Ξεκίνησε από τη Ρόδο μεγάλη συνεργασία για τη σταδιακή στροφή προς συμπόρευση της τουριστικής ανάπτυξης με το περιβάλλον

Ανοικτά στη θάλασσα της Ρόδου ένας θηλυκός «φυση­τή­ρας» (το μεγα­λύ­τερο σε μέγεθος είδος οδο­ντο­κή­τους στον κόσμο), σε ανα­ζή­τηση τροφής ξεκινά κατά­δυση για τα 800 μέτρα βάθος. Αν το σωμα­τικό σου βάρος είναι 20 τόνοι, τότε το γεμάτο θαλασ­σι­νές λιχου­διές υπο­θα­λάσ­σιο φαράγγι απο­τε­λεί το ιδανικό σημείο για ένα καλό γεύμα. Το μερικών μηνών μωρό «φυση­τη­ράκι» της παρα­μέ­νει κοντά στην επι­φά­νεια.

Στα υδρό­φωνα και τα μόνιτορ των επι­στη­μό­νων που παρα­κο­λου­θούν από μακριά έχει κατα­γρα­φεί ένας ήχος που θεω­ρή­θηκε ίσως ως μία πιθανή εντολή της μητέρας του ώστε το μικρό να παρα­μεί­νει στο συγκε­κρι­μένο σημείο μέχρι αυτή να ανα­δυ­θεί και να το θηλάσει. Όμως το «φυση­τη­ράκι» έχει διάθεση για παι­χνίδι, φεύγει από το σημείο όπου έπρεπε να περι­μέ­νει, κάνει βόλτες, πλη­σιά­ζει στο φάρο του Αγίου Νικο­λάου, όσο η μητέρα του βρί­σκε­ται κάπου χαμένη στον αχανή βυθό. Κάποια στιγμή στο υδρό­φωνο φτάνει ένας ήχος από τη μητέρα που ξεκι­νάει την ανάδυσή της χορ­τα­σμένη και δίνει σήμα. Το «φυση­τη­ράκι» προ­φα­νώς ακούει, κολυμπά γρήγορα και επι­στρέ­φει σαν καλό παιδί στο σημείο της θάλασ­σας όπου η μητέρα του «είχε πει» πως πρέπει να περι­μέ­νει. Οι δυο τους σμίγουν και συνε­χί­ζουν την πλεύση προς το νότο μαζί με άλλα μέλη της κοι­νω­νι­κής τους ομάδας. Αυτές οι μαγευ­τι­κές εικόνες από το Αιγαίο, μας θυμί­ζουν πόσο λίγο το γνω­ρί­ζουμε, αλλά και πόσο μεγάλη ευθύνη μοι­ρα­ζό­μα­στε όλοι για την προ­στα­σία του.

Οι επι­στή­μο­νες παρα­κο­λου­θούν εντυ­πω­σια­σμέ­νοι και ένας από τους μετα­πτυ­χια­κούς φοι­τη­τές του Essex που μελε­τάει παράλ­ληλα και τα «Περί Ζώων» του Αρι­στο­τέλη μονο­λο­γεί ότι «από εδώ άρχισε η θαλάσ­σια επι­στήμη».

Αυτή είναι η θάλασσα της Ρόδου και το πλούσιο σε ζωή Αιγαίο, η περιοχή την οποία οι του­ρι­στι­κοί οργα­νι­σμοί εξα­κο­λου­θούν να την «πωλούν» ως τον ιδανικό προ­ο­ρι­σμό για ήλιο – θάλασσα, όταν την ίδια στιγμή τα συμ­βού­λια των σημα­ντι­κό­τε­ρων επι­στη­μο­νι­κών φορέων στον κόσμο την ανα­γνω­ρί­σει ως από τις παγκο­σμίως σημα­ντι­κό­τε­ρες για τη μελέτη της θαλάσ­σιας βιο­ποι­κι­λό­τη­τας.

Σύνδεση του του­ρι­σμού με το περι­βάλ­λον

Αυτό το ρεπορ­τάζ θα ήταν πιο εύκολο να ξεκι­νή­σει μ’ ένα πραγ­μα­τικό σενάριο τρόμου.

Με μια ερώτηση του τύπου: Τι θα γινόταν αν σ’ ένα από τα δεκάδες δεξα­με­νό­πλοια που πλέουν καθη­με­ρινά στα διεθνή και εθνικά ύδατα του Αιγαίου συνέ­βαινε κάποιου είδους ατύχημα και το φορτίο του ξεχύ­νο­νταν στη θάλασσα;

Στο ερώτημα αυτό θα δινόταν η ακό­λουθη, επίσης πραγ­μα­τική, απά­ντηση: Έχει εκτι­μη­θεί πως αν ένα τέτοιο γεγονός συνέ­βαινε στο μπου­γάζι ανάμεσα στη Μύκονο και την Ικαρία, τότε σε χρονικό διά­στημα 24 ωρών η πετρε­λαιο­κη­λίδα θα είχε εξα­πλω­θεί σε μεγάλο μέρος του κεντρι­κού και νότιου Αιγαίου. Η ανυ­πο­λό­γι­στη οικο­λο­γική κατα­στροφή θα ήταν η μία επί­πτωση.

Η δεύτερη άμεση και μακρο­πρό­θε­σμη επί­πτωση θα έπεφτε βαριά στο του­ρι­στικό προϊόν των νησιών.

Γενικά είναι πιο εύκολο να κινη­το­ποι­η­θούν οι πολίτες (επι­χει­ρη­μα­τίες και μη) μέσα από τον τρόμο. Ωστόσο, το περι­βάλ­λον και η φύση ανα­γεν­νά­ται μέσα από τα θετικά συναι­σθή­ματα (έρωτας, αγάπη) κι όχι τα αρνη­τικά (τρόμος, φόβος).

Γι’ αυτό όλη η πρω­το­βου­λία, όπως περι­γρά­φε­ται παρα­κάτω, στη­ρί­ζε­ται στους τρόπους που το πλήθος των θετικών συναι­σθη­μά­των που προ­κα­λεί η ανα­γέν­νηση του περι­βάλ­λο­ντος μπορούν να σταθούν με ειλι­κρί­νεια ως ένα από τα κέρδη του κάθε επι­σκέ­πτη των νησιών και των θαλασ­σών μας.

Τα βασικά πεδία δια­σύν­δε­σης του του­ρι­σμού με το περι­βάλ­λον σχε­διά­στηκε να είναι τα ακό­λουθα:

• Υπο­στή­ριξη στην ολο­κλή­ρωση και λει­τουρ­γία του Κατα­φυ­γίου Θαλάσ­σιας Ζωής Αιγαίου που δημιουρ­γεί­ται στους Λειψούς, για την απο­κα­τά­σταση και φιλο­ξε­νία αιχ­μά­λω­των δελ­φι­νιών, το οποίο θα λει­τουρ­γεί και ως κέντρο περί­θαλ­ψης για τα σπάνια θαλάσ­σια θηλα­στικά και χελώνες.

Λόγω της πολ­λα­πλής και­νο­το­μίας της λει­τουρ­γίας τους, ήδη για το Κατα­φύ­γιο αυτό υπάρχει εξαι­ρε­τικά μεγάλο ενδια­φέ­ρον πολιτών και επι­χει­ρη­μα­τιών από όλο τον κόσμο, βρί­σκε­ται στη φάση της ολο­κλή­ρω­σης και εφόσον όλα κυλή­σουν ομαλά, τότε η λει­τουρ­γία του θα ξεκι­νή­σει στους πρώτους μήνες του επό­με­νου έτους. Στόχος είναι να προ­ω­θή­σει την ευαι­σθη­το­ποί­ηση των πολιτών για όλα εκείνα που αφορούν τη θαλάσ­σια ζωή, την εκμε­τάλ­λευσή της από τον άνθρωπο και να συμ­με­τά­σχουν ενεργά ώστε να επέλθει ισορ­ρο­πία.

• Η επα­να­φύ­τευση των θαλάσ­σιων λιβα­διών Ποσει­δω­νίας.

Οι Ποσει­δω­νίες, δηλαδή τα δάση των θαλασ­σών μας είναι εκείνα που μας χαρί­ζουν πολύ­τιμο οξυγόνο και δια­τη­ρούν την εξαι­ρε­τική διαύ­γεια των νερών του Αιγαίου. Από αυτές ανα­κό­πτε­ται η δύναμη των υπο­θα­λάσ­σιων ρευ­μά­των του χειμώνα κι έτσι προ­στα­τεύ­ο­νται οι παρα­κεί­με­νες παρα­λίες.

Αν κατα­στρα­φεί ένα λιβάδι Ποσει­δω­νίας, τότε είναι απλώς θέμα μερικών μηνών να χαθεί ολο­κλη­ρω­τικά και κοντινή της παραλία. Επι­πρό­σθετα, μέσα στο λιβάδι βρί­σκουν τροφή και «στέγη» περισ­σό­τερα από 1000 είδη θαλάσ­σιας πανίδας..

Η επα­να­φύ­τευση των λιβα­διών Ποσει­δω­νίας του Αιγαίου απο­τε­λεί πρω­το­πο­ριακή δράση που ήδη υλο­ποιεί­ται στα Δωδε­κά­νησα και έχει προ­κα­λέ­σει το ενδια­φέ­ρον και τη συνερ­γα­σία επι­στη­μό­νων από κορυ­φαία πανε­πι­στή­μια Ευρώπης και Αμε­ρι­κής. Το ζητού­μενο αυτής της δράσης είναι κάθε ξενο­δό­χος να ανα­λά­βει τη φύτευση ενός λιβα­διού στη θάλασσα μπροστά από την παρα­θα­λάσ­σια μονάδα του.

• Συντο­νι­σμός των περι­βαλ­λο­ντι­κών φορέων με τους επι­χει­ρη­μα­τίες του του­ρι­σμού ώστε ωθήσουν τις εθνικές αρχές να θέσουν έναν λει­τουρ­γικό μηχα­νι­σμό ελέγχου της κίνησης των δεξα­με­νό­πλοιων και των λοιπών εμπο­ρι­κών πλοίων στο Αιγαίο, αλλά και έναν απο­τε­λε­σμα­τικό μηχα­νι­σμό αντα­πό­κρι­σης στα θαλάσ­σια ατυ­χή­ματα.

Ο στόχος εδώ είναι διττός: Από τη μία, να περιο­ρι­στεί η πιθα­νό­τητα κατα­στρο­φι­κού ατυ­χή­μα­τος μέσα από την εφαρ­μογή καλών πρα­κτι­κών και από την άλλη, να γίνει ουσια­στι­κός σχε­δια­σμός (εξο­πλι­σμός – δράση) για τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει η αντι­με­τώ­πιση και η αντιρ­ρυ­πα­ντική δια­χεί­ριση ενός ατυ­χή­μα­τος μεγάλης κλί­μα­κας.

• Υπάρχει μια πλειάδα άλλων δράσεων, π.χ. αντι­με­τώ­πιση της πλα­στι­κής ρύπαν­σης των θαλασ­σών, δια­χεί­ριση χωμα­τε­ρών στα νησιά, αντι­με­τώ­πιση της υπε­ρα­λί­ευ­σης, δημιουρ­γία ειδικού τύπου αει­φο­ρι­κών αγκυ­ρο­βο­λίων για τα σκάφη ανα­ψυ­χής και πολλά άλλα.

Όλες αυτές οι δράσεις, που είναι τόσο κρί­σι­μες για το Αύριο των νησιών μας είναι δυνατόν να εντα­χθούν στα­διακά στο γενι­κό­τερο σχε­δια­σμό δια­σύν­δε­σης του του­ρι­σμού με το περι­βάλ­λον.

Ποιοι συμ­με­τέ­χουν

Ακρο­γω­νιαία λίθος όλων των παρα­πάνω περι­βαλ­λο­ντι­κών δράσεων είναι το Ινστι­τούτο Θαλάσ­σιας Προ­στα­σίας «Αρχι­πέ­λα­γος».

Όλα όσα έχουν περι­γρα­φεί απο­τε­λούν μέρος των πρω­το­πο­ρια­κών του δράσεων.

Σήμερα, το «Αρχι­πέ­λα­γος» δια­θέ­τει πέντε δικά του ερευ­νη­τικά σκάφη και υπο­δο­μές σε Λειψούς, Σάμο, Ικαρία, Οινού­σες και Αθήνα.

Στις ερευ­νη­τι­κές του βάσεις και σταθ­μούς εργά­ζο­νται καθ’ όλη τη διάρ­κεια του έτους προ­πτυ­χια­κοί και μετα­πτυ­χια­κοί φοι­τη­τές από τα πανε­πι­στή­μια όλου του κόσμου, ώστε να εντα­χθούν στα επι­στη­μο­νικά του προ­γράμ­ματα.

Η συμ­με­τοχή τους στις δράσεις του «Αρχι­πε­λά­γους» απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θεση ολο­κλή­ρω­σης των σπουδών τους !! Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι σήμερα στους Λειψούς βρί­σκο­νται 75 φοι­τη­τές, από πανε­πι­στή­μια της Ευρώπης, της Αμε­ρι­κής και της Ασίας.

Ο κάθε ένας από αυτούς και αυτές έχει το δικό του πρό­γραμμα και θα παρα­μεί­νει στο νησί για διά­στημα μερικών μηνών ή μερικών ετών, μέχρις ότου ολο­κλη­ρώ­σει τη σχετική έρευνα.

Οι επι­κε­φα­λής του «Αρχι­πε­λά­γους» Θοδωρής Τσι­μπί­δης και Ανα­στα­σία Μήλιου, έχουν αφιε­ρώ­σει ολό­κληρή τους τη ζωή στις έρευνες για τη θαλάσ­σια ζωή και την προ­στα­σία του Αιγαίου. Οι δυο τους έχουν λάβει βαρύ­τι­μους τίτλους, από όλους τους διε­θνείς οργα­νι­σμούς.

Μεταξύ των τίτλων που κατέχει η κα. Μήλιου είναι κι εκείνος της Πρέ­σβει­ρας της Ελλάδος για την Αειφόρο Θαλάσ­σια Πολι­τική της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Στη δράση καλού­νται να συμ­με­τά­σχουν οι ντόπιοι ξενο­δό­χοι, αλλά και ο σύλ­λο­γος Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων Ρόδου, η δε πρω­το­βου­λία όπως και ο συντο­νι­σμός όλων ανήκει στην ομάδα ανά­δει­ξης της ποιό­τη­τας Ρόδου – Σύμης «Luxury is culture». Στελέχη του «Luxury is culture» δήλωσαν προς τη «δημο­κρα­τική» ότι «ήδη υπάρχει σημα­ντική αντα­πό­κριση όλων.

Με τους Ρόδιους ξενο­δό­χους που συζη­τή­θηκε η δράση δηλώ­θηκε αμέσως υπο­στή­ριξη και ζητή­θη­καν λεπτο­μέ­ρειες συμ­με­το­χής. Άμεση ήταν και η αντα­πό­κριση του συλ­λό­γου Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων Ρόδου, που δια του προ­έ­δρου του κ. Γιώργου Ματσί­γκου δηλώ­θηκε ετοι­μό­τητα να τεθούν επί τάπητος όλα όσα αφορούν τη δια­σύν­δεση του του­ρι­σμού με το περι­βάλ­λον».

Το πρώτο βήμα προς την κατεύ­θυνση αυτή έχει ήδη γίνει, ενώ το επόμενο θα υλο­ποι­η­θεί από την «Luxury is culture» αμέσως μετά τη σεζόν, οπότε επι­στή­μο­νες του Ινστι­τού­του «Αρχι­πέ­λα­γος» έχουν ήδη κληθεί να έρθουν στη Ρόδο.

Εδώ, θ’ ανα­λύ­σουν προς τους επι­χει­ρη­μα­τίες του του­ρι­σμού όλες εκείνες τις ενέρ­γειες που πρέπει να γίνουν, αλλά κι εκείνες που δεν πρέπει να γίνο­νται ώστε το Αιγαίο να παρα­μεί­νει ένας από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους βιο­τό­πους, αλλά και ένας από τους πιο σημα­ντι­κούς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς του κόσμου.