Οι δημοφιλείς προορισμοί που διώχνουν τους τουρίστες

Δεν έχει να κάνει με το αν αρέσει σε κάποιον ο Λεο­νάρ­ντο ντι Κάπριο, ούτε με το εάν εκτί­μησε ως θεατής σενα­ριακά, σκη­νο­θε­τικά και τέλος πάντων από καλ­λι­τε­χνι­κής άποψης την κινη­μα­το­γρα­φική δημιουρ­γία του Ντάνι Μπόιλ «Η παραλία», που προ­βλή­θηκε το 2000. Ακόμα κι αν δεν του έκανε καμία εντύ­πωση η ταινία ως ταινία, δεν μπορεί να τον άφησαν ασυ­γκί­νητο οι εικόνες από τον επίγειο παρά­δεισο της Ταϊ­λάν­δης, όπου έγιναν τα γυρί­σματα. Τα ειδυλ­λιακά τοπία, η παρθένα ομορφιά και η -φαινομενικά- ανέγ­γι­χτη ατμό­σφαιρα της Maya Bay στο Phi Phi Leh, κοντά στο φημι­σμένο και πολύ δημο­φι­λές νησί Πουκέ.

Αυτή η πανέ­μορφη παραλία, με τα βράχια-φρουρούς και το εξωτικό χρώμα, πριν από λίγες εβδο­μά­δες απο­φα­σί­στηκε να κλείσει για τους του­ρί­στες. Για τέσ­σε­ρις μήνες, δεν θα επι­τρέ­πε­ται να φτάνουν εκεί τα γραφικά καΐκια που μετέ­φε­ραν έως και 5.000 ανθρώ­πους την ημέρα, την περίοδο της του­ρι­στι­κής αιχμής. Στόχος είναι να προ­στα­τευ­τεί το φυσικό περι­βάλ­λον, το οποίο προ­φα­νώς είναι αδύνατο να μείνει ανε­πη­ρέ­α­στο από τις τόσο αθρόες αφίξεις.

Δεν είναι όμως μόνο η εξωτική Maya Bay που κλείνει. Λίγο καιρό μετά την ανα­κοί­νωση των αρχών της Ταϊ­λάν­δης, ακο­λού­θησε παρό­μοια ανα­κοί­νωσε και από τις Φιλιπ­πί­νες. Ο πρό­ε­δρος της χώρας Ροντρί­γκο Ντου­τέρτε γνω­στο­ποί­ησε πως το φημι­σμένο και του­ρι­στικά πολύ δημο­φι­λές νησί Boracay κλείνει για λίγους μήνες, καθώς έχει μετα­τρα­πεί  -όπως είπε αυτο­λε­ξεί ο Φιλιπ­πι­νέ­ζος πρόεδρος- σε πολυ­πληθή «κατα­βό­θρα».

Κι αυτά δεν είναι τα μόνα μέρη που «διώ­χνουν» τους κάποτε πολυ­πό­θη­τους του­ρί­στες. Το ίδιο έχει συμβεί και σε πολλές ευρω­παϊ­κές πόλεις, όπως τη Βενετία και το Ντου­μπρόβ­νικ, όπου έχουν εκφρα­στεί παρά­πονα για τα πλήθη των του­ρι­στών, αλλά και το νησί Σκάι στη Σκωτία.

Το περα­σμένο καλο­καίρι, σε κτίρια της Βαρκελώνης- μιας από τις πλέον δημο­φι­λείς στους του­ρί­στες πόλεις της Ευρώπης, εμφα­νί­στηκε το σύνθημα «tourists go home», δηλαδή «του­ρί­στες γυρίστε σπίτι σας». Κοντά στο Καμπ Νου, δια­δη­λω­τές με καλυμ­μένα τα πρόσωπά τους επι­τέ­θη­καν σε του­ρι­στικό λεω­φο­ρείο γρά­φο­ντας συν­θή­ματα όπως «ο του­ρι­σμός σκο­τώ­νει τις γει­το­νιές».

Ακριβώς την εποχή που οι του­ρί­στες έφταναν κατά χιλιά­δες, για να απο­λαύ­σουν την ισπα­νική φιλο­ξε­νία και την αδιαμ­φι­σβή­τητη γοητεία της χώρας, διορ­γα­νώ­νο­νταν «αντι­του­ρι­στι­κές» δια­δη­λώ­σεις, στις οποίες καταγ­γελ­λό­ταν το σύγ­χρονο μοντέλο του μαζικού του­ρι­σμού, το οποίο οδη­γούσε στη φτω­χο­ποί­ηση πλήθος ντόπιων. Στο Σαν Σεμπα­στιάν οργα­νώ­θηκε αντι­του­ρι­στική πορεία στις 17 Αυγού­στου, στη διάρ­κεια του μεγάλου φεστι­βάλ της Semana Grande. Οι τοπικές αρχές, στη χώρα των Βάσκων, επέ­μει­ναν πως επρό­κειτο για μεμο­νω­μέ­νες δια­δη­λώ­σεις και πως οι του­ρί­στες είναι ευπρόσ­δε­κτοι. Σίγουρα είναι πάντως πάρα πολλοί. Σύμφωνα με την εφη­με­ρίδα Independent, η Βαρ­κε­λώνη είναι η 20η χώρα στον κόσμο σε αριθμό επι­σκε­πτών, με τον αριθμό των του­ρι­στών να σπάει κάθε χρόνο το ρεκόρ της προη­γού­με­νης. Από τα 27 εκα­τομ­μύ­ρια του­ρί­στες του 2012 σκαρ­φά­λωσε στα 34 εκα­τομ­μύ­ρια του 2016- αύξηση περίπου 25% μέσα σε μία τετρα­ε­τία.

Όπως γράφει στην εφη­με­ρίδα η Almudena López Díaz, Ισπα­νίδα και κάτοι­κος Βαρ­κε­λώ­νης πάνω από έξι χρόνια, οι πτήσεις χαμηλού κόστους και η άνθιση που γνω­ρί­ζουν πλατ­φόρ­μες βρα­χυ­πρό­θε­σμης ενοι­κί­α­σης σπιτιών συμ­βάλ­λουν στη διαρκή αύξηση του αριθμού των του­ρι­στών. Πιά­νο­ντας τον σφυγμό της αγοράς, οι επεν­δυ­τές αγο­ρά­ζουν ολό­κληρα κτίρια -σε κάποια από αυτά ζούσαν οι ίδιες οικο­γέ­νειες εδώ και δεκαετίες-  για να τα αξιο­ποι­ή­σουν στην του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία. Πολλοί ιδιο­κτή­τες οσμί­ζο­νται την ευκαι­ρία και κερ­δί­ζουν έως και τετρα­πλά­σια χρήματα σε σχέση με όσα θα κέρ­δι­ζαν εάν νοί­κια­ζαν τα ακίνητά τους μακρο­χρό­νια σε ντό­πιους. Το 40% των του­ρι­στι­κών δια­με­ρι­σμά­των της πόλης είναι παρά­νομα, με απο­τέ­λε­σμα να δημιουρ­γεί­ται έλλειψη δια­θε­σι­μό­τη­τας και συνεπώς άνοδος των ενοι­κίων. Από το 2016, έχουν αυξηθεί κατά 16,5%.

Φαντα­στείτε να είστε μόνιμος κάτοι­κος Βαρ­κε­λώ­νης και η ζωή να ακρι­βαί­νει διαρκώς, γράφει η Diaz. Την Παρα­σκευή το πρωί, όπως κάνετε εδώ και χρόνια, κατε­βαί­νετε να ψωνί­σετε στη διάσημη αγορά της γει­το­νιάς, La Boqueria. Αλλά έχει τόσους του­ρί­στες που δυσκο­λεύ­ε­στε ακόμα και να τη δια­σχί­σετε. Έχετε του­λά­χι­στον έναν γείτονα που ανα­γκά­ζε­ται να εγκα­τα­λεί­ψει το σπίτι του γιατί το κτίριο στο οποίο μένει που­λή­θηκε ολό­κληρο, προ­κει­μέ­νου να κατα­σκευα­στούν πολυ­τελή δια­με­ρί­σματα για πλού­σιους ξένους. Ο Ισπανός γεί­το­νας όμως δεν μπορεί να αντα­πε­ξέλ­θει στις υψη­λό­τε­ρες τιμές ενοι­κίων, με τις οποίες έρχεται για πρώτη φορά αντι­μέ­τω­πος. Την επόμενη μέρα απο­φα­σί­ζετε να φάτε στο μαγα­ζάκι της γωνίας, που σερ­βί­ρει τα γνωστά κι αγα­πη­μένα tapas. Αλλά έχει απ’ έξω ουρά και φεύγετε. Το από­γευμα πάτε με τους φίλους σας στο στέκι σας, την αγα­πη­μένη σας παμπ.

Μια μέρα, η παμπ δεν υπάρχει πια, έχει γίνει του­ρι­στικό εστια­τό­ριο. Επι­στρέ­φο­ντας σπίτι, συνα­ντάτε μια παρέα νεαρών ξένων του­ρι­στών, συνει­δη­το­ποιείτε πως είναι οι ίδιοι που μένουν στο δια­μέ­ρι­σμα πάνω από το δικό σας- το οποίο έχει ενοι­κια­στεί παράνομα- και, απο­λαμ­βά­νο­ντας τις δια­κο­πές τους, έχουν ξεση­κώ­σει τις μέρες και τις νύχτες σας με τη φασαρία τους. Ένα από τα παιδιά γυρίζει προς τον τοίχο της πολυ­κα­τοι­κίας και ουρεί. Δεν κάνετε καν τον κόπο να τον επι­πλή­ξετε, το επι­χει­ρή­σατε ξανά και απλώς έβαλαν τα γέλια μαζί σας. Τι κάνετε; Ψάχνετε να βρείτε σπίτι σε μία περιοχή λιγό­τερο του­ρι­στική και με λιγό­τερο κόσμο. Κι έπειτα από μήνες ανα­ζη­τή­σεων, συνει­δη­το­ποιείτε πως δεν μπο­ρείτε να βρείτε γιατί ό,τι βρί­σκετε είναι είτε πολύ μακριά από τη δουλειά σας, είτε πολύ μικρό για την τιμή του είτε πολύ ακριβό. Νιώθετε τόσο ξένοι στην ίδια σας την πόλη που εξορ­γί­ζε­στε, σημειώ­νει.

Σύμφωνα με έρευνα της ισπα­νι­κής κυβέρ­νη­σης, οι ντόπιοι θεωρούν τον του­ρι­σμό το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημά τους, μεγα­λύ­τερο ακόμα κι από την ανεργία ή τις συν­θή­κες εργα­σίας. Πάνω από τον μισό πλη­θυ­σμό θεωρεί πως η πόλη έχει εξα­ντλή­σει τα περι­θώ­ρια των δυνα­το­τή­των της. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως όταν ανέλαβε τη δημαρ­χία της πόλης η πρώτη γυναίκα δήμαρ­χος στην ιστορία της, η Ada Colau, δεν μάσησε τα λόγια της. «Δεν θέλουμε η πόλη μας να γίνει ένα φτηνό μαγαζί με σου­βε­νίρ» είχε πει, παγώ­νο­ντας έκτοτε την έκδοση αδειών για ανέ­γερση νέων ξενο­δο­χείων και του­ρι­στι­κών δια­με­ρι­σμά­των και εξε­τά­ζο­ντας ενδε­λε­χώς τη λει­τουρ­γία βρα­χυ­πρό­θε­σμων ενοι­κιά­σεων σπιτιών, επι­βάλ­λο­ντας και πρό­στιμα.

Στις παρα­κάτω περι­πτώ­σεις, βέβαια, το πρό­βλημα δεν είναι ίδιο καθώς δεν πρό­κει­ται για αστικά κέντρα και σύγ­χρο­νες πόλεις. Είναι περισ­σό­τερο περι­βαλ­λο­ντικά «δια­μά­ντια» ή τοπο­θε­σίες εξαι­ρε­τι­κού φυσικού κάλλους, που «μοι­ρά­ζο­νται» τρόπον τινά την οργή της Βαρ­κε­λώ­νης: Προ­σελ­κύ­ουν μεν τους του­ρί­στες αλλά έχουν ταυ­τό­χρονα την ανάγκη να προ­στα­τευ­τούν από τα στίφη τους.

Τον Μάρτιο, οι αρχές της Ταϊ­λάν­δης ανα­κοί­νω­σαν το κλεί­σιμο της φημι­σμέ­νης παρα­λίας Maya Bay, για να της επι­τρέ­ψουν μια «σύντομη ανά­παυση». Τα διάφανα κρυ­στάλ­λινα νερά της, η λευκή άμμος, οι επι­βλη­τι­κοί κι αγέ­ρω­χοι βράχοι της δέχο­νταν καθη­με­ρινά από 4.000 έως 5.000 του­ρί­στες. Οι ειδικοί λένε πως το 77% των κορα­λιών της πανέ­μορ­φης παρα­λίας αντι­με­τω­πί­ζει σοβαρό κίνδυνο, κυρίως από τις ζημιές που προ­κα­λούν οι άγκυρες των του­ρι­στι­κών σκαφών. Προ­φα­νώς το τετρά­μηνο «λουκέτο», από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμ­βριο, δεν μπορεί να αντι­στρέ­ψει αυτή την κατα­στροφή. Σύμφωνα ωστόσο με τον θαλάσ­σιο βιολόγο Thon Thamrongnawasawat από την Μπαν­γκόκ, δεν είναι αργά για να ανα­λη­φθεί δράση. «Κλεί­σαμε το ένα νησί, το Koh Yoong, πριν τρία χρόνια, και τα κοράλ­λια εκεί ανα­πτύσ­σο­νται πολύ καλά. Θα εφαρ­μό­σουμε την ίδια πρα­κτική στη Maya Bay και θα επι­χει­ρή­σουμε και να μετα­φέ­ρουμε εκεί μερικά κοράλ­λια». Σύμφωνα με το BBC, η Ταϊ­λάνδη είχε κλείσει για τους του­ρί­στες δεκάδες κατα­δυ­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς στη χώρα το 2011. Από τα μέσα του 2016 στον κατά­λογο των «απο­κλει­σμέ­νων» προ­ο­ρι­σμών έχουν προ­στε­θεί κι άλλοι.

Το νόμισμα έχει βέβαια κι άλλη μία όψη, καθώς ο του­ρι­σμός είναι θεμε­λιώ­δης για την οικο­νο­μική ανά­πτυξη της Ταϊ­λάν­δης, και σε οποιο­δή­ποτε πλήγμα στην του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία συνυ­πο­λο­γί­ζο­νται και οι επι­πτώ­σεις στην οικο­νο­μία της χώρας.

«Αν βρί­σκε­σαι σε μία χώρα όπου το 22% του ΑΕΠ οφεί­λε­ται στον του­ρι­σμό, κατα­λα­βαί­νεις πόσο δύσκολη ήταν αυτή η κίνηση. Πολλοί πίστευαν πως είναι αδύνατη» σχο­λιά­ζει ο Thamrongnawasawat.

Όταν η Maya Beach ξανα­νοί­ξει, θα έχει ημε­ρή­σιο όριο τους; 2.000 του­ρί­στες και στα σκάφη δεν θα επι­τρέ­πε­ται να περνούν από τον ρηχό ύφαλο. Προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται δεν να ξανα­κλεί­σει για τέσ­σε­ρις μήνες και τον επόμενο χρόνο.

Οι του­ρί­στες δεν χορ­ταί­νουν τα πέντε πολύ­χρωμα χωριου­δά­κια της Ιταλίας πάνω στα βράχια, τα γνωστά Cinque Terre. Η περιοχή, που έχει περίπου 5.000 κατοί­κους, κηρύ­χθηκε εθνικό πάρκο το 1999 και οι του­ρί­στες έφτασαν τα δύο εκα­τομ­μύ­ρια τον χρόνο. Άνθρω­ποι από όλο τον κόσμο κατα­φτά­νουν εδώ για να απο­λαύ­σουν τα συναρ­πα­στικά μονο­πά­τια που ενώνουν τα χωριά και τους εκπλη­κτι­κούς αμπε­λώ­νες. Με τα χρόνια όμως, τα μονο­πά­τια υπέ­κυ­ψαν στη φθορά της διά­βρω­σης και της υπερ­βο­λι­κής χρήσης. Ο δρόμος ανάμεσα στο Riomaggiore και τη Manarola έχει κλείσει από τον Σεπτέμ­βριο του 2012 και έκτοτε έγινε πολλή συζή­τηση για την επιβολή ορίου στον αριθμό των επι­σκε­πτών.

Οι αρχές του εθνικού πάρκου δοκι­μά­ζουν πιλο­τικά τη χρήση μιας εφαρ­μο­γής που μπορούν οι του­ρί­στες να κατε­βά­σουν για να δουν τον αριθμό των του­ρι­στών στα μονο­πά­τια σε πραγ­μα­τικό χρόνο. Όταν ένα μονο­πάτι σημα­το­δο­τεί­ται με κόκκινο, σημαί­νει πως έχει πολύ κόσμο, δεί­χνο­ντας στους του­ρί­στες που είναι το μεγα­λύ­τερο πλήθος.

Είναι ο προορισμός-όνειρο για πάρα πολλούς ταξι­διώ­τες, που υπο­κύ­πτουν στην ακα­τα­μά­χητη γοητεία της Λατι­νι­κής Αμε­ρι­κής. Ακο­λου­θώ­ντας το μονο­πάτι των Ίνκας, οι επι­σκέ­πτες περνούν μέσα από τα εκθαμ­βω­τικά τοπία των Άνδεων και τα κρυμ­μένα στα σύννεφα δάση για να φτάσουν στο συναρ­πα­στικό Μάτσου Πίτσου.

Όμως κι εδώ, οι πάρα πολλοί του­ρί­στες και πάρα πολλές ανε­πί­ση­μες ταξι­διω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις είχαν ως απο­τέ­λε­σμα κατα­στρο­φές, συσ­σώ­ρευση σκου­πι­διών και ανε­ξέ­λεγ­κτο κάμπινγκ.

Το 2005, η κυβέρ­νηση του Περού έβαλε όριο στον αριθμό των ανθρώ­πων που μπορούν να κάνουν πεζο­πο­ρία στο μονο­πάτι ανά σεζόν. Επίσης, κάθε Φεβρουά­ριο το Μάτσου Πίτσου κλείνει για καθά­ρι­σμα και συντή­ρηση.

Οι του­ρί­στες έχουν προ­σαρ­μο­στεί στο να προ­γραμ­μα­τί­ζουν εγκαί­ρως την επί­σκεψή τους ενώ οι του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις ανα­γκά­ζο­νται να συμ­μορ­φω­θούν με τους κανο­νι­σμούς για να μην ανα­κλη­θεί η άδειά τους.

Ωστόσο οι επι­σκέ­πτες είναι και πάλι πάρα πολλοί. Πέρσι, οι αρχές εφάρ­μο­σαν ένα νέο σύστημα, με το οποίο οι ενδια­φε­ρό­με­νοι έκλει­ναν εισι­τή­ριο είτε για το πρωί είτε για το από­γευμα, προ­σπα­θώ­ντας να ελέγ­ξουν τις αφίξεις. Εκτι­μά­ται ωστόσο πως οι επι­σκέ­πτες είναι πάνω από 2.500 την ημέρα- αριθμός προ­τει­νό­με­νος από την Unesco.

Μάλλον δεν θα μας περ­νούσε καν από το μυαλό, αλλά πέρσι η πτήση με τις περισ­σό­τε­ρες κρα­τή­σεις σε όλο τον κόσμο ήταν πέρσι αυτή ανάμεσα στην πρω­τεύ­ουσα της Νότιας Κορέας Σεούλ και το νησί Jeju, του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό σε από­σταση περίπου 90 χιλιο­μέ­τρων από την ηπει­ρω­τική χώρα. Ηφαι­στειακά τοπία, γρα­φι­κοί καταρ­ρά­κτες κι ένα θεμα­τικό πάρκο που αγαπούν πολύ οι νεό­νυμ­φοι απο­τε­λούν μαγνήτη για την περιοχή.

Το 2017 έγιναν σχεδόν 65.000 πτήσεις ανάμεσα στα αερο­δρό­μια της Σεούλ και του νησιού- ήτοι περίπου 180 ανά ημέρα! Ετησίως επι­σκέ­πτο­νται το Jeju σχεδόν 15 εκα­τομ­μύ­ρια του­ρί­στες, αριθμός τερά­στιος για την έκταση που δεν ξεπερνά τα 2.000 τετρα­γω­νικά χιλιό­με­τρα.

«Η κάποτε παρθένα φύση του έχει υποστεί σημα­ντική βλάβη από τότε που έγινε δημο­φι­λές το νησί για τους του­ρί­στες. Υπάρ­χουν περισ­σό­τερα σκου­πί­δια και μπο­τι­λια­ρί­σματα» δήλωσε ο Kang Won-bo, εκ μέρους τοπικής οργά­νω­σης. Παράλ­ληλα, το νησί επι­σκέ­πτο­νται και πολλοί ταξι­διώ­τες κρουα­ζιέ­ρας, οι οποίοι περνούν εκεί λίγες ώρες και δεν συμ­βάλ­λουν πολύ στην τοπική οικο­νο­μία.

Όσο για το περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα όλων αυτών, δεν φαί­νε­ται να απα­σχο­λεί άμεσα την κυβέρ­νηση της χώρας, η οποία προ­σα­να­το­λί­ζε­ται στη δημιουρ­γία ακόμα ενός αερο­δρο­μίου στα βόρεια του νησιού. Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις, αυτό μπορεί να τρι­πλα­σιά­σει τον ετήσιο αριθμό του­ρι­στών έως το 2035.

Το τοπίο είναι σου­ρε­α­λι­στικό στην προι­κι­σμένη από τη φύση γωνιά αυτή της Κολομ­βίας. Ένας ποταμός μοιάζει να παίρνει όλα τα χρώματα, δημιουρ­γώ­ντας μία παν­δαι­σία για τα μάτια. Χάρη στα υδρόβια φυτά και τα «κόλπα» του ήλιου, ο ποταμός βάφεται κόκ­κι­νος, ροζ, ανοι­χτός πρά­σι­νος   και κίτρι­νος. Οι ντόπιοι τον απο­κα­λούν υγρό ουράνιο τόξο.

Εδώ ήταν κάποτε περιοχή των ανταρ­τών της Farc, κάτι που σημαί­νει πως ο του­ρι­σμός, ντόπιος και ξένος, ήταν μάλλον ανύ­παρ­κτος.

Τα τελευ­ταία χρόνια όμως, και ειδικά μετά την ειρη­νευ­τική συμ­φω­νία του 2016, οι επι­σκέ­πτες έχουν αρχίσει να συρ­ρέ­ουν στις κρυμ­μέ­νες ομορ­φιές της χώρας για να δουν τα πολυ­φω­το­γρα­φη­μένα θαύματά της. Βάση τους είναι συνήθως η μικρο­σκο­πική πόλη Μακα­ρένα.

Οι επι­σκέ­πτες του Caño Cristales είναι μακράν λιγό­τε­ροι από τον αριθμό των του­ρι­στών των άλλων περιο­χών που ανα­φέρ­θη­καν παραπάνω- περίπου 16.000 το 2016. Καλεί­ται όμως να δια­χει­ρι­στεί τον άνευ προη­γου­μέ­νου για τα δεδο­μένα του αριθμό των αφίξεων κρα­τώ­ντας την εύθραυ­στη ισορ­ρο­πία στο εξαι­ρε­τικά ευαί­σθητο οικο­σύ­στημά του.

Εκφρά­ζο­νται φόβοι πως η αύξηση των του­ρι­στών μπορεί να διο­γκώ­σει τη ρύπανση και να βλάψει την ντε­λι­κάτη χλωρίδα της περιο­χής. Αντί­θετα με πολλούς άλλους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, εδώ τα πράγ­ματα ξεκί­νη­σαν με τον σωστό τρόπο: την επιβολή κανόνων. Απα­γο­ρεύ­ο­νται τα πλα­στικά μπου­κά­λια, τα αντι­η­λιακά και τα αντι­κου­νου­πικά μέσα στο νερό, το κολύμπι δεν επι­τρέ­πε­ται σε ορι­σμένα σημεία, απα­γο­ρεύ­ο­νται τα τσιγάρα και δεν επι­τρέ­πε­ται να ταΐζει κανείς τα ψάρια. Οι επι­σκέ­πτες ενη­με­ρώ­νο­νται για αυτούς τους κανόνες αμά τη αφίξει τους.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του του­ρι­στι­κού οργα­νι­σμού του Caño Cristales, ο του­ρι­σμός είναι στην περιοχή τοπική υπόθεση, με εκα­το­ντά­δες οικο­γέ­νειες να ανα­λαμ­βά­νουν την ξενά­γηση και τη φιλο­ξε­νία των επι­σκε­πτών. Τώρα περνούν και από εκπαί­δευση ενώ διδά­σκο­νται και ξένες γλώσσες.

Οι περι­βαλ­λο­ντι­κές ανη­συ­χίες ωστόσο, σχετικά με πιθανή αύξηση των πτήσεων στην περιοχή αλλά και των αυτο­κι­νή­των που μετα­φέ­ρουν τους επι­σκέ­πτες από τη Μακα­ρένα στο ποτάμι, παρα­μέ­νουν. Τον Δεκέμ­βριο η πρό­σβαση στον ποταμό απα­γο­ρεύ­τηκε. «Η ανθρώ­πινη παρου­σία μπορεί να βλάψει την ανα­πα­ρα­γω­γική δια­δι­κα­σία των φυτών, γι’ αυτό επι­βά­λαμε την απα­γό­ρευση» εξήγησε εκπρό­σω­πος του προ­γράμ­μα­τος οικο­του­ρι­σμού, που υλο­ποιεί­ται στην περιοχή.

Πηγή: newsbeast.gr