Foreign Policy: Ο Ερντογάν «διψά» για πόλεμο στην Ανατολική Μεσόγειο

Ως πιο επι­κίν­δυ­νη από άλλες φορές, καθώς η Τουρ­κία μπο­ρεί να είναι έτοι­μη να κλι­μα­κώ­σει την πο­λε­μι­κή πέρα από την απλή ρη­το­ρι­κή, χα­ρα­κτη­ρί­ζει την πα­ρού­σα αντι­πα­ρά­θε­ση στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο στο Foreign Policy.

Το πε­ριο­δι­κό σε άρθρο με τίτλο «Η Τουρ­κία δι­ψά­ει για πό­λε­μο με την Κύπρο» και υπό­τι­τλο «Ο Ερ­ντο­γάν δεν φαι­νό­ταν ποτέ τόσο αδύ­να­μος στο εσω­τε­ρι­κό ούτε τόσο επι­θε­τι­κός με τους γεί­το­νές του στη Με­σό­γειο» έχει προ­κα­λέ­σει αντι­δρά­σεις.

Όπως ανα­φέ­ρει το άρθρο, όταν ο Μπε­ράτ Αλ­μπαϊ­ράκ, υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών της Τουρ­κί­ας και γα­μπρός του Τούρ­κου προ­έ­δρου Ρε­τζέπ Ταγίπ Ερ­ντο­γάν, ανα­κοί­νω­σε στις 12 Μαΐου ότι η χώρα του θα έστελ­νε σύ­ντο­μα ένα πλωτό γε­ω­τρύ­πα­νο σε πε­ριο­χή που ανή­κει στην Κύπρο, θα ήταν εύ­κο­λο να θε­ω­ρη­θεί η κί­νη­ση αυτή ως ένα ακόμη ακίν­δυ­νο ξέ­σπα­σμα των εδα­φι­κών αμ­φι­σβη­τή­σε­ων που με­τρούν δε­κα­ε­τί­ες στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Ωστό­σο αυτή τη φορά η κα­τά­στα­ση είναι πολύ πιο επι­κίν­δυ­νη, επι­ση­μαί­νει ο αρ­θρο­γρά­φος, επει­δή υπάρ­χουν εν­δεί­ξεις ότι η Τουρ­κία μπο­ρεί να είναι έτοι­μη να κλι­μα­κώ­σει την αντι­πα­ρά­θε­ση πέρα από την απλή ρη­το­ρι­κή. Η ανα­κοί­νω­ση του Αλ­μπαϊ­ράκ έγινε μία ημέρα πριν από την έναρ­ξη των ετή­σιων ναυ­τι­κών γυ­μνα­σί­ων Θα­λασ­σό­λυ­κος στο Αι­γαίο και στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο. Στις 15 Μαΐου, ο τούρ­κος υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Με­βλούτ Τσα­βού­σο­γλου επα­νέ­λα­βε την πρό­θε­ση της χώρας του να αγο­ρά­σει το αμυ­ντι­κό σύ­στη­μα πυ­ραύ­λων S-400 από τη Ρωσία, ένα θέμα που είναι από μόνο του πηγή εντά­σε­ων με τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, ενώ κα­θ΄ό­λη αυτή την πε­ρί­ο­δο, τουρ­κι­κά μα­χη­τι­κά πα­ρα­βιά­ζουν τον ελ­λη­νι­κό ενα­έ­ριο χώρο σχε­δόν κα­θη­με­ρι­νά.

Και πάλι, όλα αυτά θα μπο­ρού­σαν να ει­δω­θούν ως μέρος μιας γε­νι­κά προ­βλη­μα­τι­κής σχέ­σης ανά­με­σα στην Τουρ­κία και στη Δύση μετά τις δια­δη­λώ­σεις για το Πάρκο Γκεζί και την κλι­μά­κω­ση του πο­λέ­μου στη Συρία, όταν ο Ερ­ντο­γάν άρ­χι­σε να πα­γιώ­νει την εξου­σία του στο εσω­τε­ρι­κό σχε­δόν πριν από έξι χρό­νια. Ωστό­σο οι πρό­σφα­τες το­πι­κές εκλο­γές την Κων­στα­ντι­νού­πο­λη –κατά τις οποί­ες ο Ερ­ντο­γάν έχασε την πόλη που θε­ω­ρεί έδρα της εξου­σί­ας του–έχουν σαφώς τρο­μά­ξει τον κά­πο­τε ακλό­νη­το ισχυ­ρό άνδρα κά­νο­ντάς τον να υπερ­βά­λει εαυ­τόν και να προ­κα­λέ­σει τη διε­ξα­γω­γή νέων εκλο­γών. Αυτό θα μπο­ρού­σε να γίνει μπού­με­ρανγκ για τον τούρ­κο ηγέτη καθώς τα κόμ­μα­τα της αντι­πο­λί­τευ­σης απέ­συ­ραν τους υπο­ψη­φί­ους τους και εξέ­φρα­σαν τη στή­ρι­ξή τους στον υπο­ψή­φιο του Ρε­που­μπλι­κα­νι­κού Λαϊ­κού Κόμ­μα­τος Εκρέμ Ιμά­μο­γλου, ο οποί­ος ανα­δεί­χθη­κε νι­κη­τής στον πρώτο γύρο.

Την ίδια στιγ­μή, η κα­τά­στα­ση της οι­κο­νο­μί­ας επι­δει­νώ­νε­ται όπως δεί­χνει η πτώση της τουρ­κι­κής λίρας και η γκρί­νια για τον Ερ­ντο­γάν μέσα στο ίδιο του το κόμμα. Η ψυχρή υπο­δο­χή που έλαβε ο πρό­ε­δρος κατά την επί­σκε­ψή του πέ­ρυ­σι στην «ΤΔΒΚ», την κα­τε­χό­με­νη βό­ρεια Κύπρο, δεν βο­ή­θη­σε τη θέση του στο εσω­τε­ρι­κό.

Σί­γου­ρα ο Ερ­ντο­γάν δεν πε­ρί­με­νε αυτές τις εξε­λί­ξεις, ση­μειώ­νει ο αρ­θρο­γρά­φος. Οι Τούρ­κοι μπο­ρεί τε­λι­κά να βγουν κερ­δι­σμέ­νοι από την αιφ­νί­δια εξα­σθέ­νι­ση του απο­λυ­ταρ­χι­κού προ­έ­δρου τους. Όμως όσον αφορά τη διε­θνή πο­λι­τι­κή, τα απο­τε­λέ­σμα­τα είναι πολύ πιο αμ­φί­ση­μα. Η Ιστο­ρία δεί­χνει πως οι ηγέ­τες που φαί­νε­ται ότι αρ­χί­ζουν να χά­νουν τον έλεγ­χο της εξου­σί­ας έχουν κί­νη­τρο για να ορ­γα­νώ­σουν μια επί­δει­ξη δύ­να­μης και να ενώ­σουν τη βάση τους μπρο­στά σε μια επι­κεί­με­νη εξω­τε­ρι­κή απει­λή. Ο Ερ­ντο­γάν έχει κάθε λόγο να προ­κα­λέ­σει εχθρο­πρα­ξί­ες με την Ελ­λά­δα προ­κει­μέ­νου να απο­σπά­σει την προ­σο­χή από τα προ­βλή­μα­τα που αντι­με­τω­πί­ζει στο εσω­τε­ρι­κό.

Η Τουρ­κία δεν επέ­τρε­ψε ποτέ στην Κύπρο να επω­φε­λη­θεί από τα κοι­τά­σμα­τα φυ­σι­κού αε­ρί­ου στα ύδατά της χωρίς κά­ποιου εί­δους αντι­πα­ρά­θε­ση. Η στρα­τη­γι­κή της Τουρ­κί­ας στο Αι­γαίο είναι συ­νε­πής εδώ και πολ­λές δε­κα­ε­τί­ες: ασκώ πίεση, απο­τυ­πώ­νω απαι­τή­σεις, πε­ρι­μέ­νω μια κρίση και στη συ­νέ­χεια φέρνω την άλλη πλευ­ρά στο τρα­πέ­ζι με τους δι­κούς μου όρους. Αυτό είναι που ο Ερ­ντο­γάν προ­σπα­θεί να κάνει στην Κύπρο αυτή τη στιγ­μή, υπο­στη­ρί­ζει ο αρ­θρο­γρά­φος.

Είναι δύ­σκο­λο να πούμε ποια μπο­ρεί να είναι τα όρια της τρέ­χου­σας αντι­πα­ρά­θε­σης. Οι συν­θή­κες τώρα δη­μιουρ­γούν ένα επι­κίν­δυ­νο μείγ­μα. Ο Ερ­ντο­γάν έχει απο­μα­κρύ­νει στα­θε­ρά την Τουρ­κία από τους διε­θνείς θε­σμούς στους οποί­ους ανή­κει (ΝΑΤΟ) και εκεί­νους στους οποί­ους κά­πο­τε φι­λο­δο­ξού­σε να εντα­χθεί (Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση) και την έχει φέρει πιο κοντά στη Ρωσία στην προ­σπά­θειά του να αυ­το­α­να­γο­ρευ­θεί πε­ρι­φε­ρεια­κός ηγέ­της στη Μέση Ανα­το­λή. Την ίδια ώρα, η Κύ­προς και η Ελ­λά­δα είναι και οι δύο μέλη με υπό­λη­ψη στην ΕΕ.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, η Ελ­λά­δα έχει κι­νη­θεί πιο κοντά στις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες και στο ΝΑΤΟ από οπο­τε­δή­πο­τε άλ­λο­τε τα τε­λευ­ταία 40 χρό­νια. Ο Έλ­λη­νας πρω­θυ­πουρ­γός Αλέ­ξης Τσί­πρας έχει προ­ω­θή­σει στε­νό­τε­ρες σχέ­σεις τόσο με το Ισ­ρα­ήλ όσο και με την Αί­γυ­πτο που είναι εταί­ροι της Κύ­πρου στις προ­σπά­θειες εκ­με­τάλ­λευ­σης των πόρων της σε φυ­σι­κό αέριο.

Η Ευ­ρώ­πη έχει ση­μα­ντι­κό ρόλο να δια­δρα­μα­τί­σει στην απο­τρο­πή μιας σύ­γκρου­σης, εκτι­μά ο αρ­θρο­γρά­φος του Foreign Policy. Η επι­κε­φα­λής εξω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής της ΕΕ Φε­ντε­ρί­κα Μο­γκε­ρί­νι εξέ­φρα­σε «με­γά­λη ανη­συ­χία» για τα σχέ­δια της Τουρ­κί­ας. «Κα­λού­με επει­γό­ντως την Τουρ­κία να επι­δεί­ξει αυ­το­συ­γκρά­τη­ση, να σε­βα­στεί τα κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα της Κύ­πρου στην απο­κλει­στι­κή οι­κο­νο­μι­κή της ζώνη και να από­σχει από οποια­δή­πο­τε τέ­τοια πα­ρά­νο­μη δράση στην οποία η ΕΕ θα αντα­πο­κρι­θεί κα­τάλ­λη­λα και με πλήρη αλ­λη­λεγ­γύη προς την Κύπρο» δή­λω­σε στις 4 Μαΐου, ενώ τον Ια­νουά­ριο ο Γάλ­λος πρό­ε­δρος Εμα­νου­έλ Μα­κρόν είχε δη­λώ­σει πως η Γαλ­λία υπο­στη­ρί­ζει το δι­καί­ω­μα της Κύ­πρου να εκ­με­ταλ­λευ­θεί τα απο­θέ­μα­τα φυ­σι­κού αε­ρί­ου ανοι­κτά των ακτών της, παρά τις αντιρ­ρή­σεις της Τουρ­κί­ας. Η τρέ­χου­σα προ­σέγ­γι­ση της ΕΕ να προ­στα­τεύ­ει τα σύ­νο­ρά της, ωστό­σο, δεν είναι πι­θα­νό να είναι αρ­κε­τή για να απο­τρέ­ψει τον Ερ­ντο­γάν.

Υπάρ­χουν ευ­ρύ­τε­ρα γε­ω­πο­λι­τι­κά στοι­χή­μα­τα για την Ευ­ρώ­πη. Σε πε­ρί­πτω­ση κλι­μά­κω­σης, πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης οποιασ­δή­πο­τε μορ­φής στρα­τιω­τι­κής σύ­γκρου­σης, η ανα­πο­φα­σι­στι­κό­τη­τα συμ­μά­χων της Κύ­πρου και της Ελ­λά­δας θα ακυ­ρώ­σει τις επι­λο­γές που έχουν κάνει τα δύο μέλη της ΕΕ να ενι­σχύ­σουν τους δε­σμούς τους με τη Δύση και θα προ­κα­λέ­σουν πε­ραι­τέ­ρω αμ­φι­σβή­τη­ση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας του ΝΑΤΟ.

Αυτό δεν ση­μαί­νει πως οι χει­ρι­σμοί της ΕΕ απέ­να­ντι στην Τουρ­κία και στον Ερ­ντο­γάν ήταν τόσο καλοί όσο θα μπο­ρού­σε να ήταν ή ότι η Ελ­λά­δα, η Κύ­προς και το Ισ­ρα­ήλ δεν έχουν λάβει από μόνες τους απο­φά­σεις που έχουν αυ­ξή­σει τις εντά­σεις στην πε­ριο­χή, υπο­στη­ρί­ζει ο αρ­θρο­γρά­φος. Όμως αυτά τα επι­χει­ρή­μα­τα δεν έχουν σχέση με την πα­ρού­σα κα­τά­στα­ση. Ο οδι­κός χάρ­της που ακο­λου­θεί ο Ερ­ντο­γάν είναι δικής του επι­νό­η­σης, όπως και οι αι­τί­ες των προ­βλη­μά­των του. Α

πα­ντώ­ντας στις προ­κλή­σεις του, η Ευ­ρώ­πη πρέ­πει τώρα να ακο­λου­θή­σει μια προ­σγειω­μέ­νη, αλλά στα­θε­ρή προ­σέγ­γι­ση, που δεν θα αφή­νει πε­ρι­θώ­ριο για αμ­φι­βο­λί­ες ότι η Κύ­προς και η Ελ­λά­δα έχουν συμ­μά­χους στο πλευ­ρό τους. Αυτό θα βοη­θή­σει πε­ρισ­σό­τε­ρο να απο­τρα­πεί μια κλι­μά­κω­ση από μια οποια­δή­πο­τε προ­σπά­θεια να κα­τευ­να­στεί με πα­ρα­χω­ρή­σεις ένας Ερ­ντο­γάν που αντι­με­τω­πί­ζει προ­βλή­μα­τα, κα­τα­λή­γει το άρθρο του Foreign Policy.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ