύν­θη­κε προς τα εκεί γιατί οι του­ρί­στες θε­ώ­ρη­σαν ότι τους προ­σέ­φε­ρε έναν κα­λύ­τε­ρο συν­δυα­σμό ποιό­τη­τας και ασφά­λειας. Εδώ, εμείς μπο­ρού­με να κά­νου­με πάρα πολλά πράγ­μα­τα για να βελ­τιώ­σου­με τη θέση μας. Μπο­ρού­σε να ανα­πτύ­ξου­με τον το­με­α­κό του­ρι­σμό (θρη­σκευ­τι­κός, πε­ρι­η­γη­τι­κός, συ­νε­δρια­κός, γα­στρο­νο­μι­κός κλπ) καθώς και να δη­μιουρ­γή­σου­με νέες αγο­ρές. Στην Ινδία, την Κίνα αλλά και άλλες ασια­τι­κές χώρες, υπάρ­χει μια ανα­δυο­μέ­νη με­σαία τάξη που πρέ­πει να προ­σελ­κύ­σου­με. Ο Ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός πρέ­πει και μπο­ρεί να γίνει μο­ντέ­λο του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης για την Ευ­ρώ­πη, αρκεί να ερ­γα­στού­με συ­γκρο­τη­μέ­να, με σχέ­διο και συ­νέ­πεια.

• Υπερ-φο­ρο­λό­γη­ση, βαριά μέτρα, «κό­φτης» σε μι­σθούς και συ­ντά­ξεις… Πώς θα έρθει η ανά­πτυ­ξη στην Ελ­λά­δα;

Τί­πο­τα από αυτά δεν συ­νει­σφέ­ρει θε­τι­κά στην ανά­πτυ­ξη της χώρας. Ακόμα χει­ρό­τε­ρα είναι μέτρα που θα μπο­ρού­σα­με να εί­χα­με απο­φύ­γει εάν επι­κρα­τού­σε η σω­φρο­σύ­νη την προη­γού­με­νη χρο­νιά. Λύση δεν είναι βέ­βαια να μοι­ρά­ζου­με και χρή­μα­τα που δεν έχου­με. Η ανά­πτυ­ξη δεν θα έρθει όταν «πέσει χρήμα στην αγορά» από το κρά­τος που εχει πε­ριο­ρι­σμέ­νες δυ­να­τό­τη­τες αλλά από τους ιδιώ­τες επεν­δυ­τές. Πως θα συμ­βεί αυτό; Μέσω της ανα­διά­τα­ξης της οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στη χώρα μας. Χρεια­ζό­μα­στε πε­ρί­που 80 δις επεν­δύ­σεις, 450.000 νέες και καλές θέ­σεις ερ­γα­σί­ας καθώς και με­τα­τό­πι­ση πε­ρί­που 10% του ΑΕΠ από τα μη διε­θνώς εμπο­ρεύ­σι­μα αγαθά και υπη­ρε­σί­ες στα διε­θνώς εμπο­ρεύ­σι­μα αγαθά και υπη­ρε­σί­ες. Ο στό­χος δεν είναι ούτε ου­το­πι­κός ούτε αυ­θαί­ρε­τος, εξυ­πη­ρε­τεί, μά­λι­στα, και ευ­ρύ­τε­ρους στό­χους για την με­τά­βα­ση μας σε ένα νέο πα­ρα­γω­γι­κό υπό­δειγ­μα και είναι από­λυ­τα εφι­κτός σε βάθος δε­κα­ε­τί­ας αρκεί να δη­μιουρ­γή­σου­με συν­θή­κες πο­λι­τι­κής και οι­κο­νο­μι­κής στα­θε­ρό­τη­τας.

• Τι θα γίνει με την Κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά; Υπάρ­χει μέλ­λον ή απαι­τεί­ται άλλη λύση;

Από την αρχή της κρί­σης μέχρι και σή­με­ρα κα­νέ­νας άλλος δεν λοι­δο­ρή­θη­κε και πο­λε­μή­θη­κε σε τέ­τοιο βαθμό όσο η πα­ρά­τα­ξη μας, η οποία ανέ­λα­βε το πο­λι­τι­κό κό­στος χωρίς πε­ρι­στρο­φές μπρο­στά στην άτα­κτη χρε­ο­κο­πία και μά­λι­στα έχο­ντας απέ­να­ντι μας το σύ­νο­λο των κοι­νο­βου­λευ­τι­κών και εξω­κοι­νο­βου­λευ­τι­κών δυ­νά­με­ων. Το ση­μα­ντι­κό όμως είναι να βλέ­που­με μπρο­στά. Η φύση του πο­λι­τι­κού αντα­γω­νι­σμού στην Ελ­λά­δα είναι δι­πο­λι­κή. Πι­θα­νο­λο­γώ ότι μελ­λο­ντι­κά θα έχου­με ένα με­γά­λο κε­ντρο­δε­ξιό και ένα με­γά­λο κε­ντρο­α­ρι­στε­ρό κόμμα στη χώρα μας. Ο χώρος της ευ­ρω­παϊ­κής σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τί­ας δεν μπο­ρεί να εκ­φρα­στεί ούτε από τους θια­σώ­τες του εθνι­κο­λαϊ­κι­σμού ούτε από πο­λι­τι­κούς γυ­ρο­λό­γους που πρω­τα­γω­νι­στούν κυ­βερ­νη­τι­κά σή­με­ρα. Η πο­λι­τι­κή και ιστο­ρι­κή δι­καί­ω­ση της πα­ρά­τα­ξης εύ­χο­μαι να μην επέλ­θει μέσα από μια μη δια­χει­ρί­σι­μη κα­τά­στα­ση για τον τόπο, αλλά από τον ανι­διο­τε­λή αγώνα προ­ο­δευ­τι­κών αν­θρώ­πων που θα κερ­δί­σουν την κοι­νω­νία ξανά, με τις ιδέες και τις προ­τά­σεις τους.