Κλιμάκιο του ΥΠΠΟΑ στη Λέρο. Λ. Μενδώνη: Πρέπει να αναδείξουμε τη μοναδικότητα του νησιού

Τρι­ή­με­ρη επί­σκε­ψη πραγ­μα­το­ποί­η­σε η υπουρ­γός Πο­λι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, Λίνα Μεν­δώ­νη, στη Λέρο, «η πρώτη φορά που Υπουρ­γός Πο­λι­τι­σμού επι­σκέ­πτε­ται τη Λέρο, νησί με πολύ πλού­σιο και εξαι­ρε­τι­κά ιδιαί­τε­ρο πο­λι­τι­στι­κό από­θε­μα», όπως ενη­με­ρώ­νει σχε­τι­κή ανα­κοί­νω­ση του ΥΠΠΟΑ. Η κ. Μεν­δώ­νη, συ­νο­δευό­με­νη από κλι­μά­κιο υπη­ρε­σια­κών πα­ρα­γό­ντων του υπουρ­γεί­ου (τη Γε­νι­κή Διευ­θύ­ντρια Ανα­στή­λω­σης Μου­σεί­ων και Τε­χνι­κών Έργων Αμα­λία Αν­δρου­λι­δά­κη, τη Διευ­θύ­ντρια Προ­στα­σί­ας Νε­ώ­τε­ρης Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς Γιάν­να Κα­ρά­νη, την Έφορο Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου Μάνια Μι­χαη­λί­δου και τον Προϊ­στά­με­νο της Υπη­ρε­σί­ας Νε­ω­τέ­ρων Μνη­μεί­ων και Τε­χνι­κών Έργων Δω­δε­κα­νή­σου Γιώρ­γο Κα­ρυ­δά­κη), αλλά και από τον δή­μαρ­χο Μι­χά­λη Κόλ­λια, τον αντι­δή­μαρ­χο Δη­μή­τρη Καστή και αρ­μό­διους υπαλ­λή­λους του Δήμου Λέρου, πραγ­μα­το­ποί­η­σε αυ­το­ψία σε μνη­μεία και ση­μεία ιδιαί­τε­ρου πο­λι­τι­στι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος σε όλο το νησί.

Σύμ­φω­να με την ίδια ανα­κοί­νω­ση, κα­τέ­στη απο­λύ­τως σαφές ότι κρί­σι­μη πα­ρά­με­τρο στην ανα­πτυ­ξια­κή προ­ο­πτι­κή της Λέρου απο­τε­λεί η ανά­δει­ξη της ποι­κί­λης πο­λι­τι­στι­κής της κλη­ρο­νο­μιάς, του ση­μα­ντι­κού κτη­ρια­κού της απο­θέ­μα­τος, με τον ιδιαί­τε­ρο αρ­χι­τε­κτο­νι­κό του χα­ρα­κτή­ρα του -ιδίως στις πε­ριο­χές Λακκί και Λέ­πι­δα- αλλά και των οχυ­ρω­μα­τι­κών έργων και εγκα­τα­στά­σε­ων από τους δυο πα­γκό­σμιους πο­λέ­μους, κυ­ρί­ως στην πε­ριο­χή της Πα­τέ­λας. Συ­γκε­κρι­μέ­να το Λακκί (ή Πόρ­το­λά­γκο), που ιδρύ­θη­κε το 1930, επί ιτα­λι­κής κα­το­χής, «είναι η μόνη σύγ­χρο­νη πόλη στην Ελ­λά­δα -και η δεύ­τε­ρη στην Ευ­ρώ­πη- που σχε­διά­στη­κε και ιδρύ­θη­κε εξ αρχής, με ρυ­μο­το­μι­κά και αρ­χι­τε­κτο­νι­κά σχέ­δια ως πρό­τυ­πη πόλη. Απο­τε­λεί ένα από τα κα­λύ­τε­ρα πα­ρα­δείγ­μα­τα της ιτα­λι­κής ορ­θο­λο­γι­στι­κής και φα­σι­στι­κής αρ­χι­τε­κτο­νι­κής, δια χει­ρός Αρ­μά­ντο Μπερ­να­μπί­τι και Ρο­ντόλ­φο Πε­τρά­κο. Δια­σώ­ζε­ται ση­μα­ντι­κός αριθ­μός ρα­σιο­να­λι­στι­κών κτη­ρί­ων, με­τα­ξύ των οποί­ων το ‘Πο­σει­δώ­νιο’, κτή­ριο της Ναυ­τι­κής Διοί­κη­σης, το οποίο σή­με­ρα στε­γά­ζει υπη­ρε­σί­ες του Δήμου, η Αγορά της πόλης, το κι­νη­μα­το­θέ­α­τρο, το δη­μο­τι­κό σχο­λείο, απο­θή­κες του λι­μα­νιού, κτή­ρια, τα οποία χρη­σι­μο­ποιού­σε το Ψυ­χια­τρι­κό Νο­σο­κο­μείο, καθώς και η Αε­ρο­ναυ­τι­κή βάση στα Λέ­πι­δα», σύμ­φω­να με την ανα­κοί­νω­ση του ΥΠΠΟΑ.

«Αυτό που χρειά­ζε­ται άμεσα το Λακκί», δή­λω­σε η υπουρ­γός Πο­λι­τι­σμού, «είναι να εξα­σφα­λι­στεί η προ­στα­σία του με βάση το νόμο για την προ­στα­σία της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Πα­ράλ­λη­λα, απαι­τεί­ται ένα στρα­τη­γι­κό σχέ­διο για το Λακκί και τα Λέ­πι­δα. Τι πρέ­πει να γίνει, τι μπο­ρεί να γίνει. Θα εμ­φαί­νε­ται η πλή­ρης κα­τα­γρα­φή των κτη­ρί­ων, το ιδιο­κτη­σια­κό τους κα­θε­στώς, καθώς και οι προ­τά­σεις για τις χρή­σεις τους. Θα ιε­ραρ­χη­θούν οι προ­τε­ραιό­τη­τες, για να ανα­ζη­τη­θούν τα κα­τάλ­λη­λα χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία. Τις επό­με­νες ημέ­ρες θα συ­γκρο­τη­θεί στο υπουρ­γείο ει­δι­κή επι­στη­μο­νι­κή επι­τρο­πή που θα ασχο­λη­θεί με το θέμα. Το Λακκί θα τεθεί στο κέ­ντρο της ανα­πτυ­ξια­κής προ­σπά­θειας. Είναι ιστο­ρι­κός τόπος, ιδιαί­τε­ρης φυ­σιο­γνω­μί­ας, με ένα ση­μα­ντι­κό κτη­ρια­κό από­θε­μα το οποίο έχει μεν υπο­στεί ζη­μί­ες, αλλά η απο­κα­τά­στα­σή του είναι και εφι­κτή. Για τις με­λέ­τες θα αξιο­ποι­η­θεί το πο­λύ­τι­μο υλικό των πρω­το­τύ­πων σχε­δί­ων που φυ­λάσ­σο­νται στα Γε­νι­κά Αρ­χεία του Κρά­τους. Στο αμέ­σως επό­με­νο διά­στη­μα στο Κε­ντρι­κό Συμ­βού­λιο Νε­ω­τέ­ρων Μνη­μεί­ων θα ει­σα­χθεί προς συ­ζή­τη­ση η πρό­τα­ση της κή­ρυ­ξης των πε­ριο­χών Λακκί και Λέ­πι­δα ως ιστο­ρι­κού τόπου, ενώ στη συ­νέ­χεια θα εξε­τα­στεί η κή­ρυ­ξη ως μνη­μεί­ων συ­γκε­κρι­μέ­νων κτη­ρί­ων που πλη­ρούν απο­λύ­τως τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις του νόμου. Το συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα της Λέρου είναι ότι δια­τη­ρή­θη­κε το κτη­ρια­κό της από­θε­μα, καθώς το νησί έμει­νε εκτός από τις τά­σεις του μα­ζι­κού του­ρι­σμού πε­ρα­σμέ­νων δε­κα­ε­τιών».

Επί­σης, όπως ενη­με­ρώ­νει η ίδια ανα­κοί­νω­ση, η κ. Μεν­δώ­νη και το υπη­ρε­σια­κό κλι­μά­κιο πραγ­μα­το­ποί­η­σαν αυ­το­ψία στα κα­τά­λοι­πα των στρα­τιω­τι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων στο όρος Πα­τέ­λα, «ένα τε­ρά­στιο συ­γκρό­τη­μα κτη­ρί­ων και κα­τα­σκευών, όπου δια­σώ­ζο­νται ‘ο ακου­στι­κός τοί­χος’ και το ‘αε­ρό­φω­νο’. Πρό­κει­ται για μία μο­να­δι­κή στρα­τιω­τι­κή κα­τα­σκευή, έναν πρό­γο­νο των ρα­ντάρ που επέ­τρε­πε στους Ιτα­λούς να πα­ρα­κο­λου­θούν τις πτή­σεις των εχθρι­κών αε­ρο­πλά­νων. Μία ακόμη ανά­λο­γη εγκα­τά­στα­ση υπάρ­χει στη Μεσ­σή­νη της Ιτα­λί­ας. Η Υπουρ­γός Πο­λι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού ζή­τη­σε τη συ­νερ­γα­σία του Δήμου, προ­κει­μέ­νου οι εγκα­τα­στά­σεις να προ­στα­τευ­θούν με κά­ποιο τρόπο από την βό­σκη­ση των ζώων που προ­κα­λούν κα­τα­στρο­φές στις εγκα­τα­στά­σεις. Πα­ράλ­λη­λα, οι αρ­μό­διες υπη­ρε­σί­ες του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού θα προ­χω­ρή­σουν την δια­δι­κα­σία κή­ρυ­ξης της πε­ριο­χής ως ιστο­ρι­κό τόπο. Ο Δήμος ανέ­λα­βε να εκ­πο­νή­σει με­λέ­τη σκο­πι­μό­τη­τας για την ανά­δει­ξη των εγκα­τα­στά­σε­ων της Πα­τέ­λας».

Η αυ­το­ψία συ­νε­χί­στη­κε στις υπό­γειες στοές στη Με­ρι­κιά. Όπως πλη­ρο­φο­ρεί το ΥΠΠΟΑ, σε κά­ποιες φι­λο­ξε­νεί­ται το δη­μο­τι­κό μου­σείο, στο οποίο εκτί­θε­νται πλή­θος αντι­κει­μέ­νων κυ­ρί­ως από την πε­ρί­ο­δο του Β’ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου, τα οποία αν συν­δυα­στούν με τα ανά­λο­γα που εκτί­θε­νται στον Πύργο Μπε­λέ­νη, όπου στε­γά­ζε­ται το επί­σης δη­μο­τι­κό Λα­ο­γρα­φι­κό Μου­σείο, μπο­ρούν να απο­τε­λέ­σουν το υλικό για τη δη­μιουρ­γία ενός πρό­τυ­που Μου­σεί­ου αφιε­ρω­μέ­νου στην πε­ρί­ο­δο του με­σο­πο­λέ­μου και στον Β´ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο. «Η Λέρος» δή­λω­σε η κ. Μεν­δώ­νη «πρέ­πει να απο­τε­λέ­σει πόλο έλξης για τους λά­τρεις του ιστο­ρι­κού του­ρι­σμού, οι οποί­οι επι­ζη­τούν την επί­σκε­ψη των τόπων που συν­δέ­ο­νται άμεσα με τους δύο με­γά­λους πο­λέ­μους του 20ου αιώνα. Είναι μία κα­τη­γο­ρία του­ρι­σμού, που εν­δια­φέ­ρει όλα τα κράτη, τους γεί­το­νές μας στη Με­σό­γειο. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό το πα­ρά­δειγ­μα του Βερ­ντέν στη Γαλ­λία, που ου­σια­στι­κά ζει από την ομώ­νυ­μη Μάχη. Συ­ντη­ρεί­ται από αυτήν ένα με­γά­λο τμήμα του πλη­θυ­σμού της πε­ριο­χής. Γύρω από το νησί υπάρ­χουν πολλά ναυα­γι­σμέ­να πο­λε­μι­κά πλοία και μά­λι­στα σε σχε­τι­κά μικρό βάθος. Τα ναυά­για αυτά δη­μιουρ­γούν ένα εκτε­τα­μέ­νο κα­τα­δυ­τι­κό πάρκο με πολ­λα­πλά οφέλη για τη Λέρο. Πρέ­πει να ανα­δεί­ξου­με τη μο­να­δι­κό­τη­τα του νη­σιού για να διεκ­δι­κή­σει με αξιο­πι­στία το με­ρί­διο που του ανα­λο­γεί. Γι’ αυτό απαι­τεί­ται η συ­νερ­γα­σία των Υπουρ­γεί­ων Πο­λι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, Εθνι­κής ‘Αμυ­νας και Πε­ρι­βάλ­λο­ντος, με την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και τον Δήμο Λέρου».

Σύμ­φω­να με το ΥΠΠΟΑ, κατά την αυ­το­ψία του κλι­μα­κί­ου στο οχυρό Μπρού­τζι, στην πε­ριο­χή της Αγίας Μα­ρί­νας, του οποί­ου η πρώτη φάση μπο­ρεί να χρο­νο­λο­γεί­ται και στην ρω­μαϊ­κή πε­ρί­ο­δο, δια­πι­στώ­θη­κε η προ­βλη­μα­τι­κή κα­τά­στα­σή του. Συμ­φω­νή­θη­κε ο Δήμος να ανα­λά­βει την εκ­πό­νη­ση της φω­το­γραμ­μα­τρι­κής απο­τύ­πω­σης του κά­στρου, και στη συ­νέ­χεια οι αρ­μό­διες ανα­στη­λω­τι­κές υπη­ρε­σί­ες του ΥΠΠΟΑ να ανα­λά­βουν την εκ­πό­νη­ση των με­λε­τών για τις ερ­γα­σί­ες στε­ρέ­ω­σης, απο­κα­τά­στα­σης και ανά­δει­ξης του οχυ­ρού. Επί­σης, το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού θα προ­χω­ρή­σει στην υπο­γρα­φή Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης Πο­λι­τι­σμι­κής Ανά­πτυ­ξης με τον Δήμο Λέρου για την καλή λει­τουρ­γία του Κά­στρου του Πα­ντε­λί­ου. Οι υπο­δο­μές που δη­μιουρ­γή­θη­καν στο πλαί­σιο του προ­γράμ­μα­τος του ΤΑΠΑ «Κά­στρων Πε­ρί­πλους», εκ­θε­σια­κοί χώροι, ανα­ψυ­κτή­ριο, πω­λη­τή­ριο και ένα μικρό θέ­α­τρο, ου­δέ­πο­τε λει­τούρ­γη­σαν, με εξαί­ρε­ση την χρήση του θε­ά­τρου. Η κ. Μεν­δώ­νη έδωσε οδη­γί­ες στην αρ­μό­δια Εφο­ρεία Αρ­χαιο­τή­των να προ­βεί στις όποιες ανα­στη­λω­τι­κές απο­κα­τα­στά­σεις, χρειά­ζε­ται και να προ­ε­τοι­μά­σει ένα σχέ­διο λει­τουρ­γί­ας των χώρων. Το ΤΑΠΑ θα λει­τουρ­γή­σει το πω­λη­τή­ριο, ενώ η λει­τουρ­γία του ανα­ψυ­κτη­ρί­ου θα εξα­σφα­λι­στεί από τον Δήμο Λέρου.

Τέλος, με­γά­λο εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζει ο ναός της Αγίας Κιου­ράς -Αγιάς Μα­τρό­νας στο Παρ­θέ­νι. «Η Αγία Κιου­ρά», δή­λω­σε η υπουρ­γός, «είναι ένα ιδιαί­τε­ρο μνη­μείο. Είναι η εκ­κλη­σιά των εξο­ρί­στων την πε­ρί­ο­δο της Xού­ντας στο Παρ­θέ­νι. Αγιο­γρα­φή­θη­κε από τους εξό­ρι­στους Αντώ­νη Κα­ρα­γιάν­νη, τον Τάκη Τζα­να­τέα και τον Κυ­ριά­κο Τσα­κί­ρη. Τα εδά­φια που επέ­λε­ξαν να γρά­ψουν κάτω από τα έργα τους απο­τυ­πώ­νουν τον αγώνα και την αγω­νία τους».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ