Εφαρμογές «ψηφιακής ιχνηλάτησης» στα κινητά – Πώς θα δουλεύει το σύστημα των Google/Apple

Με τον κο­ρω­νο­ϊό να συ­νε­χί­ζει να εξα­πλώ­νε­ται, πολ­λές κυ­βερ­νή­σεις στον κόσμο έχουν ήδη εξε­λί­ξει ή ετοι­μά­ζουν εφαρ­μο­γές (apps) που χρη­σι­μο­ποιούν σε έξυ­πνα κι­νη­τά τη­λέ­φω­να πο­λι­τών και θα διευ­κο­λύ­νουν τις υγιει­νο­μι­κές αρχές. Πρό­κει­ται για εφαρ­μο­γές που χρη­σι­μο­ποιούν τε­χνο­λο­γί­ες με τις οποί­ες μπο­ρεί να επι­τευ­χθεί το λε­γό­με­νο digital contact tracing, δη­λα­δή η «ψη­φια­κή ιχνη­λά­τη­ση» των επα­φών των κρου­σμά­των.

Το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα κι ενώ απα­σχο­λεί ιδιαί­τε­ρα τους ει­δι­κούς αν μια τέ­τοια λύση είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κή είτε για την απο­φυ­γή επι­βο­λής κα­ρα­ντί­νας, είτε για το διά­στη­μα μετά την πε­ρί­ο­δο εγκλει­σμού, οι δύο με­γα­λύ­τε­ροι τε­χνο­λο­γι­κοί κο­λοσ­σοί στον κόσμο ανα­κοί­νω­σαν μια δική τους τε­χνο­λο­γία ψη­φια­κής ιχνη­λά­τη­σης των κρου­σμά­των που δεν θα έχει σύ­νο­ρα.

Ταυ­τό­χρο­να, το Ισ­ρα­ήλ, η Σι­γκα­πού­ρη, το Χονγκ Κονγκ, η Ταϊ­βάν, η Νότια Κορέα «τε­στά­ρουν» ήδη τέ­τοιες τε­χνο­λο­γί­ες στις κοι­νω­νί­ες τους, τη στιγ­μή που το πε­ριο­δι­κό Science γρά­φει πως η τα­χύ­τη­τα εξά­πλω­σης της παν­δη­μί­ας είναι τόσο με­γά­λη που δεν επαρ­κεί η χει­ρο­κί­νη­τη ιχνη­λά­τη­ση.

«Πρώτη φορά, η Σι­γκα­πού­ρη εφάρ­μο­σε το συ­γκε­κρι­μέ­νο σύ­στη­μα πριν από με­ρι­κές εβδο­μά­δες στην εφαρ­μο­γή Trace Together, ενώ κάτι πα­ρό­μοιο έχει ετοι­μά­σει το Ισ­ρα­ήλ με την εφαρ­μο­γή Shield. Όποιος φτά­νει στο Χονγκ Κονγκ, επι­βάλ­λε­ται να χρη­σι­μο­ποιεί την εφαρ­μο­γή Stay Home Safe. Υπάρ­χει όμως πια και η ιδέα που λαν­σά­ρουν Apple και Google με βάση ακρι­βώς το ίδιο μο­ντέ­λο λει­τουρ­γί­ας», εξη­γεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ει­δι­κός σε θέ­μα­τα Δε­δο­μέ­νων Με­γά­λου Όγκου (Big Data) Πα­να­γιώ­της Τζαμ­τζής.

Η συ­γκε­κρι­μέ­νη πρό­τα­ση, που έγινε στις 10 Απρι­λί­ου, εν­σω­μα­τώ­νει τη χρήση τε­χνο­λο­γί­ας Bluetooth (σ.σ Βluetooth proximity tracking). Με αυτήν «εγ­γρά­φε­ται» η συ­νά­ντη­ση δύο ατό­μων όταν πλη­σιά­ζει το ένα στο άλλο, χωρίς όμως να φα­νε­ρώ­νε­ται η ταυ­τό­τη­τα και η το­πο­θε­σία τους. Οι δύο εται­ρεί­ες υπο­σχέ­θη­καν, δε, πως θα δη­μιουρ­γή­σουν λο­γι­σμι­κό που θα επι­τρέ­πει στα κι­νη­τά να εκ­πέ­μπουν μο­να­δι­κούς, «κρυ­πτο­γρα­φι­κά δη­μιουρ­γη­μέ­νους κω­δι­κούς», μέσω της σύν­δε­σης Bluetooth, κω­δι­κούς που θα κα­θι­στούν αδύ­να­το το να μά­θεις ποιος είναι ο άλλος, με τον οποίο έγινε η ανταλ­λα­γή της πλη­ρο­φο­ρί­ας υγεί­ας.

Ερευ­νη­τές πά­ντως από το αμε­ρι­κα­νι­κό MIT, το Πα­νε­πι­στή­μιο του Toρόντο, του McGill αλλά και του Harvard έχουν προ­τεί­νει συ­στή­μα­τα για την ψη­φια­κή ιχνη­λά­τη­ση ατό­μων με βάση το GPS, τα οποία όμως φαί­νε­ται πως χά­νουν στη «μάχη» από τις apps που βα­σί­ζο­νται στο Βluetooth.

Πώς θα δου­λεύ­ει το σύ­στη­μα των Google/Apple

Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες που αφο­ρούν αυτή τη συ­νερ­γα­σία είναι -μέχρι στιγ­μής- οι εξής: αρ­χι­κά, στα μέσα Μαΐου, οι εται­ρεί­ες θα προ­σθέ­σουν στα iPhones και Android smartphones τη δυ­να­τό­τη­τα να ανταλ­λάσ­σουν ασύρ­μα­τα πλη­ρο­φο­ρί­ες μέσα από apps, που θα δια­χει­ρί­ζο­νται οι υγειο­νο­μι­κές υπη­ρε­σί­ες της κάθε χώρας.

Συ­νε­πώς, αν ένας χρή­στης εξα­κρι­βω­θεί πως είναι θε­τι­κός στην COVID-19 και στη συ­νέ­χεια προ­σθέ­σει αυτά τα δε­δο­μέ­να στην app δη­μό­σιας υγεί­ας της χώρας του, όλοι οι χρή­στες αυτής της εφαρ­μο­γής με τους οποί­ους βρέ­θη­κε κοντά πριν από το θε­τι­κό απο­τέ­λε­σμα θα ενη­με­ρώ­νο­νται για την επαφή τους με το δια­γνω­σθέν άτομο κατά τις προη­γού­με­νες 14 ημέ­ρες, ή στο διά­στη­μα που θα ορί­ζουν οι υπη­ρε­σί­ες υγεί­ας της κάθε χώρας.

Επι­ση­μαί­νε­ται ότι χρη­σι­μο­ποιεί­ται μόνο τε­χνο­λο­γία Bluetooth, δεν συλ­λέ­γο­νται δε­δο­μέ­να το­πο­θε­σί­ας από τους χρή­στες π.χ του κι­νη­τού, ενώ η τε­χνο­λο­γία δεν συλ­λέ­γει απο­λύ­τως κα­νέ­να δε­δο­μέ­νο από όποιον δεν έχει θε­τι­κή διά­γνω­ση COVID-19. Πρό­σβα­ση, δε, στην «καρ­διά» του λο­γι­σμι­κού (το application programming interface, API) θα έχουν μόνο οι υγιει­νο­μι­κές αρχές κάθε χώρας.

Το άλλο βήμα του σχε­δί­ου των δύο κο­λοσ­σών της τε­χνο­λο­γί­ας είναι οι εται­ρεί­ες να εν­σω­μα­τώ­σουν τη συ­γκε­κρι­μέ­νη τε­χνο­λο­γία ψη­φια­κής ιχνη­λά­τη­σης -το contact tracing λο­γι­σμι­κό- απευ­θεί­ας στα ίδια λει­τουρ­γι­κά συ­στή­μα­τα που βά­ζουν στα κι­νη­τά ώστε να μην χρειά­ζε­ται κα­νείς να «κα­τε­βά­σει» και να εγκα­τα­στή­σει μια εφαρ­μο­γή (app). Αυτό δεν θα είναι υπο­χρε­ω­τι­κό, άρα οι χρή­στες θα μπο­ρούν να μην το δε­χτούν (σ.σ «opt out»).

«Η ση­μα­ντι­κή δια­φο­ρά είναι ότι αυτό το σύ­στη­μα θα μπο­ρεί να λει­τουρ­γεί σε πα­γκό­σμιο επί­πε­δο, αντί σε εθνι­κό σαν αυτό της Σι­γκα­πού­ρης ή των άλλων χωρών. Σε ό,τι αφορά τα ζη­τή­μα­τα ασφα­λεί­ας, δεν υπάρ­χουν ακόμα αρ­κε­τά στοι­χεία σχε­τι­κά με τον τρόπο που λει­τουρ­γεί για να κα­τα­λά­βου­με κατά πόσο θα μπο­ρού­σε να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί και με πιο πα­ρεμ­βα­τι­κούς τρό­πους», ανα­φέ­ρει ο κ. Τζαμ­τζής, που εξη­γεί πως «σί­γου­ρα ο τρό­πος λει­τουρ­γί­ας του συ­στή­μα­τος μπο­ρεί να πα­ρά­γει ευαί­σθη­τα δε­δο­μέ­να».

Η «επι­πέ­δω­ση της κα­μπύ­λης» και η ιδιω­τι­κό­τη­τα – Οι προ­βλη­μα­τι­σμοί των ει­δι­κών

Σή­με­ρα, τα λει­τουρ­γι­κά Apple iOS και Google Android υπο­λο­γί­ζε­ται πως αθροί­ζουν τρία δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια χρή­στες και έτσι ήταν ανα­με­νό­με­νο η συ­νερ­γα­σία Apple και Google να έχει πυ­ρο­δο­τή­σει συ­ζη­τή­σεις πα­γκο­σμί­ως.

«Οι εφαρ­μο­γές ψη­φια­κής ιχνη­λά­τη­σης, με διά­φο­ρες πα­ραλ­λα­γές, πε­ρισ­σό­τε­ρο ή λι­γό­τε­ρο φι­λι­κές προς την προ­στα­σία της ιδιω­τι­κής ζωής, φαί­νε­ται ότι είναι ένα ακόμη “ερ­γα­λείο” στη μάχη για τον πε­ριο­ρι­σμό της παν­δη­μί­ας. Πέρα από τις δια­βε­βαιώ­σεις που δί­δο­νται για την ανα­γκαιό­τη­τα του εγ­χει­ρή­μα­τος, υπάρ­χει προ­βλη­μα­τι­σμός, αφε­νός μεν αν μπο­ρεί πράγ­μα­τι να επι­τευ­χθεί ο αυ­στη­ρός πε­ριο­ρι­σμός της χρή­σης των ευαί­σθη­των προ­σω­πι­κών δε­δο­μέ­νων που συλ­λέ­γο­νται από αυτές τις εφαρ­μο­γές και μόνο για αυ­τούς τους σκο­πούς και εντός των ορίων της συ­γκα­τά­θε­σης του χρή­στη, αφε­τέ­ρου δε με ποιες εγ­γυ­ή­σεις γί­νε­ται η σχε­τι­κή επε­ξερ­γα­σία», το­νί­ζει η Αθηνά Κο­ντο­γιάν­νη, διευ­θύ­ντρια του Ευ­ρω­παϊ­κού Κέ­ντρου Κα­τα­να­λω­τή Ελ­λά­δας, για τις εφαρ­μο­γές ψη­φια­κής ιχνη­λά­τη­σης.

Σύμ­φω­να με την κ. Κο­ντο­γιάν­νη, τα ζη­τή­μα­τα που προ­κύ­πτουν, αφο­ρούν στο αν πράγ­μα­τι τη­ρεί­ται η ανω­νυ­μία των επα­φών που ιχνη­λα­τού­νται, ενώ κρί­σι­μο στοι­χείο είναι επί­σης, οι όροι σύμ­φω­να με τους οποί­ους γί­νε­ται ορι­στι­κή δια­γρα­φή των δε­δο­μέ­νων που συλ­λέ­χθη­καν, «είτε όταν αρ­θούν οι έκτα­κτες συν­θή­κες, είτε όταν ο χρή­στης απο­φα­σί­σει να απε­γκα­τα­στή­σει την εφαρ­μο­γή από το κι­νη­τό του».

Η ακρί­βεια και η εμπι­στο­σύ­νη των πο­λι­τών

«Είναι μια αρ­κε­τά πρω­τό­γνω­ρη ιδέα. Δεν νο­μί­ζω ότι έχουν χρη­σι­μο­ποι­η­θεί κι­νη­τά για τη συλ­λο­γή τόσο ευαί­σθη­των προ­σω­πι­κών δε­δο­μέ­νων», επι­ση­μαί­νει ο κ. Τζαμ­τζής, ο οποί­ος εκ­φρά­ζει την προ­βλη­μα­τι­σμό του και για την τα­χύ­τη­τα της ει­σα­γω­γής στην κοι­νω­νία των συ­γε­κρι­μέ­νων ψη­φια­κών εφαρ­μο­γών αλλά και για το γε­γο­νός ότι μια τόσο και­νούρ­για ιδέα θα βγει στην αγορά σε σύ­ντο­μο χρο­νι­κό διά­στη­μα και σε μια ιδιό­τυ­πη στιγ­μή. «Θα προ­τι­μού­σα να υπήρ­χε πε­ρισ­σό­τε­ρος χρό­νος για να εξε­τα­στεί το σύ­στη­μα, για πι­θα­νά κενά ασφα­λεί­ας», ανα­φέ­ρει ο ει­δι­κός στις τε­χνο­λο­γί­ες Big Data.

«Είναι κάτι σαν το πα­ρα­μύ­θι με τον βοσκό και τον λύκο. Όταν έχεις να κά­νεις με δε­δο­μέ­να, δεν μπο­ρείς να ρι­σκά­ρεις έχο­ντας χα­μη­λή ποιό­τη­τα, γιατί είναι πολύ πι­θα­νό να έχεις τα αντί­θε­τα απο­τε­λέ­σμα­τα. Ας φα­ντα­στού­με μια εφαρ­μο­γή που θα σου δεί­χνει συ­χνές ει­δο­ποι­ή­σεις ότι ήρθες σε επαφή με κά­ποιον που έχει προ­σβλη­θεί, αλλά εσύ συ­νε­χί­ζεις να μην έχεις συμ­πτώ­μα­τα. Θα κα­τα­λή­ξου­με με κά­ποιους αν­θρώ­πους που θα πι­στεύ­ουν ότι η ση­με­ρι­νή κα­τά­στα­ση είναι μια υπερ­βο­λή και ότι δεν είναι ανα­γκαίο να υπα­κού­σουν σε μέτρα», εξή­γη­σε ο κ. Τζαμ­τζής, εκτι­μώ­ντας πως πολύ σύ­ντο­μα αυτοί που θα χρη­σι­μο­ποιούν την συ­γκε­κρι­μέ­νη τε­χνο­λο­γία θα κα­τα­λή­ξουν να ανα­ζη­τούν πε­ρισ­σό­τε­ρα στοι­χεία για πιο αξιό­πι­στα δε­δο­μέ­να και με­τρή­σεις(πχ το­πο­θε­σία, χώρος, διάρ­κεια συ­νά­ντη­σης), κάτι θα κάνει πιο ευαί­σθη­τη τη φύση των δε­δο­μέ­νων που συλ­λέ­γει η εφαρ­μο­γή.

«Σή­με­ρα, μπορώ να δω την ψη­φια­κή ιχνη­λά­τη­ση να δου­λεύ­ει πε­ρισ­σό­τε­ρο σε πι­λο­τι­κή μορφή, εθε­λο­ντι­κά και σε μι­κρό­τε­ρη κλί­μα­κα, για να δούμε αν θα ήταν ένα μο­ντέ­λο που μπο­ρεί να στη­θεί με σωστό τρόπο, για να προ­σφέ­ρει ου­σια­στι­κή βο­ή­θεια στο πιο μα­κρι­νό μέλ­λον», κα­τα­λή­γει ο κ. Τζαμ­τζής.

^{Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ}