Δύο μυστικές αποστολές για τύπωμα νομίσματος

Πληθώρα σχεδίων Β κυο­φο­ρού­νταν στις τάξεις της πρώτης κυβέρ­νη­σης της Αρι­στε­ράς. Οπως απο­κα­λύ­πτει σήμερα η «Κ», ο Αλέξης Τσίπρας είχε συστή­σει μυστική ομάδα ειδικών απο­στο­λών. Μεταξύ αυτών, ήταν η δια­πραγ­μά­τευση με τη Μόσχα για το άνοιγμα πιστω­τι­κής γραμμής, εν γνώσει του Πανα­γιώτη Λαφα­ζάνη αλλά εν αγνοία του Γιάνη Βαρου­φάκη. Η ομάδα αυτή απα­σχο­λή­θηκε και με το πώς θα πλη­ρώ­νο­νταν οι υπο­χρε­ώ­σεις του Δημο­σίου (μισθοί και συντά­ξεις) στο σενάριο κατάρ­ρευ­σης των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων.

Ο κ. Βαρου­φά­κης είχε προ­τεί­νει –επα­νει­λημ­μέ­νως– τη χρήση παράλ­λη­λου συστή­μα­τος πλη­ρω­μών. Το σχέδιο απορ­ρί­φθηκε γιατί θεω­ρή­θηκε ότι η αντί­δραση, ιδιαί­τερα των συντα­ξιού­χων, σε περί­πτωση πλη­ρω­μής τους με IOUs ή (ακόμα χει­ρό­τερα) με πιστώ­σεις σε ένα παράλ­ληλο ηλε­κτρο­νικό σύστημα, θα ήταν εκρη­κτική. Ετσι επι­κρά­τησε –σε πολύ προ­κα­ταρ­κτικό επίπεδο– η σκέψη να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν τα απο­θε­μα­τικά σε ευρώ που φυλάσ­σο­νταν στο Νομι­σμα­το­κο­πείο (μη εγκε­κρι­μένα προς κυκλο­φο­ρία από την ΕΚΤ).

Επι­πλέον, είχαν γίνει ενέρ­γειες προ­ε­τοι­μα­σίας της χώρας για έκδοση νέου νομί­σμα­τος. Είχαν γίνει δύο ταξίδια, σε δύο δια­φο­ρε­τι­κές ηπεί­ρους, για επί­σκεψη σε εται­ρείες που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στην έκδοση νομι­σμά­των. Από τα ταξίδια προ­έ­κυψε το συμπέ­ρα­σμα ότι θα χρεια­ζό­ταν του­λά­χι­στον έναν μήνα από τη στιγμή που θα δινόταν η εντολή για να κυκλο­φο­ρή­σει το νέο νόμισμα. Είχαν επίσης γίνει απο­στο­λές σε χώρες της Λατι­νι­κής Αμε­ρι­κής, προ­κει­μέ­νου να συνα­φθούν συμ­φω­νίες για την προ­μή­θεια καυ­σί­μων, μοσχα­ρί­σιου κρέατος και φαρ­μά­κων. Οι άνθρω­ποι που είχαν ανα­λά­βει αυτές τις επαφές, έως και την εβδο­μάδα του δημο­ψη­φί­σμα­τος, συνει­δη­το­ποί­η­σαν ότι ο πρω­θυ­πουρ­γός δεν επι­θυ­μούσε την ενερ­γο­ποί­ηση κανενός εξ αυτών των σχεδίων, που βρί­σκο­νταν ούτως η άλλως σε πολύ πρώιμη φάση. Φοβή­θηκε δύο πράγ­ματα: την απο­χώ­ρηση κορυ­φαίων μελών της κυβέρ­νη­σης και ενδε­χό­μενη προ­σχώ­ρησή τους σε οικου­με­νική χωρίς τη συμ­με­τοχή του και την πιθα­νό­τητα κοι­νω­νι­κής εξέ­γερ­σης.

Παρά τα ηρωικά του τιτι­βί­σματα την Κυριακή 28 Ιουνίου περί της αντί­θε­σης της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης στους κεφα­λαια­κούς ελέγ­χους, ο κ. Βαρου­φά­κης γνώριζε στη φάση εκείνη ότι ήταν ανα­πό­φευ­κτοι. Οι τρά­πε­ζες, αν άνοιγαν τη Δευτέρα, θα «πέθαι­ναν» από ακα­τά­σχετη αιμορ­ρα­γία μαζικών απο­σύρ­σεων κατα­θέ­σεων, στο πλαίσιο του πανικού που είχε προ­κα­λέ­σει η προ­κή­ρυξη δημο­ψη­φί­σμα­τος. Ηδη την προη­γού­μενη ημέρα, στην επί­σκεψη των κ. Δρα­γα­σάκη και Τσα­κα­λώ­του στον Μάριο Ντράγκι, οι δύο πλευρές είχαν συζη­τή­σει για την επιβολή των ελέγχων και είχαν συμ­φω­νή­σει να γίνει με τρόπο «ομαλό και ανα­στρέ­ψιμο», όπως ανα­φέ­ρει στην «Κ» ο κ. Δρα­γα­σά­κης.

Στο Συμ­βού­λιο Συστη­μι­κής Ευστά­θειας εκείνο το από­γευμα, ο κ. Βαρου­φά­κης εμφα­νί­σθηκε συνερ­γά­σι­μος και μάλλον ευδιά­θε­τος. Σχο­λί­ασε μάλιστα ότι οι κεφα­λαια­κοί έλεγχοι είχαν τα θετικά τους, καθώς θα αυξα­νό­ταν η χρήση καρτών. Η συνε­δρί­αση έληξε κατά τις 8, με τα βασικά σημεία της ΠΝΠ έτοιμα. Ωστόσο, ο κ. Στουρ­νά­ρας ενη­με­ρώ­θηκε για την τελική έκδοση της Πράξης πέντε λεπτά πριν από την προ­θε­σμία (τα μεσά­νυ­κτα) που του είχε δοθεί από την ΕΚΤ, με την πάροδο της οποίας θα λαμ­βά­νο­νταν δρα­στικά, μη ανα­στρέ­ψιμα μέτρα.

Στο μεσο­διά­στημα, φτά­νο­ντας –με μεγάλη καθυ­στέ­ρηση– στο Μαξίμου, ο κ. Βαρου­φά­κης αντι­με­τώ­πισε ομαδικά πυρά. Ο κ. Τσίπρας εξορ­γί­στηκε όταν συνει­δη­το­ποί­ησε ότι το προ­σχέ­διο της ΠΝΠ δεν είχε πρό­βλεψη για το ποσό που θα μπο­ρού­σαν να απο­σύ­ρουν ανά εβδο­μάδα οι συντα­ξιού­χοι. Για πολλούς παρευ­ρι­σκο­μέ­νους ήταν ενδει­κτικό της ελα­φρό­τη­τας με την οποία ο κ. Βαρου­φά­κης δια­χει­ρι­ζό­ταν την κατά­σταση.

Ο τελευ­ταίος έχει ισχυ­ρι­στεί ότι σε αυτή τη φάση ειση­γή­θηκε τα αντί­με­τρα που θεω­ρούσε ότι θα υπο­χρέ­ω­ναν τελικά τους Ευρω­παί­ους σε συμ­βι­βα­σμό: την ανα­διάρ­θρωση των (υπό ελλη­νικό Δίκαιο) κρα­τι­κών ομο­λό­γων στην κατοχή της ΕΚΤ, την εισα­γωγή ενός παράλ­λη­λου ηλε­κτρο­νι­κού συστή­μα­τος πλη­ρω­μών και την ανά­κτηση ελέγχου της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος. Σύμφωνα με τον ίδιο τον κ. Βαρου­φάκη (στη συνέ­ντευξή του στο ΣΚΑΪ), στην εισή­γηση, που έγινε συντε­ταγ­μένα στο πλαίσιο του λεγό­με­νου «πολε­μι­κού συμ­βου­λίου» έξι ατόμων, αντι­τά­χθηκε ο αντι­πρό­ε­δρος της κυβέρ­νη­σης, που έπεισε τελικά τον πρω­θυ­πουργό.

Η όποια εισή­γηση του κ. Βαρου­φάκη όμως φαί­νε­ται ότι έγινε κυριο­λε­κτικά «στο πόδι». Ο κ. Δρα­γα­σά­κης δηλώνει στην «Κ» ότι δεν υπήρξε κάποια συνά­ντηση της ομάδας στην οποία ανα­φέ­ρε­ται ο πρώην υπουρ­γός και ότι το βράδυ εκείνο ο κ. Βαρου­φά­κης επα­νέ­λαβε ιδέες που είχε επα­να­λά­βει αρκετές φορές στο παρελ­θόν, «ανα­φέ­ρο­ντας μάλιστα ότι δεν θα μπο­ρού­σαν να υλο­ποι­η­θούν, γιατί δεν είχε γίνει η απα­ραί­τητη προ­ε­τοι­μα­σία και οι συνέ­πειες θα ήταν κατα­στρο­φι­κές». «Είχα πει –και το επα­νέ­λαβα τις μέρες εκείνες του Ιουνίου– ότι μία παρά­ταση της κατά­στα­σης μη συμ­φω­νίας θα μας οδη­γούσε ξανά στην ανάγκη προ­σφυ­γής στο ΔΝΤ, αφού δεν θα είχαμε συνάλ­λαγμα για εισα­γω­γές», προ­σθέ­τει. Σχετικά με τον κ. Βαρου­φάκη, δηλώνει με νόημα: «Γίνεται μία προ­σπά­θεια από κάποιους να ξανα­γρα­φτεί η Ιστορία».

Ο Πανα­γιώ­της Λαφα­ζά­νης, μιλώ­ντας στην «Κ», δηλώνει και αυτός άγνοια για τη διε­ξα­γωγή μιας τέτοιας ψηφο­φο­ρίας, αλλά και του ίδιου του «πολε­μι­κού συμ­βου­λίου». Αν έγινε τέτοια ψηφο­φο­ρία πάντως –σημειώ­νει– «δεν είναι τρόπος αυτός να παίρνει απο­φά­σεις, και ιδιαί­τερα τέτοιου βάρους, μία κυβέρ­νηση, παρα­κάμ­πτο­ντας τα θεσμικά όργανα».

Καθη­με­ρινή