Οθωμανικά μνημεία κι επιγραφές της Ρόδου

• Συ­νερ­γα­σία του Εθνι­κού Ιδρύ­μα­τος Ερευ­νών και της Εφο­ρεί­ας Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου

Στην ανά­δει­ξη του αρ­χι­τε­κτο­νι­κού πλού­του της οθω­μα­νι­κής πε­ριό­δου της Ρόδου με την απο­κα­τά­στα­ση των μνη­μεί­ων, αλλά και την κα­τα­γρα­φή ψη­φιο­ποί­η­σης, με­λέ­της και δη­μο­σί­ευ­σης των οθω­μα­νι­κών επι­γρα­φών στο πλαί­σιο συ­νερ­γα­σί­ας του Εθνι­κού Ιδρύ­μα­τος Ερευ­νών/Ιν­στι­τού­του Ιστο­ρι­κών Ερευ­νών και της Εφο­ρεί­ας Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου, υπό την επι­στη­μο­νι­κή ευ­θύ­νη του Δρ Ηλία Κο­λο­βού, Διευ­θυ­ντή Ερευ­νών του τομέα Νε­ο­ελ­λη­νι­κών Ερευ­νών, προ­χω­ρά το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού. Ση­μειώ­νε­ται ότι η τε­λευ­ταία κα­τα­γρα­φή των οθω­μα­νι­κών επι­γρα­φών που υπάρ­χουν σε ιστο­ρι­κά μνη­μεία, κοι­μη­τή­ριο Μου­ράτ Ρεϊς, στην βι­βλιο­θή­κη Αχμέτ Χα­φούζ κ.α. έγινε προ ει­κο­σα­ε­τί­ας από τον Αμε­ρι­κα­νό αρ­χαιο­λό­γο John Barnes.

Ενώ­νουν δυ­νά­μεις

ΙΙΕ-ΕΦΑ

Άδεια κα­τα­γρα­φής, ψη­φιο­ποί­η­σης, με­λέ­της και δη­μο­σί­ευ­σης των οθω­μα­νι­κών επι­γρα­φών της Ρόδου χο­ρη­γεί­ται στο πλαί­σιο συ­νερ­γα­σί­ας του Εθνι­κού Ιδρύ­μα­τος Ερευ­νών/Ιν­στι­τού­του Ιστο­ρι­κών Ερευ­νών (ΙΙΕ/ΕΙΕ) και της Εφο­ρεί­ας Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου (ΕΦΑ Δω­δε­κα­νή­σου), υπό την επι­στη­μο­νι­κή ευ­θύ­νη του Δρ Ηλία Κο­λο­βού, Διευ­θυ­ντή Ερευ­νών του τομέα Νε­ο­ελ­λη­νι­κών Ερευ­νών. Σύμ­φω­να με την άδεια χο­ρή­γη­σης θα υπο­γρα­φεί σχε­τι­κό Μνη­μό­νιο Συ­νερ­γα­σί­ας ανά­με­σα στο Εθνι­κό Ίδρυ­μα Ερευ­νών και την Εφο­ρεία Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου, στο οποίο θα πε­ρι­γρά­φε­ται ο σκο­πός, το πε­ριε­χό­με­νο, η διάρ­κεια του ερευ­νη­τι­κού προ­γράμ­μα­τος και θα εξει­δι­κεύ­ε­ται η συ­νερ­γα­σία των δύο φο­ρέ­ων. Η πα­ρο­χή στοι­χεί­ων θα γί­νε­ται κα­τό­πιν έγ­γρα­φης άδειας από το ΥΠΠΟ, ενώ για την πα­ρου­σί­α­ση στοι­χεί­ων της βάσης δε­δο­μέ­νων στο δια­δί­κτυο από εν­δια­φε­ρό­με­νο με­λε­τη­τή, θα πρέ­πει να υπο­βλη­θεί νέο αί­τη­μα προς το ΥΠΠΟ (ΕΦΑ Δωδ/νήσου). Επί­σης θα κα­τα­τε­θούν αντί­γρα­φα της πλή­ρους κα­τα­γρα­φής του υλι­κού (ψη­φια­κό και έντυ­πο) στη Εφο­ρεία Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου και στη ΔΒΜΑ για τον εμπλου­τι­σμό των βι­βλιο­θη­κών τους, ανα­φέ­ρε­ται στην από­φα­ση.

Ση­μειώ­νε­ται ότι ο με­γά­λος πλού­τος της οθω­μα­νι­κής πε­ριό­δου της Ρόδου που δι­ήρ­κη­σε από το 1522 έως το 1912 συ­γκε­ντρώ­νε­ται επί το πλεί­στον στο ιστο­ρι­κό νε­κρο­τα­φείο Μου­ράτ Ρεΐς σε τμήμα του αρ­χαιο­λο­γι­κού χώρου του ρω­μαϊ­κού τε­τρά­πυ­λου (Περ­βό­λα) των με­σαιω­νι­κών κήπων του Πα­λα­τιού του Με­γά­λου Μα­γί­στρου. Τα συ­γκε­κρι­μέ­να μνη­μεία κα­λύ­πτουν χρο­νο­λο­γι­κά μία εκτε­νή πε­ρί­ο­δο, από τους ελ­λη­νι­στι­κούς μέχρι και τους οθω­μα­νι­κούς χρό­νους κι έχουν ιδιαί­τε­ρη αρ­χαιο­λο­γι­κή και ιστο­ρι­κή ση­μα­σία. Πιο συ­γκε­κρι­με­να στο νε­κρο­τα­φείο του Μου­ράτ Ρεΐς, που πε­ρι­λαμ­βά­νει το τέ­με­νος που κτί­στη­κε από τον Εμπού Μπε­κρά πασά το 1636-37 και επι­σκευά­στη­κε το 1797, τον τάφο (μαυ­σω­λείο) του κουρ­σά­ρου Μου­ράτ Ρεΐς, που διέ­πρε­ψε ως ναύ­αρ­χος την πε­ρί­ο­δο του Σου­λεϊ­μάν και πέ­θα­νε το 1610 σε ναυ­μα­χία με του Ιπ­πό­τες της Μάλ­τας στην Κύπρο, οκτώ (8) επι­πλέ­ον μαυ­σω­λεία επώ­νυ­μων μου­σουλ­μά­νων αξιω­μα­τού­χων, που έχουν κτι­στεί από το 1610 ως το 1909 κι έχουν την μορφή τουρ­μπέ, δη­λα­δή οκτα­γω­νι­κού χώρου κα­λυμ­μέ­νου με ημι­σφαι­ρι­κό θόλο, πε­ρί­που δια­κό­σιους τά­φους με πε­ρί­τε­χνες και με­γά­λης ιστο­ρι­κής ση­μα­σί­ας, επι­τύμ­βιες στή­λες, και διά­φο­ρα βοη­θη­τι­κά κτί­σμα­τα και απο­τε­λού­σε ου­σια­στι­κά τεκέ, δη­λα­δή μο­να­στή­ρι δερ­βί­ση­δων. Το εν λόγω κοι­μη­τή­ριο ήταν χώρος ταφής της οθω­μα­νι­κής αρι­στο­κρα­τί­ας, δηλ. θρη­σκευ­τι­κοί, κρα­τι­κοί και στρα­τιω­τι­κοί επί­ση­μοι καθώς και συγ­γε­νείς τους, που πέ­θα­ναν απροσ­δό­κη­τα στη Ρόδο, όπως επι­βε­βαιώ­νε­ται από τις ενε­πί­γρα­φες στή­λες των τάφων, ανα­παύ­ο­νταν στο εν λόγω νε­κρο­τα­φείο. Το έργο βρί­σκε­ται σε δια­δι­κα­σία εξέ­λι­ξης από το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού, ενώ στον ευ­ρύ­τε­ρο χώρο πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και κτί­σμα­τα (πχ. Δη­μο­τι­κό Ωδείο) που ολο­κλη­ρώ­θη­καν επί δη­μαρ­χί­ας Φ. Χα­τζη­διά­κου και αντι­δη­μαρ­χί­ας Γ. Κα­κού­λη και Τ. Χα­τζη­ιω­άν­νου όπου και με­τα­φέρ­θη­κε το Δη­μο­τι­κό Ωδείο από την Ρο­δια­κή Έπαυ­λη.

Η απο­κα­τά­στα­ση του συ­νό­λου του ιστο­ρι­κού νε­κρο­τα­φεί­ου και όλων των επι­μέ­ρους στοι­χεί­ων του (σαρ­κο­φά­γοι και ενε­πί­γρα­φες επι­τύμ­βιες στή­λες) θα ανα­δεί­ξει την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή και ιστο­ρι­κή αξία του συ­γκρο­τή­μα­τος, πα­ράλ­λη­λα με την επι­στη­μο­νι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση, που ήδη έχει γίνει, και θα δια­φω­τι­στεί, μία όχι πολύ γνω­στή πε­ρί­ο­δο της ρο­δια­κής ιστο­ρί­ας και της το­πι­κής ιστο­ρί­ας και τέ­χνης. Αντί­στοι­χα πολλά αρ­χι­τε­κτο­νι­κά μέλη υπάρ­χουν και στην Περ­βό­λα όπου προ­βλέ­πε­ται η δη­μιουρ­γία μίας υπαί­θριας ή εν μέρει ημι­υ­παί­θριας δια­χρο­νι­κής γλυ­πτο­θή­κης από την ελ­λη­νι­στι­κή έως την οθω­μα­νι­κή πε­ρί­ο­δο, που θα ανα­πτύσ­σε­ται σε χώ­ρους που χρο­νο­λο­γού­νται στους αντί­στοι­χους χρό­νους.